Hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài
sản tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư
và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy
Nguyễn Thị Ngọc Thúy
Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS ngành: Tài chính ngân hàng; Mã số: 60 34 20
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Minh Tâm
Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về công tác bảo đảm tiền vay trong hoạt
động cho vay của Ngân hàng thương mại. Thực trạng về công tác bảo đảm tiền vay bằng
tài sản tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy . Đưa
ra giải pháp hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng TMCP Đầu
tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy.
Keywords: Tài chính ngân hàng; Ngân hàng thương mại; Bảo đảm tiền vay Content
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hoạt động tín dụng là nghiệp vụ quan trọng bậc nhất trong các hoạt động của ngân hàng. Đối
với hầu hết các ngân hàng, khoản mục cho vay chiếm quá nửa giá trị tổng tài sản và tạo ra từ 1/2
đến 2/3 nguồn thu của ngân hàng đồng thời đây cũng là nghiệp vụ ẩn chứa nhiều rủi ro nhất.
Tình trạng khó khăn về tài chính của một ngân hàng thường phát sinh từ các khoản cho vay khó
đòi, bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau: Quản lý yếu kém, cho vay không tuân thủ nguyên tắc
tín dụng, chính sách cho vay không hợp lý và tình trạng suy thoái ngoài dự kiến của nền kinh tế.
Không có gì ngạc nhiên khi ta thấy thanh tra ngân hàng thường xuyên kiểm tra cẩn thận danh
động cho vay có TSĐB tại các Ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam.
Đề tài “Thực trạng bảo đảm tiền vay của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ
phần ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh” được cập nhật tại website:
Đề tài phân tích thực trạng tài sản bảo đảm cho các khoản vay của
khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phẩn ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh TP.
Hồ Chí Minh và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tài sản đảm bảo cho các nghĩa vụ vay
vốn.
Cả 3 đề tài trên đều mới chỉ hệ thống được tổng quan hoạt động cho vay của Ngân hàng thương
mại, thực trạng hoạt động cho vay có tài TSĐB mà chưa đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác
bảo đảm tiền vay bằng tài sản.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Đề tài làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại
NHTM;
- Nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng
TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện nghiệp vụ cho vay có tài sản bảo đảm tại Ngân
hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận, thực tiễn hoạt động cho vay có TSBĐ của
NHTM.
Phạm vi nghiên cứu: Những vấn đề liên quan đến công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản của
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy.
Đánh giá hoạt động công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản của Ngân hàng TMCP Đầu tư và
Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy giai đoạn từ năm 2009 đến 6 tháng đầu năm 2012.
Từ đó đề xuất một số giải pháp và đưa ra kiến nghị nhằm hoàn thiện nghiệp vụ cho vay có tài
sản bảo đảm tại Chi nhánh.
5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài có sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: phương pháp thống kê, phương
pháp suy luận lôgíc kết hợp phương pháp khảo sát thực tiễn và phương pháp chuyên gia.
ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Trong chương này, luận văn đề cập những vấn đề cơ sở lý luận về tài sản bảo đảm tiền vay, về
công tác bảo đảm tiền vay trong hoạt động cho vay của NHTM. Tại đây, tác giả đi sâu nghiên
cứu nội dung và quy trình thực hiện bảo đảm tiền vay bằng tài sản trong hoạt động của NHTM,
từ đó làm nổi bật lên được tầm quan trọng của việc bảo đảm tiền vay bằng tài sản. Đây là một
biện pháp quan trọng để hạn chế rủi ro, tăng trách nhiệm trả nợ và góp phần kiểm soát mức vay,
nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay. Đặc biệt, Luận văn đưa ra các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt
động bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại NHTM. Qua đó, Ngân hàng có các biện pháp cải tiến để
tiếp tục nâng cao ý nghĩa, vai trò của việc bảo đảm bằng tài sản trong hoạt động cho vay, cần tiếp
tục nghiên cứu, cải tiến mở rộng đối tượng và phạm vi áp dụng, đơn giản hóa thủ tục bảo đảm
bằng tài sản tạo, điều kiện tối đa cho các cá nhân, tổ chức kinh tế tiếp cận và được vay vốn có
bảo đảm bằng tài sản tại các NHTM một cách hiệu quả.
