nghiên cứu - trao đổi
8 tạp chí luật học số 5/2011

ts. nguyễn thị thu hà *
gy 16/01/2009, U ban thng v
Quc hi ó thụng qua Ngh quyt s
724/2009/NQ-UBTVQH12 v danh sỏch gm
67 huyn, 32 qun (chim 16,58 % s qun,
huyn ca c nc) v 483 phng (chim
37,15%) trờn 10 tnh, thnh ph khụng t
chc hi ng nhõn dõn (HND). 10 tnh,
thnh ph thớ im gm Lo Cai, Vnh Phỳc,
Hi Phũng, Nam nh, Qung Tr, Nng,
Phỳ Yờn, Thnh ph H Chớ Minh, B Ra -
Vng Tu, Kiờn Giang, trong ú Thnh ph
H Chớ Minh l a phng thớ im nhiu
nht vi 5 huyn, 19 qun v 259 phng.
Vic tin hnh thớ im khụng t chc
HND huyn, qun, phng da trờn mt s
vn bn sau:
- Ngh quyt Hi ngh trung ng 5 khoỏ
X v y mnh ci cỏch hnh chớnh, nõng
cao hiu lc, hiu qu qun lớ ca b mỏy
nh nc (thỏng 7/2007).
- Ngh quyt ca Quc hi s 26/2008/NQ-
QH12 ngy 15/11/2008 v thc hin thớ im

qua ngh quyt iu chnh nhim v, quyn
hn ca HND tnh, thnh ph v quy nh
nhim v, quyn hn, t chc b mỏy ca
UBND qun, huyn, phng ni khụng t
chc HND. Theo ú, qun, huyn, phng
ni khụng t chc HND vn l mt cp
ngõn sỏch nhng l cp ngõn sỏch khụng
hon chnh.
N
* Ging viờn Hc vin hnh chớnh
Hc vin chớnh tr - hnh chớnh quc gia H Chớ Minh nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 5/2011 9
Qun, huyn, phng ni khụng t chc
HND vn cú nhim v lp v quyt nh
d toỏn ngõn sỏch nh nc trờn a bn; d
toỏn thu chi ngõn sỏch a phng, bỏo cỏo
UBND cp trờn trc tip trỡnh HND
quyt nh; phõn b d toỏn ngõn sỏch cp
mỡnh; iu chnh d toỏn ngõn sỏch a
phng trong trng hp cn thit; quyt
nh cỏc ch trng, bin phỏp trin khai
thc hin ngõn sỏch v bỏo cỏo UBND, c
quan ti chớnh cp trờn trc tip kt qu phõn
b v giao d toỏn ngõn sỏch a phng;
lp quyt toỏn thu chi ngõn sỏch a phng,
bỏo cỏo UBND cp trờn trc tip trỡnh
HND phờ chun.

cho cụng tỏc iu ng, luõn chuyn cỏn b;
nõng cao trỏch nhim, tng thm quyn t
quyt cho ch tch UBND cp trờn trong
vic chn la cỏn b. Cú th thy vic thc
hin quy trỡnh b nhim cỏc chc danh ch
tch, phú ch tch, u viờn UBND huyn,
qun, phng so vi quy trỡnh trc õy do
HND cựng cp bu nhanh v gn hn, do
cú s ch o, lónh o cht ch, thng
xuyờn ca cp u, cao trỏch nhim ca
ngi ng u trc khi gii thiu cp trờn
xem xột b nhim. Ch tch UBND, ngi
ng u UBND, chu trỏch nhim trc cp
trờn trc tip v cp phú v thnh viờn u
ban. iu ny cng to iu kin cho s iu
hnh tp trung ca c quan hnh chớnh cp
trờn vi cp di v thun li hn cho vic
iu ng, luõn chuyn cỏn b.
Mt khỏc, cụng tỏc cỏn b ó cú im
mi, ú l, vi cỏc chc danh UBND qun,
huyn, phng, vic b nhim cỏn b khụng
nht thit l ngi ca a phng.
Ba l ó bc u gim c mt s quy
trỡnh, th tc hnh chớnh, gim ti mt s lng
ỏng k cỏc vn bn ngh quyt ca HND,
phự hp vi mc tiờu ci cỏch hnh chớnh. nghiªn cøu - trao ®æi
10 t¹p chÝ luËt häc sè 5/2011

