MỞ ĐẦU
1. Giới thiệu khái quát về luận án
Từ khi Luật Dân quân tự vệ được ban hành, hoạt động xây dựng lực lượng dân quân tự vệ (DQTV)
Quân khu 1 về chính trị đã được Đảng uỷ Bộ Tư lệnh Quân khu và cấp uỷ, chính quyền các địa phương quan
tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Nhờ đó, trình độ giác ngộ chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và năng lực thực
hiện chức trách, nhiệm vụ của lực lượng DQTV được nâng lên, góp phần tăng cường sự lãnh đạo của cấp
uỷ, hiệu lực quản lý của chính quyền, giữ vững ổn định chính trị, an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở. Tuy
nhiên, trong giai đoạn hiện nay có rất nhiều vấn đề mới tác động đến ý thức chính trị lực lượng DQTV
Quân khu 1. Đó là những biến đổi về cơ cấu xã hội - giai cấp ở nước ta, phân hoá giàu nghèo, thành
phần tham gia DQTV đa dạng, phức tạp; về xây dựng lực lượng tự vệ trong những doanh nghiệp không
phải doanh nghiệp nhà nước… âm mưu “phi chính trị hoá”lực lượng vũ trang của các thế lực thù địch.
Vì vậy, cần phải nghiên cứu tổng kết, rút ra kinh nghiệm nâng cao chất lượng chính trị lực lượng DQTV
Quân khu 1 những năm qua, nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn mới góp phần cung cấp cơ sở
khoa học nâng cao chất lượng chính trị của lự lượng DQTV Quân khu 1 giai đoạn hiện nay.
Công trình “Nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1 giai đoạn hiện nay”
góp phần làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn; đề xuất những giải pháp cơ bản nâng cao chất
lượng chính trị lượng DQTV Quân khu 1 giai đoạn hiện nay. Thực hiện nhiệm vụ đó, tác giả luận án đã dựa
trên nền tảng lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối đổi mới của
Đảng; sử dụng kết quả nghiên cứu của một số công trình có liên quan đến đề tài luận án đã được công bố
trong những năm gần đây. Đồng thời tác giả luận án đã tiến hành khảo sát thực tế hoạt động xây dựng lực
lượng DQTV Quân khu 1 từ khi Luật Dân quân tự vệ được ban hành đến nay.
2. Lý do lựa chọn đề tài
Trong xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng DQTV rộng khắp có chất lượng cao, đáp ứng
yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng. Đây chính là sự kế thừa
1
truyền thống, kinh nghiệm tổ chức lực lượng vũ trang trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc; vận dụng
và phát triển sáng tạo học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh vào điều kiện lịch sử mới của đất
nước và thời đại.
Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh về chính trị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng
hợp và sức mạnh chiến đấu là quan điểm nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam. Vì thế, việc nâng cao chất
lượng chính trị của lực lượng DQTV luôn là vấn đề trung tâm, then chốt trong xây dựng lực lượng DQTV cả

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu của đề tài lụân án: Nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV
Quân khu 1.
* Phạm vi nghiên cứu: Tập trung đi sâu nghiên cứu chất lượng chính trị và hoạt động nâng cao chất
lượng chính trị của lực lượng DQTV ở một số địa phương trên địa bàn Quân khu 1 kể từ khi có Luật Dân
quân tự vệ đến nay.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận án
* Đóng góp mới về khoa học của đề tài luận án:
- Luận giải và đưa ra quan niệm chất lượng chính trị và nâng cao chất lượng chính trị lực lượng
DQTV.
- Rút ra những kinh nghiệm nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1.
3
- Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng chính trị lực lượng DQTV Quân khu 1
đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc giai đoạn hiện nay.
*Ý nghĩa thực tiễn của đề tài luận án:
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho Đảng, Nhà nước mà trực
tiếp là Đảng uỷ, Bộ tư lệnh Quân khu 1, cấp uỷ, chính quyền các tỉnh, thành phố trên địa bàn Quân khu xác
định các chủ trương giải pháp nâng cao chất lượng chính trị lực lượng DQTV các địa phương, cơ sở. Luận án
có thể làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy môn CTĐ,CTCT và giáo dục quốc phòng trong các
nhà trường quân đội.
