L i nói u 
L ch s phát tri n kinh t lo i ng i t tr c n nay ã tr i quaà         
r t nhi u hình thái kinh t xã h i, n i b t v rõ nét ó l hình tháià à      
công xã nguyên thu , chi m h u nô l , phong ki n, t b n ch ngh a        
v xã h i ch ngh a. Trong t t c các hình thái kinh t ó ch a cóà        
m t hình thái kinh t n o có m t c ch qu n lý, i u h nh kinh tà à        
m t cách phù h p v h p lý nh t t vi c phát tri n kinh t ch d aà         
v o kinh t th tr ng gi i quy t v n c b n c a n n kinh tà             
cho n vi c ch d a v o t ch c qu n lý i u h nh c a Nh n cà à à          
phát tri n kinh t . ! ! 
N c ta ang trong th i kì quá lên ch ngh a xã h i. Trong" # $   $
quá trình chuy n i t n n kinh t ch y u t cung t c p sang! % & '    ( ( )
n n kinh t th tr ng v i nhi u th nh ph n, v n ng theo c chà      *    
th tr ng có s qu n lý c a nh n c theo nh h ng xã h i chà         
ngh a luôn t ra nh ng v n nghiên c u lý lu n th c ti n v r tà + ,      - 
c n thi t ch ng h n nh : n n kinh t n c ta có bao nhiêu th nhà*  . /    
ph n, các th nh ph n quan h v i nhau nh th n o, v trí, vaià à* *     
trò, c i m, ngu n g c c a m i th nh ph n kinh t ? T ó cóà+   0 1  2 *   
nh ng bi n pháp, chính sách c th nh m khuy n khích các th nhà,  3  4 
ph n ó phát tri n theo h ng có l i. góp ph n v o s l a ch nà*     5 *   6
c ch t ch c qu n lý phát tri n kinh t cho phù h p, ng th i7  % 8  ! !  9 : #
l m rõ l ch s phát tri n, v trí c a kinh t nh n c, c bi t l giaià à à       + 
o n Vi t Nam hi n nay, Sau m t th i gian h c t p, tìm tòi và /     6 
nghiên c u môn kinh t chính tr , em ã thu l m c nh ng ki n8  ; 9 9  
th c nh t nh em xin c nghiên c u t i: “à      Th c tr ng và 
1
gi i pháp phát tri n th ng nghi p qu c doanh trong n n kinh     
t th tr ng nh h ng xã h i ch ngh a        ” v i nh ng n i dung"  $
ch y u sau: 
+ Kh ng nh b n ch t c a n n kinh t nói chung trong n n< ;  )  '  '
kinh t th tr ng. ; #

nh ng c s kinh t nh t nh. Trong l ch s phát tri n các Nhà,  K      
n c ã có các ph ng pháp khác nhau n m gi kinh t nh m" 7 ! D   L
ph c v các ch c n ng kinh t c a mình.G G 8 I  
3
L ch s ã ch ng minh ch c n ng kinh t c a Nh n c cà     H    
phôi thai ngay t bu i ban u khi Nh n c m i ch v a xu t hi n.à  *      
Sau ó m i c nh n th c v ng d ng v o th c ti n qu n lý kinhà à      3  - 
t xã h i. Trong m i giai o n l ch s khác nhau thì vai trò kinh t $ M F ; N 
c a Nh n c c ng bi u hi n m c khác nhau.à  O   K  
Trong th i i chi m h u nô l , Nh n c ch nô l ki u Nhà à à /  ,    
n c u tiên trong l ch s ã tr c ti p dùng quy n l c c a mình" E ; N (  ' ( 
can thi p v o vi c phân ph i c a c i c s n xu t ra. Trong giaià  1     
o n n y, c a c i c s n xu t ra b i nh ng ng i nô l d i sà /      K ,    
ch huy, i u khi n quá trình s n xu t c a giai c p ch nô, nh ngP ' !  )  )  
kh i l ng c a c i y không c phân ph i m b giai c p ch nôà1      1   
chi m o t b ng các th o n b o l c. Các th o n b o l c phi F L  F F (  F F (
kinh t ây c s d ng l m công c chi m o t c ng b cà K    3  3   / Q 
kinh t .
Trong th i i phong ki n, ngo i vi c can thi p v o vi c phânà à /    
ph i c a c i, Nh n c phong ki n còn ng ra t p h p l c l ngà1         
nhân dân xây d ng k t c u h t ng cho s n xu t nông nghi p,(  ) F E  ) 
khuy n khích di dân i m mang các vùng t m i, ra các chính > ) " '
sách ru ng t thích h p v i t ng th i k ... nh m phát tri n kinh t .$ ) 9 " & # R L ! 
