MỐI QUAN HỆ GIỮA HOÀN CẢNH VÀ TÍNH CÁCH TRONG TIỂU
THUYẾT EUGENIE GRANDET CỦA HNORE DE BALZAC .
MỤC LỤC
1. Khái quát chung.
3
1.1. Tình hình xã hội Pháp thế kỉ XIX
3
1.2. Văn học hiện thực phê phán Pháp
4
1.2.1. Tình hình văn học Pháp
4
1.2.2. Chủ nghĩa hiện thực phê phán.
5
2. Tác giả và tác phẩm
6
2.1. Tác giả
6
2.2. Tác phẩm Eugenie Grandet
9
3. Mối quan hệ giữa hoàn cảnh và tính cách trong tiểu thuyết Eugenie
Grandet Honore de Balzac
10
3.1. Tìm hiểu về thuật ngữ hoàn cảnh, tính cách, quan hệ giữa hoàn cảnh
và tính cách
10
3.1.Khái niệm hoàn cảnh và tính cách.

11
3.1.1.Mối quan hệ giữa hoàn cảnh và tính cách.

11

Châu Âu. Đến năm 1799, sau cuộc đảo chính, chính quyền về tay Napoleon, thiết lập
chế độ tổng tài và nền đế chế thứ nhất (1804-1814).
Chính phủ Napoleon là một chính phủ tư sản, bảo vệ quyền lợi cho giai cấp tư
sản. Sau khi nắm chính quyền Napoleon đã tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược
và hầu hết các nước Châu Âu đều bị bắt dưới ách thống trị của đế quốc Pháp. Nhưng
đến 1815, Napoleon bị đánh bại tại trận Waterloo, thiết lập liên minh và đưa dòng họ
Buorbons trở lại nắm chính quyền ở Pháp. Vua Louis XVIII lên ngôi, thiết lập nền
Trùng Hưng (1815-1830).
Năm 1830, cuộc cách mạng tháng Bảy đã làm sụp đổ dòng họ Buorbons, nhưng
giai cấp tư sản đã lợi dụng cách mạng để thành lập nền quân chủ tháng Bảy (1830-
1848). Sau đó, giai cấp tư sản quay ra đối phó với nhân dân lao động, nhất là với
phong trào công nhân phát triển mạnh từ những năm 30 trở đi. Họ thẳng tay đàn áp
những cuộc nổi dậy ở Lyon (1831, 1834), Paris (1832,1834)…nhất là ngày đẫm máu
tháng 6 năm 1848. Chính những cuộc đầu tranh của giai cấp công nhân trong thời gian
đó đã dẫn đến cuộc cách mạng 1848: đó là trận giao chiến lớn đầu tiên giữa giai
cấp…,cuộc đầu tranh nhằm duy trì hoặc thủ tiêu trật tự tư sản (Mác).
Tháng chạp năm 1848, Louis Bonaparte trúng cử trong cuộc bầu cử nước cộng
hòa. Tháng 11 năm 1852, thành lập Đế chế II, Louis Bonaparte lên ngôi hoàng đế,
xưng là Napoleon III. Ngày 2 tháng 9 năm 1870, Napoleon III thua Phổ. Ngày 4 tháng
9, đế chế II sụp đổ, nền cộng hòa III được thiết lập.
1.2. Văn học hiện thực phê phán Pháp
1.2.1. Tình hình văn học Pháp
3
Sự biến động mọi mặt về chính trị, xã hội, văn hóa đã ảnh hưởng sâu sắc đến tình
hình văn học Pháp ở giai đoạn này. Sau những năm 1820, chủ nghĩa hiện thực phê
phán Pháp ra đời. Đến thời kì nền Quân chủ tháng Bảy (1830-1848), nó càng phát
triển mạnh mẽ.
Các nhà văn hiện thực phê phán, bằng những hình tượng nghệ thuật, ở mức
độ này hay khác đều nói đến thực chất của giai cấp tư sản: “Giai cấp tư sản đã
biến phẩm cách con người thành một giá trị trao đổi tầm thường…, giai cấp tư sản đã

Flaubert là nhà văn tiêu biểu cho chủ nghĩa hiện thực phê phán trong giai đoạn
này.
1.2.2. Chủ nghĩa hiện thực phê phán
Chủ nghĩa hiện thực phê phán ra đời và phát triển trong những điều kiện lịch sử
nhất định. Trong nửa sau những năm 20 của thế kỉ XIX, chủ nghĩa hiện thực mới xuất
hiện thành một khuynh hướng văn học . Còn chủ nghĩa lãng mạn đã phát triển rực rỡ.
