1
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Để biết thêm thông tin, xin vui lòng truy cập vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn,
hoặc email

Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam là chương trình hợp tác giữa giữa Cộng
đồng Châu Âu và Chính phủ Việt Nam với mục tiêu tổng thể là cải thiện chất lượng quy hoạch
đô thị góp phần cải thiện điều kiện môi trường ở các đô thị cấp tỉnh tại Việt Nam. Chương trình
được thực hiện qua 4 năm (2005-2009) ở ba hợp phần chính là Hợp phần Dự án tài trợ nhỏ
(DATTN), Hợp phần Nâng cao năng lực và Đào tạo (NCNL&ĐT), và Hợp phần Kết nối đô thị và
Tăng cường thể chế (KNĐT&TCTC).

Hợp phần DATTN nhằm tạo cơ hội nâng cao nhận thức và năng lực quy hoạch địa phương cho
các thành phố và đô thị cấp tỉnh ở Vùng Đồng Bằng sông Cửu Long để tìm các giải pháp bền
vững cho các vấn đề môi trường đô thị nhằm mang lợi trực tiếp cho các cộng đồng địa phương,
đặc biệt là các nhóm hộ nghèo. Khoản tài trợ 2,9 triệu ơ-rô dành cho các dự án địa phương dựa
trên những sáng kiến, mô hình triển vọng và sự đa dạng về môi trường. Các Ban liên hiệp (gồm
các đơn vị chính quyền đô thị, các cơ quan ban ngành, các tổ chức đoàn thể, các doanh nghiệp)
đề xuất tài trợ các DATTN thông qua quá trình Kêu gọi đề xuất và hai vòng lựa chọn cạnh tranh.
Sau chuyến đi giới thiệu việc Kêu gọi đề xuất DATTN dành cho các đơn vị hợp lệ ở tất cả các
tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong khoảng thời gian từ tháng 10/2005 – 02/2006, Vòng
1 Kêu gọi đề xuất được khởi động qua Hội thảo đối tác quốc gia vào ngày 25/12/2006 tại Cần
Thơ để kêu gọi các tỉnh nộp đăng ký tóm tắt. Đến tháng 5/2006 có 32 dự án tóm tắt gửi tới Văn
phòng Dự án (VPDA) và Ban thẩm định đã lựa chọn 16 dự án vào vòng 2 để đề xuất dự án chi
tiết trong khoảng thời gian từ tháng 6-8/2006.
Vào tháng 11/2006, 10 dự án tốt nhất được chọn dựa trên các tiêu chí lựa chọn và được Ban chỉ
đạo Bộ Xây dựng và Phái đoàn Ủy ban Châu Âu phê duyệt tài trợ. Sau khi ký kết các hợp đồng
tài trợ này, các Ban liên hiệp địa phương đã chịu trách nhiệm triển khai các DATTN trong giai
đoạn từ tháng 12/2006 đến tháng 3/2009 theo cơ chế phân quyền hậu kiểm. Văn phòng Dự án

