Phần mở đầu
I. Sự cần thiết của vấn đề chọn nghiên cứu
1. Vấn đề lý luận
Sản xuất t bản chủ nghĩa là sự thống nhất biện chứng giữa quá trình sản
xuất và quá trình lu thông, giữa quá trình tạo ra giá trị thặng d. Vì vậy, nghiên
cứu quá trình lu thông để xác định rõ hơn nữa vị trí của lu thông và tác dụng
tực cực của nó đối với sản xuất cũng nh những biểu hiện của quan hệ bóc lột t
bản chủ nghĩa trong quá trình này. Việc nghiên cứu nh vậy sẽ làm chúng ta
nhận thức đợc sâu sắc hơn bẩn chất của chủ nghĩa t bản, giải thích đợc đầy đủ
những biểu hiện bên ngoài của hiện thực t bản chủ nghĩa.
Việc nghiên cứu quá trình lu thông của t bản còn cung cấp cho chúng ta
một số cơ sở lý luận chung về vấn đề này để nghiên cứu nền kinh tế xã hội
chủ nghĩa, chẳng hạn nh lý luận về t bản cố định và t bản lu động, thời gian
sản xuất, thời gian lu thông
Vậy lu thông t bản là gì?
Theo nghĩa hẹp thì lu thông t bản là quá trình biến t bản từ hình thái
tiền tệ sang hình thái hàng hoá và từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ.
Quá trình đó bao gồm hai mắt khâu mua và bán diễn ra trên thị trờng hàng hoá
và thị trờng lao động. Theo nghĩa rộng thì lu thông t bản là sự vận động của t
bản qua ba giai đoạn (hai giai đoạn lu thông và một giai đoạn sản xuất), tức là
sự tuần hoàn và chu chuyển của t bản. Sự lu thông đề cập trong đề án này chủ
yếu là sự lu thông theo nghĩa rộng đó.
2. Vấn đề thực tiễn
Trong mọi nền sản xuất hàng hoá, các nhà doanh nghiệp luôn phải đối
phó với các vấn đề kinh tế cơ bản: sản xuất cái gì ? sản xuất nh thế nào và bán
cho ai?
Đó là bài toán chung cho các doanh nghiệp ở các xã hội khác nhau có
nền sản xuất hàng hoá. Thế nhng ở những hình thái kinh tế khác nhau ngời ta
có phơng cách giải quyết khác nhau.
Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, chính sự can thiệp trực tiếp
vào nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trờng, những vấn đề kinh tế này lại đợc
a. cơ sở lý luận khoa học trong tuần hoàn và chu
chuyển của c.mac.
i. cơ sở lý luận khoa học của tuần hoàn t bản
Mọi t bản điều xuất hiện trớc hết dới hình thức một số lợng tiền tệ nhất
định và đợc sử dụng để mang lại tiền tệ phụ thêm bằng cách bóc lột lao động
làm thuê. Muốn đạt đợc kết quả ấy, t bản phải vận động qua ba giai đoạn.
1. Giai đoạn thứ nhất T-H.
Mỗi hoạt động nhìn từ T-H cũng chỉ là một hành vi mua bán thông thờng.
Tiền tệ ở đây đợc sử dụng làm phơng tiện mua nh mọi tiền tệ khác trong lu
thông. Nhng nếu xét kỹ các loại hàng hoá mà nhà t bản đã mua thì tiền tệ đã
đóng một vai trò khác hẳn. Hàng hoá mua đợc ở đây là t liệu sản xuất và sức
lao động, tức là những nhân tố vật.
Quá trình này có thể trình bày theo công thức
SLĐ
T - H
TLSX
Rõ ràng trong quá trình này hành vi T - SLĐ (việc mua sức lao động), là
yếu tố đặc trng khiến tiền xuất hiện thành t bản. Hành vi T-TLSX chỉ cần thiết
để cho sức lao động đã mua có thể hoạt động đợc. Song T-SLĐ đợc coi là nét
đặc trng của phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa không phải cái gọi là sự
phục vụ, nhng mặc dầu thế, tiền lúc ấy vẫn không biến thành t bản tiền tệ. Nét
đặc trng ở đây không phải ở chỗ ngời ta có thể mua đợc sức lao động bằng
tiền, mà ở chỗ sức lao động xuất hiện thành hàng hoá. Đây là một việc mua
bán, một quan hệ tiền tệ, nhng trong đó ngời mua là nhà t bản, kẻ chiếm hữu t
liệu sản xuất, và ngời bán là ngời lao động làm thuê đã tách rời hoàn toàn khỏi
t liệu sản xuất, và t liệu sinh hoạt. Vậy không phải bản chất của tiền đẻ ra mối
quan hệ t bản chủ nghĩa; trái lại, chính sự tồn tại của mối quan hệ đó mới làm
cho chức năng đơn giản của tiền tệ biến thành chức năng của t bản. Do đó,
chính trên cơ sở t liệu sản xuất và sức lao động hoàn toàn tách rời nhau, quan
hệ giai cấp giữa nhà t bản và ngời lao động làm thuê đã có, mà tiền của nhà t
thặng d m do t bản sản xuất ấy đẻ ra. Nh vậy kết quả của giai đoạn thứ hai là
t bản sản xuất biến thành t bản hàng hoá.
