Quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành
chính ở địa phương qua thực tiễn ở tỉnh Bắc
Ninh

Mai Văn Duẩn

Khoa Luật
Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật
Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: TS. Trần Nho Thìn
Năm bảo vệ: 2011

Abstract: Khái quát sự hình thành và phát triển của pháp luật về khiếu nại hành chính,
về quy trình giải quyết khiếu nại hành chính. Nghiên cứu thực trạng giải quyết khiếu
nại hành chính ở tỉnh Bắc Ninh, làm rõ những hạn chế, nguyên nhân của những hạn
chế đó trong quá trình giải quyết khiếu nại của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh. Trên
cơ sở lý luận và thực tiễn đã nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới, hoàn
thiện quy trình giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính ở nước ta hiện nay.

Keywords: Pháp luật Việt Nam; Luật hành chính; Khiếu nại; Cơ quan hành chính

Content
PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong chế độ dân chủ nhân dân ở nước ta, khiếu nại, tố cáo được coi là một trong những
biện pháp để thực hiện quyền làm chủ của người dân thông qua việc tham gia xây dựng nhà
nước, xây dựng chính quyền và quản lý nhà nước, đồng thời cũng là một trong những công cụ
quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi quyền và lợi ích hợp pháp đó bị
xậm hại. Vì vậy, việc giải quyết các khiếu nại hành chính luôn là vấn đề được Nhà nước ta
quan tâm. Trong các bản Hiến pháp, khiếu nại, tố cáo được xác định là một trong những

lựa chọn khiếu nại qua con đường hành chính.
Thực tế đó đã đặt ra nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn là làm thế nào để công tác giải
quyết khiếu nại của người dân đạt hiệu quả cao nhất? Theo quan điểm cá nhân, bên cạnh việc
nghiên cứu để thiết lập hệ thống tài phán hoặc Toà án Hành chính độc lập, phù hợp với thực
tiễn nước ta từ Trung ương xuống địa phương thì một trong những việc cần làm ngay để nâng
cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại của công dân là phải quy định rõ và công khai quy
trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính nhà nước. Để góp phần làm rõ những vấn đề
đặt ra trên đây trong việc nâng cao hiệu quả chất lượng công tác giải quyết khiếu nại tại cơ
quan hành chính, tôi chọn đề tài “Quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính ở
địa phƣơng qua thực tiễn ở tỉnh Bắc Ninh” làm Luận văn Thạc sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm gần đây, tình hình khiếu nại, tố cáo ở Bắc Ninh nói riêng và của cả
nước nói chung ngày một gia tăng và có chiều hướng phức tạp. Vì thế, vấn đề về khiếu nại, tố
cáo được nhiều nhà nghiên cứu về khoa pháp lý và hoạt động thực tiễn ở nước ta quan tâm.
Tìm hiểu tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài “Quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan
hành chính ở địa phương qua thực tiễn ở tỉnh Bắc Ninh”, tôi thấy có một số công trình, bài
viết nghiên cứu như:
Luận án Tiến sĩ Luật học của Nguyễn Hạnh: “Hoàn thiện thủ tục pháp lý về giải quyết
khiếu nại của công dân”, năm 2005; Luận án Tiến sỹ Luật học của Ngô Mạnh Toan: “Hoàn
thiện pháp luật khiếu nại, tố cáo trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền”, năm 2007.
Bài viết “Xây dựng quy trình giải quyết khiếu nại hành chính” của Đinh Văn Minh, Tạp
chí Thanh tra, số 1, năm 2005.
Tình hình nghiên cứu trên cho thấy, các công trình khoa học, các bài viết đã đề cập đến
vấn đề lý luận, thực tiễn và yêu cầu đổi mới, hoàn thiện quy định về thủ tục giải quyết khiếu
nại hành chính. Tuy nhiên, các công trình trên chưa nghiên cứu một cách chuyên biệt, cụ thể
về những bất cập, vướng mắc và những hạn chế từ lý luận và đặc biệt là từ thực tiễn thực hiện
các quy định, yêu cầu về quy trình giải quyết khiếu nại hành chính. Chưa thực sự xem xét giải
quyết khiếu nại từ góc độ của người giải quyết khiếu nại và người khiếu nại; người giám sát,
đôn đốc việc giải quyết khiếu nại. Đề tài “Quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành
chính ở địa phương qua thực tiễn ở tỉnh Bắc Ninh” là công trình đầu tiên nghiên cứu chuyên