thị xã Châu Đốc. Ban liên hiệp Cà Mau đã thiết kế dự án, huy động cư dân địa phương và phục
hồi lại khu phố và khu ven sông của 128 hộ gia đình, trở thành mô hình cho thành phố đi vào
nâng cấp tất cả các khúc sông trong thành phố. Ban liên hiệp Cần Thơ vận động quần chúng,
cung cấp các công cụ truyền thông và sách báo, trồng mới cây xanh các khu chợ, trường học,
khu dân cư tại 13 phường thuộc huyện Ninh Kiều, cùng với mô hình nhỏ về quản lý chất thải rắn
cho 400 hộ gia đình khu vực 8, phường An Bình. Ban liên hiệp Đồng Tháp đã huy động 2.200 hộ
gia đình thuộc phường 2 phân loại đúng 65% lượng rác, ủ phân vi sinh 5 tấn rác và hỗ trợ 75
hộ gia đình xây dựng nhà vệ sinh. Ban liên hiệp tỉnh Hậu Giang thành công khắc phục các kênh
ô nhiễm, xây dựng nhà vệ sinh trường học cho các khu 4 và 5, phường 4, thị xã Vị Thanh. Ban
liên hiệp Kiên Giang đã xây dựng mô hình quản lý chất thải rắn tại phường Vĩnh Bảo với việc
phân loại đúng 45% lượng rác và ủ 8 tấn phân vi sinh/ngày. Ban liên hiệp Long An đã xây dựng
mô hình nhỏ về quản lý chất thải rắn cho các hộ gia đình ở phường 1 để thực hiện phân loại,
thu gom và ủ 3 tấn rác/ngày tại xưởng ủ phân được xây khá tốt. Ban liên hiệp Sóc Trăng khắc
phục được 648 m kênh rạch ô nhiễm cho 489 hộ gia đình và xây dựng nhà vệ sinh cho 58 hộ gia
đình thuộc Khóm 2, phường 3. Ban liên hiệp Trà Vinh bảo dưỡng trên 1.000 cây cổ thụ và trồng
mới 10.000 cây dọc các tuyến phố và khu công nghiệp. Ban liên hiệp tỉnh Vĩnh Long cải thiện
được khu chợ Phước Thọ không còn đọng nước, vệ sinh ô nhiễm và thu gom rác kém hiệu quả
để phục vụ cho 200 hộ kinh doanh và 2.000 người đi chợ. Qua những quá trình này, còn có các
hoạt động hỗ trợ nâng cao nhận thức, nâng cao năng lực và hành động hiệu quả. Những khía
cạnh chính từ các thành tích nêu trên có thể được tổng kết dưới đây:
Hình thành và thực hiện thể thức Ban liên hiệp: Đây là lần đầu tiên một Chương trình ở Việt
Nam áp dụng rộng thể thức đối tác địa phương này, song hành với mô hình chung là Ban quản
lý dự án. Các thành viên Ban liên hiệp (ít nhất là 3 thành viên và trong đó có một thành thành
viên là tổ chức đoàn thể như trường hợp Cà Mau) cùng làm việc theo trách nhiệm và quyền lực
nêu rõ trong Thỏa thuận cộng tác. Hầu hết các Ban liên hiệp áp dụng tốt mô hình này cho hoạt
động kết nối ở các đô thị địa phương, ở cấp vùng và quốc gia. Các đối tác chính quyền và doanh
nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành và đóng góp kinh phí cho các DATTN. Tuy
nhiên, một số Ban liên hiệp cũng gặp một số khó khăn như các thành viên chưa thực sự tích cực
tham gia, thiếu thành viên cần thiết để phối hợp các bên liên quan, hoặc thiếu cán bộ chuyên
trách, vv.

thu được là thiết kế thi công dự án (ví dụ Cà Mau và Châu Đốc) cần phải đầy đủ.
Trong tất cả các trường hợp, quá trình thiết kế-thầu- phê duyệt các công trình thi công theo yêu
cầu của chính quyền địa phương thường rất lâu.