3. Giai đoạn thứ ba: H ' - T'
T bản bây giờ tồn tại dới hình thái hàng hoá nếu cần phải đợc đem bán
hàng hoá để thu tiền về thì mới tiếp tục đợc công việc kinh doanh.
Quá trình này có thể trình bày bằng công thức H' - T'. Hàng hoá - t bản
ném vào lu thông cũng không có gì phân biệt với hàng hoá thông thờng, nó
cũng thực hiện chức năng vốn có của hàng hoá vì ngay sau quá trình sản xuất,
nó đã là H', đã mang trong mình nó giá trị của t bản ứng trớc và giá trị thặng
d. Vì vậy chỉ cần tiến hành trao đổi theo đúng quy luật giá trị nh các hàng hoá
thông thờng và nếu bán đợc toàn bộ H', đảm bảo thu đợc T' nghĩa là thu đợc số
tiền lớn hơn số tiền bỏ ra ban đầu. Chức năng của H', do đó là chức năng của
một sản phẩm hàng hoá, song đồng thời lại là chức năng thực hiện giai đoạn
này t bản hàng hoá đã biến hành t bản tiền tệ. Đến đây, mục đích của t bản đã
đợc thực hiện. T bản đã trở về hình thái ban đầu trong tay chủ của nó với một
số lợng lớn hơn trớc.
4. Nghiên cứu vấn đề này là nghiên cứu mặt chất của sự tồn tại t bản.
Tổng hợp quá trình vận động của t bản trong cả ba giai đoạn, ta có công
thức sau đây:
SLĐ
T - H . Sản xuất H' - T'
TLSX
Trong công thức này, t bản biểu hiện thành một giá trị thông qua một
chuỗi biến hoá hình thái quan hệ lẫn nhau, quyết định lẫn nhau thông qua một
chuỗi những biến hoá hình thái mà bao nhiêu biến hoá hình thái là bấy nhiêu
thời kỳ hay trong giai đoạn đó, có hai giai đoạn thuộc lĩnh vực lu thông và một
giai đoạn thuộc lĩnh vực sản xuất. Sự vận động của t bản trải qua ba giai đoạn,
lần lợt mang ba hình thái để rồi trở lại hình thái ban đầu với giá trị không chỉ
đợc bảo tồn mà còn tăng lên, là sự tuần hoàn t bản.
Tuần hoàn t bản chỉ có thể tiến hành một cách bình thờng chừng nào các
nó từ quá trình sản xuất mà ra, là kết quả trực tiếp của sản xuất, còn hình thái
tiền tệ của t bản - kết thúc sự thực hiện t bản hàng hoá (H) - là phơng tiện
mua, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho sản xuất, tức là chỉ làm môi giới cho
t bản nó đợc nguồn gốc của t bản. Dù là tái sản xuất giản đơn hay tái sản xuất
mở rộng, nguồn t bản đầu t quá trình sản xuất mà ra. Song tuần hoàn này lại
không biểu thị việc sản xuất ra giá trị thặng d. Dù là sản xuất giản đơn hay tái
sản xuất mở rộng, kết cục nó cũng chỉ xuất hiện dới hình thái cần thiết để làm
chức năng từ sản xuất, thực hiện quá trình tái sản xuất, nó không hề chỉ ra
mục đích của quá trình làm tăng thêm giá trị. Do đó nó làm ngời ta dễ nhầm
rằng mục đích của nó chỉ là bản thân sản xuất, trung tâm của vấn đề là sản
xuất thật nhiều và thật rẻ, có trao đổi cũng chỉ là trao đổi sản phẩm để tiến
hành đợc sản xuất liên tục, nên cũng không có hiện tợng thừa.
c. Tuần hoàn của t bản hàng hoá .