Vì thế giữa chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa hiện thực phê phán có những quan hệ
mật thiết với nhau. Ở Pháp, các nhà hiện thực và các nhà lãng mạn tiến bộ đấu tranh
chống lại thứ văn học phản động dưới thời Trung Hưng, chủ yếu là chống lại những
nhà văn cổ điển chủ nghĩa hậu sinh.
Trong quá trình phát triển, chủ nghĩa hiện thực phê phán thế kỉ XIX đạt đến mức
cổ điển về nội dung phê phán toàn diện xã hội tư sản và những chuẩn mực của nghệ
thuật điển hình hóa. Chủ nghĩa hiện thực phê phán đã khai triển những mâu thuẫn của
thực tế xã hội tư sản, đã ý thức khá sâu sắc những hiện tượng mâu thuẫn, động lực của
sự phát triển xã hội và phân tích được những mặt cốt yếu nhất của ý thức và trật tự tư
sản.
Đặc điểm quan trọng của chủ nghĩa hiện thực phê phán là sự phản ánh thực tại
một cách chân thực, cụ thể…nhờ khả năng quan sát của nhà văn, nhận biết được xã
hội tự bộc lộ qua những mâu thuẫn, qua đấu tranh giai cấp, và sáng tạo trên cơ sở
những gợi ý của lịch sử.
Chủ nghĩa hiện thực thừa nhận giá trị của thực tế khách quan. Trong khi quan sát
thực tế, các nhà hiện thực đi sâu vào bản chất, phát hiện những mâu thuẫn trong hiện
thực .
Chủ nghĩa hiện thực phê phán xây dựng những điển hình Ngoài sự chính xác của
các chi tiết ra, còn phải nói đến sự thể hiện chính xác những tính cách điển hình trong
những hoàn cảnh điển hình (Angghen). Nhà văn hiện thực chú ý đầy đủ đến những
5
hoàn cảnh lịch sử cụ thể, chú trọng nghiên cứu những quan hệ hiện thực và quan hệ
biện chứng phức tạp của thế giới khách quan. Về phương diện miêu tả những tính cách
điển hình, các nhà hiện thực cố gắng bảo vệ tỷ lệ của hoàn cảnh sống thực, miêu tả

làm công việc xuất bản, xây dựng nhà in, đúc chữ in, Nhưng rồi hoạt đông kinh doanh
chỉ đem lại cho ông sự thua lỗ.
Mười năm đầu tiên trên bước đường sự nghiệp của Balzac là mười năm thật bại
chua chát. Nhưng đối với Balzac, mười năm ấy cũng là mười năm tích lũy thực tế,
thâm nhập cuộc sống.
Sự nghiệp sáng tác của Banzac bắt đầu từ 1829, khi xuất bản cuốn những người
Chuans. Đến những năm 30-40, tiểu thuyết của Balzac phong phú về nhiều mặt. Là
những năm rực rỡ trong quá trình sáng tác của tác giả. Năm 1842, Balzac tập hợp toàn
bộ tác phẩm của mình thành một kho với nhan đề Tấn trò đời. Đến năm 1847, Balzac
đã hoàn thành 97 tác phẩm, hơn hai phần ba dự kiến Tấn trò đời.
Năm 1845 và 1849, ông ứng cử vào viện Hàn lâm nhưng không lần nào thành
công. Ngày 14 tháng 3 năm 1850, ông kết hôn với bà Hanxka, một quý tộc Balan đã
có quan hệ(chủ yếu qua thư từ) 18 năm nay. Ngày 21 tháng 8 năm 1850 ông mất sau
khi trở về Paris.
Sự nghiệp sáng tác
Balzac là nhà văn hiện thực phê phán lớn nhất của Pháp và của cả Tây Âu ở nửa
đầu thế kỉ XIX. Căn cứ vào quá trình phát triển tư tưởng và phương pháp sáng tác của
Balzac, hoạt động văn chương của Balzac có thể chia làm bốn giai đoạn:
Giai đoạn thứ nhất (1821-1829).
