GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
2-1 CHNG 2

C S LÝ THUYT LIÊN QUAN
TRONG QUN LÝ CHT THI NGUY HI
Trong lnh vc qun lý cht thi nguy hi (bao gm c hành chính và k thut), theo
thng kê đã có rt nhiu s c mơi trng nghiêm trng bt ngun t nhng nhm ln. S
nhm ln này có th bt ngun t vic gi tên sai, khơng nm vng các tính cht hóa hc
hố lý cn thit t đó dn đn nhng vi phm pháp lut và gây ra các hu qu nghiêm
trng. Vì vy nhm tránh các sai lm đáng tic trong qun lý cht thi nguy hi, chng
này tp trung tóm tt li mt s kin thc hóa hc, hóa lý thng đc s dng trong q
trình qun lý cht thi nguy hi.

Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.

Hydrocarbon
Hydrocarbon Aromatic
Alkane Alkene Alkyne Cycloaliphatic
Aliphatic
Alkane
Là các hp cht hu c trong đó liên kt gia các ngun t carbon là liên kt đn.
Cơng thc chung ca alkane là C
n
H
2n+2
trong đó n là s ngun bt k.
Ví d: pentane C
5
H
12

+ i vi alkane mch nhánh, khi gi tên mt cu trúc phi theo mt trình t sau
1. Chn mch có s carbon nhiu nht làm mch chính và tên alkane s đc gi theo
mch này
2. ánh s th t các carbon trong mch chính sao cho carbon có liên kt vi các nhóm
khác có s th t nh nht.
2-2
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
3. Khi đc tên hay vit thì lit kê các mch nhánh theo th t ABC mà khơng lit kê
theo s th t carbon liên kt. Trc mi nhóm ni phi ghi v trí carbon mà nhóm
liên kt ngay c khi hai nhóm cùng liên kt vi mt carbon. Khi vit tên và s ln
phi tách bit nhau bng mt du gch ngang “-“.
Ví d: Hexane : C – C – C – C – C - C
C
3- Methyl hexane: C – C – C – C – C - C
Chú ý: Do lch s phát trin ca khoa hc k thut v tng hp cht hu c có mt s

C = C
F F
CH
3
CH
3Cis –2,3-difluoro-2-butene Trans-2,3-difluoro-2-butene

GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.com

ThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
5. Trong trng hp hydrocarbon có nhiu hn hai ni đơi, khi đc hay vit đu tiên s
ch ra v trí ca ni đơi và s dng tip v ng diene (khi có hai ni đơi), triene (ba ni
đơi), vv…
Ví d: 1,3-butadiene: CH
2
= CH – CH = CH
2
Alkyne

X X

2-4 1
2
5
4
6
3
X
X
H
H
H
H
H
H
H
H
X
H
H

thơng dng thng đc s dng trong cơng nghip s đc lit kê di đây.

CH
3
H
H
H
H
H
OH
H
H
H
H
H
NH
2
H
H
H
H
H
Toluene Phenol Aniline


OCH
3
H
H
H

H
H

Anisole Benzoic acid Acetophenone Benzenesulfonic acid

+ Tên thơng thng ca 1,2-dimethylbenzenes; 1,3-dimethylbenzenes; 1,4-
dimethylbenzenes trên th trng là xylenes

+ Khi benzene là mt nhóm liên kt thì vòng benzene đc gi là phenyl

Ví d: 3,4’-dichlorobiphenyl
Cl
Cl

2-5
Bên cnh đó s thay th hoc liên kt ca nhng ngun t (nitrogen, oxygen, sulfur) vi
carbon hoc hydro to nên các hp cht PAH có cha N, O, S chng hn nh nh
carbazole, hay các sn phm ph khơng mong mun ca q trình cháy (nh dioxin và
furan).

H

N
carbazole

2-6
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE

TCDD)

Cấu trúc của dibenzofuran. 135 đồng phân
1
2
3

4
5
6

7

8

9
cái.

Amine là các hp cht hu c đc xem nh là dn xut ca ammonia, trong đó các
ngun t hydro đc thay th bng gc hydrocarbon. Tùy theo s nhóm hydrocarbon
liên kt mà amine đc gi là amine bc mt, hai, hay bc ba.
R”
R-NH
2
R-NH-R’ R-N-R’

Amine bc 1 amine bc 2 amine bc ba

Nitrosamine là nhng cht có nhóm nitroso (-N=O) vi mt nhóm alkyl

Ví d Diphenylnitrosamine
N

N

O

Ether có cơng thc tng qt là R-O-R hay R-O-R’ trong đó R và R’ là các nhóm alkyl
khác nhau. Tên ca ether đc gi nh sau: đu tiên gi tên hai nhóm alkyl liên kt vi
oxy và sau đó thêm ch ether vào.


