HC VIN CÔNG NGH BU CHÍNH VIN THÔNG SÁCH HNG DN HC TP
HÓA HC I CNG
(Dùng cho sinh viên h đào to đi hc t xa)
Lu hành ni b
HÀ NI - 2006

HC VIN CÔNG NGH BU CHÍNH VIN THÔNG

Nhiu ngành khoa hc, kinh t liên quan cht ch vi hóa hc: công nghip hóa hc,
luyn kim, đa cht, sinh vt hc, nông nghip, y hc, dc hc, xây dng, giao thông vn
ti, ch to vt liu, công nghip nh, công nghip thc phm, S d nh vy là vì các
ngành đu s dng các cht là đi tng; do đó cn phi bit bn cht ca chúng.
S liên quan cht ch gia hóa hc và các ngành khoa hc khác đã làm ny sinh các
môn hóa hc phc v cho tng ngành: hóa nông, hóa hc đt, hóa hc trong xây dng, hóa
hc nc, sinh hóa, hóa hc bo v thc vt, hóa hc bo v môi trng, hóa dc, hóa thc
phm, hóa luyn kim
Bài 1: Mt s khái nim và đnh lut c bn ca Hóa hc

2
BÀI 1: MT S KHÁI NIM VÀ NH LUT C BN CA
HÓA HC
1. Nguyên t
Nguyên t là ht nh nht cu to nên các cht không th chia nh hn na bng
phng pháp hóa hc.
2. Nguyên t hóa hc
Nguyên t hóa hc là khái nim đ ch mt loi nguyên t. Mt nguyên t hóa hc
đc biu th bng kí hiu hóa hc. Ví d: nguyên t oxi O, canxi Ca, lu hunh S
3. Phân t
Phân t đc to thành t các nguyên t, là ht nh nht ca mt cht nhng vn mang
đy đ tính cht ca cht đó.
Ví d:
Phân t nc H
2
O gm 2 nguyên t hidro và 1 nguyên t oxi, phân t Clo Cl
2

gm 2 nguyên t clo, phân t metan CH
4

2
SO
4
bng 98 gam
Bài 1: Mt s khái nim và đnh lut c bn ca Hóa hc

3
9. Hóa tr
Hóa tr ca mt nguyên t là s liên kt hóa hc mà mt nguyên t ca nguyên t đó
to ra vi các nguyên t khác trong phân t. Mi liên kt đc biu th bng mt gch ni
hai nguyên t. Hóa tr đc biu th bng ch s La Mã.
Nu qui c hóa tr ca hidro trong các hp cht bng (I) thì hóa tr ca oxi trong H
2
O
bng (II), ca nit trong NH
3
bng (III) Da vào hóa tr (I) ca hidro và hóa tr (II) ca oxi có
th bit đc hóa tr ca nhiu nguyên t khác.
Ví d:
Ag, các kim loi kim (hóa tr I); Zn, các kim loi kim th (II)
Al (III), các khí tr (hóa tr 0)
Fe (II, III); Cu (I, II); S (II, IV, VI)
10. S oxi-hóa
S oxi-hóa đc qui c là đin tích ca nguyên t trong phân t khi gi đnh rng cp
electron dùng đ liên kt vi nguyên t khác trong phân t chuyn hn v nguyên t có đ
đin âm ln hn.
 tính s oxi-hóa ca mt nguyên t, cn lu ý:
• S oxi-hóa có th là s dng, âm, bng 0 hay là s l;
• S oxi-hóa ca nguyên t trong đn cht bng 0;
• Mt s nguyên t có s oxi-hóa không đi và bng đin tích ion ca nó

4
2
3
2324
2
0
34
2
1
5
2
24
2
OCH),COOHCH(OHC),CHOCH(OHC,OHHC,CO
+−−+

Bài 2: Cu to nguyên t

4
BÀI 2: CU TO NGUYÊN T
• Khái nim nguyên t "atom" (không th phân chia) đã đc các nhà trit hc c Hy
Lp đa ra cách đây hn hai nghìn nm. Tuy nhiên mãi đn th k 19 mi xut hin nhng
gi thuyt v nguyên t và phân t.
• Nm 1861 thuyt nguyên t, phân t chính thc đc tha nhn ti Hi ngh hóa
hc th gii hp  Thy S.
• Ch đn cui th k 19 và đu th k 20 vi nhng thành tu ca vt lí, các thành
phn cu to nên nguyên t ln lt đc phát hin.
1. Thành phn cu to ca nguyên t
V mt vt lí, nguyên t không phi là ht nh nht mà có cu to phc tp, gm ít
nht là ht nhân và các electron. Trong ht nhân nguyên t có hai ht c bn: proton và

