VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ THỊ NGỌC BÍCH

QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN DÂN
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TỪ THỰC TIỄN HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN NGỌC HÀ

HÀ NỘI, 2017


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu ghi
trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Vũ Thị Ngọc Bích


MỤC LỤC


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, bài học kinh nghiệm dẫn đến sự
thành công của Đảng là luôn coi trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích
đều là vì dân, công việc đổi mới và xây dựng là trách nhiệm của dân. Chính quyền
từ xã đến Chính phủ do dân cử ra, đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức.
Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”. Dân chủ nói chung và quyền
làm chủ của Nhân dân nói riêng không chỉ là bản chất của chế độ xã hội mà còn là
động lực, mục tiêu của sự nghiệp cách mạng mà Đảng và Nhân dân ta xây dựng.
Có phát huy cao độ quyền làm chủ của Nhân dân thì mới động viên được tất
cả lực lượng của Nhân dân tham gia vào việc phát triển kinh tế, xã hội, an ninh,
quốc phòng. Thực hiện tốt quyền làm chủ của Nhân dân là giải pháp hữu hiệu để
tạo nên sự nhất trí căn bản về lợi ích của các thành phần kinh tế, các giai tầng và các
cộng đồng dân tộc trong xã hội nước ta, phát huy được mọi nguồn lực, tạo thành
sức mạnh tổng hợp của dân tộc, đưa đất nước vượt qua mọi khó khăn, thách thức,
thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Trong điều kiện hiện nay, khi Đảng và Nhà nước ta đang đẩy mạng chỉ đạo
cả nước thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia “Toàn dân chung sức xây dựng
nông thôn mới”, sớm đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại
thì điều quan trọng phải biết phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động được
sức dân tham gia vào tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chương trình
mang tính tổng hợp, sâu, rông, có nội dung toàn diện; bao gồm tất cả các lĩnh vực
kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hôi, an ninh - quốc phòng. Mục tiêu của công cuộc
xây dựng nông thôn mới là nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân
dân nông thôn thông qua quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông
thôn, trực tiếp góp phần quan trọng vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước. Quan điểm cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới là tổ chức phong trào

hội được đảm bảo, các điều kiện vè giáo dục, y tế, văn hóa được nâng lên, hệ thống
chính trị cơ sở được củng cố, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.

2


Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn nhiều việc cần phải làm, nhiều vấn đề nảy
sinh phải giải quyết. Việc thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng
nông thôn mới còn một số hạn chế, tồn tại về lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng,
quản lý, điều hành của chính quyền, sự vào cuộc của các tổ chức chính trị ở cấp cơ
sở; về nhận thức của cán bộ, đảng viên và quần chúng Nhân dân về quyền làm chủ
của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới; về thực hiện vai trò, trách nhiệm của
cán bộ, Đảng viên, thực hiện, phát huy vai trò quyền làm chủ của chính quần chúng
Nhân dân, về tình trạng vi phạm quyền làm chủ của Nhân dân, về công tác kiểm tra,
giám sát, sơ, tổng kết việc thực hiện. Nhận thức của một số cấp ủy, chính quyền cơ
sở về quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới còn chưa đầy đủ,
thiếu vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của địa phương. Công tác vận động
Nhân dân trong các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể Nhân dân nhằm phát huy sức
mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân trong xây dựng nông thôn mới còn hạn chế.
Việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở và thực hiện
quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới tại một số nơi còn
nặng về hình thức, phong trào chưa đi sâu vào bản chất vấn đề, một bộ phận của
Nhân dân còn thờ ơ, lãnh đạm, chưa thích cực thực hiện quyền làm chủ của mình
trong thực hiện chủ trương xây dựng nông thôn mới. Kết quả thực hiện Chương
trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Ba Vì chưa xứng với tiềm năng,
lợi thế của huyện.
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn, việc xác định đề xuất phương hướng và giải
pháp nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới,
góp phần tích cực để huyện Ba Vì thực hiện thành công Chương trình xây dựng
nông thôn mới trong thời gian tới được đặt ra một cách bức thiết, làm tiền đề cho

đặc biệt quan trọng trong công cuộc đổi mới đang được Đảng, Nhà nước và Nhân
dân ta chú trọng triển khai thực hiện. Vì vậy, nghiên cứu đề tài Quyền làm chủ của
Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn huyện Ba Vì – thành phố Hà
Nội, tác giả mong muốn có đóng góp làm sáng tỏ thêm về lý luận và thực tiễn; trên
cơ sở đó đề xuất những phương hướng và giải pháp thiết thực để phát huy cao
quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới, góp phần vào sự thành