sẽ góp phần hoàn thiện hơn nữa lý luận khoa học Luật Hành chính và cung cấp những thông
tin có giá trị cho các cơ quan chức năng trong quá trình nghiên cứu, đổi mới quy trình giải
quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính ở nước ta. Cụ thể, cung cấp những luận cứ khoa học
và thực tiễn giúp cho UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh, Văn phòng UBND tỉnh Bắc Ninh có
những biện pháp nhằm chấn chỉnh lại công tác giải quyết khiếu nại; đồng thời ban hành các
văn bản cần thiết để chỉ đạo, hướng dẫn việc giải quyết khiếu nại nói chung và tố cáo, tranh
chấp nói riêng đối với các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh.
7. Kết cấu của của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dụng gồm
3 chương:
Chƣơng 1. Quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính ở địa phương
Chƣơng 2. Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính ở tỉnh Bắc Ninh (UBND tỉnh)
Chƣơng 3. Đổi mới và hoàn thiện quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính ở
địa phương.
4

Chƣơng 1
QUY TRÌNH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TẠI CƠ QUAN
HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Ở ĐỊA PHƢƠNG

Trong chương này, tác giả trình bày khái quát sự hình thành và phát triển của pháp luật
về khiếu nại hành chính ở nước ta; quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính ở địa
phương; một số điểm hạn chế và bất cập trong các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu
nại hành chính.
1.1. Khái quát sự hình thành, phát triển của pháp luật về khiếu nại hành chính ở
nƣớc ta
Mục này, tác chỉ ra rằng Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân. Và

lựa chọn con đường hành chính thì vụ việc khiếu nại được giải quyết bằng quyết định giải
quyết khiếu nại. Nếu công dân lựa chọn con đường giải quyết là Tòa án nhân dân thì việc giải

5
quyết khiếu kiện của công dân được thực hiện theo quy định về thủ tục giải quyết vụ án hành
chính (tố tụng hành chính). Tuy nhiên, sự lựa chọn con đường giải quyết khiếu kiện của công
dân không phải lúc nào và trường hợp nào cũng được thực hiện mà nó bị giới hạn.
Sự giới hạn của người khiếu nại thể hiện ở hai điểm: Một là, người khiếu nại bắt buộc
phải khiếu nại với chính người có quyết định hành chính, hoặc cơ quan có cán bộ, công chức
có hành vi hành chính mà người khiếu nại cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành
chính đó là vi phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Hai là, sau khi có quyết định
giải quyết lần khiếu nại của người có quyết định hành chính hoặc cơ quan có cán bộ, công
chức có hành vi hành chính bị khiếu nại thì công dân có sự lựa chọn con đường giải quyết
khiếu nại lên cấp trên trực tiếp hoặc khiếu kiện ra toà. Nhưng việc lựa chọn khiếu nại lên cấp
trên trực tiếp không được áp dụng trong mọi trường hợp mà chỉ được thực hiện đối với quyết
định giải quyết của Giám đốc Sở, Thủ trưởng cơ quan ngang Sở, Chủ tịch UBND cấp huyện
trở xuống và một số trường hợp của Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đối với quyết định giải quyết
khiếu nại lần đầu của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân
cấp tỉnh (một số trường hợp) thì người khiếu nại chỉ có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại
Toà án nhân dân cấp tỉnh mà không có quyền tiếp tục khiếu nại lên cơ quan hành chính cao
hơn. Khi công dân lựa chọn việc giải quyết bằng con đường Toà án nhân dân thì trước khi
khiếu kiện, công dân cần phải xem xét trường hợp của mình khiếu kiện có thuộc đối tượng tòa
án thụ lý giải quyết của Toà án nhân dân hay không.
1.2.1.2. Cách thức giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính
* Số lần giải quyết một vụ việc khiếu nại ở cơ quan hành chính nhà nước
Việc khiếu nại tại cơ quan hành chính ở địa phương (Chủ tịch UBND cấp xã, cấp huyện;
Trưởng các phòng, ban thuộc UBND cấp huyện, thuộc Sở, ngành, Giám đốc các Sở và tương
đương) chỉ được giải quyết tối đa 2 lần.
Khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch UBND cấp
tỉnh có thể được giải quyết tối đa từ 1 đến 2 lần. Nếu căn cứ vào Điều 25 Luật Khiếu nại, tố