Mu Rzfo cho phép hình dung mt cách đn gin cu to nguyên t. Tuy nhiên
không gii thích đc s tn ti ca nguyên t cng nh hin tng quang ph vch ca
nguyên t.
Bài 2: Cu to nguyên t

5
Hình 1 Hình 2
2.2. Mu Bo (an Mch), 1913
Da theo thuyt lng t ca Plng và nhng đnh lut ca vt lí c đin, Bo đã đa ra
hai đnh đ:
- Trong nguyên t, electron quay trên nhng qu đo tròn xác đnh (hình 2). Bán kính
các qu đo đc tính theo công thc:
r
n
= n
2
. 0,53 . 10
-8
cm = n
2
. 0,53
o
A (1)
n là các s t nhiên 1, 2, 3, , n
Nh vy các qu đo th nht, th hai ln lt có các bán kính nh sau:
r
1

đng thi gii thích đc hin tng quang ph vch ca nguyên t hidro là nguyên t đn
gin nht (ch có mt electron), tuy nhiên vn không gii thích đc quang ph ca các
nguyên t phc tp.
iu đó cho thy rng đi vi nhng ht hay h ht vi mô nh electron, nguyên t thì
không th áp dng nhng đnh lut ca c hc c đin. Các h này có nhng đc tính khác
vi h v mô và phi đc nghiên cu bng phng pháp mi, đc gi là c hc lng t.
Bài 2: Cu to nguyên t

6
3. c tính ca ht vi mô hay nhng tin đ ca c hc lng t
3.1. Bn cht sóng ca ht vi mô (electron, nguyên t, phân t )
Nm 1924,  Bri (Pháp) trên c s thuyt sóng - ht ca ánh sáng đã đ ra thuyt
sóng - ht ca vt cht:
Mi ht vt cht chuyn đng đu liên kt vi mt sóng gi là sóng vt cht hay sóng
liên kt, có bc sóng
λ
tính theo h thc:
λ =
m
v
h
(3)
h: hng s Planck
m: khi lng ca ht
v: tc đ chuyn đng ca ht
Nm 1924, ngi ta đã xác đnh đc khi lng ca electron, ngha là tha nhn
electron có bn cht ht.
Nm 1927, Davison và Gecme đã thc nghim cho thy hin tng nhiu x chùm
electron. iu đó chng t bn cht sóng ca electron.
Nh vy: Electron va có bn cht sóng va có bn cht ht.

Hàm sóng ψ nhn đc khi gii phng trình sóng đi vi nguyên t.
4.2. Obitan nguyên t. Máy electron
Các hàm sóng ψ
1
, ψ
2
, ψ
3
- nghim ca phng trình sóng, đc gi là các obitan
nguyên t (vit tt là AO) và kí hiu ln lt là 1s, 2s, 2p 3d Trong đó các con s dùng
đ ch lp obitan, còn các ch s, p, d dùng đ ch các phân lp. Ví d:
2s ch electron (hay AO) thuc lp 2, phân lp s
2p ch electron (hay AO) thuc lp 2, phân lp p
3d ch electron (hay AO) thuc lp 3, phân lp d
Nh vy:
Obitan nguyên t là nhng hàm sóng mô t trng thái khác nhau ca electron trong
nguyên t.
Nu biu din s ph thuc ca hàm ψ
2
theo khong cách r, ta đc đng cong phân
b xác sut có mt ca electron  trng thái c bn.
Ví d:
Khi biu din hàm s đn gin nht ψ
1
(1s) mô t trng thái c bn ca electron
(trng thái e có nng lng thp nht) trong nguyên t H, ta có hình 3. Hình 3
Xác sut có mt ca electron  gn ht nhân rt ln và nó gim dn khi càng xa ht

Trong nguyên t nhiu electron, các electron đc phân b vào các AO tuân theo mt
s nguyên lí và qui lut nh sau:
5.1. Nguyên lí ngn cm (Paoli - Thy S)
Theo nguyên lí này, trong mi AO ch có th có ti đa hai electron có chiu t quay
(spin) khác nhau là +1/2 và -1/2.
Ví d:

Phân mc s có 1 AO (s), có ti đa 2 electron
Phân mc p có 3 AO (p
x
, p
y
, p
z
), có ti đa 6 electron
Phân mc d có 5 AO (d
xy
, d
yz
,
222
yxz
d,d
−
, d
zx
) có ti đa 10 electron
Phân mc f có 7 AO, có ti đa 14 electron
5.2. Nguyên lí vng bn. Cu hình electron ca nguyên t
Trong nguyên t, các electron chim ln lt các obitan có nng lng t thp đn

2
2s
1

Cl (z = 17) 1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p
5

Sc (z = 21) 1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p
6
3d
1
4s
2



Cu hình 3d
10
4s
1
(trng thái vi bão hòa) bn hn cu hình 3d
9
4s
2

Cu hình 3d
5
4s
1
(trng thái vi na bão hòa) bn hn cu hình 3d
4
4s
2

5.3. Qui tc Hun (Hun - c). Cu hình electron dng ô lng t
Ngoài cách biu din các AO di dng công thc nh trên, ngi ta còn biu din
mi AO bng mt ô vuông gi là ô lng t. Các AO ca cùng mt phân mc đc biu
din bng nhng ô vuông lin nhau. Ví d:

1s 2s 2p 3d Trong mi ô lng t (mi AO) ch có th có 2 electron có spin ngc nhau đc biu
din bng 2 mi tên ngc nhau ↓↑.
Trên c s thc nghim, Hun đã đa ra mt qui tc phân b các electron vào các ô


↑ ↑
trng thái c bn

C*
↑

↑ ↑ ↑
trng thái kích thích

Nh vy  trng thái c bn C có hai electron đc thân, còn  trng thái kích thích nó
có bn electron đc thân. Chính các electron đc thân này là các electron hóa tr.
6. H thng tun hoàn các nguyên t hóa hc
Nguyên tc sp xp và cu trúc ca HTTH
- Các nguyên t đc sp xp theo th t tng dn ca đin tích ht nhân. S đin tích
ht nhân trùng vi s th t ca nguyên t.
- Các nguyên t có tính cht hóa hc ging nhau xp vào mt ct, gi là mt nhóm.
Trong bng tun hoàn có 8 nhóm chính t IA đn VIIIA và 8 nhóm ph t IB đn VIIIB.
- Mi hàng (bng dài) đc gi là mt chu kì. Mi chu kì đc bt đu bng mt kim
loi kim, (tr chu kì đu, bt đu bng hidro) và đc kt thúc bng mt khí tr. Trong
bng tun hoàn có 7 chu kì: chu kì 1, 2, 3 là chu kì ngn; 4, 5, 6, 7 là các chu kì dài.
Bài 2: Cu to nguyên t

11
Cu hình electron lp ngoài cùng ca các nguyên t nhóm A (nhóm chính) nguyên t s
và p
IA IIA IIIA IVA VA VIA VIIA VIIIA
H
1s
1


O
2s
2
2p
4

F
2s
2
2p
5

Ne
2s
2
2p
6

Na
3s
1

Mg
3s
2

Al
3s
2

3p
6

K
4s
1

Ca
4s
2

Ga
4s
2
4p
1

Ge
4s
2
4p
2

As
4s
2
4p
3

Se


Sn
5s
2
5p
2

Sb
5s
2
5p
3

Te
5s
2
5p
4

I
5s
2
5p
5

Xe
5s
2
5p
6

6p
4

At
6s
2
6p
5

Rn
6s
2
6p
6

Fr
7s
1

Ra
7s
2

Nhn xét: Tng s electron thuc lp ngoài cùng (s + p) bng ch s nhóm. S lp
electron bng ch s chu kì.