giám sát, kiểm tra hữu hiệu để thay thế chức
năng giám sát của HĐND đối với hoạt động
của UBND và các cơ quan tư pháp, nhất là
giám sát việc chi tiêu ngân sách nhà nước ở
địa phương, một trong những nhiệm vụ
quan trọng vào bậc nhất mà tất cả các cơ
quan phải thực hiện.
Hai là khi còn HĐND quận, huyện,
phường, do gần với địa bàn dân cư nên
những vấn đề ở cơ sở được HĐND quận,
huyện, phường nắm bắt nhanh, kịp thời và
chính xác hơn nên trong các cuộc tiếp xúc cử
tri và các kì họp HĐND, việc trả lời ý kiến,
kiến nghị của cử tri và chất vấn của đại biểu
HĐND được kịp thời và sát thực tế hơn.
Vướng mắc đặt ra tại các địa phương thực
hiện thí điểm hiện nay là khâu tiếp nhận ý
kiến của nhân dân. Nếu như trước kia, vấn
đề này thuộc thẩm quyền giải quyết của
HĐND quận, huyện, phường thì nay chưa có
đơn vị nào đứng ra làm đầu mối tiếp nhận,
tổng hợp dẫn đến tồn đọng kéo dài.
Trong khi đó, đối với đại biểu Quốc hội,
đại biểu HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc
trung ương, do vừa ở xa địa bàn, số lượng
đại biểu có hạn và chủ yếu là đại biểu kiêm
nhiệm, đồng thời do kéo dài nhiệm kì nên
việc tiếp xúc và trả lời cử tri cũng bị hạn chế
cả về số lượng và thời gian. Các kì họp của
HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương,

việc này là do HĐND tỉnh bầu. Vấn đề đặt ra
là hầu hết các đại biểu HĐND tỉnh không
biết rõ nhân sự mà chỉ tin vào sự giới thiệu
của Uỷ ban MTTQ tỉnh và toà án nhân dân
tỉnh đề bầu. Vậy thì chất lượng nhân sự cũng
khó mà có thể đánh giá được khi bản thân
các đại biểu HĐND cũng không biết rõ về
các đối tượng mình sẽ lựa chọn.
Mặt khác, trong khi tình hình giải quyết
khiếu nại tố cáo và yêu cầu cải cách tư pháp,
tăng thẩm quyền xét xử cho toà án nhân dân
cấp huyện đang đặt ra nhiều vấn đề và không
ít bức xúc chưa được giải quyết, việc không
tổ chức HĐND huyện có ảnh hưởng nhất
định tới quá trình kiểm tra, giám sát, nhất là
giám sát hoạt động của các cơ quan tư pháp
trên địa bàn. Không tổ chức HĐND cấp
huyện đã để lại một khoảng trống tương đối
lớn trong hoạt động giám sát, trong công tác
thẩm tra… Trước đây, công tác giám sát
hoạt động của các cơ quan tư pháp huyện do
HĐND huyện thực hiện. Khi không tổ chức
HĐND huyện, nhiệm vụ này được giao cho
HĐND tỉnh. Tuy nhiên, bộ máy HĐND tỉnh
và văn phòng vẫn giữ nguyên, nên mỗi kì
họp, thường trực và ban pháp chế HĐND
tỉnh chỉ có thể giám sát tại một số huyện chứ
không thể giám sát tất cả các cơ quan tư
pháp của các huyện.
Năm là một số quan điểm cũng lo ngại


