1
Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp ở trường trung học phổ thông Đa Phúc,
Sóc Sơn, Hà Nội
Nguyễn Thị Phong Lan
Trường Đại học Giáo dục
Luận văn ThS ngành: Lý luận và PP giảng dạy; Mã số: 60 14 10
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Thị Tuyết Oanh
Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Nghiên cứu cơ sở lí luận của quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
(HĐGDNGLL) ở trường Trung học phổ thông (THPT). Phân tích thực trạng
HĐGDNGLL và việc quản lý HĐGĐNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội.
Đề xuất một số biện pháp quản lý: tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí,
giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh và các lực lượng ngoài xã hội về hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp; Phân định trách nhiệm về quản lí hoạt động giáo dục ; Huy động các
nguồn lực để thực hiện hoạt động giáo dục; Tăng cường và sử dụng hợp lí, hiệu quả cơ sở
vật chất; Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá nhằm nâng cao chất lượng HĐGDNGLL ở
trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội.
Keywords: Quản lý giáo dục; Trung học phổ thông; Hoạt động ngoài giờ Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việc đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện đã được cụ
Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của QL HĐGDNGLL ở trường THPT.
- Phân tích thực trạng HDGDNGLL và việc QL HĐGĐNGLL ở
trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội
- Đề xuất một số biện pháp QL nhằm nâng cao chất lượng
HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác QL HĐGDNGLL trường THPT.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
HDGDNGLL và biện pháp QL HĐGDNGLL ở trường THPT Đa
Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Các số liệu thống kê về HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc,
Sóc Sơn, Hà Nội trong năm học 2010 - 2011 và 2011 - 2012.
- Nghiên cứu tại các trường THPT công lập khác trong huyện Sóc
Sơn.
6. Giả thuyết khoa học
Để nâng cao chất lượng HĐGDNGLL ở trường THPT Đa Phúc, Sóc
Sơn, Hà Nội thì phải xác định được những biện pháp QL phù hợp như:
nâng cao nhận thức của CBQL, GV, CMHS, HS và các lực lượng ngoài
4
xã hội về HĐGDNGLL; phân định trách nhiệm trong QL HĐGDNGLL
trong nhà trường; huy động các nguồn lực trong và ngoài nhà trường để
tổ chức HĐGDNGLL; tăng cường và sử dụng hợp lí, hiệu quả CSVC
phục vụ cho HĐGDNGLL; đổi mới công tác KT - ĐG HĐGDNGLL.
7. Phƣơng pháp chứng minh luận điểm
được thể hiện rõ trong nguyên lí: "Học đi đôi với hành, lí luận gắn liền
với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội". Đặc biệt trong giai đoạn
đổi mới hiện nay, phương châm giáo dục toàn diện càng được quán triệt
trong các hoạt động giáo dục theo mục tiêu đào tạo con người Việt nam
XHCN nhằm hình thành và phát triển nhân cách HS.
HĐGDNGLL đã trở thành một phần quan trọng trong chương trình
giáo dục ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Việc nghiên
cứu về các HĐGDNGLL và các biện pháp QL HĐGDNGLL đã được
nhiều tác giả quan tâm.
“Sách giáo viên Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” Lớp 10, 11,
12 (nhiều tác giả) nêu đầy đủ, chi tiết mục tiêu, nội dung, cách thức tổ
6
chức HĐGDNGLL, cùng với đó là hướng dẫn cách đánh giá kết quả
hoạt động của HS.
Trong cuốn “Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình,
sách giáo khoa Lớp 10 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp”, tác giả
Nguyễn Dục Quang cũng nêu rõ: Chương trình giáo dục phổ thông của
các nước trong khu vực và trên thế giới đã coi trọng thực hành, vận dụng
kiến thức vào thực tế, nội dung chương trình thường tinh giản, tập trung
vào các kiến thức, kĩ năng cơ bản và thiết thực, tích hợp được nhiều mặt
giáo dục. Hình thức tổ chức dạy và học rất đa dạng.
