1
Ứng dụng GIS trong quy hoạch du lịch
huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội

Vũ Lê Ánh

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Luận văn Thạc sĩ ngành: Bản đồ, Viễn thám và Hệ thông tin địa lý
Mã số: 60.44.76
Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Văn Cự
Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Trình bày các khái niệm cơ bản về quy hoạch du lịch, tài nguyên du lịch
và các khái niệm, tiêu chí của khu, tuyến điểm du lịch. Giới thiệu khái quát về hệ
thông tin địa lý (GIS) và vai trò của hệ thông tin địa lý trong quy hoạch du lịch. Mô
hình hóa dữ liệu trong GIS để hình thành khu, tuyến điểm du lịch qua các tiêu chí.
Thử nghiệm ứng dụng GIS trong việc xác định khu tuyến điểm du lịch của huyện
Ba Vì, Hà Nội.

Keywords: Hệ thông tin địa lý; GIS; Quy hoạch du lịch; Ba vì

Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài:
Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, có quan hệ mật thiết với nhiều ngành kinh tế
khác nhau như giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, cung cấp điện nước…và các hoạt
động văn hóa xã hội như văn hóa, lịch sử, khảo cổ, lễ hội, làng nghề…. Công tác quy hoạch
du lịch đóng một vai trò hết sức quan trọng .Nếu thiếu quy hoạch , hoạt động du lịch có thể sẽ

toán lớn, yêu cầu một khối lượng lớn về CSDL cũng như các chuyên gia nghiên cứu. Vì
vậy, trong khuôn khổ của luận văn, học viên chỉ tập trung nghiên cứu các phương pháp
phân tích trong GIS để mô hình hóa dữ liệu xác định các điểm du lịch, tuyến du lịch, khu
du lịch ( Một trong các nội dung của quy hoạch lãnh thổ du lịch) thông qua các tiêu chí .
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Thu thập các tài liệu về du lịch, luật du lịch, thông tư, nghị định, đề tài khoa
học…
- Thu thập cơ sở dữ liệu huyện Ba Vì, Hà Nội
- Bổ sung các dữ liệu còn thiếu.
- Mô hình hóa dữ liệu trong GIS để hình thành khu, tuyến điểm du lịch qua các
tiêu chí. 3
4. Nội dung nghiên cứu
- Các khái niệm cơ bản về quy hoạch du lịch, tài nguyên du lịch và các khái niệm ,
tiêu chí của khu, tuyến điểm du lịch.
- Giới thiệu khái quát về hệ thông tin địa lý(GIS) và vai trò của hệ thông tin địa lý
trong quy hoạch du lịch. Mô hình hóa dữ liệu trong GIS để hình thành khu, tuyến điểm du
lịch qua các tiêu chí.
- Thử nghiệm ứng dụng GIS trong việc xác định khu tuyến điểm du lịch của huyện
Ba Vì, Hà Nội.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu các phương pháp chủ yếu được sử dụng để tiếp cận,
giải quyết mục tiêu và nhiệm vụ của luận văn bao gồm:
Phương pháp phân tích thống kê và tổng hợp
Dựa trên kết quả của các nghiên cứu trước, nghiên cứu này áp dụng phương pháp
thống kê, tổng hợp các tài liệu , cơ sở dữ liệu để thành lập CSDL phục vụ cho quy hoạch
du lịch.
Phương pháp chuyên gia.

trong quy hoạch du lịch.
- Góp phần xác lập hướng tiếp cận, quy trình và phương pháp cho quy hoạch lãnh
thổ du lịch .
- Nâng cao chất lượng quy hoạch du lịch.
Về mặt thực tiễn
- Góp phần hỗ trợ nhà quy hoạch có cái nhìn đa chiều hơn về khu nghiên cứu và
đưa ra được những quyết định “tối ưu” trong quá trình quy hoạch du lịch.
- Tăng cường năng lực cán bộ và khả năng phân tích, tổng hợp trong quy hoạch .
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục báo cáo gồm có 3 nội dung chủ yếu sau
đây:
Chƣơng 1: Quy hoạch lãnh thổ du lịch .
Chƣơng 2: GIS và Ứng dụng GIS trong quy hoạch du lịch.
Chƣơng 3: Thử nghiệm ứng dụng GIS vào quy hoạch lãnh thổ du lịch huyện Ba Vì, Hà
Nội.