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
1.1. Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án
Ở Liên Xô đã có một số công trình nghiên cứu về lực lượng du kích trong chiến tranh giữ nước 1941 -
1945. Công trình Học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội của Bộ Quốc phòng Liên Xô, do nhà xuất
bản Quân đội nhân dân dịch và phát hành 1975, đã khái quát và phân tích hoạt động lãnh đạo của Đảng Cộng
sản và Nhà nước Xô viết trong lãnh đạo, chỉ đạo, xây dựng tổ chức và hoạt động của lực lượng dân quân trong
chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Vấn đề này xuất phát từ luận điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về
tính chất chính nghĩa, vai trò của quần chúng nhân dân trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc; về tiến hành chiến tranh
nhân dân bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ( XHCN); xuất phát từ kinh nghiệm và truyền thống của dân tộc Nga.

5
nước; Nhóm những công trình nghiên cứu về tổ chức xây dựng và hoạt động của lực lượng DQTV
Quân khu 1 với nội dung và phạm vi khác nhau.
* Những công trình nghiên cứu về tổ chức xây dựng và hoạt động của lực lượngDQTV của
cả nước trong các thời kỳ cách mạng.
Năm 1970, đồng chí Lê Duẩn[40], nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam có tác phẩm
Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, vì độc lập, tự do, vì chủ nghĩa xã hội tiến lên giành những thắng lợi mới .
Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có tác phẩm Nắm vững đường lối chiến tranh
nhân dân, đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 1975. Đại
tướng Văn Tiến Dũng, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, năm 1979 có công trình Sức mạnh giữ nước
của dân tộc Việt Nam.
Tổng cục Chính trị: Công tác đảng, công tác chính trị trong xây dựng và hoạt động của dân
quân tự vệ. Học viện Chính trị: Giáo trình về Công tác đảng, công tác chính trị trong công tác quân sự
địa phương. Cục Dân quân tự vệ : Hệ thống các văn bản nhà nước về công tác dân quân tự vệ và giáo
dục quốc phòng (2011). Học viện quốc phòng (2002): Giáo trình công tác đảng, công tác chính trị
trong công tác quân sự, quốc phòng địa phương. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm (2004):
Giáo trình về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Chấp hành chỉ thị của Đảng uỷ Quân sự Trung ương,
nay là Quân uỷ Trung ương, các đơn vị, địa phương đã tiến hành tổng kết 6 năm (2002 - 2008) thực hiện
Chỉ thị 16 - CT/TW ngày 5 tháng 10 năm 2002 của Ban Bí thư về Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối
với lực lượng DQTV và lực lượng dự bị động viên trong tình hình mới, từ xã phường, thị trấn đến Trung
ương; Tổng kết 12 năm thực hiện Pháp lệnh DQTV được tổ chức từ cấp xã đến quân khu, bộ, ngành
Trung ương. Cùng với các công trình của các học viện, nhà trường, cơ quan nghiên cứu, chỉ đạo, từ khi
Quốc hội khoá XII thông qua Luật Dân quân tự vệ đã có nhiều cán bộ khoa học, lãnh đạo quản lý nghiên
cứu, quán triệt các quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước về xây dựng lực lượng DQTV ở các cấp, các
ngành, địa phương cơ sở. Có thể dẫn ra ở đây một số công trình tiêu biểu :
6
Đại tá Hoàng Văn Thanh (2009), “Dân quân tự vệ tỉnh Quảng Trị - Lực lượng nòng cốt trong phòng
chống và khắc phục hậu quả thiên tai ở cơ sở”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 26 (70), tr.42-43. Đại tá Nguyễn
Chiến Trường (2009), “Xây dựng lực lượng dự bị động viên và xây dựng dân quân tự vệ vững mạnh ở vùng
biên giới tỉnh Gia Lai”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 26 (70), tr.44-46. Đại tá Lê Minh Quang (2009), “Xây

* Những công trình nghiên cứu về tổ chức xây dựng và hoạt động của lực lượng dân quân
tự vệ Quân khu 1 trong các thời kỳ cách mạng có liên quan đến đề tài luận án.