Trong cuốn “Giáo dục học”, các tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế
Ngữ đã nhấn mạnh vai trò và tác dụng của hình thức hoạt động ngoại
khoá, coi hoạt động ngoại khoá là một hình thức dạy học có khả năng
tạo hứng thú cho HS, giúp các em mở rộng, nâng cao, khắc sâu kiến
thức.
Một số tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu “Các biện pháp QL
hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường THCS, THPT” để hoàn thành
khoá học thạc sĩ.
8
* Vị trí: HĐGDNGLL là hoạt động mang tính bắt buộc, diễn ra trong
suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục. Nó
là hoạt động giáo dục cơ bản, mang tính chủ đạo, được tổ chức thực hiện
theo kế hoạch của nhà trường, tiếp nối và thống nhất với hoạt động dạy
và học, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo
mục tiêu đào tạo.
*Vai trò: Đây là dịp để HS củng cố kết quả hoạt động học tập ở trên
lớp, biến tri thức thành niềm tin. Thông qua hình thức hoạt động cụ thể,
HS có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, bổ sung, cập
nhật thông tin làm cho tri thức đó trở thành của chính các em.
* Mục tiêu: HĐGDNGLL giúp HS nâng cao hiểu biết và các giá trị
truyền thống của dân tộc cũng như những giá trị tốt đẹp của nhân loại;
bổ sung, củng cố, mở rộng kiến thức đã học trên lớp; tiếp tục củng cố
rèn luyện các kĩ năng cơ bản đã có từ cấp THCS để trên cơ sở đó tiếp tục
phát triển các năng lực chủ yếu; giúp HS có thái độ đúng đắn trước
những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm về hành vi của bản
thân.
* Hình thức tổ chức cơ bản: Tiết chào cờ đầu tuần; Tiết sinh hoạt cuối
tuần; 2 tiết hoạt động giáo dục theo chủ điểm hàng tháng.
1.3.2 Nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Có 6 nội dung chính: Hoạt động chính trị - xã hội; Hoạt động văn
hóa, nghệ thuật; Hoạt động thể dục thể thao; Hoạt động khoa học - kỹ
9
thuật, hướng nghiệp; Hoạt động vui chơi giải trí; Hoạt động lao động
công ích
1.3.3 Đặc điểm của Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường
THPT
thực hiện HĐGDNGLL cho học sinh của lớp chủ nhiệm
1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lí Hoạt động ngoài giờ lên
lớp ở trường THPT
Có 4 yếu tố thường xuyên ảnh hưởng tới kết quả HĐGDNGLL:
Nội dung HĐGDNGLL ở trường THPT; Đặc điểm tâm sinh lí của học
sinh THPT; Hoàn cảnh xã hội; Môi trường và điều kiện thực hiện
HĐGDNGLL.
Kết luận chƣơng 1
HĐGDNGLL là một bộ phận hữu cơ của quá trình sư phạm toàn
diện, bộ phận hữu cơ của hệ thống hoạt động giáo dục ở trường THPT.
Với đặc thù riêng của HĐGDNGLL, với nội dung và quỹ thời gian thực
hiện được khẳng định trong chương trình, HĐGDNGLL đã tạo nên
những điều kiện thuận lợi để học sinh rèn luyện tính tích cực hoạt động,
11
rèn luyện phẩm chất, rèn luyện các kĩ năng để phát triển năng lực như:
năng lực hoàn thiện, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực
hoạt động chính trị - xã hội, năng lực tổ chức QL, năng lực hợp tác,
Các HĐGDNGLL với những hình thức đa dạng, nội dung phong phú, là
những hoạt động không thể thiếu, giúp gắn liền nhà trường với đời sống
xã hội. Vì vậy, chúng ta không thể xem nhẹ HĐGDNGLL trong nhà
trường.