Với các nội dung của giải quyết khiếu khác nhau thì việc xác định thời điểm của quy
trình giải quyết cũng khác nhau. Công việc giải quyết khiếu nại được xác định từ đâu đến đâu
thì có quy trình giải quyết tương ứng. Căn cứ vào Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998, Nghị định
số 136/2006/NĐ-CP, tác giả đi đến kết luận về quy trình giải quyết khiếu nại hành chính như
sau: Qui trình giải quyết khiếu nại hành chính là một quá trình mà các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền phải thực hiện các công việc, công đoạn theo một trình tự, thủ tục và trong một
khoảng thời gian nhất định kể từ khi tiếp nhận, thụ lý đơn đến khi ra quyết định và thực hiện
quyết định giải quyết khiếu nại; trách nhiệm phối hợp của các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền; quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại trong quá trình đó.
1.2.2.2. Trình tự, thủ tục các công đoạn, công việc mà các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền phải làm khi giải quyết một vụ việc khiếu nại.
Phần này, tác giả trình bày các công đoạn, công việc mà cơ quan nhà nước, người có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải làm trong quá trình giải quyết khiếu nại. Cụ thể: Thụ lý
đơn và giao cho cá nhân, Chánh thanh tra hoặc Thủ trưởng cơ quan chuyên môn (sau đây gọi
là Thủ trưởng cơ quan tham mưu) tiến hành xác minh, kết luận và kiến nghị biện pháp giải
quyết khiếu nại; ban hành quyết định giải quyết khiếu nại; thực hiện quyết định giải quyết
khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật.
1.3. Hạn chế và bất cập trong các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại
hành chính
Mục này, tác giả nêu và phân tích một số vướng mắc, hạn chế trong quy định của Luật
khiếu nại, tố cáo và Nghị định 136/2006/NĐ-CP ngày 14.11. 2006 của Chính phủ cũng như
bất cập giữa Luật Khiếu nại, tố cáo và Luật Thanh tra trong việc quy định về thời hạn khiếu
nại và thời hạn thanh tra; bất cập trong cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính. Cụ thể:
1.3.1. Một số vướng mắc và hạn chế trong quy định của Luật khiếu nại, tố cáo và
Nghị định 136/2006/NĐ-CP ngày 14.11.2006 của Chính phủ
Xuất phát từ thực tiễn, để đáp ứng được những yêu cầu đặt ra cho công tác giải quyết
trong tình hình mới của đất nước, Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 đã qua hai lần sửa đổi, bổ
sung năm 2004 và năm 2005 nhưng đến nay vẫn còn tồn tại một số những vướng mắc, hạn
chế nhất định cần được tiếp nghiên cứu, hoàn thiện như về: việc uỷ quyền khiếu nại; đơn
khiếu nại; thụ lý đơn; khiếu nại đông người; thời hạn giải quyết khiếu nại; thẩm quyền giải

hiện đầy đủ các bước trong quy trình giải quyết một cách vô ích. Hơn thế nữa, mỗi cấp, mỗi
ngành trong bộ máy nhà nước tổ chức khác nhau, nên việc giải quyết khiếu nại cũng khác
nhau, nhất là đối với cấp xã, hay các phòng thuộc UBND cấp huyện, các phòng thuộc Sở,
ngành và tương đương. Chƣơng 2
THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH
Ở TỈNH BẮC NINH (UBND TỈNH)

