Thiết Kế Xây Dựng Mô Hình Chăn Nuôi Kết Hợp Vịt - Cá - Lúa ở Vùng
Trũng xã Lộc Sơn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế

Nguyễn Quang Lịch, Võ Văn Thọ
Khoa Cơ khí- Công Nghệ, Đại Hoc Nông Lâm Huế, 102 Phùng Hưng, Huế
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây mô hình sản xuất kết hợp chăn nuôi và trồng trọt đã được
nhiều địa phương hưởng ứng tích cực. Thừa Thiên Huế là một tỉnh có điều kiện
thuận lợi phát triển các mô hình sản xuất như xây dựng các trang trại quy mô vừa và
nhỏ, mô hình chăn nuôi kết hợp hộ gia đình. Nhiều nông hộ ở các vùng đồng b
ằng
sông Cửu Long và đồng bằng song Hồng đã xây dựng nhiều mô hình kết hợp trong
đó có mô hình Vịt-Cá Lúa đem lại nhiều lợi ích [1].
Phú Lộc là một trong những huyện nghèo của Thừa Thiên Huế, đời sống người dân
vẫn còn nhiều khó khăn, sản xuất chủ yếu là độc canh quy mô nhỏ, phân tán và
trình độ sản xuất còn thấp. Vì vậy xây dựng mô hình sản xuất theo hướng kết hợp
có tính khả thi cao, phù hợp v
ới điều kiện thực tế ở địa phương, tạo điều kiện cho bà
con nông dân hợp tác liên kết để sản xuất, từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng,
giải quyết công ăn việc làm, tăng thu nhập cải thiện đời sống, góp phần xây dựng
nông thôn trong thời kỳ đổi mới.
Dựa trên những điều kiện tự nhiên và cơ sở
hạ tầng sẵn có ở địa bàn chúng tôi thực
hiện nghiên cứu thiết kế xây dựng mô hình chăn nuôi kết hợp vịt - cá - lúa ở vùng
trũng xã Lộc Sơn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế nhằm xây dựng nên mô
hình sản xuất mới phù hợp với đặc điểm điều kiện tự nhiên của địa phương góp
phần tăng tỉ trọng sản phẩm nông nghiệp thúc
đẩy nền kinh tế nông nghiệp phát

tháng 4 và tháng 9 đến tháng 10.
Ứng dụng mô hình chăn nuôi kết hợp vịt - cá - lúa là phương pháp luân canh biết sử
dụng đất đai một cách tốt nhấ
t, tích luỹ thêm màu mỡ cho đất, cũng là biện pháp
thâm canh tăng năng suất, tiêu diệt mầm sâu bệnh cho lúa đồng thời là biện pháp
giải quyết thức ăn cho cá. Hình 1: Mối quan hệ giữa các đối tượng Vịt-Cá-Lúa trong mô hình
Bên cạnh đó căn cứ vào điều kiện thực tiễn của địa phương như tiềm năng đất đai,
chủ trương chính sách của địa ph
ương củng như chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp
trên địa bàn. Làm căn cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng mô hình. Đồng thời việc
xây dựng và thiết kế phải đáp ứng được yêu cầu kỷ thuật của mô hình.

3.2. Quy trình kỹ thuật
Quy trình kỹ thuật của mô hình kết hợp Vit-Cá Lúa được mô tả chính như sau: Sau
khi cho nước vào ruộng lúa, tiến hành cấy lúa như bình thường với mậ

ngày thì cho nước vào trong ruộng với mức nước từ 0,8 -1 (cm) và thả thêm các loại
cá khác như cá trắm, trê phi, trê lai, rô phi, chép, các loại cá địa phương để tận
dụng hết thức ăn phế thải từ vịt và các loại thức ăn khác có trong ruộng lúa. Quy
trình kỹ thuật của mô hình được mô hình hóa trong hình 2.