nhân văn .
Tài nguyên du lịch tự nhiên 6
Tài nguyên du lịch nhân văn
Tại điều 13 Luật Du lịch( Số 44/2005/QH11) định nghĩa : « Tài nguyên du lịch
nhân văn gồm truyền thống văn hóa, các yếu tố văn hoá, văn nghệ dân gian, di tích lịch sử,
cách mạng, khảo cổ, kiến trúc, các công trình lao động sáng tạo của con người và các di
sản văn hoá vật thể, phi vật thể khác có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch »[17]
1.1.2 Quy hoạch lãnh thổ du lịch
Quy hoạch lãnh thổ du lịch là một nội dung đặc biệt quan trọng trong quy hoạch du
lịch. Về thực chất tổ chức lãnh thổ du lịch là sự kết hợp phân tích tổng hợp giữa chiến lược
sử dụng lãnh thổ và phát triển kinh tế xã hội – xã hội và khả năng phát triển du lịch nhằm
sử dụng có hiệu quả nhất tiềm năng tài nguyên du lịch và các điều kiện có liên quan đến
trong một lãnh thổ nhất định.[2]
Kết quả của quy hoạch lãnh thổ du lịch là bản đồ tổ chức không gian và tuyến
điểm du lịch trên đó cần thể hiện rõ những nội dung chính sau:[2]
Các khu du lịch :
Tuyến, điểm du lịch :
Không gian thuận lợi phát triển du lịch: được hiểu là khu vực tập trung nhiều tài
nguyên du lịch đặc sắc với những điều kiện thuận lợi cho hoạt động phát triển hoạt động
du lịch . Tuy nhiên điều đó không nhất thiết được hiểu là có mặt bằng hoặc có sơ sở hạ
tầng ,cơ sở kỹ thuật vật chất kỹ thuật phát triển bởi đối với một số loại hình du lịch như du
lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, du lịch thể thao, du lịch leo núi……không đòi hỏi phải có
những điều kiện này, thậm chí việc phát triển cơ sở hạ tầng sẽ có những tác động tiêu cực
đến sự phát triển của chúng.
Không gian ưu tiên đầu tư phát triển du lịch : có phạm vi nhỏ hơn và thường nằm
trong vùng không gian thuận lợi phát triển du lịch . Việc xác định không gian ưu tiên đầu
tư nhằm định hướng cho công tác đầu tư sau quy hoạch .

đường sắt, đường thủy, đường hàng không.
Tuyến du lịch là lộ trình nối các khu, điểm du lịch với nhau và nối các thị trường du
lịch, các địa điểm được coi là nơi xuất phát điểm của khách du lịch quốc tế vào du lịch với
các khu, điểm du lịch.
1.2.4. Các điều kiện để hình thành, phát triển và quản lý các khu, tuyến, điểm du
lịch
Khu, tuyến, điểm du lịch có một mục đích chung là thỏa mãn tối đa những nhu cầu
du lịch và những yêu cầu cơ bản của khách du lịch, nhưng chúng có bản chất, chức năng,
nhiệm vụ không hoàn toàn giống nhau, vì vậy điều kiện cần có cho việc tổ chức hình thành
phát triển và quản lý của mỗi loại lại có những yêu cầu riêng [2],[17] 8
1.3. Vai trò, ý nghĩa của các khu, tuyến, điểm du lịch đối với sự phát triển du
lịch ở Việt Nam
Các khu, tuyến, điểm du lịch có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển du lịch ở
nước ta. Chúng tạo nên sức thu hút về du lịch, thỏa mãn nhu cầu đa dạng của du khách, tạo
ra giá trị mới về kinh tế và góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế của địa phương và ngành
du lịch, đóng góp vào ngân sách Trung ương và địa phương ngày một tăng, tạo thêm nhiều
công ăn việc làm và giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Khu, tuyến, điểm du lịch có những mối quan hệ hữu cơ, phụ thuộc vào nhau hết sức
khách quan.
1.4. Tiêu chí của các khu, tuyến, điểm du lịch
1.4.1 Các nhóm tiêu chí chính cho các khu, tuyến điểm du lịch
* Tiêu chí cho các khu du lịch
- Tiêu chí về tài nguyên du lịch
- Tiêu chí về không gian diện tích
- Tiêu chí về đầu tư phát triển
- Tiêu chí về năng lực phục vụ.
* Tiêu chí cho các điểm du lịch