4


công của Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Ba Vì – thành
phố Hà Nội.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền làm
chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Ba Vì – thành phố Hà
Nội, luận văn đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy quyền làm chủ của
Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Ba Vì – thành phố Hà
Nội thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Phân tích một số vấn đề lý luận về quyền làm chủ của Nhân dân trong xây
dựng nông thôn mới.
- Phân tích quá trình thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng
nông thôn mới tại huyện Ba Vì – thành phố Hà Nội.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân
dân trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Ba Vì – thành phố Hà Nội
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là: Quyền làm chủ của Nhân dân trong xây
dựng nông thôn mới ở huyện Ba Vì – thành phố Hà Nội hiện nay

Nhân dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới của huyện Ba Vì – thành phố
Hà Nội.
7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, nội dung, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, mục lục,
luận văn được kết cấu thành 3 chương, 9 tiết.

6


Chương 1
QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN DÂN VÀ QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN
DÂN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.1. Quyền làm chủ của Nhân dân
Làm chủ là nguyện vọng thiêng liêng, thiết tha và muôn thuở của con người.
Con người sinh ra cần phải có quyền làm chủ. Thời tiền sử, con người sống trong
cộng đồng mà ở đó, tập thể hầu như chi phối hoàn toàn, ở đó có sự làm chủ một
cách hết sức giản đơn, trình độ làm chủ của con người hết sức thấp kém. Trong xã
hội cộng sản nguyên thủy, ở buổi bình minh của lịch sử nhân loại, trước sức mạnh
huyền bí của thiên nhiên hoang sơ, để tồn tại và phát triển, con người buộc phải gắn
bó với nhau thành cộng đồng để tạo nên sức mạnh cộng đồng. Và con người, ngay
từ buổi đầu ấy đã sử dụng sức mạnh cộng đồng để thực hiện quyền sống, quyền tự
do, quyền mưu cầu hạnh phúc. Nhà Nhân chủng học người Mỹ đầu thế kỷ XIX
L.Moocgan đã nhận xét: “Toàn thể các thành viên của Thị tộc đều là những người
tự do, có nghĩa vụ bảo vệ tự do của nhau, họ đều có những quyền cá nhân ngang
nhau - cả tù trưởng lẫn thủ lĩnh quân sự đều không đòi hỏi những quyền ưu tiên
nào cả, họ kết thành một tập thể thân ái, gắn bó với nhau bởi những quan hệ dòng
máu. Tự do, bình đẳng, bác ái tuy chưa bao giờ được nêu thành công thức nhưng
vẫn là những nguyên tắc cơ bản của Thị tộc” [28, tr.136].
Thoát khỏi thời kỳ mông muội, con người tiến xa hơn cùng với việc xuất hiện
chế độ tư hữu, giai cấp và nhà nước. Trong các xã hội đó, các giai cấp bóc lột thay

Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên” [26,293].
Theo Người, dân chủ có nghĩa là Dân là chủ. Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền
làm chủ của Nhân dân là kết quả của sự nhận thức sâu sắc về vai trò của nhân dân
trong lịch sử, là kết quả của sự kết hợp giữa tư tưởng Nhân dân truyền thống ở
phương Đông và quan điểm cách mạng là sự nghiệp của quần chúng trong học
thuyết Mác – Lênin. Kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa lý luận và thực
tiễn, Người đã nâng tư tưởng này lên một tầm cao mới vừa mang tính khoa học, vừa
mang tính nhân văn sâu sắc.
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhân dân là người giữ vai trò quan trọng trên tất
cả các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế đến văn hóa, xã hội, từ những chuyện nhỏ có
liên quan đến lợi ích của mỗi các nhân đến những chuyện lớn như lựa chọn thể chế,

8


lựa chọn người đứng đầu nhà nước. Người dân có quyền làm chủ bản thân, nghĩa là
có quyền được bảo vệ thân thể, tự do đi lại, tự do hành nghề, tự do ngôn luận, tự do
học tập,… trong khuôn khổ quy định của luật pháp. Người dân có quyền làm chủ
tập thể, làm chủ địa phương, làm chủ cơ quan nơi mình sinh sống và làm việc.
Người dân có quyền làm chủ các đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội thông qua
bầu cử và bãi miễn. Đúng như Hồ Chí Minh nói: “Mọi quyền hạn đều của dân”.
Cán bộ từ Trung ương đến cán bộ các ngành, các cấp đều là “đầy tớ” của dân, do
dân cử ra và bãi miễn. Dân là gốc của nước. Nước không có dân thì không thành
nước. Nước do dân xây dựng nên, do dân đem xương máu ra bảo vệ, do vậy dân là
chủ của nước.
Nhân dân đã cung cấp cho Đảng những người con ưu tú nhất. Lực lượng của
Đảng có lớn mạnh được hay không là do dân. Nhân dân là người xây dựng, đồng
thời cũng là người bảo vệ Đảng, bảo vệ cán bộ của Đảng. Dân như nước, cán bộ
như cá. Nhân dân là lực lượng biến chủ trương, đường lối của Đảng thành hiện
thực. Do vậy, nếu không có dân, sự tồn tại của Đảng cũng chẳng có ý nghĩa gì, đối