Giai đoạn thứ nhất, Balzac thiên về sáng tác những loại tiểu thuyết phiêu liêu và
lịch sử. Trong các tiểu thuyết thời kì này, Balzac còn nói đến tính tích cực của giai cấp
tư sản, vì nhà văn chưa tách giai cấp tư sản ra khỏi đẳng cấp thứ 3, vẫn xem họ là
thành phần của mặt trận chống phong kiến. Về phương pháp sáng tác, Balzac còn bị
chủ nghĩa lãng mạn ràng buộc. Tác phẩm tiêu biểu là vở kịch Cromwell, Người nữ kế
thừa của Birague, Jean- Louis, Nàng tiên cuối (1822), Bàn về con trưởng, Lịch sử vô
tư về dòng Jesuites…(1824), Wann- Chlore, Cẩm nang của người tử tế (1825),… Đến
Những người Chouans (1829) là tác phẩm đầu tiên làm cho tác giả nổi tiếng và đánh
dấu bước chuyển biến từ giai đoạn thứ nhất sang giai đoạn thứ hai. Trong Những
người Chouans, ngoài xu hướng chống quý tộc như những tác phẩm trước kia, Balzac
7

8
cáo, lên án. Tấn trò đời là một bức tranh tổng hợp mọi mặt của cuộc sống trong đó các
lực lượng đấu tranh với nhau.
Giai đoạn thứ tư (1848-1850)
Giai đoạn này Balzac không viết được nhiều tác phẩm như trước, nhưng qua
những bài bút kí, bài báo, thư từ, Balzac có một sự chuyển biến tư tưởng mạnh mẽ.
Trong bức thư ngỏ Lời công bố chính trị của lòng tin viết vào mùa xuân 1848, Balzac
tự nhận mình đứng về phía Cộng hòa và nêu lên những nỗi bất bình ngày càng tăng
của nhân dân.Khi cách mạng nổ ra Bức thư lao động của ông phê phán đường lối
chính trị của chính quyền lâm thời đối với giai cấp công nhân…
Những năm cuối đời của mình, Balzac vẫn lao động không mệt mỏi và định xây
dựng một tác phẩm liên hoàn gồm nhiều vở kịch nhân dân. Vở kịch Vua ăn mày (mất
bản thảo) là tác phẩm cuối cùng.
2.2. Tác phẩm Eugenie Grandet
Vị trí của tác phẩm Eugenie Grandet trong Tấn trò đời
Eugenie Grangdet ra đời năm 1833, thời kì đầu của nền Quân chủ tháng Bảy,
thời kì đồng tiến tác oai tác quái. Đây là tác phẩm ưu tú nhất ở giai đoạn thứ hai trong
quá trình sáng tác của Balzac và cũng là một trong những tác phẩm ưu tú nhất của Tấn
trò đời. Quyển sách đã làm cho Balzac nổi tiếng. Chính tác giả cũng lấy làm thỏa mãn
sau khi viết xong cuốn tiểu thuyết này.
Tác phẩm này nằm trong Những cảnh đời tỉnh lẻ thuộc phần Khảo luận phong
tục của Tấn trò đời.
Nội dung
Trong thị trấn Saumur- một địa phương buồn, tẻ nhạt của nước Pháp, nổi lên một
gã tư sản giàu có, keo kiệt: lão Grandet. Grandet có một cô con gái tên là Eugenie đã
đến tuổi lấy chồng. Nhiều chàng trai trong vùng ngắp nghé tranh cưới Eugenie
grangdet- cô con gái duy nhất có quyền thừa kế toàn bộ tài sản của ông cha giàu có.
Sống với người cha keo kiệt luôn điều khiển và chi phối mọi chi tiêu trong sinh hoạt
gia đình, Eugenie và người mẹ đã quen sống cuộc đời nhẫn nhục, âm thầm, bần hàn.
Vào ngày sinh nhật của Eugenie , người em họ đến từ Paris tên là Charles đến đã xáo

•Hoàn cảnh
10
− Là toàn thể nói chung những nhân tố khách quan bên ngoài có tác động
đến sự xảy ra hoặc diễn biến của sự việc nào đó. (Từ điển Tiếng Việt. Minh Tâm-
Thanh Nghi- Xuân Lãm. NXB Thanh Hóa)
− Những nhân tố chủ quan bên ngoài bao gồm cả không gian, thời gian,
con người, mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa… xung quanh một sự viêc
nào đó.
•Tính cách.
− Là sự khái quát về bản chất xã hội, lịch sử, tâm lí của con người dưới
hình thức những con người cá thể. (Từ điển thuật ngữ văn học, Lê Bá Hán- Trần Đình
Sử- Nguyễn Khắc Phi. NXBGD)
− Cơ sở tâm lí của tính cách văn học là tổng hòa các đặc điểm cá nhân
vững bền của một nhân cách, hình thành và thể hiện trong hoạt động và giao tiếp, quy
định các phương thức hành vi điển hình đối với cá nhân đó.