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC BẢO ĐẢM TIỀN VAY BẰNG TÀI SẢN TẠI NGÂN
HÀNG TMCP ĐT&PT VIỆT NAM
- CHI NHÁNH CẦU GIẤY
Trong chương này, tác giả đi vào nghiên cứu những vấn đề sau: Giới thiệu khái quát về
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy: Lịch sử hình thành
và phát triển, mô hình tổ chức hoạt động của chi nhánh, những đặc điểm trong hoạt động
kinh doanh cũng như những điều kiện hoạt động ảnh hưởng trực tiếp tới công tác bảo đảm
tiền vay bằng tài sản của chi nhánh, đưa ra khái quát hình tình hoạt động kinh doanh của chi
nhánh từ năm 2009 đến 30/6/2012.
Từ đó, tác giả đi sâu vào thực công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng TMCP
Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cầu Giấy trong 3 năm 2009 - 2011 và 6 tháng
đầu năm 2012 và lộ trình thực hiện chính sách tài sản bảo đảm của BIDV của chi nhánh
thong qua các tiêu chí:
* Nội dung thực hiện bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại BIDV Cầu Giấy
- Tổ chức thẩm định và định giá TSBĐ:
Việc tổ chức thẩm định, định giá TSBĐ của ngân hàng được thực hiện bởi 2 tổ: tổ định giá và
+ Cầm cố tài sản của khách hàng chỉ chiếm từ 2,0% đến 2,3% tổng dư nợ có TSBĐ và được
áp dụng cho các trường hợp khách hàng cần vốn ngay, khoản vay có thời gian ngắn, giá trị nhỏ.
+ Bảo lãnh thế chấp tài sản của bên thứ ba có chiều hướng tăng qua các năm. Đây là một biện
pháp bổ sung tài sản đảm bảo rất hiệu quả nếu huy động tài sản cá nhân của ban lãnh đạo công ty
(như: giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng) để thế chấp vay vốn tại chi nhánh vì làm tăng
trách nhiệm trả nợ của khách hàng, tăng trách nhiệm sử dụng vốn có hiệu quả.
+ Tài sản hình thành từ vốn vay là thiết bị, nhà xưởng có giá trị lớn từ các dự án dài hạn nhưng
khả năng phát mại kém do tính chất đặc biệt của tài sản là khi khách hàng được xem xét khoản
vay thì tài sản chưa hình thành nên rủi ro là rất lớn.
- Cơ cấu giá trị TSBĐ
+ Bất động sản là tài sản được ưu chuộng nhất trong cho vay thế chấp do: Đây là tài sản có giá
trị lớn nên khách hàng có thể vay đủ vốn đáp ứng nhu cầu của họ. Đây một trong số những tài
sản có các giấy tờ liên quan rõ ràng nhất, việc mua bán, chuyển nhượng quyền sở hữu, quyền sử
dụng theo qui định đều phải qua công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm nên là tài sản có khả
năng phát mại cao.
+ Động sản như máy móc, thiết bị, dây chuyền chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ trong dư nợ TSBĐ.
Do máy móc, thiết bị của bên thế chấp thường đã qua quá trình sử dụng, chịu sự tác động của
hao mòn hữu hình lẫn hao mòn vô hình, khả năng phát mại giảm dần qua các năm. Hơn nữa các
tài sản cầm cố là động sản này di chuyển được, người đi vay trong suốt thời gian đi vay có thể
thay đổi bộ phận máy móc nên ngân hàng khó kiểm soát.
+ Còn các loại tài sản khác như quyền đòi nợ, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh thanh
toán, tài sản hình thành từ vốn vay (mới quyết toán một phần tài sản) rất ít, không được áp dụng
phổ biến do tính chất phức tạp của tài sản, độ rủi ro cao hơn, biến động giá trị tài sản lớn.
- Tính pháp lý và khả năng phát mại của TSBĐ
Giá trị TSBĐ hợp pháp không ngừng tăng qua các năm và tỷ lệ tài sản có khả năng phát mại
chiếm tỷ trọng cao nhất do Chi nhánh tiến hành rà soát hoàn thiện việc đăng ký giao dịch bảo
đảm đối với những tài sản chưa đủ điều kiện đăng ký.
Tuy nhiên, tài sản hợp lệ, tài sản ít và không có khả năng phát mại vẫn chiếm tỷ trọng trung
bình 24,5% giá trị TSBĐ. Do những tài sản mới ký hợp đồng, chưa hoàn thiện các thủ tục pháp
lý về tài sản theo quy định, Ngân hàng mới chỉ nắm giữ các giấy tờ liên quan đến tài sản. Một số
Nguyên nhân: TSBĐ nhiều chủng loại, phức tạp
Thông tin tham khảo còn thiếu
Trình độ cán bộ định giá chưa đủ đáp ứng, chưa có sự tham gia của cơ quan
chuyên môn. Khi thực hiện định giá tài sản, cán bộ định giá chỉ dựa vào nguồn số liệu khách
hàng cung cấp, chưa có sự kiểm chứng giữa các sổ sách kế toán và thực tế kiểm kê.