Nhìn chung các ho t ng n y di n ra m t cách t phát. Trong sà/  -   
khác bi t v i các Nh n c phong ki n ph ng Tây, ch c n ngà      H
qu n lý kinh t c các Nh n c phong ki n ph ng ông nh nà      5 
th c s m h n. Trung Qu c, M nh T ã nói trong h c thuy t c a8 " 7 > J F N S  
mình l : Chính sách kinh t Nh n c phong ki n ph i h ng v oà à à    
l m gi u cho dân. Dân gi u thì n c m i m nh. T t ng kinh tà à à   /  K 
n y r t t ng ng v i t t ng kinh t c a Adam Smith, m c dùà   0   K   +

các n c t b n phát tri n r t nhanh, các nh t b n ua nhauàK        
phát tri n các ng nh ngh m i v m r ng qui mô s n xu t. T doà à   K    
c nh tranh ã tr th nh òi h i c p thi t trong i s ng kinh t c aà/  K  X    1  
các n c n y. T h i ó t t y u n y sinh c ch th tr ng_ kinh tà  X         
th tr ng l trình phát tri n cao c a kinh t h ng hoá.à à     
T sau n m 1917, v i s ra i c a liên bang C ng ho xã h ià H      
ch ngh a Xô vi t v sau n m 1945 l s ra i h th ng XHCN thà à   H    1 
gi i, trong n n kinh t th gi i còn có n n kinh t ch huy v n ng" '   " '  P A $
theo c ch k ho ch hoá t p trung. Trong c ch n y, Nh n c là à à   /    
ng i qu n lý tr c ti p m i ho t ng s n xu t kinh doanh trong#  (  S F $  )
n n kinh t b ng k ho ch v thông qua m t lo t các ch tiêu phápà  Z  /  / 
l nh v ch tiêu gián ti p. Trong m t th i gian d i, ki u qu n lý n yà à à      
ã l m s c ng n n kinh t , do ó các n c theo c ch k ho chà          /
hoá t p trung nh Liên Xô v các n c XHCN ã ph i chuy n sangà     
c ch th tr ng v ã i m i cách th c qu n lý c a Nh n c.à à          
u th p k 90, s s p c a Liên Xô c v ông Âu l i l nà5*  C  3   O 5 / *
n a góp ph n ch ng minh cho h ng i sai l ch kh i qu o kinh E 8 "  @ V F
t th tr ng. Vi c cao quá vai trò Nh n c ã khi n cho n nà        
kinh t b c i kh p khi ng, thi u n ng ng v hi u qu . i uà    -  H    5 
ó cho th y vai trò kinh t c a Nh n c l không th ph nh n songà à       
s r t sai l m khi tuy t i hoá nó.[ ) E  J
6
Chính vì v y s can thi p c a Nh n c v o n n kinh t thà à       
tr ng luôn luôn l v n c quan tâm v gây tranh cãi gi a cácà à    ,
nh kinh t h c, t ó xu t hi n nh ng quan i m không gi ng nhauà  6     ,   1
v vai trò kinh t c a Nh n c. Theo m t s nh kinh t h c thì à à     1  6 
m b o cho n n kinh t phát tri n có tính k ho ch cân i, Nhà      / 1
n c ph i óng vai trò trung ki n kinh t , can thi p sâu s c v r ngà      4 
rãi v o kinh t qu c dân t m v mô v vi mô.à à 1 K * 
Theo ch ngh a Mác: “Không th c i biên kinh t xã h i n u  !   $ 

1.2_Cơ chế thị trường và nền kinh tế thị trường có
sự quản lý của Nhà nước.