Về quản lý chất thải rắn: Hầu hết các Ban liên hiệp thực hiện các hoạt động quản lý chất thải
rắn theo các dạng khác nhau. Nhóm thứ nhất gồm Cần Thơ, Cao Lãnh, Kiên Giang và Long An,
đã hoàn thành hầu hết quy trình, từ phân loại rác tại hộ gia đình, thu gom và xử lý rác vô cơ
và hữu cơ bằng kỹ thuật than thiện môi trường. Các Ban liên hiệp An Giang, Sóc Trăng, và Hậu
Giang thiết lập hệ thống thu gom rác mới nhằm ngăn ô nhiễm ở các khu trọng điểm (khu du
lịch, khu dân cư nghèo). Vĩnh Long và Cà Mau cải thiện các dịch vụ thu gom cho các khu chợ và
dân cư ven sông. Các hoạt động theo hình thức trình diễn cho thấy các giải pháp cho các vấn đề
chất thải đô thị là có thể. Nhưng để đảm bảo tính bền vững cần có những nỗ lực thường xuyên,
quy hoạch đúng và cơ chế tài chính phù hợp đối với toàn bộ hệ thống quản lý chất thải rắn.
Cây xanh đô thị: Phủ xanh đô thị là yếu tố quan trọng trong môi trường thị xã vùng Đồng bằng
sông Cửu Long. Các DATTN đã thực hiện một số hoạt động can thiệp điển hình. Ban liên hiệp
Trà Vinh tập trung gìn giữ hệ thống cây xanh đô thị trong toàn bộ khu vực thị xã Trà Vinh. Ban
liên hiệp tỉnh An Giang thực hiện nâng chất cây xanh ở khu vực du lịch nổi tiếng Núi Sam. Ban
liên hiệp Cần Thơ thiết kế và trồng mới các các loại cây xanh cho quận trung tâm Ninh Kiều.
Những DATTN này cho thấy việc trồng mới cây xanh và bảo dưỡng cây lâu năm phục vụ cộng
đồng đô thị là có thể ở tất cả các thành phố (chi phí thấp, các kỹ thuật trồng và chăm sóc đơn
giản), nhưng chúng cần những nỗ lực và sự quan tâm thường xuyên của thành phố trong việc
quy hoạch, sự tham gia của quần chúng, việc trồng và bảo dưỡng cây xanh.
Tính bền vững: Những kinh nghiệm thu được cho thấy sự quan tâm và nỗ lực duy trì các DATTN
và nhân rộng/áp dụng trên diện rộng tới các thành phố/khu vực khác. Đối với hoạt động nâng
cấp và phủ xanh đô thị, những kinh nghiệm gồm việc thiết kế, thực hiện, kế hoạch vận hành
và bảo dưỡng, chuyển giao và giám sát các kết quả dự án. Với hệ thống đường nước hiện tại,
việc chăm tưới cây xanh ở khu vực núi Sam tỉnh An Giang mang tính bền vững hơn việc tưới
nước bằng xe tưới. Dự án Cà Mau đưa ra được kế hoạch và những kinh nghiệm hữu ích đối với
thị xã để tiếp tục phục hồi khu ven sông ở các đoạn sông khác. Đối với các dự án quản lý chất
thải rắn, việc tiếp tục sau dự án gặp nhiều thách thức hơn, vì cách tiếp cận và hoạt động can

XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỞNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
Ở THỊ XÃ VỊ THANH, TỈNH HẬU GIANG 13

MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
Ở THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ 15

PHÂN LOẠI RÁC TẠI NGUỒN, CẢI TẠO VÀ PHỤC HỒI BÃI RÁC
HIỆN HỮU TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TÂN AN, TỈNH LONG AN 17

CẢI THIỆN HẠ TẦNG VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG Ở KHÓM 2,
PHƯỜNG 3 THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG 19

BẢO DƯỠNG CÂY CỔ THỤ VÀ TRỒNG MỚI CÂY XANH ĐƯỜNG PHỐ
VÀ TRONG CÔNG VIÊN THỊ XÃ TRÀ VINH 21

QUY HOẠCH VÀ CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG CHỢ PHƯỚC THỌ
TẠI THÀNH PHỐ VĨNH LONG 23
MỤC LỤC
5
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án An Giang là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Núi Sam, theo như lời ông Lê Lộc - nguyên
Phó Trưởng Ban liên hiệp dự án “Thu gom, vận
chuyển, xử lý rác và nâng chất cây xanh khu
du lịch Núi Sam” - hàng năm thu hút khoảng
2 triệu lượt người hành hương và khách du lịch
đến viếng đền chùa và tham gia lễ hội vía Bà.