− Do vậy tính cách văn học thường biểu hiện ở phương thức hành vi ổn
định, lặp đi lặp lại trong các tình huống khác nhau của nhân vật. Nhưng tính cách văn
học là một hiện tượng khái quát nghệ thuật, thể hiện cách hiểu biết, đánh giá và lí
tưởng của tác giả. Vì vậy mà những phương tiện không thể thiếu để thể hiện tính cách
văn học là xây dựng cốt truyện, xung đột miêu tả ngoại hình và nội tâm, khắc họa
ngôn ngữ, lựa chọn chi tiết, tổ chức kết cấu.
− Chỉ có sự sáng tạo, tài năng, vốn sống phong phú, phát hiện sâu sắc mới
thật sự làm cho tính cách văn học có được sức sống trên trang sách.
3.1.2. Quan hệ giữa hoàn cảnh và tính cách.
− Là sự gắn kết giữa hoàn cảnh và tính cách mà nếu hoàn cảnh thay đổi thì
có thể tác động đến tính cách làm cho tính cách thay đổi hoặc là nếu tính cách thay đổi
cũng sẽ tác động đến hoàn cảnh làm hoàn cảnh thay đổi.
− Hoàn cảnh góp phần tạo nên tính cách nhân vật đồng thời tính cách nhân
vật hình thành, biến chuyển phù hợp với sự biến chuyển của thực tế khách quan. Thế
giới nội tâm được phơi bày, phân tích tinh vi, thể hiện chặt chẽ với mỗi hoàn cảnh bên

rẻ như cho không. Vì người dân Saumur hiếm người theo cách mạng, cho nên bác
12
Grandet được xem là người táo bạo, là chiến sĩ Cộng hòa, là nhà ái quốc, là người
tiếp thu tư tưởng cấp tiến, và được bầu làm thị trưởng. Năm 1806, Grandet tiếp nhận
ba tài sản do gia đình bên vợ để lại. Không biết tài sản để lại là bao nhiêu nhưng chỉ
biết rằng những người quá cố vốn là những người keo kiệt, keo kiệt say sưa, đã từ lâu
họ chỉ ưa chất của lại để lén lút ngắm nghía. Còn ông già Bectenlie thì cho rằng bỏ
tiền ra cho vay nặng lãi là tiêu hoang, ngồi mà ngắm vàng lại lợi hơn cho vay thu
lãi… phải chăng chính những điều này đã phần nào ảnh hưởng tới lối sống và tính
cách của Grandet sau này?
Như vậy, Grandet xuất thân là một người lao động thực thụ, nhưng chính xu thế
chung của xã hội thời đó đã biến ông thành một con người chỉ biết chú trọng vào lợi
ích cá nhân, biến công việc phục vụ cộng đồng thành công cụ để tư lợi cá nhân.
Grandet biết lợi dụng hoàn cảnh để tăng nhanh của cải. Tiếp thu gia tài của bên vợ ông
Grandet đồng thời tiếp thu luôn lối sống của những con người keo kiệt, bủn xỉn. Do
đó, nhân cách và phẩm chất cá nhân của Grandet chính là sự hòa nhập của bản chất cá
nhân cộng với sự tiếp thu lối sống của xã hội (đại diện là nhà vợ).
Bên cạnh đó, xã hội mà Grandet sống là xã hội của giai cấp tư sản đang lên, xã
hội mà đồng tiền được đề cao và chi phối con người bằng quyền lực vô biên của nó,
đồng tiền lúc ấy có một sức nặng thật ghê gớm. Gắn liền lối sống của Grandet với
những đặc điểm tình hình lúc bấy giờ, Balzac đã xem cuộc cách mạng 1789- 1794 như
một bước nhảy vọt trong quá trình phát triển của giai cấp tư sản và cuộc cách mạng ấy
đã đặt nền móng cho sự làm giàu của Grandet. Chính điều ấy đã làm hình thành nên ở
con người Grandet tính tham vàng, và không phải chỉ riêng Grandet, hoàn cảnh xã hội
ấy đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc hình thành nên tính cách của những con người
sống trong đó. Nó khiến cho người ta cũng trở nên hám vàng, cũng tham lam, keo kiệt,
cũng muốn được phất lên như ông thị trưởng Saumur. Grandet là một điển hình của
tư sản Pháp, điểm nổi bật trong con người hắn là tính tham tiền, keo kiệt, bủn xỉn. Về
ngoại hình, Grandet có đôi mắt vừa tỉnh táo vừa thao láo như muốn nuốt sống người
ta, trán đầy nếp răn ngang và những cục u tiêu biểu cho tâm tính con người. Chóp mùi

lấy tiền làm lẽ sống, làm hạnh phúc, đồng tiền chà đạp lên tất cả và sai khiến mọi
người. Grandet đồng thời là hình ảnh tương lai của xã hội Tư Bản
14
Có thể nói, xã hội Pháp thế kỷ XIX là một xã hội mà hoàn cảnh làm cho con
người sống thủ đoạn hơn. Lòng hám vàng ấy không phải là bản chất bẩm sinh của con
người Grandet, mà đó chính là sản phẩm của việc làm giàu của hắn, của thời đại hắn
sống. Lịch sử làm giàu của hắn gắn chặt với thực tế nước Pháp những năm sau cách
mạng 1789. Grandet là nhân vật của thế kỷ XIX sau khi giai cấp Tư Sản Pháp giành
được địa vị thống trị. Balzac đã xây dựng một điển hình Tư Sản chiến thắng, vươn lên
từ đẳng cấp thứ ba sau cách mạng 1789.