Bàn về vai trò của lực lượng dân quân du kích trong kháng chiến có các bài viết của Trung tướng
Hoàng Châu Sơn (2010), “Vai trò của lực lượng vũ trang địa phương trong chiến dịch Biên giới - Thu Đông
năm 1950”, Tạp chí DQTV- GDQP, số 39 (83), tr.39-41. Đại tá, Trần Hữu Hoàn (2010), “Lực lượng vũ trang
Cao Bằng trong chiến dịch Biên Giới - Thu Đông năm 1950”, Tạp chí DQTV- GDQP, số 39 (83), tr.42-44.
Thượng tá, Nguyễn Đức Thức (2011), “Lực lượng dân quân tự vệ Từ Sơn Bắc Ninh 76 năm xây dựng, chiến
đấu và trưởng thành”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 42 (86), tr.38-41. Đại tá Nguyễn Thắng (2010), “Lực
lượng vũ trang tỉnh Cao Bằng 60 năm xây dựng và trưởng thành”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 34 (78), tr.45-
48. Vũ Đức Thọ (2010), “Tự vệ Công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên hơn 50 năm xây dựng, chiến
đấu và trưởng thành”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 32 (76), tr.40-43. Nguyễn Đức Hạnh (2010), “Điểm
mới trong công tác huấn luyện dân quân ở xã Bình Long huyện Võ Nhai”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 38
(82), tr.40-41. Nguyễn Văn Lan (2010), “Huấn luyện dân quân tự vệ năm 2010 của tỉnh Bắc Ninh - Kết quả
và kinh nghiệm”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 34 (78), tr.18-20. Trần Đình Đích (2010), “Tỉnh Thái Nguyên
một trong những điểm sáng về thực hiện công tác giáo dục quốc phòng – an ninh”, Tạp chí DQTV - GDQP,
8
số 34 (78), tr.31-32. Hồ Sỹ Thế (2011), “Công tác bồi dưỡng quốc phòng an ninh ở Trường Quân sự
tỉnh Lạng Sơn - Kết quả và kinh nghiệm”, Tạp chí DQTV- GDQP, số 42 (86), tr.18-20. Hoàng Công
Hàm (2011), “Kết quả và một số kinh nghiệm tổ chức xây dựng lực lượng dân quân tự vệ ở tỉnh Lạng Sơn”,
Tạp chí DQTV- GDQP, số 43 (87), tr.8-11. Nguyễn Ngọc Sáng (2010), “Giáo dục chính trị - pháp luật, huấn
luyện quân sự cho lực lượng dân quân tự vệ của tỉnh Bắc Ninh năm 2009 - Một số vấn đề đặt ra”, Tạp chí
DQTV - GDQP, số 32 (76), tr.32-34. Lê Đắc Phượng (2011), “Một số kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện
công tác giáo dục quốc phòng, an ninh của tỉnh Bắc Kạn”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 47 (91), tr.20-21.
Nguyên Xuân Bình (2011), “Nhìn lại kết quả một năm đào tạo cán bộ quân sự cấp xã trình độ cao đẳng
ngành quân sự cơ sở ở Trường Quân sự Quân khu 1”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 48 (92), tr.13-16. Nguyễn
Kim Thái (2010), “Huyện Hữu Lũng Lạng Sơn với công tác bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh”,
Tạp chí DQTV - GDQP, 32(76), tr.11-13. Đoàn Văn Quân (2011), “Đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng
cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Trường Quân sự tỉnh Bắc Ninh”, Tạp chí DQTV - GDQP, số 45 (89),
tr.36-38. Mạc Vương Long (2011), “Nâng cao hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị trong xây dựng,
huấn luyện, hoạt động của dân quân tự vệ, dự bị động viên ở huyện Sơn Động”, Tạp chí DQTV - GDQP, số

nguyên tắc nâng cao chất lượng chính trị lực lượng DQTV Quân khu 1.
