Tâm thần phân liệt ( Phần 1) - Mô tả bệnh

Định nghĩa
Tâm thần phân liệt là một thuật ngữ dùng để miêu tả một tình trạng cực kì bất
ổn và phức tạp về tinh thần, được coi như là một bệnh tâm thần mãn tính và gây ảnh
hưởng đến chức năng nhiều nhất. Tâm thần phân liệt có thể gồm một rối loạn hay
gồm nhiều rối loạn với các nguyên nhân khác nhau. Do bởi tính chất phức tạp này nên
rất khó tìm được đặc trưng chung cho tất cả các bệnh nhân bị tâm thần phân liệt.
Một người được xem đang trãi qua đợt cấp của tâm thần phân liệt khi có khởi
phát các triệu chứng tâm thần nặng bao gồm mất nhận thức hiện tại, hoặc không thể
phân biệt được những gì thấy là thực hay chỉ là ảo giác. Cơn loạn tâm thần trên có khi
chỉ xảy ra một lần ở vài người, trong khi một số người khác có thể xảy ra nhiều lần
trong suốt cuộc đời, tuy nhiên giữa các cơn họ vẫn hoạt động tương đối bình thường.

Những người bị tâm thần phân liệt mạn tính thường không thể phục hồi hoàn
toàn chức năng bình thường và nhìn chung phải cần điều trị dài hạn bao gồm dùng
thuốc để kiểm soát triệu chứng. Một số bệnh nhân tâm thần phân liệt mạn tính sẽ
không thể tự làm mọi việc nếu thiếu sự giúp đỡ.

Xấp xỉ khoảng 1% dân số mắc phải chứng tâm thần phân liệt trong cuộc đời.
Bệnh ảnh hưởng như nhau ở cả hai giới và vì vậy các thông tin trong trong bài này sẽ
thích hợp cho cả hai. Các triệu chứng thường khởi phát đầu tiên ở độ tuổi thiếu niên
hay ở thập niên thứ hai đối với nam và ở thập niên thứ hai hay khoảng đầu thập niên
thứ ba đối với nữ. Các triệu chứng ít rõ ràng hơn như tách mình, xa lánh khỏi xã hội
hoặc có lời nói, suy nghĩ, thái độ khó hiểu có thể có trước hoặc đi sau các triệu chứng
tâm thần.

Đôi khi, các triệu chứng tâm thần là do một bệnh lí nội khoa chưa được chẩn
đoán. Vì lý do này, nên xem xét bệnh sử và khám lâm sàng, làm các xét nghiệm trong
quá trình nằm viện để loại trừ các nguyên nhân có triệu chứng trên trước khi kết luận
bệnh nhân bị tâm thần phân liệt.

những nhân vật trên truyền hình đang gửi những thông điệp đặc biệt cho bản thân hay
tiết lộ những suy nghĩ của họ cho người khác. Thường gặp trong tâm thần phân liệt
dạng ảo tưởng là cảm giác bị ngược đãi trong đó người bệnh tưởng tượng bị lừa gạt,
hành hạ, bỏ thuốc độc hay bị chống lại bởi một âm mưu. Bệnh nhân có thể tin rằng họ
hay một thành viên trong gia đình hay ai đó chính là nạn nhân của tình trạng ngược đãi
tưởng tượng này.

Rối loạn suy nghĩ:

Thường thì suy nghĩ của người bị tâm thần phân liệt bị rối loạn. Bệnh nhân có
thể trãi qua hàng tiếng đồng hồ không thể tư duy một cách có trật tự. Các ý nghĩ cứ
chợt tới, chợt đi khiến họ không thể nào nắm bắt kịp. Người bệnh có thể mất khả năng
tập trung vào một vấn đề trong một thời gian dài và rất dễ bị phân tán.

Người bị tâm thần phân liệt đôi khi không thể xác định được cái gì là thích hợp
hay không thích hợp trước một tình huống. Người bệnh không thể liên kết các ý nghĩ
một cách logic khiến chúng trở nên rời rạc, đứt đoạn. Việc chuyển chủ đề liên tục có
thể khiến người đối diện hoàn toàn bối rối.

Thuật ngữ “rối loạn suy nghĩ” dùng để chỉ sự thiếu logic trong tư duy có thể
khiến cuộc trò chuyện trở nên rất khó khăn và góp phần vào tình trạng cách ly xã hội
vì nếu một người không thể hiểu người bệnh nói gì, họ sẽ có khuynh hướng khó chịu
và xa rời người đó.

Biểu lộ cảm xúc:

Bệnh nhân tâm thần phân liệt đôi khi biểu hiện điệu bộ không thích hợp nghĩa
là bộc lộ cảm xúc không ăn nhập với lời nói hay suy nghĩ. Ví dụ, người bệnh có thể kể
về việc họ đang bị hành hạ bởi ma quỉ nào đó và sau đó cười lớn. Tình trạng này cần
phân biệt với một số tình huống ở người bình thường ví dụ như cuời khúc khích sau

điểm người bệnh dường như hoàn toàn bình thường.

Tâm thần phân liệt không phải là “phân ly nhân cách”
Có một quan điểm chung cho rằng tâm thần phân liệt giống như là sự phân ly
tính cách, một dạng hoán chuyển tính cách giữa bác sĩ Jerkyll với ông Hyde
[1]. Đây
không phải là một định nghĩa chính xác của tâm thần phân liệt. Thực ra, phân ly nhân
cách hay đa nhân cách là một rối loạn hoàn toàn khác và rất hiếm.
Tâm thần phân liệt có phải là một bệnh mới hay không?
Cho dù thuật ngữ “tâm thần phân liệt” chỉ mới được dùng ở đầu thế kỹ 20
nhưng bệnh đã có từ trước đó rất lâu và được phát hiện ở mọi tầng lớp xã hội.
Ở xã hội phương Tây, “điên” nhìn chung không được coi là bệnh cho tới đầu
thế kỉ thứ 19. Ở thời điểm này, sự vận động cung cấp thêm các điều trị nhân đạo cho
bệnh tâm thần giúp các bệnh nhân nhận được nhiều hơn phương pháp điều trị khoa
học và thuốc. Người bệnh không còn bị cùm, bị nhốt và được chăm sóc thích hợp hơn.
Một vài loại bệnh tâm thần sau đó được xác định. Trước những năm đầu của thế kỹ 20,
”tâm thần phân liệt” đã được phân biệt với bệnh hưng trầm cảm và đã được miêu tả
các phân loại. Năm 1911, một nhà tâm thần học người Thụy Sĩ là bác sĩ Eugen Bleuler
đã lần đầu tiên dùng thuật ngữ “nhóm bệnh tâm thần phân liệt”. Cho dù không có sự
nhất trí giữa các nhà khoa học trong việc chính xác là tình trạng nào nên và không nên
đưa vào nhóm bệnh này thì kể từ đó thuật ngữ này đã được dùng rộng rãi.

Trẻ em có mắc chứng tâm thần phân liệt hay không?
Trẻ em trên năm tuổi có thể mắc bệnh nhưng rất hiếm trước tuổi vị thành niên.
Hơn thế, cần phải có nghiên cứu để làm sáng tỏ mối liên quan giữa tâm thần phân liệt
xảy ra ở trẻ nhỏ với khi xảy ra ở trẻ vị thành niên và người trưởng thành. Cho dù một
vài người mà sẽ mắc bệnh về sau có thể khác hoàn toàn những đứa trẻ khác lúc nhỏ
thì các triệu chứng của tâm thần phân liệt như ảo giác, ảo tưởng và thiếu nhất quán rất
hiếm khi thấy ở con nít.