* Tiêu chí tuyến du lịch quốc gia
* Tiêu chí tuyến du lịch địa phương
c. Tiêu chí các khu du lịch
* Các tiêu chí chung
Để có thể hình thành hoặc công nhận các khu du lịch cần có những tiêu chí nhất
định. Dưới đây là một số tiêu chí chung cho 2 loại hình khu du lịch chủ yếu sẽ được hình
thành, công nhận ở Việt Nam
Khu du lịch quốc gia:
Khu du lịch địa phương:

10
CHƢƠNG 2. GIS VÀ ỨNG DỤNG GIS TRONG
QUY HOẠCH DU LỊCH

2.1. Hệ thông tin địa lý
2.1.1.Giới thiệu chung
Có rất nhiều định nghĩa khác về GIS nhưng tựu chung lại có thể đưa ra một định
nghĩa mang tính tổng quát nhất như sau: GIS là một hệ thống bao gồm phần cứng, phần
mềm, cơ sở dữ liệu và người sử dụng để thu thập, lưu trữ, phân tích và hiển thị dữ liệu.
2.1.2 Các thành phần của hệ thống thông tin địa lý (GIS)
2.1.3 Quan niệm về cơ sở dữ liệu trong hệ thống thông tin địa lý.
2.1.4 Các phương pháp phân tích trong GIS
Trong GIS có rất nhiều phương pháp phân tích khác nhau. Sau đây là những phương
pháp phân tích GIS mà học viên sẽ sử dụng trong khuôn khổ của luận văn này.
Phương pháp chồng xếp (Overlay Analysis)
Các phương pháp phân loại (Class Analyis)
Phương pháp tìm kiếm dữ liệu trong vùng không gian (Buffer)

du lịch
Dữ liệu
tài tự
nhiên

Tiêu chí về không gian
diện tích
Dữ liệu
cơ sở hạ
tầng

Dữ liệu
dân cư

Dữ liệu
cơ sở vật
chất kỹ
thuật

Dữ liệu
ranh giới
hành
chính

Dữ liệu
di tích
lịch sử,
đền,
chùa …
Dữ liệu

hệ
thống
điện
Dữ liệu
sử dụng
đất

Hình 2.18: Mô hình hóa các tiêu chí để hình thành điểm du lịch

Dữ liệu
tài nguyên
nhân văn

Dữ liệu
tài nguyên
tự nhiên
Hình 2.18: Mô hình hóa các tiêu chí để hình thành điểm du lịch

12

Khu du lịch
Tiêu chí về tài
nguyên du lịch
Tiêu chí về năng lực phục vụ
Dữ liệu
tài
nguyên
du lịch
Tiêu chí về không gian
diện tích

thông
Dữ liệu
hệ
thống
trạm
bơm
Dữ liệu
bãi đỗ
xe
Dữ liệu
hệ thống
bưu
chính
viễn
thông
Dữ liệu
các
dịch vụ
khác
Dữ liệu
hệ
thống
điện
Dữ liệu
sử dụng
đất

Hình 2.19: Mô hình hóa các tiêu chí để hình thành khu du lịch
Dữ liệu
đầu tư du

thông
đường bộ
Dữ liệu
giao
thông
đường
thủy

Dữ liệu
giao
thông
đường
hàng
không

Dữ liệu
trạm
xăng dọc
tuyến
Dữ liệu y
tế, vệ
sinh công
cộng . . .
dọc
tuyến
Dữ liệu
khách
sạn, nhà
hàng dọc
tuyến

I
NHÓM DỮ LIỆU ĐIỂM TIỀM NĂNG DU LỊCH
I.1
Điểm tiềm năng nhân văn 1.1.1
Điểm tiềm năng nhân văn
ĐIỂM
Tên địa danh và loại
I.2
Điểm tiềm năng thiên nhiên 1.2.1
Điểm tiềm năng thiên nhiên (vùng)
VÙNG
Tên địa danh, loại và diện
tích
I.2.2
Điểm tiềm năng thiên nhiên (điểm)
ĐIỂM
Tên địa danh, loại và diện
tích, loại hình dịch
vụ(khách sạn…)
II
NHÓM DỮ LIỆU NỀN
II.1
Hành chính