- Đánh giá đúng thực trạng, nguyên nhân; rút ra những kinh nghiệm nâng cao chất lượng chính
trị của lực lượng DQTV Quân khu 1.
- Nghiên cứu những yếu tố tác động, yêu cầu và những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng
chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1 giai đoạn hiện nay.
10
5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng,
luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu của khoa học chuyên ngành và khoa học liên ngành, trong đó tập
trung vào phương pháp hệ thống - cấu trúc, phân tích, tổng hợp, tổng kết thực tiễn, lô gíc - lịch sử, so sánh, thống kê,
khảo sát thực tế, điều tra xã hội học và phương pháp chuyên gia để nghiên cứu, luận giải nội dung khoa học của đề
tài luận án.
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG CHÍNH TRỊ CỦA LỰC LƯỢNG
DÂN QUÂN TỰ VỆ QUÂN KHU 1
1.1. Dân quân tự vệ, chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1
1.1.1. Quan niệm, đặc điểm dân quân tự vệ Quân khu 1
* Quan niệm dân quân tự vệ
Điều 3 Luật Dân quân tự vệ xác định: “DQTV lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản
xuất, công tác; là thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân nước Cộng hoà XHCN Việt Nam; là lực
lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, của Nhà nước, làm
nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương cơ sở khi có chiến tranh. Lực lượng này được tổ chức ở
xã, phường, thị trấn gọi là dân quân; được tổ chức ở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính
trị-xã hội, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế gọi là tự vệ”
Căn cứ vào Luật Dân quân tự vệ, và Hiến pháp của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, lực lượng
DQTV Quân khu 1 là lực lượng vũ trang quần chúng, không thoát ly sản xuất là một thành phần của lực
lượng vũ trang Quân khu 1. Lực lượng vũ trang Quân khu 1 gồm có các đơn vị bộ đội thường trực, các
cơ quan quân sự địa phương và lực lượng DQTV. Lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1 có chức năng,
11

lượng vũ trang nhân dân Việt Nam - lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất công tác; biểu
hiện ở mục tiêu, lý tưởng, hệ tư tưởng chính trị, quan hệ chính trị, thể chế, tổ chức chính trị, năng lực hoạt
động chính trị, chức năng, nhiệm vụ chính trị, các nguyên tắc tổ chức, hoạt động theo quan điểm, đường lối
của Đảng Cộng sản Việt Nam và Hiến pháp, pháp luật của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
* Chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1.
Trên cơ sở lý luận triết học Mác - Lênin về mối quan hệ biện chứng giữa chất và lượng. Tiếp cận
chất lượng dưới góc độ giá trị học, luận án đã đưa ra quan niệm chất lượng chính trị của lực lựơng dân quân
tự vệ Quân khu 1 là tổng hoà của ý thức, hệ tư tưởng chính trị, phẩm chất chính trị, quan hệ chính trị, năng
lực chính trị của từng cán bộ, chiến sỹ và đội ngũ, được thể hiện ra ở các hoạt động chính trị thực tiễn thực
hiện chức năng, nhiệm vụ chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1.
Chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1 bao gồm các yếu tố tạo thành sau đây:
Một là, trình độ nhận thức, giác ngộ chính trị, phẩm chất chính trị của cán bộ, chiến sỹ DQTV Quân
khu 1.
Hai là, trình độ, năng lực chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1
Ba là, sự rõ ràng, trong sạch, sự chuẩn mực trong các quan hệ chính trị của lực lượng DQTV Quân
khu 1
Bốn là, chất lượng hoạt động chính trị thực tiễn, thể hiện ở kết quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ
của lực lượng DQTV.