Cu hình electron lp ngoài và sát ngoài ca các nguyên t

2

Cr
3d
5
4s
1

Mn
3d
5
4s
2

Fe
3d
6
4s
2

Co
3d
7
4s
2

Ni
3d
8
4s

1

Mo
4d
5
5s
1

Tc
4d
6
5s
1

Ru
4d
7
5s
1

Rh
4d
8
5s
1

Pd
4d
10


5d
3
6s
2

W
5d
4
6s
2

Re
5d
5
6s
2

Os
5d
6
6s
2

Ir
5d
7
6s
2

Pt

8
O
9
F
10
Ne
2
11
Na
12
Mg
IIIB IVB VB VIB VIIB VIIIB IB IIB
13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
3
19
K
20
Ca
21

Ke
4
37
Rb
38
Sr
39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn

Au
80
Hg
81
Tr
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
6
87
Fr
88
Ra
89
Ac
104
Ku
105
58
Ce

Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr

90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk

Bài 2: Cu to nguyên t

13

6
- 3s
2
- 3p
6
3, VIII
A

z = 25 1s
2
- 2s
2
- 2p
6
- 3s
2
- 3p
6
- 3d
5
- 4s
2
4, VII
B

z = 34 1s
2
- 2s
2
- 2p

5. Hãy cho bit ni dung ca nguyên lí vng bn và ý ngha ca nguyên lí này. Vit dãy
th t nng lng ca các obitan trong nguyên t.
6. Phát biu qui tc Hund và nêu ý ngha ca qui tc này.
7. Vit cu hình electron ca các nguyên t có s th t z = 28; 36; 37; 42; 47; 53; 56;
80. Hãy cho bit v trí ca nguyên t trong HTTH và tính cht hóa hc đc trng.
8. Gii thích vì sao
O (z = 8) có hóa tr 2, còn S (z = 16) li có các hóa tr 2, 4, 6
N (z = 7) có hóa tr 3, còn P (z = 15) li có các hóa tr 3, 5
F (z = 9) có hóa tr 1, còn Cl (z = 17) li có các hóa tr 1, 3, 5, 7.
9. Vit cu hình electron ca các ion: Cu
+
, Cu
2+
.
10. Vit cu hình electron ca Ar. Cation, anion nào có cu hình e ging Ar?
11. Trên c s cu trúc nguyên t, có th phân các nguyên t hóa hc thành my loi? Hãy
nêu đc đim cu to electron ca mi loi.
12. Nêu đc đim cu hình electron ca các nguyên t phân nhóm chính nhóm I và tính
cht hóa hc đc trng ca chúng.
13. Nêu đc đim cu hình electron ca các nguyên t phân nhóm chính nhóm VII và tính
cht hóa hc đc trng ca chúng.
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

14
BÀI 3: LIÊN KT HÓA HC VÀ CU TO PHÂN T
Tr mt s khí tr, các nguyên t không tn ti đc lp mà chúng thng liên kt vi
nhau to nên các phân t. Vy các phân t đc hình thành nh th nào? Bn cht ca các
liên kt là gì?
1. Mt s đi lng có liên quan đn liên kt
1.1.  đin âm ca nguyên t

3,04
O
3,44
F
3,98
Ne
-
Na
0,93
Mg
1,31
Al
1,61
Si
1,90
P
2,19
S
2,58
Cl
3,16
Ar
-
K
0,82
Ca
1,00
Ga
1,81
Ge

2,04
Pb
2,33
Bi
2,02
Po
2,00
At
2,20
Rn

Fr
0,7
Ra
0,89
Nhn xét:
- Trong mt chu kì, t trái sang phi đ đin âm ca các nguyên t tng dn.
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

15
- Trong mt phân nhóm chính, t trên xung di đ đin âm gim dn.
- Các nguyên t kim loi kim có χ < 1, Fr có χ nh nht.
- Các nguyên t phi kim có χ > 2, F có χ ln nht.
1.2. Nng lng liên kt
ó là nng lng cn thit đ phá v mi liên kt và to ra các nguyên t  th khí.
Nng lng liên kt thng kí hiu E và tính bng Kcalo cho mt mol liên kt.
Ví d:

C - C C
6
H
6

C - C C
n
H
2n+2
1,54 79,3
C = C C
n
H
2n
1,34 140,5
C ≡ C
C
n
H
2n-2
1,20 196,7
H - H H
2
0,74 104,0
O = O O
2
1,21 118,2
O - H H
2
O 0,96 109,4
1.6.  phân cc ca liên kt. Mô men lng cc
Trong nhng liên kt gia hai nguyên t khác nhau, do có s chênh lch v đ đin
âm, electron liên kt b lch v phía nguyên t có đ đin âm ln hn, to ra  đây mt đin
tích âm nào đó (thng kí hiu δ-), còn  nguyên t kia mang mt đin tích δ+. Khi đó
ngi ta nói liên kt b phân cc.
δ+ δ-

