Cái giá của đồng lương thấp
Sam’s Club và Costco vốn là hai đối thủ kình địch nhau trên thị trường bán hàng giá
rẻ tại Mỹ. Sự kình địch này có bị ảnh hưởng bởi các biện pháp kiểm soát tiền lương
và phúc lợi chặt chẽ mà họ đã áp dụng hay không?

Ám ảnh về việc cắt giảm chi phí của Wal-Mart diễn ra dưới vô số hình thức khác nhau, tiêu
biểu là các biện pháp kiểm soát chặt chẽ phúc lợi và tiền lương nhân công.
Rõ ràng, quản lý chi phí dành cho lao động không phải là một ý tưởng điên rồ. Nhưng về lâu
dài việc trả tiền lương và phúc lợi “bủn xỉn” cho nhân viên không hẳn sẽ đồng nghĩa với việc
giảm thiểu chi phí.
Chúng ta hãy xem xét trường hợp của Sam’s Club[1]
(thuộc hệ thống Wal-Mart) và
Costco[2]
, vốn là hai đối thủ cạnh tranh khốc liệt trên thị trường bán hàng giá rẻ:
Costco có 338 cửa hàng và 67.600 nhân viên bán hàng toàn thời gian trên khắp nước Mỹ,
chiếm vị trí số một với khoảng 50% thị phần. Sam’s Club có tổng số 551 cửa hàng và
110.200 nhân viên tại Mỹ, lại chỉ đứng ở vị trí thứ hai với khoảng 40% thị phần.
Lực lượng lao động có trung thành hay không phụ thuộc
vào chế độ tiền lương và phúc lợi dành cho họ
- Ảnh:www.martinsvillehospital.org

Mặc dù hai công ty này là những đối thủ cạnh tranh trực tiếp và nhìn tổng thể tương đối
giống nhau, song chúng ta có thể thấy sự khác biệt giữa hai công ty này chủ yếu nằm ở cơ
chế tiền lương và phúc lợi cho người lao động.
Mức lương trung bình của một nhân viên tại Costco là 17 USD/ h. Wal-Mart không tiết lộ tiền
lương của nhân viên làm việc tại Sam’s Club, song một nhân viên làm việc toàn thời gian tại
Wal-Mart có thu nhập trung bình là 10,11 USD/ h. Và một số nguồn tin cho biết cơ chế tiền
lương tại Sam’s Club cũng tương tự như tại Wal-Mart.
Trong một bài báo đăng trên tờ New York Times năm 2005, tác giả Steven Greenhouse cho
biết: Mức lương trung bình Costco trả cho nhân viên là 17 USD/ h, cao hơn 72% so với mức
lương bình quân tại Sam’s Club (9.86

việc chỉ chiếm 6%. Ngược lại, tại Wal-Mart tỉ lệ thay thế nhân viên là 44%/ năm, gần bằng
con số bình quân trong ngành công nghiệp bán lẻ này.
Trong các công việc đòi hỏi trình độ tay nghề và bán tay nghề cao thì chi phí đầy đủ để thay
thế một nhân viên nghỉ việc (chưa tính đến năng suất bị mất) trung bình gấp 1,5 đến 2,5 lần
mức lương bình quân hàng năm của nhân viên đó.
Để rõ ràng hơn, chúng ta hãy thử giả định rằng tổng chi phí để thay thế một nhân viên làm
việc theo giờ tại Costco hoặc Sam’s Club chiếm 60% mức lương bình quân một năm của
chính họ.
Nếu một nhân viên của Costco nghỉ việc thì chi phí để thay thế nhân viên đó sẽ là 21.216
USD, trong khi đó nếu một nhân viên của Sam’s Club nghỉ việc, thì chi phí đó sẽ là 12.617
USD.
Thoạt nhìn chúng ta sẽ tưởng việc Sam’s Club trả lương nhân công thấp sẽ dẫn tới việc chi
phí thay thế nhân công thấp hơn. Nhưng nếu tỉ lệ thay thế nhân viên tại Sam’s Club tương
đương tỉ lệ thay thế nhân viên tại Wal-Mart, thì Sam’s Club có số lượng công nhân nghỉ việc
nhiều gấp đôi Costco: 44% so với 17%.
Theo cách tính toán trên, tổng chi phí để thay thế nhân công mỗi năm của Costco là 244
triệu USD, trong khi đó Sam’s Club sẽ phải chi tới 612 triệu USD. Nghĩa là chi phí thay thế
một công nhân tại Sam’s Club là 5.274 USD trong khi Costco
chỉ mất 3.628 USD.
Như một đền đáp cho chính sách tiền lương và phúc lợi hào
phóng của Costco, công ty này đã có một lực lượng lao động
trung thành và năng suất nhất trong toàn bộ ngành công
nghiệp bán lẻ. Có lẽ cũng không phải là trùng hợp, Costco có
tỷ lệ mất hàng hóa (trộm cắp trong nhân viên) nhỏ nhất trong
ngành này.
Năm ngoái, doanh số bán lẻ tại Mỹ của Sam’s Club và
Costco lần lượt là 37 triệu USD và 43 triệu USD, trong khi đó
Costco chỉ sử dụng số lượng nhân viên ít hơn 38% so với
Wal-Mart. Phải thừa nhận rằng, điều này một phần do đích
ngắm của Costco hướng tới người tiêu dùng có thu nhập cao

alternatives to layoffs (Tạm dịch: “Trọng trách cơ cấu tổ chức: Sự lựa chọn sáng tạo và ích lợi khi công ty giảm biên chế” – viết
cùng Berrett-Koehler 2002); Business Restructuring In a Changing World (Tạm dịch: Tái cơ cấu kinh doanh trong một thế giới
thay đổi, xuất bản 2005)