Văn hóa kinh doanh trong các doanh nghiệp
FDI của Trung Quốc tại Việt Nam

Nguyễn Phan Liên Trường Đại học Kinh tế
Luận văn Thạc sĩ ngành: Kinh tế thế giới và Quan hệ kinh tế quốc tế
Mã số: 60 31 07
Người hướng dẫn: PGS. TS. Phùng Xuân Nhạ
Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hóa kinh doanh (VHKD)
của các DN FDI Trung Quốc tại Việt Nam. Pphân tích thực trạng của VHKD của các
DN FDI Trung Quốc ở Việt Nam. Rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất một
số giải pháp xây dựng VHKD của Việt nam và một số gợi ý đối với các DN FDI
Trung Quốc tại Việt Nam.

Keywords: FDI; Đầu tư trực tiếp nước ngoài; Văn hóa kinh doanh; Trung quốc; Việt
Nam

Content
MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài
Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là một xu hướng tất yếu của sự phát triển kinh
tế (PTKT) thế giới. Cạnh tranh trong môi trường toàn cầu, đa văn hóa khiến các doanh nghiệp
DN luôn phải khai thác và tìm kiếm các yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh mới. Và ngày nay,
khai thác, vận dụng các yếu tố văn hóa vào hoạt động sản xuất kinh doanh là một trong những
yếu tố giúp các DN tăng sức cạnh tranh, tạo dựng phát triển bền vững.
Lý luận và thực tiễn đã chứng minh rằng văn hóa kinh doanh (VHKD) không chỉ là một

công phải chăng một trong những nguyên nhân của những mặt tiêu cực đó là có sự xung đột
về mặt văn hóa.
Đối với Việt Nam, nghiên cứu VHKD của Trung Quốc ngoài mục đích là tìm những
bước đi nhằm đạt được những hiệu quả và tối đa hóa lợi ích của 2 nước trong các hoạt động
kinh tế song phương còn là việc tìm được sự dung hòa cũng như học hỏi về những nét tích
cực, rút kinh nghiệm về các mặt tiêu cực trong VHKD Trung Quốc. Xuất phát từ những nhu
cầu thực tiễn này, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu vấn đề: “VHKD trong các DN FDI của
Trung Quốc tại Việt Nam” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp chương trình đào tạo thạc sĩ
kinh tế chuyên ngành kinh tế thế giới và các quan hệ kinh tế quốc tế của mình.
2.Tình hình nghiên cứu
Trong nước

3
Các nghiên cứu trong nước hiện nay chủ yếu đề cập đến các vấn đề như: lý luận về
VHKD, nghiên cứu về VHKD của một số tập đoàn, DN, vùng miền hoặc đặc trưng của một
vài quốc gia. Những nghiên cứu này ngoài việc cung cấp những lý luận cơ bản về VHKD
thường đề cập đến những yếu tố có tác động và ảnh hưởng tới VHKD như: nền tảng văn hóa
dân tộc, tư tưởng truyền thống dân tộc, cơ chế, chính sách của nhà nước và môi trường văn
hóa xã hội. Một số nghiên cứu khác có đưa ra những giải pháp, gợi ý chính sách xây dựng
VHKD của Việt Nam. Ngoài ra, còn có những nghiên cứu về VHKD ảnh hưởng đến vấn đề
đạo đức trong kinh doanh của các DN.
Về những nghiên cứu về lý luận VHKD đã hệ thống khá đầy đủ về các cơ sở hình thành,
khái niệm, đặc điểm, đặc trưng, các mô hình, các yếu tố ảnh hưởng như các nghiên cứu của
các tác giả: Phạm Xuân Nam (1996), Nguyễn Hoàng Ánh (2002), Dương Thị Liễu và các tác
giả (2008), Phùng Xuân Nhạ, Đỗ Minh Cương (2010) Các nghiên cứu tiêu biểu đề cập đến
những yếu tố ảnh hưởng tới VHKD qua đó đưa ra những gợi ý và giải pháp cho việc xây dựng
và phát triển VHKD có công trình nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Ánh (2004), Đỗ Minh
Cương (2001), Trần Quốc Dân (2008), Hoàng Huy Hòa, Nguyễn Đại Lai, Nguyễn Thị Hoài
(2007), Đào Duy Quát, Vũ Tiến Lộc, Nguyễn Hữu Thọ (2007), Hoàng Văn Hoa (2010).
Về VHKD Trung Quốc, có một số nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Hữu Cần (2004),