Hình 2. Quy trình kỹ thuật chăn thả Vịt-Cá trên ruộng lúa

3.2. Thiết kế ruộng nuôi và chuồng trại trong mô hình
3.2.1 Thiết kế ruộng nuôi


Cá - Vịt
(80-95 NT)
Thu hoạch
Ruộng ương

Cá - Vịt
Thu hoạch

lúa
Nuôi
tiếp
Lúa có
đòn
g

Thả vào

0,1
4
m =1
m =1
Căn cứ điều kiện thực tiễn của xã Lộc Sơn, củng như tiêu chuẩn thiết kế chúng tôi
thiết kế ruộng ruôi với các kích thước và hình dạng như sau:
Ruộng nuôi được thiết kế có hình dạng là hình chử nhật với dện tích: mỗi thữa là
5.000 m
2
. Chiều dài ruộng là 100m và chiều rộng ruộng 50m, mặt bờ ao là trục giao
thông chính là 4m Mặt bờ ao không phải là trục giao thông chính: 1,5m. Hệ số mái
bờ đối với đất thịt nhẹ và sét chọn: m = 1(trong đó: b- bề rộng chân mái bờ, h- độ


Hình 4. Sơ đồ cấu tạo chuồng nuôi
Màût båì thæí
a

Chiãúu nghè
Màût næåïc
A
A
3.2.3 Thit k, b trớ h thng giao thụng trong mụ hỡnh
thun tin cho quỏ trỡnh vn chuyn phõn bún, sn phm ca mụ hỡnh v quỏ
trỡnh chm súc cỏc i tng cỏc giai on khỏc nhau h thng giao thụng trong
mụ hỡnh chớnh l h thng b tha, b bao v b liờn tha. H thng giao thụng ny
c kt hp vi h thng cung cp, thoỏt nc nhm gim ti a din tớch cụng
trỡnh ph v thun tin trong thi cụng. Kớch thc v b trớ h

trng sng cho cỏc i tng trong mụ hỡnh. Vỡ vy vic thit k, b trớ h thng
cp v thoỏt nc l mt cụng vic quan trng hng u v cú tớnh cht thng
xuyờn trong quỏ trỡnh sn xut. thit k mt h th
ng cung cp - thoỏt nc hon
chnh cn phi nghiờn cu k cỏc yờu cu v nguyờn tc c bn ca h thng cung
cp - thoỏt nc trong mụ hỡnh chn nuụi kt hp vt - cỏ lỳa [1]. Cn c tiờu
chun thit k v iu kin thc tin chỳng tụi thit k h thng cung cp v x lớ
nc nh sau:
Kónh dỏựn nổồùc
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Bồỡ bao
Bồỡ thổớ
a
Bồỡ lión thổớ
a

Cc tre L=1,5m
Hoùi tióu
3 (m)
1,5 (m)
Tỏỳm laù
t


xỏc nh nhu cu cn cung cp cho rung nuụi trong mụ hỡnh ta tớnh theo cụng
thc:
(
)
21 aarlcc
QQQQ
+
+
= (m
3
/ha)
Trong ú:
Q
cc
- Lng nc cn cung cp cho rung nuụi vt-cỏ-lỳa (m
3
/ha)
Q
rl
- Lng nc cn cung cp cho rung lỳa (m
3
/ha)
Q
a1

Traỷm bồm

N
guọửn nổồùc
Nguọửn nổồùc

vaỡo
Traỷm bồm
Hỡnh 7
:
Bọỳ trờ hóỷ thọỳng cung cỏỳp - thoaùt trong mọ hỗn
h

N
guọửn nổồùc
A
o xổớ lyù
A
o xổớ lyù
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi
Ruọỹng nuọi

Hình 8. Quá trình xử lí nước trước khi vào ruộng nuôi

3.2.5. Bố trí khu chế biến thức ăn
Để nâng cao hiệu quả mô hình, ngoài việc thiết kế các công trình cho mô hình
chúng tôi bố trí khu chế biến thức ăn trong mô hình, nhằm chủ động nguồn thức ăn,
củng như giảm thiểu dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế. Việc xác định công
suất khu chế
biến thức ăn phải được dựa trên điều kiện thực tiễn, số lượng vịt và cá
trong mô hình và diện tích ruộng nuôi. Với diện tích ruộng nuôi xã Lộc Sơn 185ha
và số thữa được thiết kế là 316 thữa thì mỗi ngày cần phải cung cấp 26700kg thức
ăn [2, 8].