δ- 2δ+ δ-
H
-1
Cl O = C = O
 phân cc ca liên kt đc đánh giá qua mô men lng cc μ (muy). μ thng
đc tính bng đn v gi là  bai (D).
 phân cc ca liên kt ph thuc vào đin tích trên cc và đ dài liên kt.
Bng 3. Giá tr mô men lng cc ca mt s liên kt
Liên kt H-F H-Cl H-Br H-I N=O C=O
μ (D)
1,91 1,07 0,79 0,38 0,16 0,11

Nhn xét: Nguyên t ca hai nguyên t có đ chênh lch đ đin âm càng ln thì liên
kt gia chúng càng phân cc.
2. Nhng thuyt c đin v liên kt
2.1. Qui tc bát t
Nhng thuyt kinh đin v liên kt da trên qui tc bát t (octet). Xut phát t nhn xét
sau đây:
- Tt c các khí tr (tr Heli) đu có 8 electron  lp ngoài cùng.
- Chúng rt ít hot đng hóa hc: không liên kt vi nhau và hu nh không liên kt
vi nhng nguyên t khác đ to thành phân t, tn ti trong t nhiên di dng nguyên t

nguyên t nhn electron tr thành các ion âm có cu trúc electron ging khí tr. Các ion
dng và âm hút nhau to ra phân t.
Ví d:

Na + Cl → Na
+
+ Cl
-
→ NaCl
2s
2
2p
6
3s
1
3s
2
3p
5
2s
2
2p
6
3s
2
3p
6

Nh vy bn cht ca liên kt ion là lc hút tnh đin gia các ion trái du.
Trong liên kt ion, hóa tr ca nguyên t bng s đin tích ca ion vi du tng ng.


:

O: :

O:
→
:

O::

O:
O = O O
2

:

N: :

N:
→
:

N::

N:
N≡N
N
2


3 ca H là 1.
Ngi ta phân bit hai loi liên kt cng:
- Liên kt cng không phân cc hay liên kt cng thun túy. Ví d liên kt trong các
phân t H
2
, O
2
, N
2
(Δχ = 0), liên kt C - H trong các hp cht hu c. Trong đó cp
electron liên kt phân b đu gia hai nguyên t.
- Liên kt cng phân cc. Ví d liên kt trong phân t HCl, HF liên kt O-H trong
phân t H
2
O, N-H trong NH
3
Trong đó cp electron liên kt b lch v phía nguyên t có
đ đin âm ln hn.
H : Cl H : F H : O : H

H:N:H
H

Liên kt cng tng đi bn. Nng lng liên kt c hàng chc Kcal/mol.
2.3. Liên kt cho nhn
Liên kt cho nhn còn gi là liên kt phi có th xem là mt dng đc bit ca liên kt
cng. Trong liên kt này cp electron dùng chung ch do mt nguyên t đa ra gi là cht
cho, còn nguyên t kia có mt obitan trng gi là cht nhn.
Ví d:
S hình thành ion amoni t phân t amonic và ion hidro.
N
H
:H hay H
H
N
H
H →−

Nh vy điu kin đ hình thành liên kt cho nhn là cht cho phi có ít nht mt đôi
electron cha liên kt và cht nhn phi có obitan trng.
Ngi ta thng dùng du mi tên đ ch liên kt cho nhn. Tuy nhiên trong thc t
các liên kt này hoàn toàn ging liên kt cng thông thng.
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

19
2.4. Liên kt hidro
Liên kt hidro đc hình thành  nhng hp cht trong đó hidro liên kt vi nguyên t
ca nguyên t khác có đ đin âm ln và bán kính nh nh N, O, F. Các liên kt này b phân
cc và trên nguyên t H có mt phn đin tích dng. Trong khi đó các nguyên t N, O, F
mang mt phn đin âm và do đó ngoài liên kt cng nó còn có th tng tác vi các nguyên
t H ca phân t bên cnh hình thành mt liên kt yu gi là liên kt hidro. Các liên kt này
thng đc biu din bng nhng du chm.
Liên kt hidro có th hình thành gia các phân t. Ví d:
H
δ+
- F
δ-
H

polypeptit đã duy trì đc cu trúc không gian ca phân t protein.
Tóm li, các thuyt c đin v liên kt cho phép mô t và phân loi mt cách đn gin
liên kt hóa hc, t đó gii thích đc mt s tính cht ca phân t. Tuy nhiên các thuyt
này có mt s hn ch sau đây:
- Nhiu hp cht hay ion không tha mãn qui tc bát t nhng vn tn ti mt cách bn
vng, ví d: NO, NO
2
, Fe
2+