Việc định giá lại tài sản còn chưa kịp thời .
- Công tác dự báo trong thẩm định chưa được đề cao: mới chỉ là giá trị thị trường tại thời
điểm đánh giá mà chưa tính đến những biến động giá trị của tài sản sau khoảng thời gian dài sử
dụng và bảo quản CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC BẢO ĐẢM
TIỀN VAY BẰNG TÀI SẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP
ĐT&PT VIỆT NAM – CHI NHÁNH CẦU GIẤY
Trong chương này, luận văn sẽ đưa ra định hướng phát triển của BIDV Chi nhánh Cầu Giấy
về hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản trong thời gian tới là: Tăng tỷ trọng cho vay
có bảo đảm bằng tài sản, đảm bảo các doanh nghiệp đáp ứng đúng tỷ lệ tài sản bảo đảm theo quy
định 3979/QĐ-PC ngày 13/7/2009.
Từ định hướng trên, luận văn đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay
bằng tài sản như sau:
* Giải pháp về tài sản bảo đảm
- Đa dạng TSBĐ: Tác giả đề xuất 1 biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản mà chi nhánh có
thể áp dụng trong thời gian tới, đó là cầm cố tài sản bằng hình thức đảm bảo bằng kho hàng nhập
khẩu.
- Cần có sự tư vấn của Cán bộ QHKH trong việc lựa chọn tài sản bảo đảm phù hợp với
khoản vay, đặc biệt cần tư vấn để ban lãnh đạo đặt tài sản cá nhân vào làm tài sản cầm cố, thế
chấp tại Chi nhánh.
* Nâng cao chất lượng thẩm định và định giá tài sản bảo đảm
- Thẩm định rủi ro liên quan đến TSBĐ như rủi ro về hồ sơ pháp lý của TSBĐ, rủi ro về việc
- Tăng cường công tác quản lý, phòng ngừa rủi ro, cần chú ý hơn công tác thông tin theo dõi,
đánh giá khách hàng.
- Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam cần có cơ chế tiền lương phù hợp.
KẾT LUẬN
Trong điều kiện nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi, hội nhập với kinh tế
Thế giới, môi trường tín dụng còn nhiều rủi ro,… mục tiêu chính của NHTM đều hướng tới
trong hoạt động tín dụng là an toàn - chất lượng - hiệu quả - bền vững. Các NHTM phải có các
biện pháp để phát triển bền vững và mục tiêu an toàn được đặt lên hàng đầu vì có an toàn tiền
vay sẽ giúp ngân hàng tăng uy tín, mở rộng, nâng cao chất lượng tín dụng, hỗ trợ các dự án hiệu
quả. Mục tiêu tăng tỷ lệ bảo đảm tiền vay bằng tài sản là mục tiêu hết sức cần thiết, nhằm nâng
cao ý thức trách nhiệm của người vay, của cán bộ tín dụng và hạn chế được tình trạng lừa đảo
vay vốn và là một trong những biện pháp nâng cao tính an toàn cho hoạt động của ngân hàng.
Thực hiện mục tiêu nói trên, trong thời gian qua, chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển
Cầu Giấy đã áp dụng nhiều biện pháp tăng tỷ lệ cho vay có tài sản đảm bảo, từng bước nâng cao
chất lượng tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản vẫn còn nhiều hạn
chế, tỷ lệ dư nợ có tài sản đảm bảo vẫn chưa cao. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến công tác này
do đó để công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản có hiệu quả hơn cần có những giải pháp đồng bộ
từ ngân hàng cũng như các chính sách vĩ mô của NHNN và Chính phủ. Từ những phân tích,
đánh giá thực trạng TSBĐ tại chi nhánh Cầu Giấy, tác giả đã đề xuất một số giải pháp và kiến
nghị đối với Ngân hàng TMCP ĐT&PT Việt Nam, NHNN và Chính phủ để hoàn thiện công tác
bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng.
Hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản là yêu cầu khách quan quan trọng trong hoạt
động kinh doanh ngân hàng, nhưng lại chịu sự tác động của nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ
quan và quản thực đây là vấn đề rất lớn và phức tạp. Trong phạm vi hiểu biết của mình cũng như
bị giới hạn bởi dung lượng của một luận văn thạc sỹ nên bản luận văn này không thể tránh khỏi
những sai sót, bất cập. tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu để luận văn
hoàn thiện hơn nữa.