Tương tác bổ trợ với
tỷ lệ 9:7 và 9 : 6 : 1

Tương tác bổ trợ với tỷ lệ 9:7
Ví dụ: Thí nghiệm của Bateson và
Punnett về sự di truyền màu sắc hoa ở
cây đậu ngọt (Lathyrus odoratus). Từ
phép lai giữa hai giống hoa trắng thuần
chủng khác nhau, hai ông thu được F
1

gồm tất cả cây lai có hoa màu đỏ tía
(purple). Khi cho các cây F
1
tự thụ phấn
ở F
2
nhận được 382 hoa đỏ tía và 269 hoa
trắng; kết quả này gần với tỷ lệ 9:7.
Giải thích: Với cách lập luận như trên, ta
dễ dàng thấy rằng kiểu hình hoa đỏ tía là
kết quả của sự tương tác bổ trợ giữa hai
gene trội không allele phân ly độc lập.
Trước khi đi vào giải thích cơ sở di
truyền sinh hóa của các kiểu hình, ta hãy
quy ước và kiểm chứng kết quả thí
nghiệm trên.
Quy ước:
C-P- : hoa đỏ tía (do tác động bổ trợ giữa
các gene trội C và P)

enzyme hoạt động thì sự hình thành màu
sắc không xảy ra. Mặc dù chi tiết chính
xác của sự tổng hợp màu sắc ở cây đậu
ngọt còn chưa rõ, nhưng có thể minh họa
bằng mô hình tổng quát ở hình 2.7.
Kiểu gene có chứa C Kiểu
gene có chứa P
↓ ↓
Enzyme (C)
Enzyme (P)
↓ ↓
Chất tiền thân → Sản phẩm trung
gian → Anthocyanin
Hình 2.7 Sơ đồ minh họa mối quan hệ
giữa các gene trội C và P trong quá
trình hình thành sắc tố anthocyanin ở
cây đậu ngọt.
Đối với các kiểu gene có chứa cả hai
gene trội C và P (C-P-), có đầy đủ các
enzyme cần thiết cho việc tạo ra
anthocyanin và do vậy hoa có màu đỏ tía.
Trong khi đó, kiểu gene chứa cc (ccP-
hay ccpp), enzyme thứ nhất không được
tạo ra hay không có hoạt tính; hậu quả là,
phản ứng tạo sản phẩm trung gian không
thực hiện được. Tương tự, kiểu gene
chứa pp (C-pp hoặc ccpp) thì phản ứng
thứ hai biến đổi chất trung gian thành
anthocyanin bị dừng lại, vì thiếu hẳn một
enzyme tương ứng. Nói cách khác, nếu

quả tròn-1 (DDff) × quả tròn-2 (ddFF)
F
1
quả dẹt (DdFf)
F
1
×F
1
= DdFf × DdFf = (Dd × Dd)(Ff ×
Ff)
→ F
2
= (3D-:1dd)(3F-:1ff) = 9 D-F-: (3
D-ff + 3 ddF-) : 1 ddff
= 9 quả dẹt : 6 quả tròn : 1 quả dài