Tuần hoàn của t bản hàng hoá có công thức H' - T' - H Sx H' khác
với các hình thái tuần hoàn khác ở chỗ: điểm xuất phát bao giờ cũng bắt đầu
bằng H', bằng một giá trị đã tăng thêm giá trị, một giá trị t bản ứng trớc đã
chứa đựng giá trị thặng d với bất kỳ quy mô nh thế nào. Điều này làm cho nó
có một số đặc điểm khác là:
Thứ nhất, ngay từ lúc đầu, nó đã biểu hiện ra là hình thức sản xuất hàng
hoá t bản chủ nghĩa, nên ban đầu nó đã bao hàm cả tiêu dùng sản xuất và tiêu
dung cá nhân.
Thứ hai, kết thúc bằng H', cha chuyển hoá trở lại thành tiền đã tăng lên giá
trị (T'), nó là hình thái cha hoàn thành và phải còn tiếp tục tiến hành, vì vậy nó
đã bao hàm tái sản xuất.
Thứ ba, nó là hình thái làm nổi bật lên sự liên tục của lu thông. H' điểm bắt
đầu tuần hoàn và H' điểm kết thúc tuần hoàn đều biểu hiện một khối lợng giá
trị sử dụng đợc sản xuất ra để bán. Do đó nếu H' là điểm bắt đầu tuần hoàn
đòi hỏi ngay một quá trình lu thông mới.
Thứ t, hình thái tuần hoàn này còn trực tiếp bộc lộ mối quan tâm giữa
những ngời sản xuất hàng hoá với nhau. Mỗi nhà t bản đều đem H' vào lu
2
). T bản nếu muốn tồn tại là t bản thì phải không ngừng đi vào lu
thông, tiếp tục thực hiện liên tục quá trình biến hoá hình thái, tức là tiếp tục sự
tuần hoàn liên tục không ngừng. Sự tuần hoàn của t bản đợc lắp đi lặp lại
nhiều lần và có định kỳ - đó là sự chu chuyển của t bản. Cac mác nói " Tuần
hoàn của t bản, khi đợc coi là một quá trình định kỳ, chứ không phải là một
quá trình cô lập, thì gọi là vòng chu chuyển của t bản (
3
)
a. Thời gian chu chuyển của t bản: Là khoảng thời gian kể từ khi nhà t bản
ứng t bản ra dới một hình thái nào đó cho đến khi thu về cũng dới hình thái ấy
có kèm theo giá trị thặng d. Chu chuyển của t bản chỉ là tuần hoàn xét trong
một quá trình định kỳ nên thời gian chu chuyển của t bản cũng là tổng số thời
2
C. Mac: T bản, quyển II, Tập I, nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1961 trang 137
3
Sách đã dẫn trang 203
3
gian mà t bản trải qua các giai đoạn lu thông và giai đoạn sản xuất trong quá
trình tuần hoàn, tức là bằng tổng số thời gian lu thông và thời gian sản xuất.
b. Thời gian sản xuất của t bản là thời gian t bản nằm trong lĩnh vực sản
xuất.Thời gian sản xuất bao gồm:
Thứ nhất: thời gian lao động, tức là thời gian mà ngời lao động sử dụng t
liệu lao động tác động vào đối tợng lao động để tạo ra sản phẩm. Đây là thời
gian duy nhất tạo ra giá trị và giá trị thặng d cho nhà t bản.
Thứ hai: Thời gian gián đoạn lao động, tức là thời gian để đối tợng lao
động hoặc bán thành phẩm chịu tác động của tự nhiên mà không cần lao động
của con ngời góp sức.