3.2.6. Nghiên cứu-thiết kế các phương án phòng chống lũ lụt
* Cơ sở nghiên cứu:
+ Mực nước lũ hàng nă
m lớn nhất là: cao trình đỉnh lũ +1,8-2m.
+ Cao trình bờ liên thửa được thiết kế từ +1,5-1,8m.
+ Cao trình bờ bao xung quanh là: 2,3m cao hơn 0,5m so với mức lũ lớn
nhất hàng năm.
* Khi lũ lụt xảy ra ta chia làm hai phương án để xử lý.
- Phương án thứ nhất: Với phương án này thì mực nước không cao hơn cao
trình bờ bao xung quanh nhưng có thể ngập các bờ liên thửa (cao trình đỉnh lũ >
1,5m). Đối với phương án này ta xử lý bằng cách đóng các cử
a lấy, thoát nước.
- Phương án thứ hai: Với phương án này thì mực nước đỉnh lũ đã vượt quá cao
trình bờ bao xung quanh (cao trình đỉnh lũ > +2,5m). Trong trường hợp này các ao
ruộng nuôi được bảo vệ bởi lưới chắn xung quanh của từng thửa, lưới chắn được
thiết kế đặc biệt để ngăn chặn thất thoát cá trong ruộng nuôi.
*Các chỉ tiêu kỹ thuật lưới chắn:
- Chiều cao lưới chắn bảo vệ: 0,8

cụ thể phù hợp với từng đối tượng nghiên cứu nên không thể tránh khỏi những thiếu
sót trong quá trình xây dựng thi
ết kế mô hình. Đề tài chưa hoạch toán được giá trị
kinh tế cụ thể của mô hình, một số hệ thống, trang thiết bị trong mô hình chưa được
thiết kế cụ thể, và chi tiết nhất là các hệ thống xử lý nước.
Do phạm vi đề tài nghiên cứu, thời gian thực tập hạn chế nên chưa xây dựng mô
hình thực tế nên chưa có tính đối chứng giữa lý thuyết và thực tiễn.
Đề
nghị quý ban ngành liên quan phải có qui hoạch tổng thể các vùng chuyên nông
nghiệp. Từ đó, nghiên cứu, xây dựng và bố trí các dây chuyền, hệ thống, trang thiết
bị máy móc vào phục vụ nông nghiệp một cách có tính toán của các nhà khoa học,
cán bộ trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm phát triển nền nông nghiệp và nông thôn
bền vững.
Ban lãnh đạo tỉnh và huyện của các địa phương cần có các chương trình, dự án hỗ
trợ về kỹ thuật, vốn
đầu tư, nhân vật lực nhằm xây dựng mô hình có qui mô lớn
dưới mọi hình thức kể cả kinh doanh.
Kính đề nghị các cơ quan, ban ngành tạo mọi điều kiện thuận lợi để tiếp tục nghiên
cứu các vấn đề còn lại, mở rộng vấn đề nghiên cứu và xây dựng mô hình thực tế
trên một vùng thí điểm từ đó có kết quả để đối chứng làm tiền đề cho việc ứng dụng
mô hình vào thực tiễn.

Tài liệu tham khảo

1. Ái, Đ.N., Quy trình kỷ thuật canh tác lúa vịt vụ Đông Xuân 2004, Chi Cục
Bảo Vệ Thực Vật Thừa Thiên Huế.
2. Nguyễn Thiện, L.X.H., Nguyễn Công Quốc Xóa đói giảm nghèo bằng
phương thức chăn nuôi kết hợp Vịt-Cá-Lúa. 2002, Hà Nội: NXB Nông
Nghiệp.
3. Khoát, N.D., Sổ tay hướng dẫn nuôi cá nước ngọt 2004, Hà Nội: NXB Nông