- Cha nói đc bn cht ca lc liên kt gia các nguyên t trong phân t là gì.
- Không cho bit cu trúc không gian ca các phân t.
Phân t là nhng h ht vi mô, vì vy lí thuyt v liên kt và cu to phân t phi đc
xây dng trên c s ca c hc lng t (CHLT).
Nm 1927 ra đi hai thuyt CHLT v liên kt b sung cho nhau, đó là thuyt liên kt
hóa tr (vit tt là VB - valence bond) và thuyt obitan phân t (vit tt là MO - molecular
obitan).
O - H

C = O
OH
axit salixilic
O - H

N = O
O
o. nitro phenol
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

20

nhau làm tng xác sut có mt electron  vùng gia hai ht nhân, mt đ đin tích âm tng
lên gây ra s hút hai ht nhân và liên kt chúng vi nhau.
Nh vy lc liên kt hóa hc cng có bn cht tnh đin.
3.2. Nhng lun đim c bn ca thuyt VB
T nghiên cu ca Haile và Lnđn v phân t H
2
, Poling và Slâyt đã phát trin
thành thuyt liên kt hóa tr.
- Liên kt cng hóa tr đc hình thành do s ghép đôi hai electron đc thân có spin
ngc du ca hai nguyên t liên kt, khi đó có s xen ph hai AO.
- Mc đ xen ph ca các AO càng ln thì liên kt càng bn, liên kt đc thc hin
theo phng ti đó s xen ph là ln nht.
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

21
Nh vy, theo VB, khi hình thành phân t, các nguyên t vn gi nguyên cu trúc
electron, liên kt đc hình thành ch do s t hp (xen ph) ca các electron hóa tr
(electron đc thân).
Trong thuyt VB, hóa tr ca nguyên t bng s e đc thân ca nguyên t  trng thái
c bn hay trng thái kích thích.
Ví d:

C
↑↓

↑ ↑
hóa tr 2

C*
↑

nm trên trc ni hai nhân nguyên t.
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

22
Khi gia hai nguyên t có t hai liên kt tr lên thì ch có mt liên kt σ còn li là các
liên kt π.
Ví d:
Trong phân t H
2
có 1 liên kt σ do s xen ph 2 đám mây s.
Phân t Cl
2
có mt liên kt σ do s xen ph 2 đám mây p.
Phân t HCl có mt liên kt σ do s xen ph đám mây s ca H và đám mây p
x
ca Cl.
Phân t O
2
có mt liên kt σ do s xen ph ma đám mây p
x
-p
x
và mt liên kt π do s
xen ph 2 đám mây p
y
-p
y
ca 2 nguyên t oxi.
Tng t, phân t N
2

hoàn toàn ging nhau. iu này đc Poling gii thích bng s lai hóa các AO.
Khi liên kt các nguyên t có th không s dng các đám mây s, p thun mà chúng
có th t hp vi nhau to thành nhng obitan (mây) mi ging nhau (gi là các đám mây lai
hóa L) và sau đó các đám mây lai này s tham gia liên kt. Nh vy:
Lai hóa là s t hp các đám mây khác loi đ to ra các đám mây ging nhau v hình
dng, kích thích và nng lng nhng có hng khác nhau.
Khi có n đám mây tham gia lai hóa s to ra n đám mây lai hóa.  có s lai hóa các
đám mây phi có nng lng khác nhau không ln. Ví d: 2s-2p; 3s-3p-3d
Di đây là mt s kiu lai hóa và nhng đc đim ca các đám mây lai:
* Lai hóa sp
S t hp mt đám mây s vi mt đám mây p to ra 2 đám mây lai hng theo 2
hng trong không gian. Trc ca 2 đám mây này to ra góc 180
o
.
Bài 3: Liên kt hóa hc và cu to phân t

23

Hình 3
* Lai hóa sp
2

S t hp mt đám mây s vi hai đám mây p to ra 3 đám mây lai hng theo 3 đnh
ca mt tam giác đu. Trc ca 3 đám mây này to ra góc 120
o
.

Hình 4
* Lai hóa sp
3