13
Trên đây là những yếu tố tạo thành chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1. Tuy nhiên,
cần có sự khu biệt giữa yếu tố tạo thành với những nhân tố, điều kiện chi phối ảnh hưởng đến chất lượng
chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1. Chất lượng chính trị của lực lượng DQTV phản ánh sự vận động,
phát triển của các yếu tố nội tại trong mối quan hệ hữu cơ với nhau. Biện chứng của sự phát triển chỉ ra rằng,
tổ chức, xây dựng và hoạt động của lực lượng DQTV Quân khu 1 không biệt lập, khép kín mà luôn chịu sự
tác động, ảnh hưởng, chi phối của môi trường chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh của thế giới, khu vực và đất
nước, của nhiệm vụ củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Sự tác động của môi trường chính trị, kinh tế - xã
hội hoặc là tạo ra những điều kiện thuận lợi, hoặc là gây ra những cản trở, khó khăn, thách thức đến nâng cao
chất lượng chính trị lực lượng DQTV Quân khu 1.
Chất lượng chính trị có vai trò rất quan trọng đối với phát triển phẩm chất năng lực của lực lượng
DQTV, vai trò đó được thể hiện ở những vấn đề sau đây:

Hai là, nâng cao trình độ giác ngộ chính trị, bản lĩnh chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1.
Ba là, nâng cao năng lực hoạt động chính trị thực tiễn, bồi dưỡng chuẩn mực quan hệ chính trị -
xã hội của lực lượng DQTV Quân khu 1.
Hình thức, biện pháp nâng cao chất lượng chính trị lực lượng DQTV bao gồm tổng hợp những hình
thức biện pháp công tác tư tưởng, công tác tổ chức, chính sách nhằm tác động vào ý thức chính trị, năng lực
chính trị của lực lượng DQTV làm cho các yếu tố ấy không ngừng phát triển một cách vững chắc. Các biện
pháp công tác tư tưởng bao gồm giáo dục chính trị tư tưởng thông qua các hình thức lên lớp chính trị tập
trung, tuyên truyền cổ động, tổ chức các hoạt động văn hoá văn nghệ, xây dựng đời sống văn hoá tinh thần ở
15
cơ sở để nâng cao trình độ giác ngộ chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống của lực lượng DQTV. Các biện
pháp công tác tổ chức, chính sách được sử dụng là tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu
của đảng bộ xã, phường, thị trấn, chi bộ thôn, bản làm hạt nhân lãnh đạo chính trị và đoàn kết toàn dân xây
dựng bản, làng, thôn, xã vững mạnh về mọi mặt. Thông qua sinh họat, hoạt động của các tổ chức mà lực
lượng DQTV là thành viên (tổ chức đảng, tổ chức đoàn, hội cựu chiến binh, hội nông dân, tổ chức công
đoàn ); phát triển đoàn, phát triển đảng; giáo dục rèn luyện đảng viên, xây dựng đội ngũ cốt cán của địa
phương trong lực lượng DQTV; các hoạt động đăng ký, quản lý; thông qua các hoạt động thực tiễn chính trị,
quân sự ở địa phương và ở các đơn vị DQTV; giáo dục quốc phòng . Xây dựng đơn vị DQTV vững mạnh về
chính trị, thông qua hoạt động huấn luyện, diễn tập, thực hiện chức năng, nhiệm vụ để bồi dưỡng, rèn luyện
bản lĩnh chính trị, bản lĩnh chiến đấu của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1.
1.2.2. Tiêu chí đánh giá nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1
Một là, đánh giá về nhận thức trách nhiệm, năng lực của các chủ thể trong nâng cao chất lượng chính
trị của lực lượng DQTV Quân khu 1
Hai là, đánh giá về nội dung, hình thức, biện pháp nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV
Quân khu 1.
Ba l ,à đánh giá phẩm chất chính trị, năng lực chính trị của lực lượng dân quân, tự vệ.
Bốn là, đánh giá thông qua kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cá nhân và đơn vị DQTV Quân khu 1.
1.2.3. Những vấn đề có tính nguyên tắc trong nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân
quân tự vệ Quân khu 1
Những vấn đề có tính nguyên tắc là hệ thống những luận điểm định hướng, chỉ đạo mọi hoạt động
nâng cao chất lượng dân quân tự vệ Quân khu 1.

2.1. Thực trạng nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1
Căn cứ vào quan niệm chất lượng chính trị và tiêu chí đánh giá, tác giả luận án đã khảo sát thực tế
nghiên cứu thực trạng chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1.