Tính cách của nhân vật gắn liền với hoàn cảnh, chính hoàn cảnh sống là yếu tố
quan trọng và tác động mạnh mẽ đến việc hình thành và phát triển nên tính cách.
Trong tác phẩm của mình, Balzac đã rất thành công trong việc xây dựng những tính
cách điển hình trong những hoàn cảnh điển hình. Đó là hoàn cảnh sống thực của nhân
vật với những mối quan hệ cụ thể và qua trình phát triển tất yếu của lịch sử.
3.2.2. Nhân vật Eugenie.
Trong tác phẩm đi liền với những nhân vật bị đồng tiền là biến chất như Grandet
còn có nhân vật Eugenie Grandet- nạn nhân của đồng tiền.
Eugenie vốn thuộc loại thanh niên tầng lớp tiểu tư sản thân hình khoẻ mạnh
nhưng nhan sắc trông có vẻ dung tục với thân hình cao và nở năng. Sống trong thị
trấn, nhưng cô hầu như chỉ tiếp xúc với mẹ mình là bà Grandet và mụ Nanon. Eugenie
được thừa hưởng từ mẹ cô sự hiền lành và thánh thiện ngay trên khuôn mặt nàng cái
vẻ cao quý bảm sinh mà tự nàng không biết; hoạ sĩ sẽ nhìn thấy dưới vừng trán phảng
lặng cả một đại dương tình cảm, và trong đáy mắt, qua hàng mi ngùn ngụt một vẻ cao
cả thần tiên. Vẻ mặt và đường nét chưa hề bị những cuộc truy hoan huỷ phá; nổi bật
lên êm đềm như chân trời xa trên mặt nước hồ yên tĩnh. Ở Eugenie, người khác có thể
cảm nhận được sụ trong trắng, thơ ngây và hết sức thật thà. Vì vậy, khi mọi người đến
chúc mừng sinh nhật cô cái không khí gia đình đầm ấm trong phòng khách cổ kính
màu tro, mập mờ hai ngọn nến, những tiếng cười hoà điệu với tiếng xa quay đều của
mụ Nanon- tiếng cười ấy chỉ thành thực trên môi hai mẹ con Eugenie. Bởi vì mẹ con

thơ ngây và chân thành, nàng đã yêu Charles- một tình yêu với những tình ý yêu chớm
nở và một niềm khát vọng không lẫn dục tình.
Tính cách của Eugenie chuyển biến từ cam chịu, đến thức tỉnh và sau đó là tự
nhận thức việc làm của mình. Nàng đã đem tá quà cưới của mình cho Charles. Khi
Grangdet cậy hộp vàng của Charles kí gửi cho nàng là lúc này sự xung đột đó nảy sinh
16
từ sự va chạm của hai tính cách mạnh như nhau do những dục vọng trái ngược nhau:
sự keo kiệt ham muốn tất cả và tình yêu cũng muốn gửi trao tất cả…Tính cách của
Eugenie phát triển trong một quá trình làm sáng tỏ mối liên hệ giữa con người và đời
sống xã hội, giữa tính cách và hoàn cảnh, giữa tâm lý và môi trường cuộc sống. Nàng
đem vàng cho Charles để giúp Charles qua cơn hoạn nạn và lúc đó nàng nhận thức
tiền bạc là một phương tiện. Thế thôi, nhưng rồi cũng không thoát khỏi cái xu thế tất
yếu của thời đại coi trọng đồng tiền khi nàng tin rằng cậu sẽ làm giàu-vàng này sẽ phù
hợp với cậu. Rồi một ngày kia câu lại trả cho tôi. Hay là chúng ta hùn vốn với nhau.