Trong chương này, tác giả trình bày ba nội dung: tình hình khiếu nại ở tỉnh Bắc Ninh
trong những năm gần đây; thực tiễn giải quyết khiếu nại hành chính ở tỉnh Bắc Ninh (UBND
tỉnh); những tồn tại, hạn chế trong quá trình giải quyết khiếu nại và nguyên nhân.
2.1. Tình hình khiếu nại ở tỉnh Bắc Ninh trong những năm gần đây

8
Mục này, tác giả nêu khái quát tình hình phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh Bắc Ninh;
những nguyên nhân dẫn đến khiếu nại của công dân; dẫn chứng một vài số liệu về tình hình
tiếp dân, tiếp nhận đơn thư khiếu nại của công dân năm 2005 đến năm 2010; Công tác lãnh
đạo, chỉ đạo và các biện pháp cụ thể của Lãnh đạo UBND tỉnh Bắc Ninh để giải quyết đơn
thư khiếu nại, tố cáo của công dân; và kết quả công tác giải quyết khiếu nại của cơ quan hành
chính trên địa bàn tỉnh.
2.2. Thực tiễn giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính ở tỉnh Bắc Ninh (UBND
tỉnh)

Ngành đó tham mưu giải quyết khiếu nại. Trong nhiều trường hợp, nếu khiếu nại quyết định
giải quyết khiếu nại lần đầu của Chủ tịch UBND cấp huyện thì chuyên viên xử lý đơn sẽ
tham mưu giao cho Thủ trưởng Sở, ngành chuyên môn chủ trì, phối hợp với Chủ tịch UBND
huyện, thị xã, thành phố đã giải quyết khiếu nại khiếu nại lần đầu tham mưu
2.2.3. Tiến hành thẩm tra, xác minh, kết luận và đề xuất biện pháp giải quyết khiếu nại
của Thủ trưởng cơ quan tham mưu

9
Khi nhận được chỉ đạo giao việc tham mưu giải quyết khiếu nại, Thủ trưởng cơ quan
được giao việc sẽ giao cho cán bộ thụ lý nghiên cứu nội dung đơn; quyết định hành chính,
hành vi hành chính, quyết định giải quyết khiếu nại bị khiếu nại; các chứng cứ do người khiếu
nại, người bị khiếu nại và người có liên quan cung cấp lập báo cáo đề xuất giao cho Trưởng
phòng nghiệp vụ chuyên môn liên quan (đối với Thanh tra tỉnh); Chánh thanh tra Sở, hoặc
Trưởng các phòng chuyên môn tiến hành thẩm tra, xác minh và báo cáo kết quả thẩm tra, xác
minh, kết luận, kiến nghị biện pháp giải quyết khiếu nại.
Tuỳ tính chất vụ việc, Thủ trưởng cơ quan được giao tham mưu có thể tiến hành thành lập
Đoàn thanh tra, Tổ xác minh hoặc giao cho thanh tra viên (gọi tắt là người xác minh) tiến
hành xác minh, kết luận nội dung khiếu nại của công dân theo quy chế hoạt động của Đoàn
thanh tra. Kết thúc các thao tác nghiệp vụ, người xác minh báo cáo kết quả thẩm tra, xác
minh, đồng thời dự thảo báo cáo kết luận nội dung trình Chánh Thanh tra, Giám đốc Sở xem
xét, ký văn bản, chuyển giao Văn phòng phát hành báo cáo. Báo cáo tổng hợp kết quả thẩm
tra, xác minh, kết luận và đề xuất biện pháp giải quyết của Chánh Thanh tra, Giám đốc Sở
tham mưu được gửi cho UBND tỉnh, Chủ tịch, các Phó Chủ tịch UBND tỉnh, các cơ quan có
liên quan và công dân.
2.2.4. Giải quyết “khiếu nại” Báo cáo kết luận của Thủ trưởng cơ quan tham mưu.
Đây là công đoạn hoàn toàn không có trong quy trình giải quyết khiếu nại, nhưng nó lại
tồn tại trong quá trình giải quyết khiếu nại ở UBND tỉnh Bắc Ninh. Nó được coi là một công
đoạn để cơ quan tham mưu xem xét và khẳng định lại một lẫn nữa, nhằm đảm tính đúng đắn,
khách quan nhưng thực sự là một công đoạn thừa và không đúng, khiến thời hạn giải quyết
khiếu nại của công dân thêm kéo dài, phức tạp