Quá trình phát tri n s n xu t c a xã h i lo i ng i t tr cà       
t i nay ã tr i qua nh ng th i k sau:"   # R
_ N n kinh t t cung t c p .'  ( ( )
_ N n kinh t h ng hoá.à 
_ N n kinh t th tr ng.'  ; #
Th tr ng g n li n v i quá trình s n xu t v l u thông h ngà à  4     
hoá. Nó ra i v phát tri n cùng v i s ra i v phát tri n c a s nà à       
xu t v l u thông h ng hoá. “Th tr ng l trung tâm c a to n b quáà à à à     
trình tái s n xu t h ng hoá. Nh ng v n c b n c a n n s n xu tà  ,        
8
xã h i l s n xu t m t h ng gì, s l ng bao nhiêu v b ng ph ngà à à   + 1  Z 
pháp n o u ph i thông qua th tr ng. Vì v y th tr ng óng vaià        
trò ho t ng v ph ng án s n xu t, kinh doanh có hi u qu ”.à/      
C ch th tr ng l c ch t i u ch nh n n kinh t h ngà à           
hoá d i s tác ng khách quan c a các quy lu t kinh t v n có." ( $  A  J
C ch th tr ng chính l m t hình th c t ch c kinh t , trong óà         
nh ng ng i tiêu dùng v các nh kinh doanh tác ng l n nhau quaà à,   \
th tr ng gi i quy t nh ng v n trung tâm c a s n xu t xã; # !    ) '   )
h i.$
Kinh t th tr ng l n n kinh t v n ng theo các quy lu tà       
c a th tr ng, trong ó quy lu t giá tr óng vai trò chi ph i v cà       1 
bi u hi n b ng quan h cung c u trên th tr ng. N n kinh t th!  L  E ; # '  ;
tr ng l giai o n phát tri n cao c a n n kinh t h ng hoá, nó n mà à  /     Z
trong ti n trình phát tri n l ch s khách quan v kinh t c a xã h i ! ; N '   $
lo i ng i. Do v y, n n kinh t th tr ng c ng có nh ng u th và à      O ,  
khuy t t t c a nó. A 
a_ Nh ng u th c a n n kinh t th tr ng th hi n:         
Th nh t, thúc y s n xu t v g n s n xu t v i tiêuà  T   4   

Nh n c, m c tiêu v phát tri n kinh t v mô c a n n kinh t .à  3       
10
Tính t phát c a th tr ng còn d n n t p trung hoá cao , sinh(  ; # ^  A $
ra c quy n, th tiêu c nh tranh, l m gi m hi u qu chung v tínhà à   /   
t i u ch nh c a n n kinh t .( ' P  ' 
Th hai, xã h i phát sinh tiêu c c, t n n g n li n v i hi n8 $ (  F D ' " 
tr ng kinh t sa sút, gây r i lo n xã h i. Nh kinh doanh th ng tìmà/  1 /  
m i th o n, mánh khoé l m h ng gi , buôn l u, tr n thu , l aà à6   /   1  
o... không t m t th o n n o, dù l d b n nh t thu l ià à     /  T   
nhu n t i a. A J
Th ba, vì l i ích v l i nhu n riêng bi t, d n n s s d ngà     \    3
b a bãi, t n phá t i nguyên v hu di t môi tr ng sinh thái.à à à C  
1.3_ Tính tất yếu khách quan của vai trò quản lý vĩ
mô của Nhà nước.
Công cu c i m i do ng kh i x ng v lãnh o trên tà   5 K  / 
n c ta hi n nay ang di n ra v i b i c nh trong n c v th gi i cóà   -  1    
nhi u bi n ng. Vi t Nam ã b c v o th i k m i v i quan hà       B   
qu c t c i m , a ph ng v a d ng.à1  K K    /
Vai trò qu n lý c a Nh n c b t ngu n t s c n thi t ph ià   4 0   *  
ph i h p ho t ng lao ng chung v do tính ch t xã h i hoá c aà1  /     
s n xu t quy nh. L c l ng s n xu t c ng phát tri n, trình xãà        
h i hoá s n xu t c ng cao thì ph m vi th c hi n vai trò n y c ngà à à   /  
r ng v m c òi h i c a nó c ng ch t ch v nghiêm ng t. N nà à à    X  + ? + 
kinh t h ng hoá nhi u th nh ph n v n ng theo c ch th tr ngà à  *      
l b c phát tri n t t y u c a kinh t t cung t c p. Trong th i kà           B
quá , n n kinh t có n i dung r t phong phú, bao g m nh ng trình $ '  $ ) : 
11
v khuynh h ng phát tri n khác nhau trong m t k t c u g mà      0
nhi u th nh ph n kinh t khác nhau, nhi u ch th kinh t khácà *     
nhau, v a mang tính kinh t c truy n, v a ch a ng nh ng y u t&  % ' & 8 (   J

h th ng các lu t l , các quy ch ng b tr c ti p tác ng, J A   : $ ! (  $
kh ng ch , i u ti t các ho t ng i ngo i, nh h ng s phátJ  '  F $ J F ; " (
tri n c a các ng nh, các vùng, các l nh v c, các th nh ph n kinh tà à    * 
m b o yêu c u th ng b ng, cân i trong s phát tri n do !   E I L J ( !