C - O

O

-2
O

H – C – O

-
O

CH
3
– C – O
-

Phthalate ester bao gm ion phthalate và bt k mt nhóm alkyl nào khác.
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.com

nc (KOW) cao và h s tích ly sinh hc (bioconcentration factor-BCF) thp.

C H
Cl
H
Cl
CH
3
–
C
–
CH
3

O
Ví d
Benzene Dichloromethane Acetone

Trong phân tích, da vào đc tính d bay hi ca các cht này, đ xác đnh k thut purge
and trap đc s dng. Trong k thut này, mt dòng khí tr (ví d helium) đc dn qua
mu (nc thi, hay đt), các cht hu c d bay hi s theo dòng khí ra khi mu sau đó
đc tách loi đ phân tích.

Cht hu c d bay hi (semivolatile organic)

Cht hu c d bay hi bao gm rt nhiu cht hu c có tính cht lý hóa khác nhau. Do
tính cht khác nhau và da vào nhng tính cht này, cht hu c d bay hi đc chia
Ví d: benzo (a) anthracene
Có th trích ly acid (acid extractable) Nhìn chung, nhng cht có th trích ly acid là aromatic alcohol hoc phenol. Tùy thuc
vào nhóm liên kt và v trí liên kt mà các cht này th hin các tính cht hóa lý khác
nhau nh: đ hòa tan trong nc t thp đn cao, áp sut bay hi trung bình, h s Henry
thp và Koc và BCF có th thay đi. CH
3
OH
Cl

Ví d:
2-10

2,4-dinitrophenol 4-chloro-3-methyl phenol (4-chloro-3-cresol)
NO
2
NO


© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.

Bng 2.1 Mt s ví d v thuc dit cơn trùng và bo v thc vt thng dùng

Tên thơng thng Ghi chú
Lindane

Dùng dit b cánh cng (boll weevil), rp cotton và
châu chu
2-11
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
Cl
m-delphene

CH-CCl
3
2
DDT
Tác đng đc hi lên con ngi khá chm

Parathion c tính cao vi ngi

Chlorinates pesticides (thuc bo v thc vt cha Clo) đc s dng rng rãi nh
thuc dit cơn trùng, nm và c di. Nhng cht bo v thc vt này đã đc phát hin có
tính đc và gây nh hng đn sc khe khi chúng khơng phân hy hồn tồn trong t
CH

CCl
3
Cl
Cl
OC
NO
2
2

tính c đi vi ngi và đng vt. Mt cht organophosphorus pesticide quan trng là
parathion. Mt s cht bo v thc vt organophosphorus khác là malathion, systox,
chlorthion, disyston, dicapthon và metasystox.

Thuc c ch tng trng (herbicide) là các hp cht có tính nng c ch q trình
quang tng hp ca t bào, chu trình quang hóa hay tác đng lên các quy lut tng
trng. Các cht c ch q trình quang tng hp nh: triazines (ví d nh: atrazine và
simazine), hydroxybenzonitriles (ví d nh: bromoxynil), carbamates (ví d nh:
propham, chlorpham). Các cht tác đng lên các quy lut tng trng nh 2,4-D, 2,4,5-T,
MCPA và glyphosphate. Trong các cht nêu trên, 2,4,5 –T là cht đc chú ý nhiu nht
vì trong cht này thng có cha dioxin ( đây dioxin nh là thành phn tp cht ca
2,4,5 –T và đc bit nh là 2,4,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioxin-TCDD) là cht gây bin
đi gen (nhng ngi b nhim cht này có th sinh con qi thai) hay bnh v da.
Cht bo v thc vt và c ch tng trng vơ c: đây là các cht có đc tính cao vi
nhiu loi vi sinh vt, trong mơi trng chúng thng tn ti rt lâu trong đt. Hu ht
các cht này đu có th thay th bng mt cht hu c có tính nng tng t, tuy nhiên
khi vi sinh vt tr nên kháng th vi nhng cht hu c này thì có th cn dùng ti các
cht vơ c. Các cht này có th là Zinc (Zn) copper (Cu), arsenic (As), mercury (Hg),
sulfuric acid, sodium arsenate và sodium thiocyanate.

