1
1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
CHUNG
VỀ BẢO HIỂM
Ch
Ch
ư
ư
ơng
ơng
2
2
2/40
1. Sự cần thiết khách quan của bảo hiểm
Để chia sẽ những rủi ro và có khả
năng khắc phục nhanh chóng những tổn thất
xảy ra, người ta cần có một công cụ quản lý.
Một trong những công cụ quản lý hiệu
quả nhất. Đó chính là bảo hiểm.
Bảo hiểm là một công cụ quản lý rủi ro.
Bảo hiểm còn là những mối quan hệ kinh
tế gắn liền với quá trình hình thành, phân
phối và sử dụng các quỹ tập trung, ta gọi là
“quỹ bảo hiểm” nhằm xử lý các rủi ro, các
biến cố.
3/40
Ở Việt Nam, việc phát triển nền kinh tế
thò trường đã tạo động lực thúc đẩy khai thác
và phát triển mọi tiềm năng sáng tạo, với khối
lượng hàng hóa, dòch vụ phong phú có giá trò

6/40
Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với
toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các
phương pháp của thống kê. !
- Góc độ kỷ thuật tính toán: bảo hiểm là
một phương sách hạ giảm rủi ro bằng cách kết
hợp một số lượng đầy đủ các đơn vò đối tượng
để biến tổn thất cá thể thành tổn thất cộng
đồng và có thể dự tính được.
- Đònh nghóa đầy đủ nhất:!
7/40
Bản chất của bảo hiểm là “sự chia sẽ rủi
ro”, “lấy sự đóng góp của số đông, bù đắp cho
sự bất hạnh của số ít”.
3.3. Đặc điểm của bảo hiểm:
- Bảo hiểm là một loại dòch vụ đặc biệt. !
- Bảo hiểm vừa mang tính bồi hoàn, vừa
mang tính không bồi hoàn. !
8/40
3.4. Vai trò – tác dụng của bảo hiểm:
- Bảo toàn vốn sản xuất kinh doanh và ổn
đònh đời sống của người tham gia bảo hiểm,
- Công cụ an toàn: đề phòng và hạn chế tổn
thất cho mọi thành viên trong xã hội,
- Bảo hiểm giữ vai trò của một trung gian tài
chính quan trọng trong hệ thống tài chính quốc
gia, là một công cụ tín dụng đủ mạnh cho nền
kinh tế (nguồn huy động vốn và cung cấp vốn).
- Góp phần thúc đẩy phát triển quan hệ kinh
tế giữa các nước thông qua hoạt động tái bảo

có hai chức năng cơ bản:
- Hạn chế khó khăn về kinh tế của người
lao động.
- Hình thành một hệ thống an toàn cho xã
hội.
12/40
Một khi đảm bảo ổn đònh kinh tế cho người
lao động, khuyến khích họ yên tâm làm việc,giúp
cho nền kinh tế phát triển ổn đònh, thì đó sẽ là cơ
sở ổn đònh xã hội, đảm bảo sự an toàn cho quốc
gia về kinh tế và an ninh quốc phòng.
Vì thế, hiện nay trên thế giới đã có 182
nước có Luật về BHXH – Có thể nói BHXH là
một trong những hoạt động mà ở bất cứ quốc gia
nào cũng quan tâm không phân biệt thể chế
chính trò, trình độ kinh tế, xã hội.
4
13/40
4.1.2. Nội dung của bảo hiểm xã hội:
Theo công ước số 102 (28/06/1952) của Tổ
chức lao động Quốc tế về BHXH: đã khuyến
khích các nước thành viên thực hiện ít nhất 3
chế độ trong 9 chế độ BHXH. Cụ thể như sau:
1. Chăm sóc y tế,
2. Trợ cấp ốm đau,
3. Trợ cấp thất nghiệp,
4. Trợ cấp tuổi già,
5. Trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề
nghiệp,
6. Trợ cấp gia đình,