thực sự được đảm bảo; công tác rà soát, phân loại của Văn phòng Tiếp công dân thực hiện
chưa đúng với quy định của luật; việc đồng ý hoặc từ chối cho công dân vào phòng tiếp nhiều
khi còn mang tính chủ quan, không có tiêu chí cụ thể. Điều này dẫn đến việc công dân đến
Văn phòng Tiếp công dân khiếu kiện, phản ảnh thì rất đông nhưng số người được vào phòng
tiếp thì rất ít. Mặt khác, do số người đến Văn phòng Tiếp công dân chủ yếu là những vụ vượt
cấp, trùng lắp, khiếu kiện kéo dài, giải quyết không dứt điểm nên cũng khó được Chủ tich
UBND tỉnh tiếp.
Việc tiếp công dân còn mang nặng tính hình thức, sự chỉ đạo của Đại biểu tiếp công dân
chưa thực sự xát xao, dứt điểm; chất lượng và hiểu quả tiếp công dân chưa cao. Nguyên nhân
do: Công tác chuẩn bị cho buổi tiếp dân của Chủ tịch UBND tỉnh chưa được kỹ lưỡng, cẩn
thận. Tại các buổi tiếp dân của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, cán bộ tham mưu giúp việc
nhiều khi chưa chuẩn bị hồ sơ một cách chu đáo; Chất lượng tham mưu của cán bộ, chuyên
viên cho Chủ tịch UBND tỉnh tại phiên tiếp công dân còn hạn chế, chưa đi vào chiều sâu.
Sự quan tâm của người giải quyết khiếu nại chưa nhiều; hiệu lực, hiệu quả của chỉ đạo
thấp, thiếu dứt điểm.
2.3.2. Hạn chế trong việc tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh giao cho Thủ trưởng cơ
quan chuyên môn xác minh, kết luận đề xuất giải quyết
Trong việc tham cho Chủ tịch UBND tỉnh cho Thủ trưởng cơ quan chuyên môn xác minh,
kết luận đề xuất giải quyết khiếu nại, chuyên viên làm công tác tham mưu còn có một hạn chế
sau: Lúng túng khi xác định thẩm quyền giải quyết; Có sự nhầm lẫn trong việc xác định chủ
thể được giao nhiệm vụ tham mưu, đề xuất; Giao cho Thủ trưởng cơ quan chuyên môn xác
minh, kết luận đề xuất giải quyết không đúng; Nội dung giao việc còn tuỳ tiện; Trình tự, thủ
tục tiếp nhận đơn, đề xuất và trình Văn bản giao việc của Chủ tịch UBND tỉnh cho Thủ
trưởng cơ quan chuyên môn lòng vòng, không thống nhất.
2.3.3. Việc xác minh, kết luận nội dung khiếu nại không đảm về quy trình
Một số cơ quan chuyên môn, khi tiến hành xác minh kết luận nội dung khiếu nại không
thực hiện đúng các bước như đã quy định.
2.3.4. Tổ chức đối thoại
Ở Bắc Ninh, rất ít những vụ việc khiếu nại mà Chủ tịch UBND tỉnh gặp gỡ, đối thoại với
người khiếu nại. Việc tổ chức và gặp gỡ, đối thoại thường do Thủ trưởng cơ quan tham mưu