thay vì dùng các xe chở nước, chúng tôi đã thi
công một hệ thống tưới cố định với các máy
bơm, các bể chứa nước, và hệ thống ống phân
phối nước.
Trong hợp phần rác thải, chúng tôi tiến hành
khảo sát theo hệ thống hiện trạng khu vực và
lập kế hoạch quản lý rác thải. Chúng tôi đặt
220 thùng rác mới gần các đống rác tự phát và
ở những nơi cần đặt thùng rác công cộng như
là các điểm du lịch, khu dân cư và khách sạn.
Sau đó chúng tôi vận động cộng đồng tham
gia tổng vệ sinh rác ứ đọng trên Núi Sam. Và
chúng tôi cũng đã thành lập đội thu gom và
vận chuyển rác được trang bị trang phục bảo
hộ và xe đẩy tay. Sau cùng, thông qua hình
thức tờ rơi và pano, chúng tôi cũng khuyến
khích người dân và khách du lịch không xả
rác bừa bãi. Từ khởi điểm không có gì, hiện
có khoảng 10 tấn rác thải đã được thu gom và
đưa ra khỏi địa bàn.
Trong hợp phần hệ thống vệ sinh, chúng tôi đã
thiết lập hai nhà vệ sinh công cộng lưu động
và thi công 4 nhà vệ sinh công cộng cố định.
Nước từ hệ thống tưới mới được dùng trong
nhà vệ sinh.
Vướng mắc và khó khăn trong quá trình
thực hiện
Chúng tôi đã đối mặt với nhiều khó khăn và
rút được nhiều bài học kinh nghiệm trong quá
trình thực hiện.

6
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án An Giang là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Thu gom rác trên núi Sam
Thứ năm, mặc dù đã có biển hiệu và thùng
rác mới nhưng nhiều du khách vẫn tiếp tục xả
rác. Và cho dù có những can thiệp của chúng
tôi nhưng dịch vụ thu gom rác vẫn bị quá tải
trong mùa lễ hội cao điểm.
Bài học kinh nghiệm
Chúng tôi rất tự hào về các kinh nghiệm tốt đã
có được trong dự án.
Đầu tiên là Ban quản lý dự án của chúng tôi
là một Ban liên hiệp bao gồm các cơ quan
chuyên môn, tổ chức đoàn thể và cộng đồng.
Chúng tôi nhận thấy rằng mô hình Ban liên
hiệp khuyến khích sự tham gia đa dạng, tăng
cường mối quan hệ và sự hiểu biết lẫn nhau
giữa các thành viên, điều này dẫn tới việc có
được quyết định và thông tin tốt hơn, cân
bằng giữa điểm mạnh và yếu của các thành
viên và giúp tiếp cận được nhiều thành phần
cán bộ trong các tổ chức thành viên. Do đó,
sự tham gia của cộng động địa phương là rất
chủ động.
Thứ hai, chúng tôi bảo đảm sự đóng góp hiệu
quả bằng hiện vật từ nhiều nguồn khác nhau

động các hộ kinh doanh buôn bán gìn giữ môi
trường sạch đẹp và nhắc nhở du khách bỏ rác
vào thùng và lập quy định bảo vệ môi trường
tại khu du lịch.
Một số thống kê cơ bản
Tổng giá trị
dự án:
€350.204 (80% tài trợ của Ủy
ban Châu Âu; 20% đối ứng địa
phương)
Số người
hưởng lợi:
23.000 người trong 4.600 hộ trên
Núi Sam
Ban quản lý
dự án
UBND thị xã Châu Đốc (lãnh đạo
Ban liên hiệp), Ban Công trình
công cộng, Phòng Tài nguyên Môi
trường, Phòng Quản lý Đô thị,
Mặt trận Tổ Quốc, Đoàn Thanh
niên, Hội Phụ nữ và Đài phát
thanh thị xã.