3. Bảo hiểm Thất nghiệp: (!) Video clip
- Trợ cấp thất nghiệp.
- Hỗ trợ thất nghiệp,
- Hỗ trợ tìm việc làm.
16/40
Nhìn chung: bảo hiểm xã hội ở nước ta cũng như
các nước trên thế giới có cùng một số đặc điểm:
+ BHXH là một đònh chế pháp lý bắt buộc,
+ BHXH là một trung tâm phân phối lại của
hệ thống kinh tế – xã hội,
+ BHXH được thực hiện trên một “nhóm
mở” của những người lao động,
+ BHXH là cơ chế đảm bảo cho người lao
động chống đở rủi ro của chính bản thân (rủi ro
con người).
5
17/40
* Bảo hiểm y tế:
Luật bảo hiểm y tế số 25/2008/QH12, đã được
Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua
ngày 14 tháng 11 năm 2008. Bao gồm:
- Bảo hiểm y tế bắt buộc.
- Bảo hiểm y tế hộ gia đình.
- Bảo hiểm y tế học sinh, sinh viên.
- Các đối tượng ưu đãi chính sách xã hội.
Bảng phụ lục tổng hợp mức đóng:(!)
18/40
Tóm lại: BHXH hoạt động không vì mục đích
kinh doanh tìm kiếm lợi nhuận mà phục vụ cho
lợi ích xã hội, vì quyền lợi của người tham gia.

hạn”, một “nhóm đóng”,
- Bảo hiểm thương mại cung cấp dòch vụ
đảm bảo không chỉ cho các rủi ro bản thân con
người mà còn cho cả rủi ro tài sản và trách
nhiệm.
6
21/40
4.2.3. Nguyên tắc của bảo hiểm thương mại:
- Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của
người tham gia bảo hiểm cũng như doanh nghiệp
kinh doanh bảo hiểm;
- Doanh nghiệp bảo hiểm hoạt động theo
nguyên tắc hạch toán kinh doanh;
- Hoạt động theo luật pháp quy đònh cho
doanh nghiệp nói chung, và cho doanh nghiệp
bảo hiểm nói riêng;
- Hoạt động theo nguyên tắc lấy số đông bù
số ít;
- Doanh nghiệp bảo hiểm phải tuân thủ
nguyên tắc an toàn tài chính.
22/40
4.2.4. Phân loại bảo hiểm thương mại:
4.2.4.1. Căn cứ vào tính chất bảo hiểm:
Phân thành hai loại:
* Bảo hiểm nhân thọ (life insurance): là
bảo hiểm các rủi ro có liên quan đến sinh
mạng, cuộc sống và tuổi thọ của con người.
Bảo hiểm nhân thọ bao gồm các nghiệp
vụ:
+ Bảo hiểm trọn đời, !

* Bảo hiểm sức khỏe:
+ Bảo hiểm tai nạn con người;
+ Bảo hiểm y tế;
+ Bảo hiểm chăm sóc sức khỏe
4.2.4.2. Căn cứ vào đối tượng bảo hiểm:
* Bảo hiểm con người (insurance of the
person): là loại bảo hiểm mà đối tượng bảo hiểm là
tuổi thọ, tính mạng, sức khỏe và tai nạn con người.
* Bảo hiểm trách nhiệm dân sự !
26/40
* Bảo hiểm tài sản (property insurance): là
loại bảo hiểm mà đối tượng bảo hiểm là tài sản
(cố đònh hay lưu động) của người được bảo hiểm
(tập thể hay cá nhân) bao gồm vật có thực, tiền,
giấy tờ trò giá được tiền và các quyền tài sản.
4.2.4.3. Căn cứ vào quy đònh của pháp luật:
* Bảo hiểm bắt buộc, gồm:
+ Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe
cơ giới, của người bảo hiểm hàng không đối với
hành khách,
+ Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối
với hoạt động tư vấn pháp luật.
27/40
+ Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của
doanh nghiệp môi giới bảo hiểm,
+ Bảo hiểm cháy, nổ…
* Bảo hiểm không bắt buộc: là những loại
bảo hiểm khác, không thuộc bảo hiểm bắt
buộc.
4.2.4.4. Phân loại theo kỹ thuật bảo hiểm:

Nguyên tắc 4: Nguyên tắc bồi thường
(indemnity): “Bồi thường” có thể hiểu là “sự bảo
vệ” hoặc “đảm bảo cho thiệt hại hoặc tổn thất
phát sinh” từ trách nhiệm pháp lý.
Theo nguyên tắc bồi thường, khi tổn thất
xảy ra, người bảo hiểm phải bồi thường như thế
nào đó để đảm bảo cho người được bảo hiểm có
đủ nguồn tài chính như trước khi có tổn thất xảy
ra, số tiền bồi thường không vượt quá số tiền bảo
hiểm, không lớn hơn số tiền thiệt hại thực tế.
Điều cần chú ý là các bên không được lợi
dụng bảo hiểm để trục lợi.
31/40
Nguyên tắc 5: Nguyên tắc thế quyền
(subrogation) : Người bảo hiểm sau khi bồi
thường cho người được bảo hiểm, có quyền
thay mặt người được bảo hiểm để đòi người
thứ ba trách nhiệm bồi thường cho mình.
Để thực hiện được nguyên tắc này, người
được bảo hiểm phải cung cấp các biên bản,
giấy tờ, tài liệu … cần thiết cho người bảo hiểm.
32/40
4.5. Phân biệt BHXH với bảo hiểm thương mại:
4.5.1. Sự giống nhau:
- Về sự hình thành và sử dụng quỹ của hai loại
bảo hiểm này được thực hiện trên cùng một nguyên
tắc là: có tham gia tạo lập hay đóng góp vào quỹ thì
mới được hưởng quyền lợi.
- Mục đích hoạt động của hai quỹ cũng nhằm
để hỗ trợ cho các đối tượng tham gia bảo hiểm một

Labour Organization, viết tắc là ILO) đều thực
hiện BHXH theo hình thức bắt buộc
35/40
5. Vai trò và tác dụng của bảo hiểm:
5.1. Bù đắp thiệt hại, khắc phục tổn thất:
Bù đắp thiệt hại, khắc phục tổn thất là tác dụng
chủ yếu của bảo hiểm và cũng xuất phát chính từ nhu
cầu này mà bảo hiểm đã ra đời.
Vai trò của các công ty bảo hiểm là cung cấp
các loại dòch vụ đặc biệt nhằm khôi phục khả năng
vật chất, tài chính như trước khi xảy ra rủi ro, hoặc
bồi thường cho người thụ hưởng trong hợp đồng bảo
hiểm con người.
Nhiệm vụ cơ bản của bảo hiểm là bồi thường
khi có tổn thất xảy ra, nhằm khắc phục hậu quả, ổn
đònh đời sống và quá trình sản xuất – kinh doanh.(!)
36/40
5.2. Tăng cường công tác đề phòng và hạn
chế tổn thất:
Dựa trên cơ sở các rủi ro xảy ra hàng năm,
các tổ chức kinh doanh bảo hiểm tiến hành
nghiên cứu các rủi ro, thống kê các tai nạn, tổn
thất, từ đó xác đònh các nguyên nhân chủ quan và
khách quan dẫn đến thiệt hại.
Những nghiên cứu này giúp các công ty bảo
hiểm có thể đề ra được các biện pháp kiểm soát
ngăn ngừa rủi ro hữu hiệu nhất nhằm giảm đến
mức thấp nhất tổn thất có thể xảy ra.
Đây cũng là một trong những biện pháp
kiểm soát rủi ro.

phức tạp, khó dự đoán do môi trường toàn cầu đang
thay đổi theo chiều hướng xấu.
Chiến tranh, xung đột, khủng bố, đình công …
ngày càng diễn biến phức tạp nhiều khu vực trên thế
giới.
Trong tình hình như vậy, bảo hiểm chính là một
giải pháp hữu hiệu, góp phần tích cực tạo ra tâm lý
an tâm trong kinh doanh, trong cuộc sống cho con
người.
40/40