mạng dân tộc dân chủ Nhân dân. Hai mục tiêu dân tộc và dân chủ gắn bó chặt chẽ
với nhau từ buổi khởi đầu sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo. Nội dung dân
chủ trong giai đoạn cách mạng trước chủ yếu là đem lại ruộng đất cho dân cày –
thành phần đông đảo nhất trong dân cư. Sau cách mạng dân tộc dân chủ thành công,
Đảng ta lãnh đạo đất nước chuyển sang giai đoạn cách mạng mới – cách mạng
XHCN. Thực hiện cách mạng XHCN chính là giải phóng xã hội, giải phóng con
người, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân ở trình độ hoàn thiện và toàn diện
hơn.
Từ Đại hội Đảng lần thứ VI, Đảng ta đã xác định việc xây dựng chế độ làm
chủ tập thể XHCN là một trong những mục tiêu cơ bản của cách mạng XHCN, và
cũng là một trong những đặc trưng của cách mạng XHCN ở nước ta, quan điểm đó
tiếp tục được khẳng định và cụ thể hóa từng bước trong nghị quyết Đại hội V của
Đảng.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng, Đại hội mở đầu cho sự
nghiệp đổi mới ở nước ta. Quan điểm lấy dân làm gốc, phát huy sức mạnh của các
thành phần kinh tế nhằm giải phóng lực lượng sản xuất, đổi mới nội dung và
phương pháp lãnh đạo của Đảng trên cơ sở nắm vững nguyên tắc, kiên định chủ

10


nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp
của dân tộc, tiếp thu những thành tựu văn minh của nhân loại, đảm bảo quá trình đổi
mới diễn ra theo đúng nguyên tắc tập trung dân chủ… Bởi vậy, trên thực tế, quyền
làm chủ của Nhân dân đã từng bước khơi dậy và phát huy.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng với việc thông qua Cương
lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH đã nhấn mạnh: “Xã hội mà
do Nhân dân ta xây dựng là một xã hội do Nhân dân lao động làm chủ”, và “Toàn
bộ tổ chức, hoạt động của hệ thống chính trị nước ta trong giai đoạn mới là nhằm
xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ XHCN, đảm bảo quyền lực thuộc về

chủ gắn liền với “dân sinh, dân trí”, dân chủ vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự
nghiệp cách mạng nói chung, của công cuộc đổi mới nói riêng.
Qua gần 30 năm đổi mới, thực hiện các Nghị quyết của Đảng, quyền làm chủ
của Nhân dân đã được phát huy thêm một bước, nhờ vậy mà tiềm năng to lớn về vật
chất, tinh thần và trí tuệ của Nhân dân được khơi dậy. Dân chủ đã đem lại cho Nhân
dân không phải những giá trị trừu tượng mà bằng những kết quả cụ thể, trên nhiều
lĩnh vực của đời sống xã hội. Dân chủ trở thành nhu cầu khách quan đi liền với yêu
cầu của nền kinh tế thị trường, là yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại
hóa đất nước; dân chủ cũng là vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạp.
Vì thế, chỉ có mở rộng dân chủ XHCN, phát huy sức mạnh quyền làm chủ của
Nhân dân, chống tiêu cực, chống suy thoái, chống tham nhũng, củng cố Đảng, làm
trong sạch bộ máy nhà nước, lành mạnh hóa các quan hệ xã hội… mới có thể tạo
động lực to lớn xây dựng và phát triển đất nước
Nhận thức được những vấn đề trên, Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng
phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội. Việc thực hiện
dân chủ XHCN, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân được tiến hành dưới nhiều
cấp độ, nhiều hình thức. Trong đó, thực hiện dân chủ ở cơ sở nói chung, ở phường –
xã nói riêng là vấn đề hết sức quan trọng, có ý nghĩa vừa cấp bách, vừa lâu dài.
Tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Hiến pháp năm 2013, đây
là sự kiện chính trị - pháp lý quan trọng của đất nước. Hiến pháp thể hiện những nội
dung mới quan trọng nhằm thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011); quy định đầy đủ, rõ nét

