SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN
TẬP LÀM VĂN

I. ĐI TÌM NGUYÊN NHÂN CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC BỘ
MÔN TẬP LÀM VĂN
1/ Những nguyên nhân về phía người dạy :
Có rất nhiều nguyên nhân về phía người dạy nhưng tôi thấy nổi lên
những điểm lớn sau đây :
- Người dạy chưa xác định được chuẩn kiến thức của làm văn ,
nghĩa là : bài viết của học sinh như thế nào là do thể công nhận được ?
do đó: dạy thế nào có thể la tiết tốt ? nếu xác định được chuẩn này thì
chúng ta mới có thể thống nhất dược khi đánh giá chất lượng dạy cũng như
chất lượng học .
- Hiện nay , chúng ta đang có xu hướng nâng cao dần nâng cao
mãikết quả bài làm văn của học sinh . Nghĩa là chúng ta đang mơ tưởng
những bài văn quá sức học sinh trong khi việc dạy của thầy , cô giáo lại
chưa đạt dược yêu cầu hướng dẫn , dìu dắt người học từng bước. Chấm bài
thi dễ dàng tìm ra sai sót nhưng làm sao cho học sinh khỏi sai sót thì nhiều
khi , phần lớn chúng ta lại không chỉ ra dược môt cách đầy đủ đúng hướng
cho học sinh .
- Bản thân thầy lúng túng thì làm sao học trò có thể thảnh thơi
mà học tốt mà làm văn tốt dược .
Lớp nào cũng có 4 loại trình độ : Gỏi , Khá, Trung bình , Yếu .Nhưng
xác định cho đúng trình độ này cũng là một vấn dề còn nhiều bàn cãi .
Điểm lúng túng của người dạy còn thể hiện ở những điểm sau :
+ ở mỗi dạng bài , hướng dẫn học sinh thế nào là đủ là đúng hướng dẫn
bằng cách thế nào cho học sinh có hứng thú học , mà viết .
Người dạy dang bị quá nhiều ràng buộc trong giờ lên lớp , mà mỗi giờ
phải dạy đầy đủ , không đựoc bỏ sót phần việc nào : Nào ghi bảng ra sao thì

mãi , không còn gì là của riêng mình , không còn gì của riêng mình thì sẽ trở
thành người máy . Một lớp toàn người máy thì không còn là lớp học . Lớp mà
như vậy thì việc dạy và học đã đi chệch con dường dạy tốt học tốt
- Các phân môn từ ngữ , ngữ pháp, chính tả Được viết nhiều
, viết kỹ nhưng lại phục vụ ít cho làm văn . Quan điểm “ dạy tiếng việt cho
ngưòi bản ngữ “ chưa được thấu triệt . sách viết đẻ dạy tiếng việt hiện nay
sẽ rất tốt nếu dạy cho người ngoại quốc nhưng lại chưa tốt cho các em
người việt học tiếng việt .
- Nhựoc điểm rõ nhất là dạy tiếng việt tách khỏi cuộc sống vốn
có của tiếng việt . Lẽ ra phải dạy xuất phát từ văn bản tiếng việt thì dạy tách
khỏi văn bản , sau đó mới trở lại văn bản . Hay nói một cách khác đi , sách
tiếng việt ở tiểu học đang được viết như viết cho trung học cơ sở hay trung
học phổ thông , cho nên học sinh rơi vào tình trạng học một dường viết một
nẻo . Cách dùng vốn tiếng việt thế nào cho làm văn thuận lợi trở thành một
vấn đè chưa đựoc giải quyết dễ dàng , đúng đắn , chuẩn mực .
- Được học như vậy , được đọc như vậy , học sinh càng thấy
môn văn nói chung , môn tập làm văn nói rêng là lĩnh vực không thể nào
chiếm lĩnh đựoc . Có chăng , chỉ một tỉ lệ phần trăm ít ỏi là có may mắn
học gỏi môn này mà thôi .
3/ Nguyên nhân về phía cha mẹ học sinh :
- Cha mẹ học sinh có thể giúp học sinh Tiểu học , học tốt các
môn khác . Riêng môn tập làm văn , số người có thể phối hợp dạy cho con
cái học tốt môn này còn quá ít . Họ vừa thiếu điều kiện thời gian , vừa chưa
được bồi dưỡng nội dung , phương pháp dạy phối hợp . Vì vậy mà thiếu
kiến thức để có thể dạy đôn đốc , dạy hỗ trợ giáo viên .
- Một nét tâm lý khá phổ biến của cha mẹ học sinh là muốn cho
con học thêm về toán , về các môn tự nhiên , rất í cha mệ muốn cho con học
làm văn nếu khoong có yêu cầu của cô giáo .
- Cha mẹ học sinh cũng còn nhựoc điểm là ít mua sách môn tập
làm văn cho các em đọc thường chiều theo ý thích của con thích đọc