Tính cách hiện thực của cô cũng đa diện, phức tạp. Nàng sống trong trắng, tình cảm
mãnh liệt nhưng do ảnh hưởng của hoàn cảnh, nàng thấy cũng cần làm giàu, cần quản
lý gia tài, và đúng như Banzac mô tả: Ở bà có tất cả cái cao quay của sự đau khổ, cái
trong sạch của con người tuy cọ xát với cuộc đời mà tâm hồn không dấy bẩn, nhưng
cũng có cái cứng nhắc của cô gái già và thói quen bủn xỉn trong cuộc sống tủn mủn
của tỉnh nhỏ và bà chăm tích luỹ lợi tức và có thể làm cho người ta tưởng là keo kiệt.
Nhưng nổi bật trong quá trình chuyển biến tính cách của Eugenie là sự tác động ngược
trở lại của Eugenie đối với hoàn cảnh nàng cam chịu giam cầm đói khát, nhưng không
chịu nhượng bộ, không chịu để cho bố làm tổn thương đến tình cảm của mình.
Sau khi nhận thức và phản kháng, Eugenie đã giữ được tình yêu của mình. Đó là
một tình yêu thánh thiện vì Charles thì dù trăm nghìn cay đắng ta cũng chịu được với
sự chung thuỷ mối tình đầu, mối tình duy nhất chỉ làm cho nàng sầu muộn…từ bảy
năm nay mối tình của nàng át tất cả…kho bàu của nàng là cái hộp của Charles. Nhưng
đồng tiền không chỉ biền Grandet thành nô lệ của nó mà còn tha hoá con người
Charles. Vì đồng tiền mà Grandet đã ngăn cản tình yêu của Eugenie với Charles, giờ
đây cũng chính nó làm thay đổi Charles. Tình yêu đã làm cho cuộc đời âm u của nàng

và còn đòi hỏi thêm bơ nữa. Điều đó chứng tỏ những năm tháng sống ở Pari, Charles
rất được chiều chuộng, được ăn no mặc ấm. Ngay cả khi đến ở nhà bác ruột Charles
vẫn không bỏ được các sinh hoạt mang kiểu tư sản ấy.
Tuy nhiên chính bản thân hắn ta chưa tham gia một hoạt động kiếm lãi nào. Vì
thế hắn vẫn là một người sống tình cảm, biết khâm phục, biết yêu đương. Đến Saumur
khi nghe tin bố chết, hắn tỏ ra hết sức đau khổ, khóc lóc rất thảm thiết: Tiếng than
khóc của Charles nổi lên giữa mấy bức tường, nghe rất ảm đạm và dội thành tiếng
18
vang. Trong hoàn cảnh đau buồn ấy, được sự quan tâm chăm sóc của Eugenie, hắn đã
yêu tha thiết người chị họ của mình.
Không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cử chỉ, lời nói mà Balzac còn trực tiếp đưa ra
những nhận định của mình về Charles Eugenie thấy Charles yêu cha tha thiết và khóc
cha chân tình, nàng biết đâu rằng lòng yêu mến ấy không do một bản chất tốt trọng
tình nghĩa của con người mà do sự nâng niu chiều chuộng của người cha… Ở gia
đình, Charles tính hào phóng của người cha đã gây cho người con một lòng hiếu thảo
chân thực, không ẩn ý. Tuy thế Charles vẫn chỉ là một đứa con của thành phố Pari,
phong tục Pari và chính tay Anet (người yêu của Charles ở Pari) đã tập cho Charles
thói quen tính toán trong bất cứ việc gì, làm cho tâm trí Charles già cỗi mặc dù mặt
mũi trẻ trung chịu sự giáo dục kinh khủng của cái xã hội thượng lưu. Đó là một xã hội
mà muốn nhận xét đúng phải nhấc túi tiền của bạn mỗi sáng xem thử nặng hay nhẹ,
phải biết khôn khéo đặt mình lên trên mọi sự biến cố, phải biết lâm thời không khâm
phục cái gì cả…, cho mọi việc ở đời đều do một động cơ duy nhất là quyền lợi cá
nhân. Trong xã hội ấy Charles học làm con người đỏm dáng, ủy mị, lại vừa học làm
con người vật chất. Thối nát hai lần, nhưng thối nát lịch sự, cao sang, đúng điệu.
Charles đã bị tiêm nọc ích kỉ mà không biết. Cái mầm chính trị kinh tế học riêng của
người Pari lâu nay dấm trong cơ thể Charles sẽ tức tốc nảy nở, đâm hoa kết trái khi
Charles không làm người khách xem nhàn rỗi mà trở thành người diễn viên trong tấn
trò đời. Như vậy xã hội Pari mà Charles sống là một xã hội chỉ quan tâm đến vật chất,
đồng tiền. Con người trong xã hội ấy phải sống giả dối, tất cả chỉ vì một động cơ duy
nhất là quyền lợi cá nhân. Sống trong xã hội đó Charles cũng không thể tránh khỏi

Charles là là điển hình khác nhau của giai cấp tư sản Pháp phất lên sau cách mạng.
