TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CAO THẮNG
KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC
**************

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG
THỰC HÀNH
ĐỘNG CƠ XĂNG
(HỆ CĐ CÔNG NGHỆ ÔTÔ)


_ Dùng cần cẩu cẩu động cơ ra khỏi xe để ở vị trí thích hợp cho công việc.
_ Gá động cơ lên bàn tháo lắp.
_ Tháo các bộ phận rời bên ngoài động cơ như bộ chế hòa khí, máy phát điện,
máy khởi động, ống góp hút, ống góp thoát, bơm xăng, bộ chia điện, bộ biến
điện.…
Cẩu động cơ ra
khỏi xe.
Gá động cơ lên bàn tháo lắp.

Thực hành Động cơ xăng
2
II-THÁO RÃ ĐỘNG CƠ
1/ Để động cơ ở vị trí đứng để tháo
:
_ Tháo giàn cần mổ, đũa đẩy, con đội nếu động cơ thuộc loại xú páp treo.
_ Tháo nắp máy: tháo các bu lông nắp máy theo phương pháp nới lỏng dần
đều và theo thứ tự chéo góc hoặc xoắn ốc từ ngoài vào trong. Dùng búa cao su gõ
vào 4 phía cho nắp máy lỏng ra (không dùng tua vít nạy), nhấc nắp máy ra, lấy tấm
đệm ra. Nhớ để nắp máy nằm ngửa. Tháo nắp máy theo thứ tự
xoắn ốc từ ngòai vào trong


Tr
ục
c
am

Dấu cân
c
am
Bơm
nư
ớc

D
ấu tr
ên

pu ly
tr
ục khuỷu

Pu ly trục
khu
ỷu


5
a)Quay trục khuỷu cho cụm pít
tông song hành xuống TĐH, kiểm
tra dấu của thanh truyền và pít tông:
-Số thứ tự ghi ở đầu to + nắp
thanh truyền và pít tông theo đúng
thứ tự xy lanh.
-Dấu hướng trên đầu to + nắp
thanh truyền và pít tông hướng về
phía trước.
Nếu không có dấu thì phải
đánh dấu trước khi tháo để tránh
nhầm lẫn khi ráp.
b)Tháo nắp thanh truyền (nới lỏng đều 2 bên), dùng cây gỗ đẩy cụm pít tông-
thanh truyền lên phía trên xy lanh và lấy khỏi động cơ. Nếu xy lanh có gờ thì phải
cạo đi để tránh làm gãy xéc măng.
c)Gá lại nắp thanh truyền theo từng bộ để tránh bị lẫn lộn.
Sau khi tháo cần phải sắp xếp các cụm chi tiết gọn gàng, riêng biệt để tránh
hư hỏng không cần thiết do tháo ráp.
3/ Xoay động cơ nằm úp để tháo
:
_ Tháo đai ốc đầu trục khuỷu hoặc tháo mấu khởi động nếu có, dùng cảo tháo
pu ly ra. _ Tháo nắp đậy bánh răng trục cam ra, xem xét dấu ghi nơi bánh răng trục
khuỷu và bánh răng trục cam, bánh xích hoặc bánh đai (dấu cân cam).

b)Cụm pít tông-thanh truyền

_ Xem xét dấu thứ tự và hướng trên đỉnh pít tông.
_ Dùng kìm tháo xéc măng để tháo xéc măng ra khỏi pít tông, nhớ sắp xếp
xéc măng theo đúng thứ tự và hường không được lẫn lộn.
_ Dùng kìm mở vòng chận ở 2 đầu chốt pít tông. _ Dùng dụng cụ tháo hoặc máy ép để tháo chốt pít tông ra. Thực hành Động cơ xăng
8
III-RỬA CHI TIẾT
Các chi tiết sau khi tháo rời được rửa sạch bằng dầu, xong rửa sạch bằng vòi
nước có áp suất cao, cuối cùng thổi gió nén cho khô. Sau đó các chi tiết được kiểm
tra để sửa chữa hoặc thay thế, xong chuẩn bị ráp động cơ lại.