Nghiên cứu của G.Hofstede (1994) đưa ra những lý luận về VHKD trong đó chủ yếu nói đến
ảnh hưởng của VHKD Phương Tây đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu của
Farrell, O.C, Fraedrich, J.& Farrell, L. (2002) đề cập về vấn đề đạo đức kinh doanh (ĐĐKD).
Ngoài ra các công trình nghiên cứu về VHKD của T.Peter&R.Waterman (1996) P.Duckle
(1989), Fons Trompenaars ,Charles Hampden - Turner (1998) đi vào nghiên cứu các yếu tố
cấu thành và vai trò của các nhân tố văn hóa như hệ thống các nhân tố và giá trị văn hóa, hệ
thống các giá trị VHDN, doanh nhân và những tác động cũng như ảnh hưởng của giá trị
những nhân tố văn hóa đến hoạt động kinh doanh và hoạt động kinh doanh trong môi trường
quốc tế hóa.
Về nghiên cứu VHKD Trung Quốc thường được các nhà nghiên cứu đề cập đến trong
các nghiên cứu về văn hóa Trung Quốc, môi trường kinh doanh, tiến hành các hoạt động việc
kinh doanh ở Trung Quốc như Ampalavanar Brown (1998), Donald C.Clarke (2008). Một số
vấn đề về VHKD Trung Quốc: Ảnh hưởng của văn hóa đến mô hình quản trị, ảnh hưởng của
văn hóa tới hoạt động kinh doanh… của các tác giả Robert Buderi, Gregory T.Huang (2008),
How to be another Bill Gate (2007), Min Chen (2004) Patria H. Werhane, Alan E.Singer
(1999). Nghiên cứu về những đóng góp của VHKD Trung Quốc và những vấn đề các nước
khác trên thế giới phải đối mặt trong việc nghiên cứu về những thành tựu kinh tế của Trung
Quốc của các tác giả: L. Alan Winters và Shahid Yusuf (2007). Nghiên cứu về các giá trị
Trung Quốc của M.H.Bond (1991) đã lập ra một bảng câu hỏi điều tra những giá trị mà người
Trung Quốc đề cao, bảng điều tra này sau đó được sử dụng rất nhiều trong các công trình
nghiên cứu về Trung Quốc.
Về VHKD Trung Quốc thể hiện trong các DN FDI Trung Quốc tại Việt Nam chỉ được
đề cập đến trong một số bài báo đăng các tạp chí như : Nghiên cứu Trung Quốc, Nghiên cứu

5
Đông Bắc Á mà chưa thực sự có công trình khoa học trong và ngoài nước nào nghiên cứu
về nội dung này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về VHKD của các DN FDI Trung Quốc ở

6
tạo sự hài hòa trong áp dụng và phát triển VHKD của các DN FDI Trung Quốc tại Việt Nam.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn
được chia làm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của VHKD trong các DN FDI Trung Quốc ở Việt Nam
Chương 2: Thực trạng VHKD của các DN FDI Trung Quốc ở Việt Nam
Chương 3: Một số gợi ý cho việc xây dựng VHKD ở Việt Nam

References
Tiếng Việt:
1. Ban nghiên cứu Thủ tướng chính phủ (2005), Nâng cao chất lượng luật kinh tế - Đánh
giá nhanh năng lực của Việt Nam và giới thiệu các thông lệ quốc tế, Hà nội.
2. Ban tư tưởng văn hóa Trung ương (2004), Tìm hiểu về văn hóa, KTTT, nhà nước và
pháp luật, Hà nội.
3. Ban tư tưởng văn hóa Trung ương, Bộ văn hóa – thông tin, Viện quản trị DN (2001),
Văn hóa và kinh doanh, Nxb Lao động, Hà nội.
4. Đỗ Bang (1996), Kinh tế thương Nghiệp Việt Nam dưới triều Nguyễn, Nxb Thuận
Hóa, Huế.
5. Võ Văn Biên (2009), Xây dựng và phát triển đội ngũ doanh nhân vùng kinh tế trọng
điểm phía nam, Đề tài khoa học cấp Bộ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, TP Hồ
Chí Minh.
6. Bộ Kế hoạch và đầu tư (2008), Đầu tư nước ngoài tại Việt nam 7 năm đầu TK xxi,
Nxb thống kê, Hà nội.
7. Bộ Lao động – thương binh và xã hội (2002), Những sai lầm trong quản lý & kinh
doanh, Nxb Lao động – xã hội, Hà nội.
8. Buderi, R., Huang, T. G.(2009), Guanxi – nghệ thuật tạo dựng quan hệ kinh doanh,
Nxb Lao động – Xã hội, Hà nội.
9. BurLingHam, B. (2006), Những người khổng lồ nhỏ bé, Nxb Tri thức, Hà nội.
10. Campos, J. E., Pradhan,S. (2008), Các hình thái tham nhũng, Nxb Văn hóa thông tin,

