1. Mở đầu.
Khởi nguồn từ triều đại các vua Hùng, trong suốt mấy ngàn năm lịch sử
dựng nớc và giữ nớc dân tộc Việt Nam ta đã trải qua rất nhiều cuộc đấu tranh
giải phóng và bảo vệ Tổ Quốc, chúng ta đã rất tự hào với những vị anh hùng
dân tộc nh Bà Trng, Bà Triệu, Lê Lợi, Quang Trung ..., tự hào với những
chiến thắng nh chiến thắng Gò Đống Đa, Điện Biên Phủ dới đất và trên
không ..., đặc biệt những thắng lợi mà chúng ta giành đợc trong các cuộc đấu
tranh giành và giữ chính quyền, chiến tranh giải phóng dân tộc trong thời đại
Hồ Chí Minh dới sự lãnh đạo của Đảng đã kế thừa và phát triển truyền thống
quân sự quốc phòng lên một bớc mới. Những chiến công mà cha ông ta đã
giành đợc chính là nhờ có sức mạnh đoàn kết của cả dân tộc vĩ đại, cùng với
nó là sự xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh. Vận dụng và phát
triển sáng tạo học thuyết Mác-Lê Nin về chiến tranh, quân đội và quốc phòng
vào điều kiện cụ thể Việt Nam, Đảng ta đã giải quyết đúng đắn và sáng tạo
vấn đề tổ chức lực lợng trong khởi nghĩa và chiến tranh cách mạng với phơng
châm vũ trang toàn dân đi đôi với xây dựng Quân đội nhân dân, đồng thời
giải quyết tốt vấn đề về hậu phơng chiến lợc và lực lợng đồng minh chiến lợc
của cách mạng. Từ những kinh nghiệm và những bài học xơng máu trong sự
nghiệp dựng nớc và giữ nớc, và yêu cầu đòi hỏi của nhiệm vụ bảo vệ Tổ
Quốc hiện nay mà ta có thể khẳng định rằng xây dựng nền quốc phòng toàn
dân với lực lợng dân quân tự vệ vững mạnh, là nhiệm vụ chiến lợc và thờng
xuyên lâu dài,vừa khẩn trơng cấp bách trong cục diện đất nớc ngày nay, đó là
nhiệm vụ của toàn dân, toàn quân ta.
Dân quân tự vệ là lực lợng vũ trang quần chúng, không thoát ly sản xuất,
công tác, là một bộ phận của lực lợng vũ trang nhân dân của nớc Cộng
Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đặt dới sự lãnh đạo của đảng Cộng sản
Việt nam, sự quản lý, điều hành của Chính phủ và của Uỷ ban Nhân dân,
sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của cơ quan quân sự các cấp, là một trong
1
những công cụ chủ yếu để bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính
mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nớc ở cơ sở. Lực lợng này đợc

triển, xây dựng Tổ Quốc giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh.
Xuất phát từ những quan điểm, t tởng nhận thức của Đảng ta về việc giải
quyết mối quan hệ giữa xây dựng với bảo vệ Tổ Quốc trong quá trình lãnh
đạo cách mạng Việt Nam. Đảng ta luôn luôn cho rằng xây dựng và bảo vệ có
một mối quan hệ luôn luôn đi đôi trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng.
Bản chất âm mu của kẻ thù không thay đổi là xoá bỏ chế độ Xã Hội Chủ
Nghĩa, do đó xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc là quy luật phổ biến của các nớc
đi lên chủ nghĩa xã hội, quan điểm của Đảng ta phù hợp với lí luận của chủ
nghĩa Mác-Lê nin. Mối quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ, nó vẫn và luôn
luôn là quy luật phổ biến của cách mạng Xã Hội Chủ Nghĩa. Trong suốt quá
trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn chú trọng giải quyết tốt mối quan hệ
này.