chính các quy lu t khách quan c a i s ng kinh t , xã h i quyA  # J  $
nh. ;
T ó ta có th kh ng nh r ng: tính t t y u khách quan c a& ! < ; L )  
vai trò qu n lý v mô c a Nh n c Vi t Nam l do u khuy t i mà à        
c a c ch th tr ng v th c tr ng c a n n kinh t Vi t Nam.à      /    
Ngo i ra còn do yêu c u th ng b ng cân i trong s phát tri n c aà * H Z 1   
kinh t m òi h i ph i có vai trò qu n lý v mô c a Nh n c. Trongà à  X     
di n v n khai m c i h i i bi u to n qu c l n th VIII do ngà- H / 5/  /  1 *  0
chí Lê c Anh, U viên B chính tr ban ch p h nh Trung ngà5 C    
khoá VII, c ng y 28/6/1996 có o n: “Xây d ng n n kinh t h nhà à6  /   
hoá nhi u th nh ph n v n h nh theo c ch th tr ng ph i i ôià à *        
v i t ng c ng vai trò qu n lý c a Nh n c theo nh h ngà H      
XHCN”.
T nh ng phân tích trên, có th th y r ng trong i u ki n&  ! ) L ' 
kinh t th tr ng n c ta còn giai o n th p, h th ng pháp lu t ; # " > F )  J A
ch a ho n h o, nh ng u th ch a th hi n rõ nét, nh ng khuy t t tà  ,      ,  
13
có c h i n y sinh thì vai trò qu n lý v mô c a Nh n c l r t c nà à        *
thi t v l m t t t y u khách quan. à à   
1.4_ Vai trò của kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế thị
trường.
Vai trò c a Nh n c trong n n kinh t th tr ng l c n thi tà à      * 
v không th thi u c vì nó d n d t th tr ng phát tri n theoà    \ 4   
h ng tích c c v kh c ph c, s a ch a nh ng gì m c ch thà à  4 3  , ,   
tr ng ch a t c c ng nh nh ng h u qu m nó gây ra à  /  O  ,   
phát tri n n n kinh t m t cách t t nh t. Nh v y vai trò kinh t c a! '  $ J )  A  

_ Chi n l c phát tri n kinh t xã h i d i h n.à     /
_ K ho ch hoá nh h ng . F ; "
b_ T o môi tr ng thu n l i cho n n s n xu t h ng hoá nhi uà       
th nh ph n phát tri n.à  
M i c ch kinh t ch có th ho t ng khi có môi tr ng v iM 7   P ! F $ # "
nh ng i u ki n kinh t xã h i c n v . Th c ti n l ch s choà,      *   -  
th y r ng: con ng l ch s t nhiên c a các n c có n n kinh t) L # ; N (  " ' 
th tr ng phát tri n r t lâu d i. K t khi n n kinh t th tr ngà         
truy n th ng b c l ra các khuy t t t c a nó n khi Chính ph các' J $ $  A   
15
n c n y t nh n th c c vai trò i u khi n qu n lý kinh t c aà          
mình ph i m t h ng tr m n m. Ng y nay khi kinh nghi m l ch sà à  H H   
c a các n c n y ã tr th nh lý lu n, các n c i sau có th rútà à   K    
ng n ch ng ng phát tri n c a mình b ng cách: ch ng sD W # !  L  $ N
d ng ki n trúc th ng t ng v quy n l c Nh n c t o ra môià à3   *     /
tr ng kinh doanh thu n l i cho các doanh nghi p yên tâm u t# A 9  E 
m r ng phát tri n s n xu t. ho n th nh vai trò ó Nh n c taà à àK       
ã ph i th c hi n nh ng công vi c sau:  (   
_ T o i u ki n thu n l i cho quá trình t do hoá giá c ,F '  A 9 ( 
th ng m i hoá n n kinh t .7 F ' 
_ B o m các quy n c a ng i ch s h u v t li u s n  '  #  >  '   
xu t. )
_ a d ng hoá ch s h u v t li u s n xu t.= F  $ >  '    )
_ Xây d ng h th ng pháp lu t c a n n kinh t th tr ng.(  J A  '  ; #
_ n nh v chính tr .% ; ' ;
c_ Phân ph i thu nh p qu c dân m t cách công b ng_hi u qu      
t o ra ng l c s n xu t.   !
Trong n n kinh t th tr ng, th tr ng c ng m r ng s ho tà      K   /
ng c a quy lu t giá tr c ng d n n vi c phân hoá thu nh p gi aà    \    ,
các t ng l p dân c , chia r dân c th nh các t ng l p khác nhauà*   ?  * 