Trong đó Charles tiêu biểu cho loại người bị lóa mắt bởi danh vọng, trở thành nô lệ
của đồng tiền. Hắn không từ bỏ bất kỳ thủ đoạn nào để kiếm tiền, thậm chí hắn sẵn
sang từ bỏ tình yêu trong sáng, tốt đẹp của Eugenie để có một vị trí cao trong xã hội
thượng lưu. Hắn đối xử với Eugenie - người đã giúp đỡ hắn lúc hắn gặp khó khăn nhất
chẳng khác gì một con nợ với một chủ nợ. Vì vậy qua việc xây dựng nhân vật Charles,
Balzac muốn tái hiện lại hình ảnh của bọn quý tộc tài chính trong xã hội Pháp thời bấy
giờ.
3.2.4. Các nhân vật phụ
•Bà Grandet:
20
Bà Grandet là vợ của Grandet - một tên tư sản rất giàu có, mắc chứng bệnh keo
kiệt ghê gớm không ai bằng. Chính vì thế mà bà Grandet bị biến thành nô lệ một cách
hoàn toàn, những khi có việc mua bán, ông mang bà ra làm một bức bình phong vô
cùng tiện lợi. Bà và con gái của mình là Eugenie sống trong một ngôi nhà cũ kĩ, mục
nát với mụ Nanon nhân hậu. Bà không bao giờ bước chân ra khỏi nhà, bà và Eugenie
hoàn toàn bị Grandet quản lý, chi phối từ chỗ ở, cái ăn đến chút tiền tiêu vặt chẳng
bao giờ ông chồng đưa cho bà quá sáu phơrăng để tiêu vặt… Bà phải chịu cái lạnh
buốt của trong những ngày cuối thu và đầu xuân vì ông chồng không cho đốt lò sưởi
vào những ngày này. Chẳng phải là do đâu mà vì ông ta sợ tốn ít củi để đốt lò sưởi.
Cuộc sống ở cùng với lão keo kiệt ấy đã in hằn những nỗi khổ cực lên cả ngoại hình
của bà: khô đét, gầy guộc, vàng như quả thị, vụng về, chậm chạp…Công việc của bà là
ngồi đan len và thỉnh thoảng bà được gặp gỡ những con người thuộc giới thượng lưu
được ông Grandet mời tới nhà ăn uống và vui chơi. Trong cuộc đời của bà chưa hề có
một ngày được ăn uống, nghỉ ngơi một cách thoải mái, đầy đủ mà luôn theo một lập
trình có sẵn do Grandet- chồng bà quy định. Dù rất giàu có nhưng lão Grandet lại keo
kiệt, bủn xỉn, độc đoán, điều này càng khiến cho cuộc sống của bà càng trở nên ngột
ngạt, khó thở hơn bất kỳ người đàn bà nào.
Chính hoàn cảnh ấy đã làm cho bà trở nên khép kín, rụt rè, nhút nhát, phụ thuộc
hoàn toàn và cam chịu một cách đáng thương vào người chồng. Bà không dám làm

cuộc sống của đa phần người phụ nữ trong xã hội Pháp bấy giờ. Họ bị biến thành
những bình phong cho các ông chồng, những người có quyền sử dụng khi cần. Xã hội
đã biến họ thành những con người có tài nhẫn nhịn tuyệt vời, họ bị áp bức đến không
còn tiếng nói riêng.
•Mụ Nanon:
Xuất thân là người nông dân đi làm thuê nên mụ là một người phụ nữ có vóc
dáng không đẹp, được lão Grandet thu nhận khi đang bơ vơ đi tìm kiếm miếng ăn. Mụ
coi đó như là một ân điển đối với mình, mụ sung sướng đến phát khóc và sinh ra gắn
bó với Grandet.
Nanon sống trong nhà của Grandet với vợ và con gái Grandet.
Mụ bị Grandet bóc lột một cách thậm tệ : mụ làm bếp, giặt quần áo, mụ thức
khuya, dậy sớm, tới mùa hái nho mụ làm cơm cho cả đoàn thợ hái nho, mụ giữ của
22
cho chủ như một con chó trung thành…và mụ được nhận một mức lương chỉ có 60
phơrăng mỗi năm. Do cao to, khỏe mạnh, phải làm nhiều việc nên mụ phải ăn nhiều
hơn những người khác nhưng lão Grandet keo kiệt chưa bao giờ chia cho mụ phần
thức ăn nhiều hơn ai cả. Giữa Nanon, Eugenie, bà Grandet hình thành nên một tình
cảm thân thiết giữa những con người biết yêu thương nhau. Họ hiểu nhau, thông cảm
cho nhau và trong họ như có một sợi dây vô hình gắn kết họ với nhau cùng vượt qua
những biến cố của cuộc sống.