Thứ ba: Thời gian dự trữ sản xuất, tức là thời gian mà t bản sản xuất đã sẵn
sàng làm điều kiện cho quá trình sản xuất, nhng cha phải là yếu tố hình thành
Do chịu ảnh hởng của hàng loạt nhân tố nên độ dài của thời gian sản xuất
và thời gian lu thông của t bản của các t bản không thể giống nhau. Do đó thời
gian chu chuyển của các t bản trong các ngành khác nhau và cả những t bản
trong một ngành cũng rất khác nhau. Thời gian chu chuyển của t bản dài
ngắn khác nhau nh vậy nên muốn tính toán và so sánh với nhau đợc thì phải
có một đơn vị đo lờng duy nhất. Đơn vị dó là năm. Do đó ta có công thức tính
số vòng chu chuyển của t bản nh sau:
Số lần chu chuyển =
2. T bản cố định và t bản lu động
Thời gian chu chuyển của t bản bao gồm toàn bộ thời gian chu chuyển của
các bộ phận t bản phản ứng ra để tiến hành sản xuất. Nhng phơng thức chu
chuyển của các bộ phận t bản không giống nhau do đó vòng chu chuyển của
chúng rất khác nhau. Căn cứ vào phơng thức chu chuyển khác nhau, ngời ta
phân chia các bộ phận t bản thành t bản cố định và t bản lu động.
a. T bản cố định.
Đây là bộ phận t bản tham gia vào quá trình sản xuất, nhng giá trị của nó
thì chuyển từng phần sang sản phẩm. Đợc xếp vào t bản cố định trớc hết là bộ
phận t bản tồn tại dới hình thái t liệu lao động (máy móc, thiết bị, nhà x-
ởng ) đang đ ợc sử dụng trong quá trình sản xuất. Hình thái giá trị sử dụng
của bộ phận t bản này luôn luôn đợc duy trì, tồn tại nh khi nó mới gia nhập
vào quá trình lao động. Chức năng t liệu lao động trong quá trình sản xuất giữ
chúng lại đó, và do đó bộ phận giá trị t bản ứng ra đợc cố định dới hình thái
ấy. Bộ phận t bản này lu thông không phải dới hình thái giá trị sử dụng của nó,
chỉ có giá trị của nó lu thông thơi và lu thông dần dần từng phần một theo nhịp
độ mà giá trị đó đợc chuyển vào sản phẩm. Phần giá trị cố định nh vậy không
ngừng giảm cho đến khi t liệu lao động trở thành vô dụng. T liệu lao động
cùng bền bao nhiêu, càng chậm hao mòn bao nhiêu thì giá trị t bản bất biến sẽ
đợc cố định dới hình thái sử dụng ấy trong một thời gian càng lâu bấy nhiêu.
Xếp vào t bản cố định còn có bộ phận t bản tồn tại dới hình thái t liệu sản
xuất mà xét về mặt chuyển gía trị, và do đó về phơng thức lu thông giá trị
Để tránh những hao mòn bất thờng và bảo đảm phát huy hiệu quả cao, t
bản cố định đòi hỏi những chi phí bảo quản đặc biệt, việc bảo quản ấy đợc
thực hiện một phần ở bản thân quá trình lao động sử dụng nó, bảo tồn nó và
chuyển giá trị của nó vào sản phẩm. Việc bảo quản này là một cống hiến tự
nhiên không mất tiền của lao động sống. Nhng để bảo quản tốt, t bản cố định
còn đòi hỏi phải thực sự chi phí sức lao động nữa. Máy móc yêu cầu thỉng
thoảng phải đợc lau chùi. Đó là công việc phụ, nhng nếu không làm thì máy
móc sẽ h hỏng. Ngoài việc cần đợc bảo quản, t bản cố định còn cần đợc tu bổ,
sửa chữa cần thiết, do đó đòi hỏi có những khoản chi về t bản và lao động.
Để tránh hao mòn vô ích, nhất là tránh hao mòn vô hình, cũng nh ra sức
tiết kiệm các chi phí bảo quản và sửa chữa, tăng cờng hiệu suất của t bản, các
nhà t bản tìm mọi cách để thu hồi t bản về nhanh và thu đợc nhiều lợi nhuận
hơn nữa. Ngoài các thủ đoạn thông thờng nh tăng cờng độ lao động, kéo dài
ngày lao động, thực hiện chế độ ca, kíp . Các nhà t bản còn bóc lột cả thời
gian nghỉ ngơi của công nhân; buộc công nhân lao động trong điều kiện kinh
doanh vô cùng cực khổ, thậm chí không bảo đảm an toàn lao động cho công
nhân. Mâu thuẫn giai cấp trong xã hội t bản, do đó cần tăng thêm gay gắt.
3. Tăng tốc chu chuyển t bản và phơng pháp để tăng tốc độ ấy.
Tốc độ chu chuyển của tổng t bản ứng trớc đợc tính bằng tốc độ chu
chuyển trung bình của t bản cố định và t bản lu động. Công thức tính tốc độ
chu chuyển của t bản ứng trớc đợc tính bằng giá trị chu chuyển của t bản cố
định và giá trị chu chuyển của t bản lu động trong năm chia cho tổng t bản
ứng trớc.