Polychlorinated biphenyls (PCBs) Là hn hp ca biphenyls và ngun t Cl, trong đó
ngun t Cl liên kt ti mt carbon bt k, đc dùng rng rãi trong máy bin th và t
đin. Tuy nhiên t nm 1979, EPA (M) đã cm sn xut, ch bin và phân phi PCB
trên th trng. Hin nay theo thng kê có 210 cht PCB hay đng phân khác nhau. Trên
th trng, hn hp ca các đng phân đc gi là arochlors và đc đt tên theo hàm
lng Cl có trong hn hp (Ví d Arochlor 1248 và Arochlor 1260) nhìn chung trên th
trng thng có các hn hp cha 40 – 60% Cl theo khi lng. Cơng thc tng qt
ca PCB thng đc biu din nh sau

Tính cht hóa lý ca các cht là mt thơng s rt quan trng. Da trên các tính cht này
s d đốn hay xác đnh đc s tng tác, con đng lan truyn ca chúng vi mơi
trng nh th nào, la chn phng pháp x lý hp lý cng nh d đốn hiu qu đt
đc ca q trình.
Mt cht có th có rt nhiu tính cht hóa lý liên quan, tuy nhiên trong giáo trình này ch
yu tp trung vào mt s tính cht quan trng có liên quan trong vn đ qun lý và kim
sốt cht thi nguy hi.

Tính hòa tan

Tính hòa tan ca mt cht hay ca mt dung dch là mc đ hòa tan ca cht (hay dung
dch) đó vào cht (hay dung dch) khác hay dung mơi.  tan ca mt cht hóa hc trong
nc ph thuc vào nhit đ và tính cht hóa hc ca các thành phn khác có trong nc.
 hòa tan trong nc thng đc biu din bng đn v mg/L, hoc phn triu (ppm).
Trong lnh vc mơi trng đn v thng dùng là mg/L (= ppm), và (g/L (=mt phn t -
ppb). Bng 2.2 trình bày mt s tích s tan ca mt s kim loi nng thng đc quan
tâm trong qun lý cht thi nguy hi.

Ví d: khi xem xét tính tan ca Ca(OH)
2
t phn ng
Ca
2+
+ 2OH
-
→ Ca(OH)
2
Tích s hòa tan (solubility product) ca Ca(OH)
2

+
-10,1
Cd
2+
+ 2H
2
O = Cd(OH)
2(aq)
+ 2 H
+
-20,4
Cd
2+
+ 3H
2
O = Cd(OH)
3

-
+ 3 H
+
-33,3
Cd
2+
+ 4H
2
O = Cd(OH)
4

-2

-21,1
PbCO
3(S)
= Pb
2+
+ CO
3
2-
-13,1

Áp sut bay hi

Là áp sut ca hi trên b mt cht lng ti cân bng ( đó tc đ phân t ri cht lng
bng tc đ phân t tái hòa tan). p sut bay hi là mt hàm ph thuc vào nhit đ

GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
cht lng và đc đo da trên áp sut khí tri (atmosphere (atm) 1 atm = 760 mmHg =
760 torr = 1.0133 x10

= p
a
+ p
bTrong k thut mơi trng, do hàm lng cht ơ nhim là rt nh trong nc thi vì vy
xa có th tính gn đúng theo phng trình sau
nuocmol
amol
x ≈

Chú ý: đnh lut Raoult ch đúng đi vi dung dch lý tng. Trong k thut mơi trng,
cht thi thng là các dung dch cha cht ơ nhim vi hàm lng thp, và rt nhiu
cht khi đó đnh lut Raoult khơng còn chính xác và lúc này đnh lut Henry thng
đc dùng.

Hng s Henry

nh lut Henry phát biu: trong nhng điu kin cân bng, áp sut riêng phn ca cht
bay hi trên b mt cht lng s t l vi nng đ ca cht bay hiù trong cht lng.