Cuộc sống nghèo nàn, đơn giản đã làm cho mụ trở thành người rất thật thà, biết
quan tâm tới người khác. Mụ quan tâm tới Charles- chàng trai tới từ Pari, đã sớm quen
với cảnh êm ấm nên mụ đã cố gắng tới mức có thể để giúp cho Charles thích nghi với
hoàn cảnh ở trong ngôi nhà ông bác của mình. Nanon cũng che chở cho tình yêu của
Eugenie và Charles ngay cả mụ Nanon cũng cảm với họ mà họ không biết.
Có lẽ vốn là nông dân, cả đời mụ lại đi làm thuê, chứng kiến nỗi khổ cực của
nhiều người nghèo nên mụ có một tấm lòng vô cùng nhân hậu. Grandet là một tên vô
cùng keo kiệt, độc đoán, ích kỷ nhưng mụ vẫn ở bên cạnh ông ta khi Grandet cười, mụ
cũng cười, khi Grandet bực mụ cũng bực, mụ cũng chịu cóng đến cóng người, mụ
cũng sưởi lửa, cùng làm việc với chủ. Khi có người lên án việc làm nhẫn tâm của

pháp lịch sử sâu sắc trong sự miêu tả những sự kiện khách quan có liên hệ đến số phận
của các nhân vật. Các nhân vật đều hoạt động trong những hoàn cảnh điển hình, tính
cách điển hình của các nhân vật ấy được hình thành và phát triển gắn chặt với hoàn
cảnh.
Trong lời nói đầu của bộ Tấn trò đời Balzac đã đưa ra một xuất phát điểm của
ông, cũng là một sự lí luận vế tiểu thuyết của mình xã hội giống như tự nhiên, phải
chăng xã hội giã từ con người, tùy theo môi trường hoạt động của họ, tạo nên bao
nhiêu tính cách con người khác nhau ,cũng như bấy nhiêu loài động vật học. Như vậy,
hoàn cảnh đã góp phần tạo nên tính cách con người.
Balzac là nhà văn hiện thực vĩ đại. Tác phẩm của ông lấy đề tài từ hiện thực
cuộc sống. Trong Eugenie Grandet, Balzac đã tái hiện cuộc sống một cách sinh động
và cụ thể. Hoàn cảnh trong tác phẩm của Balzac tồn tại dưới hai dạng rộng và hẹp
khác nhau nhưng được lồng ghép vào nhau tùy theo ý đồ nghệ thuật của nhà văn.
Hoàn cảnh rộng phản ánh bối cảnh lịch sử xã hội, chính trị của thời đại, là môi
trường tạo thành cái khung cho bức tranh toàn bộ tác phẩm. Ở Eugenie Balzac, Balzac
đã lấy bối cảnh hiện thực là xã hội Pháp sau cuộc cách mạng với nhiều biến động và
24
thay đổi để làm nền cho câu chuyện. Đó là sự biến động lớn lao trên tất cả các mặt
kinh tế- chính trị -xã hội -văn hóa tư tưởng.
Hoàn cảnh hẹp mang tính cụ thể, là môi trường sống hoạt động trực tiếp của nhân
vật. Hoàn cảnh đó cho ta thấy được những tính cách, bản chất con người của cá nhân
từng nhân vật.
Trong Eugenie Balzac Grandet đã xây dựng nên hoàn cảnh điển hình. Đó là quá
trình tích lũy đẫm máu của chủ nghĩa tư bản, những tấn bi kịch trong gia đình chủ
nghĩa tư bản, sự giả dối trong tình yêu…, ở đây đồng tiền giữ địa vị thống trị, ở đây
giai cấp tư sản đã biến những quan hệ tình cảm thành quan hệ tiền bạc đơn thuần. Sự
đề cao sức mạnh của đồng tiền đã biến những tình cảm thiêng liêng thành những món
hàng hóa tầm thường. Nêu lên hoàn cảnh điển hình, Balzac cho thấy chính môi trường
đã góp phần tạo nên những con người mới trong thời đại tiền vàng. Tính cách của con
người thực ra cũng là sản phẩm của xã hội. Balzac đã đi sâu vào hiện thực xã hội