Tăng tốc độ chu chuyển của t bản thì sẽ tăng đợc hiệu suất, sản xuất và
mang lại giá trị thặng d nhiều hơn cho nhà t bản. Tăng tốc độ chu chuyển của
t bản cố định thì giá trị chu chuyển của t bản lu động trong năm chia cho tổng
t bản ứng trớc.
Tăng tốc độ chu chuyển của t bản thì sẽ tăng đợc hiệu suất sản xuất và
mang lại giá trị thặng d nhiều hơn cho nhà t bản. Tăng tốc độ chu chuyển của
t bản cố định thì nhà t bản có thể tránh đợc thiệt hại hao mòn vô hình và còn
ngắn thời gian sản xuất và thời gian lu thông của t bản, do đó cả việc tăng tốc
độ chu chuyển của t bản đã vấp phải rất nhiều khó khăn, trở ngại. Tình trạng
năng lực sản xuất thờng xuyên không đợc. Sử dụng hết ở các nớc đế quốc,
cùng mức độ cạnh tranh, giành giật gay gắt thị trờng giữa các nớc này ngày
càng bộ lộ rõ nét.
Tăng tốc đôk chu chuyển và tìm mọi biện pháp để tăng tốc độ chu chuyển
vốn là yêu cầu chung của mọi nền sản xuất hàng hoá. Nền kinh tế xã hội chủ
nghĩa do bản chất của nó, càng yêu cầu và có đầy đủ khả năng để thực hiện tốt
điều đó. Để quản lý tốt nền kinh tế, phát huy đợc hiệu quả cao của đồng vốn
đòi hỏi đất nớc chúng ta phải biết vận dụng những nguyên lý đó một cách
sáng tạo và linh hoạt.
Báo cáo chính trị của ban chấp hành Trung ơng tại Đại hội đại biểu toàn
quốc Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VII viết " Khoa học xã hội phải góp
phần xứng đáng trong việc đổi mới t duy , xây dựng luật án khoa học cho con
đờng đi lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta, xây dựng lập trờng quan điểm, ý thức
và nhân cách đúng đắn, khắc phục những t tởng sai lầm. Trong những năm tới,
nhiệm vụ chủ yếu của các ngành khoa học xã hội là vận dụng sáng tạo và phát
triển học thuyết Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh , tổng kết kinh nghiệm thực
tiễn nớc ta và tiếp thu có chọn lọc những thành tựu khoa học của thế giới,
nghiên cứu những vấn đề cơ sở lý luận để hoàn thiện và triển khai cơng lĩnh,
chiến lợc ổn định và phát triển kinh tế - xã hội" (
4
)
Nh vậy là những lý luận đúng đắn nh trên đòi hỏi chúng ta phải áp dụng và
kế thừa sáng suốt để đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý nền kinh tế nớc
ta đạt đợc những mục tiêu đã đề ra, góp phần làm cho "dân giàu nớc mạnh, xã
hội công bằng văn minh."
b. Vận dụng lý luận vào công tác quản lý ở Việt
Nam .
i. đặc điểm của Việt Nam khi chuyển sang nền kinh tế
Thứ hai: Giảm chất lợng hàng hoá và dịch vụ, nhằm giảm thua lỗ, đây là
cách làm ngầm rất phổ biến đối với mọi sản phẩm, tạo ra xu hớng chung là
chất lợng hàng hoá ngày càng thấp. Do vậy làm cho giá cả không thống nhất
dẫn đến khủng hoảng, lạm phát đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Để
giải quyết tình trạng trên chúng ta phải thực hiện con đờng cải cách, đổi mới
nền kinh tế đất nớc.
Do vậy khi bớc sang nền kinh tế thị trờng điều kiện chúng ta phải đổi mới
trong hệ thống kinh tế và chú trọng ba điều kiện.
Thứ nhất: Đối mới nhận thức quan điểm, cách nhìn mới, t duy mới.
Thứ hai: Đổi mới thể chế chính sách do nhà nớc ban hành cho phù hợp với
tình hình thực tiễn.
Thứ ba: Đổi mới con ngời, con ngời đóng vai trò trung tâm mọi nền sản
xuất, vì vậy những cán bộ kinh tế phải là những con ngời vừa chuyên vừa
trống.