2.1.1. Những ưu điểm trong nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1
Một là, các chủ thể đã coi trọng, có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo với những chủ trương biện pháp
thiết thực nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV.
Hai là, chất lượng huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị cho DQTV Quân khu 1 được nâng lên.
Ba là, đơn vị DQTV nòng cốt ở Quân khu 1 đã được chăm lo xây dựng về mọi mặt, nhất là vững
mạnh về chính trị.
Những ưu điểm trên đã trực tiếp nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1. Vấn
đề này được thể ở: Đại đa số DQTV Quân khu 1 có nhận thức và thái độ chính trị đúng. Về cơ bản lực lượng
DQTV Quân khu 1 có năng lực hoạt động chính trị thực tiễn và giải quyết đúng đắn các mối quan hệ xã hội.
Hiện nay lực lượng DQTV Quân khu 1 có khả năng hoàn thành nhiệm vụ và có những nhiệm vụ hoàn thành
tốt.
2.1.2. Những hạn chế trong nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1
Thứ nhất, một số địa phương trên địa bàn Quân khu 1 còn lung túng; chưa có những giải pháp đồng
bộ, chính sách thống nhất để chỉ đạo, hướng dẫn các ngành, các cấp và huy động sức mạnh của toàn xã hội
vào giải quyết các vấn đề về xây dựng lực lượng DQTV nói chung và nâng cao chất lượng chính trị của
DQTV nói riêng.
Thứ hai, công tác đăng ký,quản lý DQTV ở một số địa phương, cơ sở trên địa bàn Quân khu 1
những năm vừa qua cũng còn bộc lộ một số hạn chế, khuyết điểm. Thực hiện các quy định, quy chế
18
đăng ký, quản lý DQTV có mặt chưa thật chặt chẽ, còn mang tính chất “thủ tục hành chính”.
Thứ ba, Vai trò chủ trì phối hợp trung tâm hiệp đồng của cơ quan quân sự địa phương các cấp tham mưu
cho cấp uỷ đảng, chính quyền còn hạn chế, chưa nắm chắc tình hình và biến động của DQTV.
Thứ tư, một số chính sách và thực hiện chính sách đối với lực lượng DQTV còn nhiều bất cập.
Những hạn chế trên đã làm giảm sút chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1. Vấn
đề này được thể hiện ở: Một bộ phận DQTV chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của DQTV
trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN. Tuy lực lượng DQTV đã đáp ứng yêu cầu về số
lượng, nhưng bộ phận thực sự có phẩm chất chính trị, đạo đức,lối sống đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chiếm

trên địa bàn Quân khu 1 là vấn đề quan trọng hàng đầu đối với việc nâng cao chất lượng chính trị của lực
lượng DQTV. Thứ hai, thực hiện có hiệu lực, hiệu quả nguyên tắc Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và
toàn dân tham gia xây dựng, nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1.
Thứ ba, thực hiện đúng các quy định về tuyển chọn, đăng ký, quản lý lực lượng dân quân tự vệ là khâu quan
trọng, là điều kiện tiên quyết bảo đảm độ tin cậy về chính trị. Thứ tư, thực hiện tốt phối kết hợp giữa các lực
lượng trong nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1. Thứ năm, phát huy hiệu lực
công tác đảng, công tác chính trị trong giáo dục, rèn luyện nâng cao trình độ giác ngộ chính trị, bản lĩnh
20
chính trị cho lực lượng dân quân tự vệ. Thứ sáu, chế độ, chính sách phù hợp và thực hiện nghiêm túc, đầy đủ,
chu đáo là động lực thúc đẩy lực lượng dân quân tự vệ hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ.
Kết luận chương 2
Những năm qua quán triệt các quan điểm, chủ trương của Đảng, Luật Dân quân tự vệ, hoạt động xây
dựng lực lượng DQTV Quân khu 1 đã có chuyển biến tích cực trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức
thực hiện. Nhờ đó, chất lượng chính trị của DQTV cơ bản được giữ vững, chất lượng tổng hợp được nâng
lên, góp phần vào tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ, hiệu lực quản lý của chính quyền, làm trong sạch địa
bàn, bảo đảm ổn định chính trị, an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở. Lực lượng DQTV có ý thức, trách nhiệm
chính trị trong thực hiện những quy định của Luật Dân quân tự vệ; đại đa số DQTV sẵn sàng nhận và hoàn
thành nhiệm vụ.