P
g
= HC
L

Trong đó Pg = áp sut riêng phn ca cht bay hi (atm)
H = hng s Henry (atm.m3/mol)
CL = nng đ ca cht bay hi trong cht lng (mol/m3)
S khuch tán ca khí vào nc chu nh hng đáng k bi nhit đ (ví d đ bay hi
hydrocarbon gia tng khong ba ln khi gia tng 10oC) và thành phn hóa hc ca nc,
vì vy hng s Henry cng là mt hàm ph thuc vào nhit đ và đc tính theo cơng
thc thc nghim sau

H = e
(A-B/T)

Trong đó H = hng s Henry (atm.m3/mol)
A,B = h s hi quy
T = nhit đ (K)

Chú ý: hng s Henry có th đc biu din theo mt s đn v vì đnh lut Henry đã
đc phát trin trên c s xem xét q trình khuch tán ca khí vào trong nc. Nhng
đn v đó là mg/L.atm, hay mol/L.atm. Vì vy khi tham kho hay tra cu hng s Henry
ca các cht đ tính tốn nên kim tra đn v tht k trc khi áp dng.

Ngồi ra hng s Henry còn đc biu din di dng khơng th ngun và hng s này
đc tính nh sau
H’ = H/RT

 đó H’ = hng s Henry (khơng th ngun)
H = hng s Henry (atm.m
3
/mol)
R = hng s khí = (8.25 x10
-5
atm.m

2GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
mg/l), khi lng phân t M = 92,13 g/mol. Các h s A,B trong phng trình thc
nghim ln lt là A = 5.13, B = 3.02 x10
3
(pl A)

Gii
a. Ta có A:  20oC
P
vp
= 22.0 (mmHg) = 22.0 (mmHg)/760 (mmHg/atm) = 0.029 atm
S = 5.15 X10
2
mg/L
⇒

−
−
KKmolmatmx
molmatmx
H
b. Hng s Henry ca Toluene  20oC đc tính theo phng trình thc nghim sau

H = e
(A-B/T)
Vi A = 5.13 (pl A)
B = 3.02 x10
3
(pl A)
T = 20 + 273.2 = 293.2 K
⇒
molmatmxeH
x
/.1068.5
33)]2.293/1002.3(13.5[
3
−−
==

c. Vi gi thit giá tr c tính trên là chính xác, sai s gp phi trong trong trng hp
c tính t đ tan và áp sut bay hi so vi kt qu tính tốn t phng trình thc
nghim s là

%6.8086.0
68.5
68.519.5

Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.

Tng t nh hng s Henry, ngồi vic có th tra t các tài liu tham kho, h s
khuch tán có th đc c tính bng nhiu cách khác nhau. Phn trình bày di đây s
lit kê mt s cách c tính h s khuch tán thng dùng

Theo khi lng phân t:

D
1
= D
2
(M
2
/M
1
)
1/2Ví d: c tính h s khuch tán ca ethyl alcohol (E) trong nc thơng qua các h s
khuch tán ca methyl alcohol (M) và n-butyl alcohol (B) t các giá tr đc cho di
đây


-5
(74.12/46.07)
1/2
= 0.71 x 10
-5

Giá tr trung bình = 1.09 x 10
-5
So vi giá tr cho sn cho thy giá tr va c tính nh hn khong 12% (1.24 x 10-5)

S dng phng trình Boltzmann (h s khuch tán lý thuyt ca khí ơ nhim trong
khơng khí)
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
Ω
=
−
2
'5.1
3
10858.1
σ
P
MT

GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.

Chú ý: h s khuch tán trong khơng khí là mt hàm ca nhit đ và áp sut, vì vy t giá
tr h s khuch tán trong khơng khí ca mt s hp cht đc tra cu t các sách k
thut phi hiu chnh vi điu kin thc t ca mơi trng bng cơng thc sau
D
1
= D
2
(P
2
/P
1
) (T
1

Th tích
riêng
Ngun t/hp cht
Th tích riêng
(cm
3
/g-mol)
Ngun t
(cm
3
/g-mol)
Carbon (C) 14,8 Bromine (Br) 27
Hydrogen (H) 3,7 Chlorine (Cl) 24,6
Oxygen (O) trong các cht ngoi tr ester,
ether, acid, liên kt vi, S,P,N
7,4 Fluorine (F) 8,7
Oxygen trong liên kt methyl ester và ether 9,1 Iodine (I) 37
Oxygen trong liên kt ethyl ester và ether 9,9 Sulfur (S) 25,6
Oxygen trong liên kt ester và ether cao
phân t
11 Vòng có 3 cu
t
-6
Oxygen trong liên kt acid 12 Vòng có 4 cu
t
-8,5
Oxygen trong liên kt vi S,P,N 8,3 Vòng có 5 cu
t
-11,5
Nitrogen liên kt đơi 15,6 Vòng có 6 cu

31.2; khơng khí 29.9; CO 30.7; CO
2
34.0; SO
2
44.8; NO 23.6; N
2
O 36.4; NH
3

25.8; H
2
O 18.9;

H
2
S 32.9; Cl
2
48.4; Br
2
53.2; I
2
71.5.