- Từ nội dung quyết định ghi một cách chung chung, không rõ ràng, chưa chính xác;
- Từ nội dung giải quyết không có tính khả thi;
- Hướng dẫn công dân không cụ thể (như đã nêu ở trên) dẫn đến công dân khiếu kiện vượt
cấp lên cơ quan Trung ương, cơ quan Trung ương lại chuyển về Bắc Ninh. Căn cứ vào công
văn của cơ quan Trung ương, công dân gây sức ép đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh giải quyết
theo chỉ đạo của cấp trên. Vì thế, việc triển khai thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có
hiệu lực pháp luật gặp nhiều khó khăn, trỏ ngại.
2.3.8. Một số hạn chế khác
Ngoài các nguyên nhân cơ bản nêu trên, công tác giải quyết khiếu nại tại UBND tỉnh Bắc
Ninh còn có những hạn chế khác như:
- Vẫn còn tình trạng giải quyết khiếu nại tập thể:
- Giải quyết khiếu nại mà nội dung không liên quan đến người khiếu nại;
- Giải quyết khiếu nại và giải quyết tố cáo trong cùng một vụ việc;
- Không phân biệt rõ giữa giải quyết khiếu nại và giải quyết tranh chấp về đất đai;
- Lúng túng trong việc gải quyết khiếu nại khi có sự thay đổi về địa giới hành chính quản
lý;
- Giải quyết khiếu nại khi đã có giải quyết khiếu nại lần hai;
- Giải quyết khiếu nại trong quá trình thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu
lực. 12
quyền để yêu cầu người đó phải chấm dứt hành vi sai phạm hoặc xử lý theo quy định của
pháp luật.
Tác giả cho rằng càng công khai, minh bạch các thủ tục giải quyết khiếu nại thì tính tự
chịu trách nhiệm của cá nhân, cơ quan nhà nước càng cao, việc giải quyết khiếu nại càng
khách quan, đúng pháp luật hơn.
3.1.4. Đảm bảo tính cụ thể, phù hợp, thống nhất và thuận tiện cho người khiếu nại,
người giải quyết khiếu nại

13
Quy trình giải quyết khiếu nại hành chính phải quy định rõ được những công đoạn, công
việc mà người có trách nhiệm giải quyết khiếu nại bắt buộc phải làm?, thời gian thực hiện tối
đa cho phép của từng công đoạn, công việc cũng như cho cả quy trình. Quy trình giải quyết
khiếu nại phải có sự phù hợp với từng cấp cơ quan nhà nước, và việc áp dụng quy trình đó
phải thống nhất trong tất cả các cơ quan nhà nước. Quy trình giải quyết khiếu nại phải được
diễn đạt một cách rõ ràng, phổ thông để mọi cơ quan cơ quan nhà nước, mọi công dân đều có
thể hiểu và thực hiện giống nhau.
3.1.5. Đảm bảo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân; yêu
cầu cải cách nền hành chính nhà nước
Quy trình giải quyết khiếu nại được xây dựng theo hướng: Lấy quyền, lợi ích hợp pháp
của công dân làm trọng tâm để từ đó có những quy định bảo vệ; cắt bỏ những khâu trung
gian, tăng cường việc tiếp xúc trực tiếp giữa người khiếu nại và người giải quyết khiếu nại
một cách công khai, dân chủ; phân cấp rành mạch về quyền và trách nhiệm cửa từng bộ phân
và giữa các bộ phận, cơ quan trong quá trình giải quyết; gắn trách nhiệm cụ thể đối với hành
vi thực hiện không đúng trình tự, thủ tục, thể thức và thời hạn; xử lý đối với cá nhân thiếu
trách nhiệm hoặc né tránh trách nhiệm trong việc giải quyết khiếu nại của công dân.
3.1.6. Quy trình giải quyết khiếu nại cần đảm bảo tính độc lập, khách quan.
Việc đảm bảo tính độc lập trong việc giải quyết khiếu nại là một đòi hỏi trong Nhà nước
pháp quyền, đặc biệt trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
Để đảm bảo tính độc lập trong việc giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính nhà nước
cần phải dần hoàn thiện những nội dung sau trong quy trình giải quyết. Đó là: Mở rộng quyền