Liên hệ: Ông Phan Hồng Vân –
Trưởng ban Liên hiệp
Ủy Ban Nhân Dân Thị xã Châu Đốc
76 Lê Lợi, Thị xã Châu Đốc, An Giang
Tel: 0780.3866211
7

là đường thủy đã đóng vai trò rất quan trọng,
nhưng đang dần bị ô nhiễm bởi cư dân đã xả
rác và nước bẩn xuống sông”, ông Nguyễn Hữu
Đô – Trưởng ban Liên hiệp, PGĐ Sở Xây Dựng
phát biểu. Trưởng ban nói thêm, có khoảng
85% hộ không có trang bị bể tự hoại. Đồng
thời, ông cũng cho biết, trong hoàn cảnh còn
thiếu các quy định quy hoạch và việc thực hiện
luật chưa nghiêm, rất nhiều người dân đã xây
dựng lấn chiếm đường sông và vi phạm hành
lang an toàn. Cuối cùng, ông nhấn mạnh, Dự
án này rất phù hợp đối với những khu vực nhà
ven sông đô thị, chiếm gần 14% tổng số hộ
trong đô thị tỉnh.
Quy trình thực hiện
Ông Hồ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân
dân Thành phố Cà Mau nói, Ban Liên hiệp đã có
biện pháp quản lý dự án, quản lý môi trường,
quy hoạch và nâng cao nhận thức cộng đồng
về môi trường. “Trước hết, chúng tôi khảo sát
tất cả hộ gia đình để tìm hiểu hoàn cảnh và
điều kiện vật chất. Sau đó chúng tôi tổ chức
tập huấn cho hơn 100 cộng tác viên đều sinh
sống trong khu vực dự án về sự tham gia của
cộng đồng, nhận thức về môi trường và hoạt
động nhóm. Sau đó, các cộng tác viên tổ chức
những buổi họp nhóm nhỏ, hoặc tham gia vào
các buổi họp thường xuyên của các tổ chức
cộng đồng và giới thiệu mục tiêu của dự án,
lợi ích và nhiệm vụ của người dân”.

góp của cộng đồng cho hoạt động nâng cấp.
Chúng tôi thấy rằng yếu tố quyết định là phải
có sự tham gia của bên thụ huởng mới đánh
giá được trọn vẹn lợi ích của dự án. Chúng tôi
DỰ ÁN THIẾT KẾ, CHỈNH TRANG TUYẾN DÂN CƯ VEN SÔNG RẠCH
TRUNG TÂM THÀNH PHỐ CÀ MAU
8
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Cà Mau là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
đã giới thiệu dự án một cách cẩn trọng, lắng
nghe nguyện vọng của cộng đồng và nhận
được sự tin tưởng của người dân. Sau đó để
đổi lấy một hành lang mới và chứng nhận sử
dụng đất, các hộ dân đã đồng ý tháo dỡ phần
cấu trúc lấn sông và dời đến chỉ giới quy định,
hoàn thiện lại kiến trúc mặt tiền sông và đóng
góp tổng cộng 1,638 tỉ đồng, tương đương
500 Euro mỗi hộ”

Hành lang ven sông mới
Một số kinh nghiệm khác liên quan đến cải tiến
hạng mục vệ sinh và quản lý chất thải rắn. Ví
dụ, một là bể tự hoại chung tiết kiệm diện tích
xây dựng để cho khoảng 12 hộ dân cùng chia
sẻ sử dụng; cấp chứng nhận sử dụng đất cho
12 hộ nghèo để có thể thế chấp vay vốn ngân
hàng để xây dựng bể tự hoại; và một xuồng

dự án:
€ 664,391(59.95% từ Ủy ban
Châu Âu; 40.05% từ các nguồn
vốn địa phương và các bên hưởng
lợi.)
Số người
hưởng lợi:
114 hộ (khoảng 700 người)
Ban quản lý
dự án
Sở Xây dựng Cà Mau (lãnh đạo);
UBND thành phố; Hội Phụ nữ.