12


về chủ thể là Nhân dân trong Hiến pháp, về quyền lực của Nhà nước thuộc về Nhân
dân.
Thứ nhất, ngay Lời nói đầu Hiến pháp 2013 thể hiện: "... Nhân dân Việt Nam
xây dựng, thi hành và bảo vệ Hiến pháp này vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân



hữu và thống nhất quản lý, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về việc quản lý tài sản
do Nhân dân ủy quyền.
Thứ sáu, Điều 65 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Lực lượng vũ trang nhân
dân tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Nhân dân, với Đảng và Nhà nước, có nhiệm
vụ bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh
quốc gia và trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ Nhân dân, Đảng, Nhà nước và chế độ xã
hội chủ nghĩa; cùng toàn dân xây dựng đất nước và thực hiện nghĩa vụ quốc tế" thể
hiện trách nhiệm của lực lượng vũ trang là tuyệt đối trung thành với Nhân dân và
trước hết là phải bảo vệ Nhân dân là một chủ thể làm chủ đất nước, sau đó là bảo vệ
Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Thứ bảy, Điều 69 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Quốc hội là cơ quan đại
biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" đã nhấn mạnh vai trò của Nhân dân là chủ thể tối
cao của quyền lực Nhà nước, tất cả quyền lực Nhà nước đều thuộc về Nhân dân.
Nhân dân ủy thác thực hiện quyền lực cao nhất cho Quốc hội để thực hiện quyền
lập hiến như đề xuất sửa đổi Hiến pháp, thành lập Ủy ban dự thảo Hiến pháp, thảo
luận và biểu quyết thông qua Hiến pháp, khi có ít nhất 2/3 tổng số đại biểu Quốc hội
biểu quyết tán thành; việc trưng cầu ý dân về Hiến pháp do Quốc hội quyết định...
Quốc hội có trách nhiệm quy định tổ chức và hoạt động của Quốc hội, Chủ
tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Hội đồng bầu cử
quốc gia, Kiểm toán nhà nước, chính quyền địa phương và cơ quan khác do Quốc
hội thành lập và bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh đứng đầu các cơ quan
này nhằm đảm bảo sự vận hành và thực thi hoạt động quản lý nhà nước và quản lý
xã hội theo theo sự ủy quyền của Nhân dân cho Quốc hội là cơ quan quyền lực cao
nhất.
Tóm lại, Quyền làm chủ của Nhân dân là quyền của Nhân dân tham gia vào
tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó thực hiện mọi chủ trương, chính
sách của Đảng, của Nhà nước đều phải thông qua Nhân dân, dân biết, dân bàn, dân

Quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới thực chất là
phải được quán triệt trên cơ sở lấy dân làm gốc, dân làm chủ thể, thực hiện triệt để
phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân hưởng thụ thành quả.

16


Khái niệm “dân” ở đây, cần được nhận thức trong mối quan hệ được quy định bởi
cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”. Mặt khác, “Nhân
dân làm chủ” là mục tiêu của sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đều
hướng tới mục tiêu phát huy quyền làm chủ, sáng tạo của Nhân dân một cách rộng
rãi. Đảng lãnh đạo nhưng dân phải được biết, được bàn, được tham gia ý kiến và
thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, phải cùng tham gia kiểm tra cán bộ,
đảng viên. Đây là đối tượng quản lý của cơ quan Nhà nước nhưng dân phải được
biết, được bàn, được tham gia quản lý và phải cùng kiểm tra, giám sát hoạt động của
cơ quan và cán bộ Nhà nước, được hưởng các lợi ích từ hoạt động Nhà nước.
Nội dung cơ bản Quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới,
đó là: Nhân dân được biết, được thông tin đầy đủ, kịp thời mọi vấn đề về xây dựng
nông thôn mới, được bàn, thảo luận xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện;
được làm, được thực hiện các nội dung tiêu chí về nông thôn mới; được kiểm tra,
giám sát việc thực hiện; được đánh giá kết quả và hưởng thụ thành quả của Chương
trình xây dựng nông thôn mới. Quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông
thôn mới được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,
an ninh - quốc phòng.
“Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân hưởng thụ thành quả”
không chỉ là khẩu hiệu dân vận hoặc phương châm thực hiện chủ trương, đường lối
mà phải trở thành một định chế về quyền làm chủ trong xây dựng nhà nước XHCN.
Nhân dân có quyền được biết, được thông tin đầy đủ, kịp thời mọi vấn đề về
xây dựng nông thôn mới. “Dân biết” trong ý nghĩa này, không phải là vấn đề nhận
thức một cách chung chung; không phải là toàn bộ vấn đề về dân trí. “Biết” ở đây là