đồng thời hoàn thiện quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại; quyền và nghĩa vụ của
người khiếu nại; người bị khiếu nại; người giải quyết khiếu nại; vai trò của Luật sư trong việc
tham gia giải quyết khiếu nại; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trong
việc phối hợp giải quyết khiếu nại; giám sát việc giải quyết khiếu nại; trách nhiệm và việc xử
lý vi phạm của người giải quyết khiếu nại và người có quyết định hành chính, hành vi hành
chính vi phạm pháp luật.
Luật Khiếu nại hành chính nên thừa nhận và đảm bảo việc khiếu nại của công dân được
giải quyết theo hai cấp hành chính. Luật Khiếu nại hành chính cũng nên thừa nhận quyền khởi
kiện ra Toà Hành chính của công dân ngay từ khi có quyết định hành chính, hành vi hành
chính mà công dân cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính đó là trái luật và sau
các lần giải quyết khiếu nại lần một, lần hai của cơ quan hành chính.
3.2.1.2. Ban hành Luật Giải quyết khiếu nại hành chính
Luật Giải quyết khiếu nại quy định về trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại từ việc tiếp
nhận, thụ lý đơn đến việc thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại và lưu trữ hồ sơ giải quyết
khiếu nại, đảm những yêu cầu đặt ra (đã được trình bày tại Mục 3.1, Chương 3); đồng thời chỉ
rõ những công việc, công đoạn mang tính bắt buộc mà người giải quyết khiếu nại phải thực
hiện và thời gian tối đa cho phép phải hoàn thành đối với công đoạn, công việc đó; quy định
chi tiết thủ tục, nội dung, yêu cầu khi thực hiện đối thoại giữa người khiếu nại và người bị
khiếu nại, cơ quan giải quyết khiếu nại; quy định về trình tự, thủ tục và trách nhiệm của cá
nhân, cơ quan nhà nước trong việc thực thi quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực
pháp luật.
Ngoài ra, Luật Giải quyết khiếu nại còn quy định cụ thể đối với các công việc phải làm
trong từng công đoạn của từng cấp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại
3.2.1.3. Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật để hướng dẫn về khiếu nại
và giải quyết khiếu nại hành chính
Để Luật Khiếu nại hành chính và Luật Giải quyết khiếu nại hành chính được thực thi một
cách thống nhất, Nhà nước cần phải ban hành các văn bản dưới Luật để hướng dẫn đối với
từng vần đế, nội dung cụ thể
3.2.3. Đổi mới mô hình tổ chức cơ quan hành chính nhà nước giải quyết khiếu nại,
đảm bảo việc thực thi quy trình giải quyết khiếu nại


Nghiên cứu quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính nhà nước địa phương từ
thực tiễn giải quyết khiếu nại ở Bắc Ninh, Luận văn đi đến những kết luận sau đây:
1. Quy định của pháp luật khiếu nại tạo cơ sở pháp lý cho công dân thực hiện quyền khiếu
nại của mình thông qua hai con đường hoặc khiếu kiện ra tòa, hoặc khiếu nại tại cơ quan hành
chính nhà nước. Tuy nhiên, trước khi khởi kiện vụ án hành chính tại tòa, người khiếu nại phải
khiếu nại với cá nhân, cơ quan hành chính nhà nước đã ban hành quyết định hành chính, có
hành vi hành chính bị khiếu nại đó. Nếu công dân lựa chọn việc giải quyết khiếu nại tại cơ
quan hành chính thì việc giải quyết khiếu nại sẽ được giải quyết theo một quy trình riêng;
2. Quy trình giải quyết khiếu nại tại cơ quan hành chính nhà nước là các công đoạn, công
việc mà cơ quan nhà nước phải làm theo một trình tư, thủ tục để giải quyết một vụ việc khiếu
nại cụ thể. Quy trình giải quyết khiếu nại đó hết sức rườm rà, phức tạp nhưng lại chưa được
thể chế hóa thành những quy định pháp luật mang tính bắt buộc, vì thế nó chưa được các cơ
quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thực hiện một cách nghiêm
túc để giải quyết khiếu nại;
3. Nghiên cứu quy trình giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính nhà nước địa
phương qua thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại ở UBND tỉnh Bắc Ninh cho thấy: Hiệu
quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính trong những năm qua của các tổ chức thanh tra
nhà nước chưa cao; thường chậm về tiến độ; chưa đúng về trình tự thủ tục; giải quyết chưa hết
nội dung hoặc chưa thấu đáo,có biểu hiện vòng vo, đùn đẩy trách nhiệm giải quyết; chưa thực
hiện nghiêm túc chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh gây khó khăn cho người đi khiếu kiện. Kinh
nghiệm, năng lực của cán bộ thanh tra làm công tác tham mưu, đề xuất trong giải quyết khiếu
nại còn nhiều bất cập. Ở một số cơ quan chức năng khi tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại
nghiên cứu đơn chưa kỹ, xử lý chậm, chuyển đơn vòng vo hoặc chuyển đơn mang tính đùn
đẩy, chậm trễ khi giải quyết. Nhiều cơ quan chức năng chưa coi trọng tổ chức đối thoại với
người khiếu nại để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, có giải pháp giải quyết dứt
điểm. Sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của người có trách nhiệm giải quyết khiếu nại chưa thực
sự xát xao. Hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo không cao do phần lớn các văn bản được ký dưới hình