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG ĐA PHÚC, SÓC SƠN, HÀ NỘI
2.1. Khái quát về trƣờng THPT Đa Phúc, Sóc Sơn, Hà Nội
2.1.1 Đặc điểm địa bàn nơi trường đóng
Sóc Sơn là một huyện thuần nông, ngoại thành của thành phố Hà
Yếu
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
2010 -2011
1473
84.75
239
13.75
27
1.55
1
0.06
2011 -2012
1427
79.59
298
16.62
56
3.12
11
0.61
Bảng 2.2: Kết quả giáo dục văn hóa
Năm học
Giỏi
792
44.17
133
7.42
0
0
2.2. Thực trạng các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trƣờng
THPT Đa Phúc
13
2.2.1 Thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên, cha mẹ
học sinh, học sinh về vị trí, vai trò của Hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp
Nhận thức của CBQL, GVCN, Cán bộ Đoàn - Hội về vị trí, vai trò
của HĐGDNGLL không đồng đều. HS nhận thức ở mức thấp hơn. Đặc
biệt, CMHS nhận thức còn rất thấp, họ chưa hiểu thấu đáo vị trí, vai trò
của HĐGDNGLL. Vì vậy, CBQL cần có những biện pháp tích cực hơn
nữa nhằm tuyên truyền đến CMHS và HS để nâng cao chất lượng
HĐGDNGLL.
2.2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường
THPT Đa Phúc
Tác giả tiến hành khảo sát thực trạng công tác xây dựng kế hoạch
HĐGDNGLL, thực trạng thực hiện HĐGDNGLL ở trường THPT Đa
Phúc, thực trạng sử dụng CSVC, trang thiết bị phục vụ HĐGDNGLL.
Ngoài việc khảo sát bằng phiếu hỏi, tác giả còn tiến hành phỏng vấn.
Kết quả khảo sát cho thấy hầu hết các nội dung này đều được đánh giá ở
mức độ Trung bình và Khá.
2.3. Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trƣờng THPT Đa Phúc
2.3.1 Thực trạng quản lí việc xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt
HĐGDNGLL chỉ ở mức Khá. Việc lập kế hoạch mua sắm bổ sung trang
thiết bị phục vụ cho HĐGDNGL hầu như chưa được quan tâm. Việc tổ
chức các cuộc thi thiết kế đồ dùng phương tiện phục vụ cho
HĐGDNGLL rất ít khi được triển khai. Kinh phí dành cho GVCN, CB
Đoàn – Hội tham gia tập huấn về HĐGDNGLL không đáng kể. Đặc
biệt, kinh phí cho việc giảng dạy bộ môn này chưa hề có. Việc huy động
cộng đồng đầu tư cho HĐGDNGLL chưa được chú trọng đặc biệt.
2.3.4 Thực trạng quản lí việc thu hút tập hợp các lực lượng giáo dục
trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp
Việc phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong nhà trường thực
hiện tốt hơn so với việc phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng bên
ngoài nhà trường. Đặc biệt, các tổ chức chính trị xã hội ở địa phương
như Hội Nông dân, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh,…đều chưa phát
huy hết vai trò, tác dụng của mình trong việc tổ chức HĐGDNGLL cho
HS. Có nhiều ý kiến đánh giá sự phối kết hợp của nhà trường với các lực
lượng này còn ở mức Yếu.
2.3.5 Thực trạng quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Việc kiểm tra đánh giá nhiều khi mang tính hình thức, chủ yếu là
giao phó Đoàn thanh niên. Mục đích kiểm tra là để xếp loại thi đua giữa
các lớp trong trường, chưa làm tốt việc đánh giá rút kinh nghiệm và điều
16
chỉnh nội dung, phương pháp hoạt động. Việc tuyên dương, phê bình các
cá nhân, tập thể mới chỉ được thực hiện sau các đợt thi đua lớn như đợt
thi đua chào mừng 20.11, 26.3. Ngoài ra, việc này chưa được thực hiện
hàng tháng. Việc kiểm tra đánh giá, xếp loại HĐGDNGLL theo từng
học kì cũng chưa được thực hiện một cách bài bản.