Lưu ý: Khi rửa các chi tiết xong,
cần phải sắp xếp riêng biệt các chi tiết,
cụm chi tiết để tránh trầy do va chạm và
tránh nhầm lẫn khi ráp lại.
siết làm nhiều lần, đúng ngẫu lực, đúng thứ tự chéo góc hoặc xoắn ốc từ trong ra
ngoài.
_ Khi ráp đệm nắp máy: nếu đệm mới thì ta chỉ cần sử dụng mỡ bò bôi lên bề
mặt của đệm và nắp máy, nếu đệm cũ nhưng không bị rách thì ta phải dùng keo
chuyên dùng để bôi.
_ Dùng cần siết ngẫu lực ở các chi tiết: nắp máy, thanh truyền, bợ trục khuỷu,
bánh trớn.
_ Khi ráp chi tiết có nhiều bu lông phải siết làm nhiều lần đều nhau.
_ Ráp cụm pít tông-thanh truyền vào xy lanh phải dùng kiềng bóp xéc măng.
Ráp nắp máy theo thứ tự
xoắn ốc từ trong ra ngòai

Thực hành Động cơ xăng
10
_ Sau khi đã ráp xong, dùng tay quay thử động cơ xem nặng hay nhẹ, có
vướng gì không.
Thực hành Động cơ xăng
11
Bài 2: KIỂM TRA ĐỘNG CƠ

I-KIỂM TRA NẮP MÁY, THÂN MÁY

ở 2 vị trí vuông góc nhau cách mặt phẳng trên
40mm, hiệu số của 2 số đo này là độ ovan của xy
lanh.
Nếu độ ovan của xy lanh vượt quá 0,07mm
trên 100mm đường kính của xy lanh thì phải
xoáy lại.
Kích thước sửa chữa của xy lanh thường có
6 tiêu chuẩn (cote): 0,25mm (cote 1); 0,50mm
(cote 2); …; 1,50mm (cote 6).
Nếu dùng đồng hồ so thì có thể đo trực tiếp
trị số độ côn và độ ovan của xy lanh đọc trên mặt
đồng hồ mà không cần xác định kích thước thực
của chúng.
Khi xy lanh mòn quá trị số tối đa (hết cote sửa chữa), cần phải thay xy lanh
mới. Đối với lót xy lanh ướt thì cần phải thay đệm làm kín nước mỗi khi tháo hoặc
thay xy lanh.

III-KIỂM TRA PÍT TÔNG, XÉC MĂNG

1/ Kiểm tra pít tông
:
a)Nếu bề mặt pít tông bị cào xước nhẹ có thể đánh bóng với giấy nhám mịn,
bị xước nặng phải thay mới.
b)Dùng que kim loại gõ quanh pít tông nếu có tiếng rè thì pít tông bị nứt. Nếu
vết nứt nhỏ thì có thể khoan lỗ nhỏ ở 2 đầu vết nứt để dùng lại, nếu vết nứt quá lớn
thì phải thay pít tông mới.
c)Đo khe hở giữa pít tông và xy lanh: ráp ngược pít tông không có xéc măng

quá lớn thì phải thay xéc măng, nếu khe hở quá nhỏ thì có thể giũa đi 1 ít ở đầu
miệng xéc măng. Chú ý không được giũa nhiều làm miệng mở quá to, không được
có hiện tượng nghiêng khi bóp 2 mặt lại.

Thực hành Động cơ xăng
14
c)Kiểm tra khe hở cạnh: lấy xéc măng, lật bề lưng để vào rãnh của nó xoay
thử 1 vòng quanh pít tông, nếu xéc măng không bị kẹt trong rãnh thì dùng lá cỡ đo
khe hở giữa xéc măng và rãnh.
Khe hở cho phép: 0.1mm. Nếu khe hở quá nhỏ thì mài mỏng xéc măng bớt,
nếu khe hở quá lớn thì thay xéc măng hoặc pít tông tùy trường hợp.

b)Kiểm tra khe hở lưng: dùng thước kẹp đo chiều sâu của rãnh và chiều rộng
của xéc măng, hiệu số của 2 số đó là khe hở lưng của xéc măng. Trị số cho phép là
0,2 – 0,35mm, nếu khe hở không đủ thì có thể tiện rãnh xéc măng sâu thêm 1 ít.

IV-KIỂM TRA THANH TRUYỀN

1/ Kiểm tra khe hở giữa đầu nhỏ thanh truyền và chốt pít tông
:
_Đo đường kính trong “C” của bạc lót đầu nhỏ thanh truyền.
_Đo đường kính ngòai “Dp” của chốt pít tông.
_Lấy C – Dp, ta được khe hở giữa đầu nhỏ thanh truyền và chốt pít tông
_Trị số cho phép 0,023mm, nếu khe hở quá lớn thì phải thay bạc lót đầu nhỏ
thanh truyền (chú ý lỗ dầu phải trùng nhau).