Ở cương vị người đứng lớp, hàng ngày đối diện với tất cả những
thực tế đã nêu ra, tôi thấy: Dù sao, đến thế nào, người giáo viên vẫn phải làm đúng
công việc cụ thể, xuất phát từ những suy nghĩ trên, một lớp học với những học
sinh mà tôi sẽ trình bày ở phần sau đây
II - NHỮNG SUY NGHĨ VÀ NHỮNG CÔNG VIỆC CỤ THỂ
TÔI ĐÃ LÀM.
1. Dạy từ điểm xuất phát của trình độ học sinh nâng dần từng
bước.
a) Thực ra điều này không mới. Giáo viên nào cũng phải làm.
Riêng tôi nghĩ, sau ít nhất một tháng tôi phải xác định được học sinh tôi dạy
có những điều tốt, những đièu chưa tốt như thế nào về làm văn.
Tất nhiên nhận xét kết luận ấy còn phải được bổ xung thường xuyên
trong suốt học kỳ, suốt năm học.
Yêu cầu đặt ra là giáo viên phải hiểu thực sự trình độ người học: Em nào
loại giỏi, loại khá, loại trung bình, loại yếu kém về làm văn của lớp mình (chứ
không phải lớp khác).
Điều đó làm cơ sỏ, làm điểm xuất phát cho bài soạn, cho lượng kiến
thức, cho phương pháp dạy mỗi bài.
b) ở lớp tôi đã dạy và đang dạy, học sinh có những điểm yếu làm
văn cụ thể như sau:
- Các em đều biết một bài văn có ba phần:
Mở bài, thân bài, kết luận. Nhưng viết từng phần như thế nào thì lại lúng
túng, tôI giúp các em bằng cách mỗi dạng bài, chọn một bài văn chuẩn để tập phân
tích. Từ đó xác định cho mình có ý từng phần, diễn đạt từng phần.
Trên đây tôi đã nói ở phần nguyên nhân về nhược điểm của sách tham
khảo. Hiện nay rất may mắn, chúng ta đã có cuốn “Tiếng Việt nâng cao lớp 4, lớp
5. Riêng tôi, tôi thấy 2 cuốn sách đó đúng là sách tốt cho môn tập làm văn, dạy
Tiếng Việt về nội dung, còn có những điều bàn bạc nhưng các tác giả đã nêu ra
quan điểm đúng đắn: Từ một bài văn cụ thể mà dạy các phần từ ngữ, ngã pháp,
làm văn đó mới là cách dạy người bản ngữ. Đó mới đúng quy luật dạy văn vì sách

những con đường ẩn hiện trên các sườn đồi, dãy núi đá vôi sừng sững, uy nghi …
và ngôi nhà, có cửa sổ, vị trí mà Thuỷ đã quan sát.
- Tôi lần lượt cho học sinh phân tích bài văn bằng hệ thống câu hỏi.
* Tìm câu mở bài:
- Câu mở bài diễn tả nhận xét gì của Thủy?
- Thuỷ quan sát cảnh vật ở vị trí nào?
- Vì sao Thuỷ chợt nhận ra?
- Từ đó tôi kết luận: Câu mở bài phải giới thiệu được vị trí quan sát, giới
thiệu vị trí quan sát bằng cách thể hiện được cảm xúc người viết. Nếu thử viết,
Thuỷ mở cửa sổ, trông thấy cảnh mùa xuân, thì câu đó chỉ có giá trị thông báa,
không có giá trị thông báa, không có giá trị câu văn.
Mở bài cs thể là một câu, hai câu nhưng phải bảo đảm hai ý đó. Nếu viết
hay hơn sẽ đạt loại giỏi.
*Tìm câu kết thúc bài văn:
( Bài kết thúc bằng 2 câu).
- Câu 1: Kết thúc diễn tả điều gì?
( Một lần nữa, đôi mắt Thuỷ ngắm toàn bộ cảnh sắc mùa xuân.)
- Câu 2: Kết thúc diễn tả bài gì?
(Diễn tả niềm say sưa của Thuỷ và cảnh sắc xuân đẹp, nhìn mãi
không chán)
Tôi kết luận: Kết thúc vừa tả cảm xúc của mình vừa gây ra truyền
cảm cho người đọc.
Nếu chỉ viết: Cảnh sắc mùa xuân đẹp thật thì cũng chỉ là thông báo,
chưa phải là câu văn, câu văn phải có cảm xúc của mình và truyền cảm.
- Vị trí quan sát của Thuỷ có gì đặc biệt?
(Thuỷ ngồi trước cửa sổ, Thuỷ không ra ngoài).
Vị Trí chỉ cho phép diễn tả những điều trông thấy. Nếu Thuỷ ra
ngoài thì phảI biết cả những điều nghe thấy, cảm thấy nữa.
* Thân bài có mấy ý lớn?
- 2 ý lớn: + Cảnh sắc mùa xuân trước mắt Thuỷ