16

IX, tr. 134, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
5.
Lê Đình Đấu (2004), Đổi mới cơ chế giải quyết khiếu kiện hành hành chính góp
phần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì
dân, Hội thảo khoa học, Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam -Hoa
kỳ và cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam, tr.18, Nhà xuất bản
Tư pháp, Hà Nội.
6.
PGS. PTS. Bùi Xuân Đức (chủ biên) (1999), Giáo trình Luật Hiến pháp Việt
Nam, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, Hà Nội.
7.
Đinh Văn Minh (2005), Xây dựng quy trình giải quyết khiếu kiện hành chính,
Tạp chí Thanh tra, (1), tr.21.
8.
Đinh Văn Minh (2004), Suy nghĩ về định hướng đổi mới cơ chế giải quyết khiếu
kiện hành chính hiện nay, Hội thảo khoa học, Hiệp định Thương mại song
phương Việt Nam -Hoa kỳ và cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt

17
Nam, tr.187, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội.
9.
PGS.TS. Hoàng Thị Kim Quế (Chủ biên) (2005), Giáo trình Lý luận chung về
Nhà nước và pháp luật, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, Hà Nội.
10.
Quốc hội (2005), Luật Khiếu nại, tố cáo đã được sửa đổi bổ sung năm 2004, và
năm 2005, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
11.
PGS.TS Phạm Hồng Thái (Chủ biên) (2001), Quyết định hành chính, hành vi
hành chính đối tượng xét xử của Toà án, Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Nai,
Đồng Nai.

tác tiếp dân, giải quyết giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, theo yêu cầu
của Đoàn thanh tra Chính phủ, Bắc Ninh.
21.
UBND tỉnh Bắc Ninh (2009), Báo cáo số 36/BC-UBND ngày 01.12.2009 tình
hình công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân năm 2009,

18
Bắc Ninh.
22.
UBND tỉnh Bắc Ninh (2010), Báo cáo số 42/BC-TCD ngày 30.11.2010 tổng
hợp kết quả tiếp dân, tiếp nhận, giải quyết, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo năm
2010, tr. 3, Bắc Ninh.
23.
Ủy ban Thanh tra của Chính phủ (1977), Một số văn kiện chủ yếu của Đảng và
Chính phủ về công tác thanh tra, tr.73, 32, Hà Nội.
24.
Văn phòng Tiếp công dân tỉnh (2009), Báo cáo số 56/BC-TCD ngày 02.10.2009
tổng hợp kết quả tiếp dân, tiếp nhận, giải quyết, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo
năm 2009, tr.2, Bắc Ninh.
25.
Viện Khoa học Thanh tra, Thanh tra Chính phủ, Thông tin Khoa học Thanh tra
và chống tham nhũng, số chuyên đề về dự thảo Luật Tố cáo, 52+53-
11+12/2010.
26.
Viện nghiên cứu Chính sách, Pháp luật, và Phát triển, Cơ chế giải quyết khiếu
kiện hành chính, thực trạng và giải pháp, Báo cáo tóm tắt tháng 8.2009.
27.
PGS.TS. Nguyễn Cửu Việt (Chủ biên) (2005), Giáo trình Luật Hành chính Việt
Nam, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.