Tuy nhiên, so với yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN trong giai đoạn mới thì chất lượng chính trị
của DQTV có mặt chưa thật vững chắc. Còn có biểu hiện chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, vị trí chiến lược
của DQTV trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chất lượng chính trị của DQTV Quân khu 1,
nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới,
hiệu quả hoạt động chưa cao, nhất là khi có tình huống phức tạp về chính trị, xã hội. Những bài học kinh
nghiệm nâng cao chất lượng chính trị DQTV những năm qua cần được nghiên cứu kế thừa vào việc xác
định các giải pháp nâng cao chất lượng chính trị lực lượng DQTV Quân khu 1 hiện nay.
Chương 3
YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHÍNH TRỊ CỦA LỰC LƯỢNG
DÂN QUÂN TỰ VỆ
QUÂN KHU 1 GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
3.1. Những yếu tố tác động và yêu cầu nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự

giai đoạn hiện nay
3.2.1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm phát huy vai trò của các chủ thể trong nâng cao chất lượng
chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1
Giải pháp này đòi hỏi phải thực hiện tốt các biện pháp:
Thứ nhất, thống nhất nhận thức trong các cấp uỷ, chính quyền và cơ quan quân sự địa phương đối với
nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng DQTV ở địa phương.
Thứ hai, phân định và thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức, lực lượng
trong nâng cao chất lượng chính trị DQTV Quân khu 1 ở địa phương.
3.2.2. Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị và quản lý chặt chẽ lực lượng dân quân tự vệ
Quân khu 1
Giải pháp này đòi hỏi phải thực hiện tốt các biện pháp:
Một là, nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1
Hai là, tổ chức quản lý tốt chất lượng chính trị của lực lượng DQTV Quân khu 1.
3.2.3. Thực hiện tốt chính sách, luật pháp, tạo môi trường thuận lợi nâng cao chất lượng chính trị
của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1
Giải pháp này đòi hỏi phải thực hiện tốt các biện pháp:
Một là, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, chu đáo, tận tình chính sách của Đảng, Nhà nước đối với lực lượng
DQTV Quân khuân khu 1.
Hai là, tiếp tục nghiên cứu đề nghị Đảng, Nhà nước bổ sung, sửa đổi hoàn thiện hệ thống chính
sách đối với DQTV.
23
3.2.4. Đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn, quan tâm dự báo tình hình, kịp thời phát hiện và giải
quyết những vấn đề mới nảy sinh, không ngừng nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân
tự vệ Quân khu 1 giai đoạn hiện nay
Giải pháp này đòi hỏi phải thực hiện tốt các biện pháp:
Một là, nâng cao chất lượng công tác tổng kết thực tiễn, phổ biến những kinh nghiệm và cách làm hay trong
nâng cao chất lượng chính trị của lực lượng dân quân tự vệ Quân khu 1.
Hai là, bám sát thực tiễn, kịp thời phát hiện và có giải pháp thiết thực để giải quyết những vấn đề mới
nảy sinh bảo đảm cho chất lượng chính trị của lực lượng DQTV quân khu 1 không ngừng được củng cố, phát
triển đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc ở địa phương, cơ sở.

3. Quán triệt các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong những
năm qua công tác xây dựng lực lượng DQTV ở Quân khu 1 đã có chuyển biến tích cực trong lãnh đạo, chỉ
đạo và tổ chức thực hiện. Nhờ đó, chất lượng chính trị cơ bản được giữ vững, chất lượng tổng hợp được nâng
lên, góp phần vào tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ, hiệu lực quản lý của chính quyền, làm trong sạch địa
bàn, bảo đảm ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở. Tuy nhiên, chất lượng chính trị
của lực lượng DQTV Quân khu 1 chưa thật vững chắc còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu cao của
nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.
25