Liên hệ: Ông Nguyễn Hữu Đô
Trưởng Ban Liên hiệp – Sở Xây dựng Cà Mau
3 An Dương Vương, P. 7,
TP. Cà Mau, Tỉnh Cà Mau
Tel: 0780.3830884 – Fax: 0780.38308349
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Cần Thơ là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Đây là câu chuyện về một trong 10 DATTN
của Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị
Việt Nam. Ông Lê Hồng Phát, nguyên Trưởng
BLH dự án “Cải thiện chất lượng môi trường

nhà trường, phát động học sinh tham gia
trồng và chăm sóc cây. Đồng thời, 13 tủ sách
(mỗi tủ 500 đầu sách) môi trường đã được bố
trí tại các phòng thông tin cấp phường và đã
tiến hành thiết kế và phân phát các sổ tay bảo
vệ môi trường đến các thành phần tham gia
liên quan.
Thứ hai, chúng tôi đã tăng cường dịch vụ thu
gom rác thải ở Quận Ninh kiều bằng cách đặt
thêm các thùng rác công cộng ở các khu vực
dân cư, chợ và trường học.
Thứ ba, ở vùng dân cư nhỏ tại khu vực ngoại
ô thành phố, chúng tôi đã giới thiệu một mô
hình phân loại rác tại hộ gia đình và đã xây
dựng một xưởng ủ phân vi sinh cho rác thải
hữu cơ.
Thứ tư, chúng tôi đã trồng được hơn 1.450 cây
xanh, 2.887 m2 cỏ, và 117 cụm hoa sen. Bên
cạnh đó, chúng tôi cũng đã xây đựng được
khoảng 76 bồn hoa, 402 m2 thảm cỏ, và lát
được 139 m2 vỉa hè ở 13 địa điểm.
Cuối cùng, chúng tôi đã thiết lập quy định về
bảo vệ và chăm sóc cây xanh cho toàn thành
phố.
Vướng mắc và khó khăn trong quá trình
thực hiện
Trong quá trình thực hiện dự án, chúng tôi
gặp một số khó khăn chính: tìm một địa điểm
thích hợp cho xưởng ủ phân và xác định một
khu dân cư làm thí điểm việc thu gom rác.

(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
người dân ở đây lại kêu ca rằng “không được
làm xưởng ủ phân ngay sau lưng nhà tôi”.
Một lần nữa, chúng tôi lại tổ chức một chuyến
tham quan cho các đại diện của người dân ở
đây, nhưng lần này là xưởng ủ phân tại Cao
Lãnh, nhưng nhiều người dân sau khi tham
quan đã nói rằng: “đây là một đống lộn xộn
mất vệ sinh”.
Chúng tôi cũng đã từng tìm một địa điểm ngay
trong khu đất của Trường đại học Cần Thơ. Ý
tưởng ở đây là: thu gom rác hữu cơ từ ngay
trong nhà trường và các khu vực lân cận. Hơn
nữa, đây cũng có thể coi là một công trình
nghiên cứu của nhà trường. Nhưng Ban lãnh
đạo nhà trường lại từ chối việc vận chuyển rác
từ bên ngoài đi qua khuôn viên nhà trường.
Cuối cùng, chúng tôi cũng đã tìm được một
khu đất ngay trong bãi rác cũ của Cần Thơ -
nơi đã được đóng cửa từ 2004. Khu đất này
cách khu dân cư thử nghiệm thu gom rác
(thuộc Khóm 8, phường An Bình) chừng 4km.
Hiện tại, toàn bộ hệ thống phân loại rác tại
nguồn đã được hoàn tất và đi vào vận hành
mặc dù quy mô của nó vẫn còn nhỏ với sự
tham gia của 372 hộ gia đình và 620 kg rác
thải hữu cơ được thu gom mỗi ngày.
Bài học kinh nghiệm
Chúng tôi nhìn nhận việc phân loại rác tại

địa phương);
€ 10,000 đóng góp hiện vật của
địa phương.
Số người
hưởng lợi:
120 hộ tại khóm 8, phường An
Bình, Q. Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Ban quản lý
dự án
Sở Xây dựng Cần Thơ, Sở Khoa
học và Công nghệ, Sở Giáo dục
và Đào tạo, Sở Tài nguyên và Môi
trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư
Liên hệ: Ông Lê Hồng Phát
Trưởng Ban liên hiệp – Sở Xây Dựng Cần Thơ
Số 25 Ngô Hữu Hạnh,
Quận Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.
Tel: 0710.3820335 / 2246369