bài văn sau đây.
*Tôi cũng dùng những câu hỏi để dạy từ ngữ, ngữ pháp mà sách
đã nêu để vừa dạy các phân môn đó vừa bổ sung cho dạy tập làm văn.
Tôi xin dẫn ra đây một bài đạt điểm 7:
Hôm nay đi học về gần đến nhà, tôi bỗng nhận ra vẻ đẹp của ngoi
nhà mới sửa sang của bố mẹ tôi, cái màu vôI xanh hiện ra trước mắt tôi thật
đẹp. Nhà tôi chỉ có 2 tầng thôi nhưng đẹp hơn mấy nhà 3 tầng bên cạnh.
Trên tầng 2 cửa sơn màu nâu nhạt, viền những khuôn nâu sẫm trông thật
bóng. 2 cửa sổ nơi cho tôi ánh sáng vào góc học tập và giường nằm của tôi
cũng đẹp không kém ngoài hiên, những bông Hồng, bông Cúc lấp ló sau
dãy lan can bằng sắt sơn xanh. Cửa vào tầng một có 2 lớp, lớp ngoài là cửa
sắt sơn vàng nhạt, có những lơp tôn sáng óng ánh, cửa trong bằng sắt sơn
xanh. Cửa vào tầng 1 có hai lớp, lớp ngoài là cửa xếp bằng sắt sơn vàng
nhạt, có những lớp tôn sáng óng ánh …
Mới năm ngoái khi tôi đang học lớp 3, nhà tôi chỉ có một
tầng. Tường có thể đã nở vôi trơ cả gạch. Những hôm trời mưa to, dội tứ
tung ướt cả áa quần, sách vở của tôi.
Bố Mẹ tôi bảa đã dồn hết cả sức, cả tiền để sửa sang nhà đấy.
Tôi yêu nhà tôi lắm.
- Nếu đọc phần làm văn ở lớp 4 và 5 trong SGK thì thấy: Vừa
đơn giản quá, vừa bao quát quá, vừa có phần lạc hậu so với hoàn cảnh
ngày nay.
Tôi thấy đã đến lúc và cần phải viết lại sách dạy làm văn theo cách
của các tác giả. Sách “Tiếng Việt nâng cao” lớp 4, lớp 5. Tôi nghĩ đó là
cách tốt nhất, hiệu quả nhất.
2. Dạy thu hút học sinh học văn, làm văn bằng những biện pháp
hỗ trợ:
a. Học sinh tiểu học có đặc điểm tâm lý là thích học say sưa
và ngược lại.
Những bài văn được chọn lọc trong SGK hiện nay có nhiều

Con ngựa xưa thuần lắm
Suốt đời ăn cỏ xanh
Nên tính khí hiền lành
Sừng cũng không mọc được

Nhưng nhiều khi rất cực
Hiền nên lắm kẻ trêu
Có cái đuôi mỹ miều
Họ cũng lừa cắt mất!

Ngựa mất đuôi ấm ức
Về suy nghĩ ba đêm
Hiền nhưng không thể hèn
Phải luyện chân cho khoẻ!
Ấy đầu đuôi là thế
(Hoa hồng phải có gai)
Vì quý cái đuôi dài
Ngựa có thêm cú đá!
Sau khi giảng, tôi cho học sinh luyện đọc cá nhân, chọn em
đọc hay nhất dạy đọc nghệ thuật làm tiết mục biểu diễn. Tôi cho học sinh
viết những đề tài; Hãy giải thích xem, vì sao mèo có móng sắc, vì sao
Chuột hay diệt Mèo, Vì sao Chó- Mèo ghét nhau…
Dần dần các em không sợ làm văn nữa, yêu thích và viết
được, có những học sinh (tuy ít thôi) nhưng viết hay, viết giỏi.
3. Tôi yêu cầu phụ huynh học sinh chuẩn bị điều kiện học văn
tốt cho con cái:
Với phụ huynh dễ gần, dễ thân, dễ đề xuất, tôi yêu cầu mỗi
tháng mua cho con sách gì, tôi hướng dẫn cách đọc và tìm hiểu nội dung,
cha mẹ hỗ trợ điều gì…
Khi có em viết bài tốt, tôi yêu cầu cha mẹ đọc và có nhận xét.