Dùng thuốc phòng trị sốt rét cho
phụ nữ mang thai

Dùng đúng liều điều trị, thuốc chữa sốt rét quinin không gây sẩy thai.
Người có thai bị sốt rét dễ bị thiếu máu, hạ đường huyết, suy thai, sảy
thai, đẻ non, sinh ra trẻ thiếu cân, chậm phát triển trong giai đoạn đầu. Khi
bị sốt rét, thai phụ cũng dễ bị bội nhiễm các vi khuẩn khác (viêm phổi, viêm
màng não, viêm đường tiết niệu); khi sinh dễ bị phù phổi cấp, suy tim; có thể
gây nhiễm sốt rét cho trẻ từ trong bào thai (sốt rét bẩm sinh)
Khi bị sốt rét, cần chọn dùng thuốc ít gây tác hại cho thai phụ, thai nhi:
- Trong trường hợp có thai bị sốt rét nhẹ. Trong 3 tháng đầu thai kì: Nếu là
do nhiễm kí sinh trùng P. fanciparum thì dùng quinin uống theo công thức 7 ngày,
mỗi ngày 6 viên 250mg (dạng quinin sulfat), chia ra uống 3 lần trong ngày. Nếu là
do nhiễm kí sinh trùng P. vivax thì dùng chloroquin, uống theo công thức 3 ngày,
liều mỗi ngày lần lượt 4-4-2 viên 250 mg (dạng chloroquin phosphat). Nếu là
nhiễm phối hợp cả hai loại kí sinh trùng trên thì dùng quinin. Trong các tháng
giữa, cuối thai kỳ: có thể dùng quinin, chloroquin (như trên) hay có thể dùng
artesunat theo công thức 7 ngày, ngày đầu 4 viên các ngày sau 2 viên (dạng
artersunat viên 50mg).
+Quinin: Không gây các khuyết tật cho thai. Liều cao có thể làm tăng mạnh
co bóp tử cung gây sảy thai, từng được dùng để đẩy thai bị chết lưu ra ngoài.
Nhưng với liều điều trị sốt rét, quinin không gây sảy thai. Không thể lạm dùng
quinin để phá thai. Có người lạm dùng, thai không bị tống ra ngoài, sau đó phát
triển thành dị tật; trong khi đó bản thân thai phụ bị các tác dụng phụ khác của
quinin có thể nguy hiểm đến tính mạng (hạ huyết áp, trụy tim mạch).
Quinin làm tăng insulin gây hạ đường huyết, hạ huyết áp ở người mang
thai. Vì thế cần ăn no, uống thêm đường sữa trước khi dùng thuốc; nếu sốt, mệt
nên truyền tĩnh mạch dung dịch glucose 30%.
+Chloroquin: Một vài tài liệu có nêu lên nghi ngờ chloroquin gây quái thai,
làm ảnh hưởng đến thính lực, thị lực của trẻ song đến nay vẫn chưa có bằng chứng
gây dị tật, hại thai, hiện nhiều nước vẫn dùng chloroquin trong phòng chống sốt

chậm.
Hiện nay có dạng phối hợp CV4 ( artekin=dihydroartemisinin+ piperaquin)
CV8 (artecom= như artekin+ trimethoprim) A3M (artesunat+ mefloquin). Dạng
này hiệu lực mạnh (vì dihydroartemisinin có tác dụng trực tiếp lên kí sinh trùng);
ít bị kháng thuốc (vì dùng chất piperaquin thay chloroquin). Nhưng vì thuốc chứa
dihydroartemisinin nên không dùng trong 3 tháng đầu thai kì
Người có thai bị sốt rét dễ bị sảy thai, suy thai, đẻ non. Đây là tiến triển xấu
của bản thân bệnh chứ không phải do dùng thuốc. Cần biết rõ điều này, yên tâm
điều trị, lường trước, xử lý kịp thời biến cố, tránh những thắc mắc không đúng khi
biến cố xảy ra trùng hợp với thời gian dùng thuốc. Đánh giá không đầy đủ hiệu
năng của quinin, quá lạm dụng artesunat là một trong những lí do gây nên tình
trạng mất cân đối giữa hai loại thuốc này, đặc biệt là ở tuyến dưới. Cần tránh.