Ví d: Xác đnh h s khuch tán ca methanol trong nc  25oC. Cho bit  nhit đ
này đ nht ca nc  = 0,89 cP.

Gii Theo phng pháp ca Wilke-Chang, h s khuch tán ca methanol (CH3OH)
trong
nc đc tính theo cơng thc sau


D = 1.942 x 10
-5
cm
2
/s

H s riêng phn (Partition coefficient)

H s riêng phn là các hng s thc nghim biu din s phân b ca mt cht gia hai
mơi trng khác nhau. Trong qun lý cht thi nguy hi ba h s riêng phn quan trng
và cn quan tâm khi xem xét mt cht là: h s riêng phn octanol-nc (octanol-water),
h s riêng phn đt-nc (the soil water partition coefficient), và h s riêng phn hi-
lng (vapor liquid partition).

H s riêng phn octanol-nc (octanol-water partition coefficient) là h s ch ra s
phân b ca cht gia hai mơi trng hu c và nc. Mơi trng hu c  đây có th là
sinh vt cn hoc sinh vt nc v.v ây là ch s quan trng trong nghiên cu s phát
tán, dch chuyn ca cht ơ nhim hu c trong mơi trng. H s riêng phn octanol-
nc là mt hng s khơng th ngun và đc đnh ngha nh sau
2-19
GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594

chuyn và phát tán trong mơi trng. Ngc li cht có KOW cao s có khuynh hng k
nc, tích lu trong m (mơ m) và đt.

H s riêng phn đt-nc (soil water partition coefficient) (KP hay KSW)

Kp (hay KSW) biu th din khuynh hng hp ph vào đt (hay cn lng) ca cht ơ
nhim và đc đnh ngha nh sau

K
p =
X/C

û đó X = nng đ ca cht ơ nhim trong đt (ppb hoc (g/kg)
C = nng đ ca cht ơ nhim trong nc (ppb hoc (g/L)

KSW hay KP tng t vi h s hp ph Freundlich trong phng trình hp ph
Freundlich.

H s riêng phn carbon hu c (organic carbon partition coefficient), Koc

Q trình hp ph ca cht ơ nhim hu c vào đt thng xy ra đi vi đt sét hay đt
bùn. Hu ht các nghiên cu đã ch ra rng, hp cht hu c b hp ph vào đt ph thuc
rt nhiu vào hàm lng carbon hu c có trong đt, h s riêng phn carbon hu c
đc đnh ngha nh sau

Koc = Cđt /Cnc (3-17)

Trong đó
Cđr = nng đ cht ơ nhim trong phn hu c ca đt ((g đc hp ph/kg cht hu c
C, hoc ppb)

= 0.544 log K
ow
+1.377
Hp cht vòng thm
(aromatics)
10 Log K
oc
= 1.00log K
ow
–0.21
Hydrocarbon cha
chlo (chlorinate
hydrocarbons)
15 Log K
oc
= -0.557 logS +4.277
S theo μmol/L
Hp cht vòng thm
(aromatic)
10 Log K
oc
= - 0.54 log S +0.44 S theo phn mol
Pesticides 106 Log K
oc
= - 0.55logS + 3.64 S theo mg/L
Cha đ cp - Log K
oc
= 0.681logBCF +1.963 BCF = h s tích
ly sinh hc



H s tích ly sinh hc, BCF, th hin lng hóa cht dng nh đc tích ly trong sinh
vt nc, đc miêu t bng biu thc tốn hc nh sau

BCF = C
org
/C

GREEN EYE ENVIRONMENT
CÔNG TY MÔI TRƯỜNG
TẦM NHÌN XANH

GREE
Tel: (08)5150181
Fax: (08)8114594
www.gree-vn.comThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
2-22 Trong đó C
org
= nng đ cân bng trong sinh vt (mg/kg hay ppm)
C = nng đ trong nc (ppm)

H s tích ly sinh hc là ch tiêu quan trng cn thit trong đánh giá nguy c. Hàm

+ c
2
logK
owTrong đó c
1
, c
2
= hng s thc nghim
Theo Paustenbach BCF có th đc c tính t các d liu v tính cht lý hc ca cht ơ
nhim.
log BCF = c
1
- c
2
logS