III
NHÓM DỮ LIỆU HẠ TẦNG KỸ THUẬT
3.1.1
Tim đường giao thông chính
ĐƯỜNG
Tên đường, độ rộng và vật
liệu
3.1.2
Khách sạn
ĐIỂM
Tên, loại và số sao
3.1.3
Chợ
ĐIỂM
Tên và loại
3.1.4
Cơ sở y tế
ĐIỂM
Tên và loại
3.1.5
Bưu điện
ĐIỂM
Tên và loại
3.1.6
Trạm xăng
ĐIỂM
Tên và loại

3.4 Xử lý số liệu


Dữ liệu
tiêu chí
y tế
Union
Dữ liệu
tiêu chí tài
nguyên
Dữ liệu cơ
sở hạ tầng
kỹ thuật
Tiêu chí
giao thông
Dữ liệu tiêu chí
đánh giá chung
Bản đồ điểm du
lịch huyện Ba Vì
Buffer <1 km
Phân
loại
Overlay
Phân
loại
< 1km
Phân
loại
< 1km
Overlay Hình 3.3. Các bước thực hiện mô hình để xác định điểm du lịch huyện Ba Vì

Dữ liệu
tuyến
giao
thông

Bản đồ tuyến du lịch huyện Ba Vì

Hình 3.5 Các bước thực hiện mô hình để xác định tuyến du lịch huyện Ba Vì
Dữ liệu ranh
giới hành
chính
Dữ liệu
khách sạn
Dữ liệu
điểm du lịch
(vùng)
Khu du lịch
địa phương
Khu du lịch
quốc gia
DL tiêu chí
Quy mô,diện
tích, đầutư
Bản đồ khu
du lịch
huyện Ba Vì

100ha<S<1000ha

S1000ha


20
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

KẾT LUẬN

1. Để đảm bảo việc quy hoạch du lịch đạt hiêu quả thì việc xây dựng các tiêu chí là quan
trọng và phải có tính đến các yếu tố kinh tế- xã hội.
2. Để đảm bảo có thể sử dụng được bộ tiêu chí trong du lịch, thì bộ tiêu chí phải được
không gian hóa trong GIS.
3. Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp do đó có nhiều biến luôn thay đổi theo thời gian,
vì vậy ngành du lịch phải được liên tục cập nhật các tiêu chí
4. Trong mỗi vùng nghiên cứu thì bộ tiêu chí sẽ có sự quan trọng khác nhau giữa các tiêu
chí cụ thể . Ở nghiên cứu này,huyện Ba Vì thì tiêu chí về cơ sở là hạ tầng là rất quan trọng
5.Việc thử nghiệm áp dụng GIS cho phép thành lập bản đồ Tổ chức lãnh thổ du lịch
huyện Ba Vì. Đây được xem là kết quả có giá trị tham khảo tốt và khẳng định khả năng ứng dụng
GIS trong quy hoạch lãnh thổ du lịch.
6. Để kết quả nghiên cứu đạt được tính ứng dụng cao, hướng nghiên cứu của đề tài cần
được quan tâm đầu tư và mở rộng hơn trong việc ứng dụng GIS vào quy hoạch lãnh thổ du lịch
nói riêng và quy hoạch du lịch nói chung.

References
Tiếng Việt
1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2004), Đề tài : Nghiên cứu đề xuất tiêu chí khu tuyến,
điểm du lịch ở Việt Nam .
2. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (1997), Đề tài: Cơ sở khoa học ứng dụng công nghệ GIS
trong quản lý tài nguyên và quy hoạch lãnh thổ du lịch

18. Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì(2011), Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã hội huyện
Ba Vì đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Tiếng Anh
19. Developing a multimedia GIS database for tourism industry in Nigeria_ O.O Ayeni,D.N.
Saka(Mrs.).G.Ikwuemesi_Department of surveying and geoinformatics, Faculty of Engineering,
University of Lagos, Yaba, Lagos, Nigeria.
20. GIS in tourism-A Zimbabwean perspec_ Ch.Dondo, S.T. Bhunu, U. Rivett_ Department of
Geoinformatics, Faculty of Engineering and built Environment, University of Cape Town 7701,
Rondebosch, Cape Town , South Africa.
21.GIS design ang application for tourism, T.Turk, M.U Gumusay_University(YTU),
Department of Geodesy and Photogrammetry engineering – 34349 - Besiktas, Istanbul,
Turkey.
22. Determining Regional Tourism development strategies of East black sea region of Turkey
by GIS- H. Ebru COLAK and Arif Cagdas AYDINOGLU, Turkey – 2006
Internet

23
23.
24.
25.
26.
27. />e=1&mode=detail&document_id=32495
28.