2.3.6 Thực trạng quản lí việc bồi dưỡng cán Đoàn – Hội, giáo viên
2.4.3 Nguyên nhân của những mặt hạn chế
- Công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, GV,
HS, CMHS chưa được chú trọng.
- Hầu hết GVCN chưa được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ tổ
chức HĐGDNGLL.
- Không có cán bộ Đoàn – Hội chuyên trách, chức danh này chỉ là
kiêm nhiệm nên thời gian đầu tư cho hoạt động bị hạn chế.
- Chương trình của các môn văn hóa tuy đã được giảm tải nhưng
vẫn còn khá nặng đối với hầu hết HS khiến thời gian tham gia hoạt động
của các em bị ảnh hưởng không nhỏ.
18
- Chưa có văn bản hướng dẫn về chế độ cho GV nên khó chi trả
cho GV khi tham gia tổ chức hoạt động.
Kết luận chƣơng 2
Qua nghiên cứu thực trạng HĐGDNGLL và QL HĐGDNGLL ở
trường THPT Đa Phúc có thể nhận thấy rằng: Đội ngũ CBQL và GVCN
đã nhận thức tương đối đầy đủ vị trí, vai trò của HĐGDNGLL.
HĐGDNGLL của nhà trường đã từng bước đem lại hiệu quả trong việc
hình thành và phát triển nhân cách cho HS. Tuy nhiên, các HĐGDNGLL
mới đạt ở mức độ trung bình hoặc khá, điều kiện thực hiện các hoạt
động còn hạn chế. Các biện pháp QL HĐGDNGLL chưa được cải tiến,
hiệu quả QL còn chưa cao. Vì những lí do này, tác giả thiết nghĩ cần
phải đề xuất những biện pháp QL HĐGDNGLL một cách khoa học, phù
hợp với điều kiện của trường THPT Đa Phúc để khắc phục những hạn
chế, tồn tại nêu trên. CHƢƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÍ
20
- Tổ chức tuyên truyền cho GV, đặc biệt là GVCN nhận thức được
tầm quan trọng của HĐGDNGLL về vị trí, vai trò của hoạt động này đối
với việc giáo dục toàn diện HS.
- Tổ chức cho GV nghe nói chuyện về tình hình thời sự trong và
ngoài nước, tình hình địa phương.
- Cung cấp tài liệu giúp GV tự bồi dưỡng về HĐGDNGLL.
Đối với CMHS
- Khi họp CMHS, nhà trường cần tuyên truyền để CMHS hiểu
được ý nghĩa, vai trò của HĐGDNGLL đối với sự hình thành và phát
triển nhân cách HS.
- Mời CMHS tham gia các HĐGDNGLL để biết được các con sẽ
tham gia và hoạt động như thế nào, hoặc bản thân họ tham gia vào các
hoạt động như các cuộc thi văn nghệ, cắm trại,…hay các sân chơi thể
hiện tài năng của các con.
Đối với HS
Sử dụng các hình thức tuyên truyền hấp dẫn, không khô cứng như các
hoạt động vui chơi giải trí (Giải ô chữ, Thi hùng biện về vai trò của
HĐGDNGLL, Thi sưu tầm tài liệu về HĐGDNGLL) để qua đó các em
nhận thức được vị trí, vai trò của HĐGDNGLL.
Đối với lực lượng ngoài xã hội
Mời các lực lượng giáo dục ngoài xã hội tham gia vào các sự kiện
lớn của nhà trường gắn với HĐGDNGLL như 20/11, 26/3, 30/4,…để họ
21
nhận thức được vai trò, tác dụng của các HĐGDNGLL, từ đó ủng hộ và
hỗ trợ hoạt động.