Ba nhân tố này gắn bó chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau do vậy phải có
sự đổi mới thúc đẩy sự nghiệp đổi mới thành công nhanh chóng.
Nh vậy khi bớc sang nền kinh tế đất nớc chúng ta gặp nhiều khó khăn và
thách thức, yếu kém về nhiều mặt do vậy nhìn nhận lại để định hớng bớc đi
vững chắc cho mình là việc làm thiết thực nhất là tìm giải pháp tốt nhất cho
mình là việc làm thiết thực, nhất là tìm giải pháp tốt nhất cho vấn đề quản lý
nguồn vốn trong các doanh nghiệp.
II/ Vốn của Doanh nghiệp
1/ Vốn của doanh nghiệp
Quá trình sản xuất kinh doanh của cac doanh nghiệp trên các lĩnh vực
sản xuất, lu thông dịch vụ thể hiện sự khác biệt đáng kể về quy trình công
nghệ và tính chấy sản xuất kinh doanh, sự khác biệt đó phần lớn là do đặc
điểm kinh tế kỹ thuật của từng doanh nghiệp quyết định cho dù sự khác biệt
này thể hiện đến đâu chăng nữa thì theo ngôn ngữ kinh tế học, ngời ta cung có
thể khái quát nó bằng đầu vào và đầu ra.
Để có các đầu ra là các hàng hoá và dịch vụ thì doanh nghiệp phải tổ
xuất kinh doanh, nghợc lại nó không đợc coi là vốn khi nó đợc dùng để mua
sản phẩm hàng hoá hoặc dịch vụ phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của cá nhân
và xã hội.
Theo trình bày ở trên thì vốn luôn đợc bảo tồn và tăng trởng những điều
đó không có nghĩa răng: Nếu nh các giá trị đầu t vào sản xuất kinh doanh
không đợc bảo tồn thì không coi là vốn. Sự bảo tồn tăng trởng của vốn là
nguyên lý và điều kiện đảm bảo cho sự phát triển lành mạnh của doanh
nghiệp. Thế những nền kinh tế thị trờng lại chứa đựng trong nó hàng ngàn,
hàng vạn những yếu tố rủi ro, bất ngờ, các yếu tố này luôn là những yếu tố
khó giải cho các nhà doanh nghiệp.
Toàn bộ sự phân tích trên cho ta hiểu khái quát về vốn nói chung. Vốn là
giá trị đem lại giá trị thặng d. Tuy nhiên trong quá trình vận động và chu
chuyển, vốn đợc biểu hiện bằng những hình thái vật chất khác nhau. Chính sự
khác nhau của hình thái vật chất về vốn sẽ quyết định đặc điểm, mà đặc điểm
chu chuyển vốn lại là căn cứ khoa học để chúng ta xác định đợc phơng thức
quản lý chúng.
2/ Vốn cố định của doanh nghiệp
Để tiến hành sản xuất và kinh doanh, trớc hết nhà doanh nghiệp phải mua
sắm, xây dựng và lắp đặt những t liệu lao động cần thiết cho hoạt động của
mình. Thông thờng những t liệu đó là: Nhà xơng, kho tàng, máy móc thiết bị,
phơng tiện vận tải .
Những vật liệu này có thể tham ra vào những chu kỳ sản xuất, sau mỗi
chu kỳ sản xuất , chúng bị hao mòn đi một phần nhng vẫn dữ nguyên đợc hình
thái vật chất ban đầu và do đó: Giá trị của chúng đợc chuyển dần từng phần
vào giá trị sản phẩm . Để đơn giản hoá công tác quản lý, t liệu lao động đợc
chia làm hai loại :
-Thứ nhất: Tài sản cố định là những t liệu lao động có đue hai điều kiện
sau:
+ Thời gian sử dụng trên một năm
+ Giá trị đạt đến một mức đọ nhất định tuỳ theo sự quy định của từng
xuất mở rộng tài sản cố định. Sở dĩ có thể nói đợc nh vậy là vì: thời gian sử
dụng của tài sản cố định là tơng đối dài, mà tiền khấu hao lại đợc trích lập
hàng năm. Trong khi vốn cố định dới hình thức hiện vật còn sử dụng tốt, thì
bộ phận khác của nó đã trở về hình thái tiền lệ ban đầu. bộ phận này không
phải là đợc cất trữ cho đến khi thu hồi hết thì doanh nghiệp mới đi mua sắm
lại tài sản cố định mà nó đợc sử dụng ngay. Doanh nghiệp có thể dùng nó để
mua sắm thêm máy móc thiết bị hoặc hiện đại hoá thiết bị máy móc này. Điều
đó ở một chừng nào đó mang ý nghĩa của tái sản xuất mở rộng tài sản cố định.