Trong đó S = đ tan

BCF cng có th c tính t KOC theo phng trình sau

logBCF = c
1
logK
oc
– c
2
(3-22)

• Cht b hp ph (ví d: nh là cht ơ nhim đc ly đi) (sorbate)
• Dung mơi (nc)

ng lc ca hp ph là ái lc ca cht b hp ph vi cht hp ph bao gm

•
Áp lc đin t
• Lc Van der Waal
• Liên kt cơng hóa tr (covalent bond)
• Liên kt hydro

Hp th (absorption)
cht b hp th đc cht hp th ly đi (pha hp th). Weber, gi
đnh là phn cht ơ nhim trong pha dung mơi (ví d nc) và pha hp thu có th đc
miêu t bng h s ái lc

22
11
fV
fV
K =Trong đó K = h s pha riêng phn
V1, V2 = th tích molar đi vi pha dung mơi và pha hp thu tng ng
f1, f2 = h s ái lc đi vi pha dung mơi và pha hp thu tng ng

2-3 Cân Bng Khơí Lng

a. Phng trình cân bng khi lng tng qt

2.
Xác đnh các phng trình tốn hc liên quan và vit các phng trình liên quan có
cha các n s. Cơng vic này bao gm
•
Cân bng khơí lng
• Cân bng nng lng
• Xác đnh các vn đ và mi tng quan (ví d nh sn phm ra t l vi ngun liu
vào).
•
Lit kê các đnh lut và tính cht vt lý liên quan. Chng hn nh quan h khi
lng/th tích (khi lng riêng), quan h nng đ/áp sut (đnh lut khí) hoc
nhng điu kin đ q trình là bão hòa hay cân bng.
•
Xác đnh các tng quan lý hc chng hn nh quan h gia phn mol (ví d, tng
phn mole trong dòng vt cht là 1)
3.
Kim tra bc t do (DF) ca h thng (q trình).
DF = NV –NE
NV = s bin s
NE = s phng trình đc lp liên quan đn bin s
DF = bc t do ca h thng
Nu DF > 0, tip tc gii quyt vn đ. Nu khơng, đánh giá s đ cơng ngh và xác đnh
nhng vn đ ln na đ xác đnh xem các vn đ và bin s đt ra  trên đã xác đnh
đúng cha, nu cha phi hiu chnh li.

4.
Quy đi các thơng tin s liu thu thp đc v cùng mt h đn v c bn
5. Gii các phng trình

b. Cân bng khơí lng cho mt h thng khơng có phn ng


ThS: Nguyễn Ngọc Châu

© Copyright 2006 gree-vn.com, All rights reserved. Xin ghi rõ ngun khi bn phát hành li thơng tin t trang này.
i vi q trình tnh và q trình liên tc n đnh, tích ly = 0 và phng trình cân bng
khi lng ca h thng khơng phn ng có th vit đn gin nh sau:

∑∑
=
oiii
kk
RaVao

Ví d: Xét mt h thng x lý nc ngm ơ nhim. Cho bit cơng sut x lý là 50000 L
nc ngm ơ nhim/ngày vi nng đ benzene và trichloroethylene (TCE) trong nc
ngm ln lt là 5000 mg/L và 10000 mg/L. H thng s dng ngun lý gii hp th
dòng ngc chiu bng cách cho mt dòng khơng khí sch đi vào h thng theo chiu t
di lên vi lu lng khí vào là 100000 L/ngày. Nng đ benzene trong nc ngm đu
ra là 1000 mg/L và hiu qu loi TCE bng 60% ca hiu qu tách benzene khi nc
ngm. Gi thit dòng khí vào khơng cha cht hu c ơ nhim, trong h thng khơng xy
ra phn ng (có ngha khơng có khơng khí hòa tan vào nc và khơng có nc b ly vào
khơng khí), q trình xy ra  25
o
C, tng đng vi nhit đ vào ca nc ngm và
khơng khí. Lu lng dòng nc và khí là khơng đi trong q trình.

Gii
S đ dòng và cân bng khi lng đc phát trin da trên quan h M = QC
M = khi lng mg/ngày (x10-6 = kg/ngày)
Q = lu lng (L/ngày)

w2
= 50000 L/ng
C
b2
= 1000 mg/L
M
b2
= 50 kg/ng
M
t2
kg/ng
Q
a3
= 100000 L/ng
M
b3
kg/ng
M
t3
kg/ng
Q
a1
= 100000 L/ng