3.2.2 Biện pháp 2: Phân định trách nhiệm về quản lí hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp trong nhà trường
dục ngoài giờ lên lớp bằng cách tổ chức phong trào tự học, tự bồi
dưỡng
- Tham khảo các tài liệu trên trang web chính thống hoặc tự
nghiên cứu sách tham khảo về HĐGDNGLL để nâng cao kiến thức, kĩ
năng tổ chức hoạt động.
- Tự bồi dưỡng về thao tác sư phạm, bồi dưỡng năng lực thực
hành.
- Tự bồi dưỡng về các kỹ năng sử dụng thiết bị phục vị cho
HĐGDNLL
Phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường để tổ chức
HĐGDNGLL
HĐGDNGLL cần có một Ban chỉ đạo và Hiệu trưởng cần xác định
thành phần giáo dục tham gia phối hợp với từng vai trò của các bộ phận
như: Ban Giám Hiệu, Bí thư Đoàn trường, GVCN, giáo viên bộ môn, tổ
23
chức đoàn thể, BĐD CMHS. Mỗi thành phần, lực lượng giáo dục có vai
trò và nhiệm vụ cụ thể. Tuy nhiên, hoạt động của từng lực lượng giáo
dục không phải là độc lập mà được thể hiện trong sự phối hợp với nhau
theo một cơ chế chặt chẽ.
BĐD CMHS cùng tham gia phối hợp với nhà trường trong việc tư
vấn về nội dung hoạt động hay hỗ trợ về vật chất.
Các lực lượng ngoài nhà trường có vai trò rất lớn trong việc tổ
chức HĐGDNGLL. Nhà trường cần tranh thủ ý kiến chỉ đạo của các cấp
ủy Đảng và chính quyền địa phương, huy động các tổ chức quần chúng
ở địa phương cùng tham gia tổ chức HĐGDNGLL cho HS như Hội cựu
chiến binh, Hội phụ nữ, Hội Nông dân,…Cùng với đó nhà trường cũng
cần tranh thủ sự ủng hộ của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đóng trên
địa bàn.
Ứng dụng công nghệ thông tin vào tổ chức các hoạt động
của lớp, tận dụng được những vật liệu sẵn có ở địa phương.
- Phân công một nhân viên phụ trách, thống nhất qui định, lề lối,
thời gian mượn, trả các thiết bị để tránh thất thoát, hỏng hóc. Hàng năm
25
phải tổ chức rà soát, kiểm kê lại số lượng, chất lượng của các trang thiết
bị hiện có.
- Kêu gọi các doanh nghiệp, nhà máy đóng trên địa bàn, các bậc
CMHS có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục ủng hộ về tinh thần, vật chất
cho nhà trường trong những HĐGDNGLL.
- Khi đã được cung cấp nguồn tài chính, BGH lên kế hoạch cụ thể
mua sắm trang thiết bị phù hợp với mục đích sử dụng như đầu tư cho thư
viện nhà trường, mua sắm bàn ghế, máy vi tính, máy chiếu, micro, âm li,
loa đài…cho các lớp học, cho phòng đa năng…tránh việc mua sắm
những trang thiết bị lãng phí không thiết thực trong việc thực hiện
HĐGDNGLL.
3.2.5 Biện pháp 5: Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp.
3.2.5.1 Mục tiêu của biện pháp
Biện pháp này được sử dụng nhằm đánh giá khả năng của học sinh
về nhận thức, kĩ năng, thái độ trong quá trình tham gia các
HĐGDNGLL, giúp học sinh thấy được hạn chế, tự điều chỉnh sai lệch
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, rút ra bài học kinh nghiệm để các
hoạt động khác có kết quả cao hơn
3.2.5.2 Nội dung và cách thức thực hiện
- Kiểm tra hồ sơ giáo án của GVCN theo định kì và đột xuất.
- Có kế hoạch kiểm tra giám sát thường xuyên hàng ngày, hàng
tuần, hàng tháng; kiểm tra tập thể, cá nhân GV, HS.
Copyright: Tài liệu đại học ©