Rửa tiền và toàn cầu hóa
Toàn cầu hóa đem lại nhiều lợi ích cho nhân loại song nó cũng làm trầm
trọng hơn một số tệ nạn. Một trong những hậu quả đáng tiếc ấy là rửa
tiền trở nên dễ dàng hơn, và do đó khuyến khích những hoạt động phi
pháp khác.
Rửa tiền là việc biến đổi thu nhập phi pháp thành tài sản mà các cơ quan công quyền không thể
truy ra nguồn gốc phi pháp ấy. Rửa tiền không phải là một hiện tượng mới. Theo nhiều sử gia,
thương nhân Trung Quốc đã biết “rửa tiền” hơn ba ngàn năm trước để tránh thuế của triều đình.
Tuy nhiên, hoạt động này đã bùng nổ với toàn cầu hóa, gây nhiều hậu quả nghiêm trọng về kinh
tế và xã hội, đặc biệt ở các nước đang phát triển hoặc chuyển tiếp.
Ai cần rửa tiền?
Có thể xếp những người rửa tiền (ngoài các tổ chức khủng bố, một hiện tượng tương đối mới)
làm ba nhóm: (1) những người buôn lậu (ma túy, vũ khí, lao động bất hợp pháp…); (2) những
người tham nhũng; và (3) những người muốn tránh thuế, nói chung là những người muốn giữ kín
thu nhập thật sự (dù là hợp pháp) của mình. Tiền bẩn có thể từ các doanh nghiệp làm ăn công
khai, chẳng hạn khi họ chuyển tiền từ nước này sang nước khác để tránh thuế. Có hai phương
pháp để làm việc này. Một là khai gian giá trị những dịch vụ mà bản chất là hợp pháp. hai là khai
(như trong hóa đơn) một dịch vụ hoàn toàn không có (kể cả việc lập công ty ma). Trong các
nguồn tiền cần rửa thì có lẽ nguồn kinh doanh là phản ảnh tính toàn cầu hóa nhiều nhất, mà một
trong những biểu hiện là việc khai man giá chuyển giao (transfer price) để tránh thuế của các
công ty xuyên quốc gia.
Tất nhiên, ba nhóm trên không hoàn toàn biệt lập: tham nhũng, rửa tiền, và kinh doanh bất chính
có nhiều chỗ giống nhau, cấu kết với nhau, và tiếp sức cho nhau. Ví dụ, tham nhũng thì cần có
người để rửa tiền hối lộ, người rửa tiền này có thể là tội phạm chuyên nghiệp, hoặc công ty ma.
Ngược lại, tội phạm và doanh nghiệp cũng thường đút lót các quan chức tham ô để làm ngơ dịch
vụ rửa tiền.
Công nghiệp rửa tiền
Dù không ít tội phạm đích thân rửa tiền bẩn của mình, một ngành “công nghiệp” rửa tiền đã xuất
hiện để phục vụ những cá thể có tiền bẩn. Đội ngũ của ngành này, chủ chốt là những người rửa
tiền chuyên nghiệp, ngày càng được tăng cường với nhiều luật sư cao giá, người giao dịch
chứng khoán, mua bán bất động sản, cố vấn thuế vụ, kế toán Thật vậy, có lẽ biến tướng nổi bật

hay xuyên quốc gia.
Cuối cùng, phải kể đến những lối rửa tiền mới, sử dụng internet. Những trang web “đen” như
trang sex, cờ bạc, cá cược thường được dùng để rửa tiền vì các cơ quan công lực khó có thể
truy ra tiền ấy từ đâu đến và vào tay ai.
Hậu quả và chính sách
Cũng có người cho rằng một số quốc gia, nhất là ở phương Tây, đã có lợi nhờ tiền bẩn.
Khách quan nhìn từ quan điểm phân bố nguồn lực (tạm gác qua một bên những phán đoán đạo
lý và pháp luật), một số nhà kinh tế cực đoan (tôn sùng thị trường) cho rằng không có tiền nào là
bẩn, tiền nào là sạch. Theo họ, “rửa tiền” chỉ là phản ứng “hợp lý” của mọi “cá thể kinh tế”: không
ai muốn trả thuế và ai cũng muốn vận dụng tài sản của mình vào những hoạt động đem lại nhiều
lợi nhuận nhất. Như vậy, tiền bẩn, theo họ, đã giúp phát triển kinh tế.
Song, ngay trên cơ sở thuần lý thuyết, ý kiến này là hoàn toàn sai lầm. Tự bản chất của nó, sự
phân bố tài nguyên do rửa tiền không chỉ theo tín hiệu lợi nhuận, mà phần lớn là để trốn tránh
luật pháp. Hoạt động rửa tiền vừa lãng phí nguồn lực kinh tế của xã hội (vào các hoạt động tội
phạm sinh ra tiền bẩn, thay vì vào các hoạt động sản xuất thật sự hữu ích), vừa bóp méo sự
phân bố các nguồn lực ấy.
Ngoài những ảnh hưởng về phân bố tài nguyên, luồng tiền bẩn cũng sẽ làm sai lệch các thống
kê kinh tế. Ngoài ra, ảnh hưởng của mỗi loại tiền bẩn có khác nhau (chẳng hạn tiền bẩn do tham
nhũng có ảnh huởng khác tiền bẩn do buôn lậu). Thiếu những con số chính xác, tất nhiên là
chính sách kinh tế (nhất là về tiền tệ, như việc điều chỉnh lãi suất) sẽ không thể đúng liều lượng
và hữu hiệu được.
Tiền bẩn và hoạt động rửa tiền cũng ảnh hưởng sâu sắc đến phân bố thu nhập (tạo bất công) và
làm chao đảo sự tín nhiệm của xã hội vào các thị trường tài chính. Nhìn từ quan điểm tăng
trưởng vĩ mô, có thể đây là tai hại nguy hiểm nhất.
Làm sao để chống rửa tiền? Rõ ràng là cần sự quyết tâm của mọi quốc gia, và sự phối hợp toàn
cầu. Một khó khăn căn bản hiện nay là mỗi nước đánh giá tính quan trọng của mỗi loại tiền bẩn
một khác. Ở các nước chậm tiến thì nạn tham nhũng rửa tiền là vấn đề nhức nhối nhất. Trái lại,
các nước phương tây thì xem việc rửa tiền bẩn liên hệ đến khủng bố là quan trọng nhất, và
không hề “chê” tiền bẩn do tham nhũng ở các nước khác.
Admin (Theo