thực hiện xây dựng nông thôn mới. “Dân bàn” là một khái niệm để chỉ quyền tham
gia ý kiến của Nhân dân bàn bạc, thảo luận để đi đến những quyết định trực tiếp,
bàn để thực hiện, bàn để tham gia ý kiến, để từ đó, cơ quan đại diện quyết định.
Trong xây dựng nông thôn mới, Nhân dân bàn và quyết định trực tiếp về chủ
trương và những đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi công
cộng ở xã, thôn do dân đóng góp kinh phí. Bàn, biểu quyết để cấp có thẩm quyền
quyết định về quy ước, hương ước của thôn, bầu, bãi nhiễm, miẽn nhiệm trưởng
thôn, thành viên Ban thanh tra Nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng, dự thảo
kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phương án chuyển đổi cơ cấu kinh tế, quy

18


hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch, kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng nông
thôn mới và các vấn đề liên quan đến xây dựng nông thôn mới.
Để cho “dân bàn” thì các cơ quan, tổ chức và những người lãnh đạo phải gần
dân, “mở lòng” với Nhân dân, tôn trọng và lắng nghe ý kiến Nhân dân, thể hiện tinh
thần ham học hỏi cầu tiến bộ. Đấy cũng chính là tinh thần “thường xuyên và thật thà
tự phê bình và phê bình” (lời Chủ tịch Hồ Chí Minh) của những cán bộ, đảng viên
chân chính. Từ đấy, Nhân dân mới được hỏi, được nói, được bàn bạc mọi việc cho
đến thấu lý, vẹn tình. Các nhà lãnh đạo tài giỏi và theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh
bao giờ cũng biết tiếp thu mọi ý kiến của Nhân dân, kể cả những lời nói thẳng, rồi
gạn lọc đưa vào các chủ trương, chính sách, biện pháp, nhằm cải tạo đất nước, thúc
đẩy xã hội phát triển.
Nhân dân được làm, thực hiện các nội dung, tiêu chí về nông thôn mới. Dân
không chỉ là đối tượng được biết, được bàn; mà dân còn là chủ thể trực tiếp của quá
trình thực hiện. Khi được biết, được bàn, được tham gia ý kiến thì việc thực hiện sẽ
thuận lợi. Tư tưởng là cái gốc của hành động; tư tưởng thông, hành động cách mạng
của Nhân dân sẽ được thúc đẩy lên mức cao; dân hồ hởi, phấn khởi thì đường lối,
chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước sẽ trở thành phong trào thi đua sâu

việc thực hiện quyền khiếu nại, kiến nghị, tố cáo của công dân.
Nhân dân có quyền được đánh giá kết quả thực hiện và huởng thụ thành quả
của chương trình xây dựng nông thôn mới. Thông qua việc thực hiện quyền kiểm
tra, giám sát, Nhân dân đánh giá đúng thực chất kết qủa thực hiện các cơ chế xây
dựng nông thôn mới. Kết quả của xây dựng nông thôn mới theo mục tiêu: nông thôn
phát triển theo hướng hiện đại hoá, công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ
phát triển, môi trường sinh thái được bảo vệ, an sinh trật tự được giữ vững, dân chủ
được phát huy, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng
cao. Toàn bộ thành quả đạt được của chương trình xây dựng nông thôn mới, Nhân
dân chính là đối tượng hưởng thụ.
Các khâu “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ” trong xây
dựng nông thôn mới là một quy trình “kín”, có mối liên hệ chặt chẽ, rồi tác động,
thúc đẩy lẫn nhau nhau nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng
nông thôn mới.

20


Quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới chính là quyền
của Nhân dân được tham gia vào tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó,
thực hiện mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước
về quyền làm chủ của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới. Nhân dân đều được
biết, được bàn, được làm, được kiểm tra theo quy định. Trong chương trình xây
dựng nông thôn mới, Nhân dân đóng vai trò vừa là chủ thể thực hiện chuơng trình,
vừa là người hưởng thụ thành quả của chương trình. Việc đảm bảo và phát huy
quyền làm chủ của Nhân dân trong xã hội, cùng với vấn đề thực hiện quyền làm chủ
của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới có vai trò rất quan trọng, phản ánh quy
mô tác động của nền dân chủ và khả năng hiện thực hoá mục tiêu dân chủ của chế
độ xã hội trong điều kiện hiện nay. Do vậy, thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân
trong xây dựng nông thôn mới là nội dung quan trọng, thiết yếu của nền dân chủ