Chí Minh.
27. Hồ Tiến Huân (2007), Bí quyết kinh doanh của doanh nhân Hoa Kiều, Nxb Văn hóa
Sài Gòn, TP Hồ Chí Minh.
28. Huijser, M. (2008), Lợi thế văn hóa, Nxb Trẻ, TP Hồ Chí Minh.
29. Dương Hồng Kiến (2008), Triết Giang thương đạo – Thương nhân Triết Giang đã
được tôi luyện như thế nào?, Nxb Thanh Hóa, Thanh Hóa.
30. Nguyễn Thanh Lân (2007), Bước đầu tìm hiểu về VHDN và VHDN Việt nam, Luận
văn thạc sĩ chuyên ngành văn hóa học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, TP Hồ Chí
Minh.
31. Lencioni, P. (2005), Năm rối loạn chức năng ở nhóm lãnh đạo, Nxb Trẻ, TP Hồ Chí
Minh.

8
32. Nguyễn Văn Lê (1994), Tâm lý khách hàng và văn minh thương nghiệp (personal
selling), Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, TP Hồ Chí Minh.
33. Dương Thị Liễu (2008), Bài Giảng VHKD, Nxb Đại học Kinh tế quốc dân, Hà nội.
34. Liker, K.J. (2010), Phương thức Toyota (the Toyota way), Nxb Tri thức, Hà nội.
35. Nguyễn Thu Linh, Ths Hà Hoa Lý (2005), Văn hóa tổ chức – Lý thuyết, thực trạng và
giải pháp phát triển văn hóa tổ chức ở Việt nam, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà nội.
36. Nguyễn Viết Lộc (2008), VHKD của các DN Hàn quốc ở Việt nam, Luận văn thạc sĩ,
Đại học Kinh tế, Hà nội.
37. Võ Đại Lược (2004), Trung quốc gia nhập tổ chức thương mại thế giới – thời cơ và
thách thức, Nxb Khoa Họ Xã hội, Hà nội.
38. Maister, H.D. (2005), Bản sắc VHDN, Nxb Thống kê, Hà nội.
39. Midler, P.(2010), Nhà máy gia công toàn cầu (Poorly made in China), Nxb Thời Đại,
Hà nội.
40. Ngân Hàng Nhà nước Việt nam (2007), Xây dựng VHKD của các ngân hàng Việt nam
trong bối cảnh hội nhập, Kỷ yếu hội thảo khoa học, Nhà xuât bản Văn hóa – Thông tin, Hà
nội.
41. Phan Ngọc (2002), Bản sắc văn hóa Việt nam, Nxb Văn học, Hà nội.

57. Phạm Quốc Toản (2007), ĐĐKD và VHDN, Nxb Lao động – Xã hội, Hà nội.
58. Trompenaars, F. & Turner, H.C. (2008), Chinh phục các đợt sóng văn hóa – những bí
quyết kinh doanh trong môi trường văn hóa đa dạng, Nxb Tri thức, Hà nội.
59. Trung tâm thông tin và tư vấn DN – Tủ sách NQL(2007), DN tư nhân làm thế nào để
thoát khỏi mô hình “gia đình trị”, Nxb Lao động – Xã hội, Hà nội.
60. Trung tâm tri thức DN quốc tế (2009), Tinh thần doanh nhân và DN, Nxb Trẻ, TP Hồ
Chí Minh.
61. US Department of commerce, International trade administration (2005), ĐĐKD –
Cẩm nang quản lý DN kinh doanh có trách nhiệm trong các nền KTTT mới nổi, Nxb Trẻ, TP
Hồ Chí Minh.
62. Winters, L. A., Yusuf, S. (2007), Vũ điệu với người khổng lồ Trung quốc, Ấn độ và
nền kinh tế toàn cầu, Ngân hàng thế giới và viện nghiên cứu chính sách, Hà nội.
Tiếng Anh
63. Cavusgil, T., Knight, G., Riesenberger, J. (2007), International business: Strategy
management and the new realities, Prentice Hall International. Inc, New Jersey, USA.
64. Kikeri, S., Kenyon, T., Palmade, V. (2006), Reforming the Investment climate,
International Finance Corporation, The World Bank, Washinton, USA.
65. Robbins, P.S. (2001), Organizational Behavior, Prentice Hall International. Inc, New
Jersey, USA.
66. Terspstra, V., David, K.(1992), The cultural environment of international business,
South – Western Educational Publishing. Co, USA.
Các website
67. www.adb.org

10
68. www.adb.org
69. www.baocantho.com.vn
70. www.baothaibinh.com.vn
71. www.cantho.gov.vn
72. www.chinaru.vn