Vấn đề đặt ra là: Làm thế nào để có thể tính khấu hao tài sản cố định một
cách chính xác, hợp thời phù hợp với mức độ hao mòn hữu hình của tài sản cố
định? Mức độ chính xác của tiền trích khấu hao ảnh hởng trực tiếp đến viềc
bảo toàn vốn cố định. Nếu nh tổng số tiền tính khấu hao cơ bản thấp hơn giá
trị mua sắm ban đầu của tài sản cố định thì vốn cố định của doanh nghiệp sẽ
bị thâm hụt. Trong điều kiện đó số tiền tính khấu hao sẽ không đủ để tái sản
xuất giản đơn tài sản cố định.
Việc tính khấu hao chính xác tất yếu phải tính cả hao mòn vô hình của
tài sản cố định. Do đó, ngời ta cần phải quan tâm đến xu thế phát triển của
khoa học kỹ thuật, để dự đoán về khả năng hao mòn vô hình, từ đó xác định
tuổi thọ kinh tế của tài sản cố định, thông thờng thì tuổi thọ kinh tế đợc rút
ngắn hơn so với tuổi thọ kỹ thuật của máy móc nhằm ngăn ngừa đợc hiện tợng
mất giá do hao mòn vô hình gây ra.
Mặt khác tiền trích khấu hao là yếu tố chi phí cấu thành nên giá thành
của sản phẩm. Do vậy tính khấu hao chính xác sẽ góp phần cho việc xác định
giá thành chính xác. Điều này vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp, bởi vì
bất cứ một nhà doanh nghiệp thực sự nào cũng cần phải biết so sánh giữa kết
quả thu đợc và chi phí thực sự mà anh ta bỏ ra tránh tình trạng "lãi giả"-các xí
nghiệp đã ăn vào vốn của mình nhng vẫn tởng rằng mình đang làm ăn có lãi.
Vậy thế nào là sự bảo toàn vốn cố định? Điều đó có nghĩa là: Trong quá
trình vận động, cho dù vốn cố định đợc biểu hiện dới hình thái nào đi chăng
nữa, thì khi kết thúc một vòng tuần hoàn, vốn cố định vẫn đợc tái lập ít nhất
chúng. Thông thờng có nhiều cách phân loại vốn lu động. Nhng cách phổ biến
nhất là phân loại dựa vào vai trò của vốn lu động trong sản xuất kinh doanh.
Theo cách phân loại này vốn lu động đợc chia thanh những loại sau:
- Thứ nhất: Vốn lu động nằm trong quá trình dự trữ sản xuất bao gồm:
vốn nguyên liệu chính, vốn vật liệu phụ, vốn phụ tùng thay thế, vốn vật t bao
bì đóng gói và vốn công cụ lao động lao động nhỏ.
Thứ hai: vốn lu động nằm trong quá trình sản xuất bao gồm: vốn về sản
phẩm đang chế tạo, vốn và bán thành phẩm tự chế và vốn về chi phí chờ phân
bổ.
Thứ ba: Vốn lu động nằm trong quá trình lu thông bao gồm: vốn thành
phẩm, vốn thanh toán và vốn tiền mặt.
Dựa vào cách phân loại trên, ngời ta có thể xác định đợc kết cấu vốn lu
động. Kết cấu vốn lu động là quan hệ tỷ lệ giữa các thành phần vốn lu động
chiếm trong tổng số vốn lu động. Việc nghiên cứu kết cấu vốn lu động sẽ cho
ta xác định đợc trọng tâm quản lý chúng. Tất nhiên việc quản lý phải trên tất
cả các mặt, các khâu và từng thành phần vốn lu động, thế nhng việc tập trung
các biền pháp quản lý những bộ phận chiếm tỷ trọng lớn có ý nghĩa quyết
định đến việc tăng nhanh vòng quay và tiết kiệm vốn lu động.
Thông thờng thì việc xác định nhu cầu vốn lu động đợc xác định cho
từng khâu và mỗi khâu lại đợc xác định cho từng yếu tố vốn lu động.
Copyright: Tài liệu đại học ©