Xuất phát từ thực tiễn của địa hình, của vị trí địa lí, chính trị, quân sự của
Việt Nam trong khu vực.Việt Nam có địa hình: chiều dài lớn, chiều rộng hẹp,
có đờng bờ biển dài trên 3200 km,có nhiều đảo và quần đảo, có vị trí rất quan
trọng ở khu vực Đông Dơng. Việt Nam là nớc đầu tiên trong khu vực đi theo
con đờng Xã Hội Chủ Nghĩa, là nớc Xã Hội Chủ Nghĩa đầu tiên ở Đông Nam
á đã và đang giơng cao ngọn cờ đấu tranh giải phóng dân tộc, giành độc lập
tự do cho Tổ Quốc, đòi toàn vẹn lãnh thổ trớc các cờng đế quốc lớn; đồng
thời cũng đã giành đợc nhiều thắng lợi to lớn và vang dội, gây đợc uy tín lớn
trên trờng quốc tế, điều đó làm cho kẻ thù vô cùng tức tối và càng làm cho
chúng chống phá ta quyết liệt hơn.
Xuất phát từ đặc điểm, tình hình thực tiễn của đất nớc ta hiện nay, đặc biệt
là từ những năm đổi mới, chúng ta đã thu dợc những kết quả to lớn trong
nhiều lĩnh vực song vẫn còn gặp nhiều khó khăn,trong khi đó kẻ thù câu kết
với nhau triệt để lợi dụng những khó khăn và tìm mọi cách để chống phá,
thôn tính Việt Nam. Nớc ta đang xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kì hoà
bình, đang thực hiện những đờng lối của Đảng về phát triển kinh tế -xã hội
sau những năm đổi mới, đẩy lùi lạm phát, đa kinh tế nhanh chóng phát triển,
trật tự an ninh đợc giữ vững. Nhân dân tin tởng vào đờng lối lãnh đạo của

4
quyền, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân của đất nớc, đồng thời lực l-
ợng dân quân tự vệ cũng là nòng cốt cho phong trào toàn dân đánh giặc ở địa
phơng.
Theo đờng lối quân sự của Đảng ta, lực lợng vũ trang nhân dân gồm 3 thứ
quân: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phơng và dân quân tự vệ. Từ trớc tới nay, dân
quân tự vệ luôn luôn giữ vai trò quan trọng trong chiến tranh nhân dân. Nói
đến chiến tranh nhân dân nhất thiết phải nói đến lực lợng dân quân tự vệ. Vì
vậy, việc nhận thức vai trò của dân quân tự vệ là rất quan trọng.
Trong chiến tranh lực lợng dân quân tự vệ luôn là lực lợng đi đầu trong
công tác bảo vệ trật tự an ninh tại hậu phơng đồng thời cũng tham gia chiến
đấu hiệu quả mỗi khi cần thiết.
Dân quân tự vệ còn có vai trò là lực lợng chủ yếu để tiến hành chiến tranh
du kích ở vùng sau lng địch và để bảo vệ hậu phơng rộng lớn của ta trong
cuộc kháng chiến chống đế quốc Pháp. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp,
dân quân tự vệ là lực lợng vũ trang đông đảo nhất, lại không thoát ly sản xuất
mà luôn luôn bám đất, bám dân để giữ làng, chống địch càn quét khủng bố,
làm thất bại âm mu lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng ngời Việt đánh
ngời Việt của chúng. Dân quân tự vệ đảm nhiệm việc trừ gian tiễu phỉ, tiêu
hao và tiêu diệt sinh lực địch, đánh vào hậu phơng của chúng... Dân quân tự
vệ với những vũ khí thô sơ nh giáo mác, gậy gộc, súng đạn... tự chế cũng đã
tìm cách đánh giặc rất tài tình khiến cho địch ăn không ngon, ngủ không yên.
Dân quân tự vệ còn là lực lợng nòng cốt động viên tổ chức và rèn luyện toàn
dân tham gia giết giặc. Dân quân tự vệ giữ vai trò hết sức quan trọng trong
việc bảo vệ hậu phơng của ta.
Lực lợng dân quân tự vệ là một khái niệm mới có trong mấy chục năm gần
đây tuy nhiên về bản chất lực lợng này đã luôn luôn tồn tại trong thế trận
chiến tranh nhân dân của ta từ rất lâu rồi. Từ thời phong kiến trong các cuộc
chiến tranh chống giặc ngoại xâm nhân dân ta đã biết lập thế trận vờn không
nhà trống với thế trận này ngời dân tuy không trực tiếp đánh phá quân địch