nghiªn cøu - trao ®æi
12 t¹p chÝ luËt häc sè 5/2011
không tổ chức HĐND quận, huyện, phường
ở một số địa phương, chúng tôi có một số ý
kiến như sau:
Thứ nhất, HĐND là cơ quyền lực nhà
nước ở địa phương, cơ quan đại diện cho
tiếng nói của nhân dân ở địa phương. Rõ
ràng, không tổ chức HĐND tức là bỏ đi một
thiết chế dân chủ, thiết chế đưa chủ trương,
đường lối của Đảng vào cuộc sống, bỏ đi
một diễn đàn quan trọng phản ánh ý chí,
nguyện vọng của nhân dân và tiếng nói tập
trung của Mặt trận, các đoàn thể nhân dân ở
địa phương. Thời gian thí điểm của chúng ta
chưa nhiều, trong khi đó, một số ý kiến đánh
giá rằng bỏ HĐND khiến cho quyền đại
diện, quyền làm chủ của nhân dân được tăng
cường, theo chúng tôi là chưa đủ căn cứ
khoa học, không logic. Dân chủ, có thể bằng
hai cách, dân chủ trực tiếp và dân chủ gián
tiếp. Thông qua những lá phiếu của mình,
mỗi người dân sẽ bầu ra những đại biểu cho
mình, đại diện cho tiếng nói của mình trong
cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.
Vấn đề này không phải chỉ ở Việt Nam thực
hiện, mà ở hầu hết các nước, nhân dân đều
bầu ra những đại biểu đại diện cho tiếng nói
của mình ở địa phương. Hội đồng dân cử là

dân cử các cấp không theo thể thức cấp trên-
cấp dưới nhưng rõ ràng, có hệ thống cơ quan
dân cử ở cả 4 cấp thì hoạt động sẽ đồng bộ;
bỏ đi một tầng nấc trung gian là HĐND
quận, huyện và HĐND phường thì tất yếu
hoạt động sẽ khó khăn hơn.
Thứ tư, có ý kiến cho rằng không tổ
chức HĐND quận, huyện, phường sẽ giảm
bớt đầu mối, giảm số lượng biên chế…
nhưng thực chất sẽ phải tăng cường nhân
lực và cơ sở vật chất cho cấp tỉnh rất nhiều.
Cụ thể, các ban HĐND tỉnh phải tăng số
lượng trưởng, phó ban chuyên trách, tăng
chuyên viên… nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 5/2011 13
Thứ năm, theo một số ý kiến, bước đầu
thực hiện thí điểm cho thấy sự lãnh đạo của
cấp uỷ Đảng đối với hoạt động của UBND
huyện, phường trực tiếp hơn, theo chúng tôi,
nhận định như vậy là chưa xác đáng. Bởi lẽ,
thí điểm hay không thí điểm đều không ảnh
hưởng đến sự lãnh đạo trực tiếp của cấp uỷ
Đảng đối với hoạt động của UBND cùng
cấp. Theo cương lĩnh và điều lệ của Đảng thì
không chỉ UBND mà HĐND, UBMTTQ và
tất cả các tổ chức chính trị-xã hội đều dưới
sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy cùng cấp.

có thể được và cả những cái không thể được.
Hơn tất cả là thông qua thí điểm để thấy
được những yếu kém trong quản lí điều hành
của chính quyền các cấp, xác định rõ nguyên
nhân là do thiết chế của bộ máy có vấn đề
hay do quá trình tổ chức thực hiện chưa tốt?
Trên cơ sở đó, nếu vì sự tồn tại của HĐND
với vai trò là cơ quan đại diện cho ý chí,
nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân
mà thiết chế bộ máy chính quyền hiện nay
có vấn đề thì phải có đầy đủ cơ sơ để lí giải
đồng thời đề xuất hướng cải cách để có một
thiết chế mới tiến bộ hơn. Nếu không phải
do thiết chế bộ máy thì chắc chắn là do quá
trình tổ chức thực hiện chưa đúng và chưa
tốt. Nếu như vậy thì cần phải nghiêm túc và
thẳng thắn rút kinh nghiệm để thực hiện cho
đúng và cho tốt.
Việc tổng kết để đưa ra những nhận định
đánh giá liên quan đến thiết chế của bộ máy
chính quyền của nhân dân, vì nhân dân là
vấn đề hệ trọng. Bởi vậy, bất luận ở cấp độ
nào cũng không thể chủ quan duy ý chí. Cần
phải hết sức thận trọng trước một việc hệ
trọng và nhạy cảm chính là một trong những
vấn đề mà Chỉ thị số 31-CT/TW của Bộ
chính trị Ban chấp hành trung ương Đảng
ngày 12/03/2009 đã yêu cầu trước khi tiến
hành thực hiện thí điểm không tổ chức
HĐND huyện, quận và phường./.