11
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Đồng Tháp là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Bắt đầu từ tháng 12/2006 và hoàn tất vào
tháng 03/2009, dự án “Thí điểm phân loại
rác tại nguồn và hỗ trợ vệ sinh ở thành phố
Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp giúp cải thiện môi
trường và nâng cao sức khỏe của 12.000 dân

dụng như là chất bổ sung dinh dưỡng cho đất
và phân bón cho cây xanh và vườn cây.
Vướng mắc và khó khăn trong quá trình
thực hiện
Bà Nga nói rằng dự án này nghe có vẻ dễ thực
hiện nhưng trên thực tế có rất nhiều công việc
phải làm để lập nên hệ thống. “Ban liên hiệp
đã tiến hành rất nhiều nghiên cứu và kế hoạch
ngay từ đầu trước khi thu gom rác. Chẳng hạn
như chúng tôi đã tiến hành khảo sát nhận thức
cộng đồng về mồi trường, và khảo sát thành
phần rác thải trong 100 hộ để làm dữ liệu cơ sở
ban đầu. Và chúng tôi cũng tổ chức tập huấn
cho khoảng 100 tuyên truyền viên đến từ Hội
Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, các trưởng khu phố
và các tổ trưởng tổ dân phố - là những người
sinh sống trong khu vực dự án do đó có được
sự hỗ trợ của họ là điều rất quan trọng. Họ
được học về cách làm việc theo nhóm, cách
thức vận động mọi người cùng tham gia, cách
nâng cao nhận thức về môi trường, và quan
trọng hơn hết là cách phân loại rác”, bà Nga
nhấn mạnh.
Rác thải bừa bãi
Được trang bị các kỹ năng từ tập huấn, các
tuyên truyền viên tổ chức các buổi họp nhóm
nhỏ hoặc tham gia các cuộc họp thường kỳ
của khu phố và của các tổ chức đoàn thể để
giải thích về lợi ích và quy trình phân loại rác.
Các hoạt động tuyên truyền khác bao gồm

biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
dụng bao nylông đựng rác; hoặc áp dụng hình
thức người dân đổ rác vào thùng công cộng”.
Bà Nga đã thừa nhận rằng ‘đã có vấn đề về
thùng rác trong quá trình ủ phân vi sinh. Đó là
sự không đủ thùng để chứa rác hữu cơ trong
quá trình vận chuyển đến xưởng ủ phân vi
sinh. Bà Nga cũng nói thêm rằng họ sẽ tiến
hành các cải tiến về môi trường làm việc và
tăng cường giám sát để tạo điều kiện cho quá
trình ủ phân vi sinh được dễ dàng và hiệu quả
hơn, và cũng để nâng cao chất lượng của sản
phẩm phân vi sinh.
Bài học kinh nghiệm
Dự án thí điểm phân loại rác tại nguồn và hỗ
trợ vệ sinh tại Thành phố Cao Lãnh đã thành
công. Hai phương pháp ủ phân vi sinh đã được
áp dụng; một là hệ thống thùng ủ thụ động có
dùng chất vi sinh bổ trợ (Công nghệ yếm khí
tùy nghi), và một phương pháp khác dùng hệ
thống chủ động yêu cầu phải đảo các luống
rác hàng tuần. Thành phố đã đánh giá các
cách làm này và đã quyết định phương pháp
thứ nhất là hiệu quả hơn cho một công trình
có quy mô đầy đủ.
Phân vi sinh được sản xuất từ cả hai phương
pháp được sử dụng bởi Công ty Cấp thoát
nước và Môi trường đô thị để bón cho cây
xanh, thực vật trong thành phố, và cũng đã
có rất nhiều nhu cầu mua phân vi sinh từ các

nhận hỗ trợ nói riêng cũng như cho cộng đồng
nói chung. Nhà vệ sinh mới cũng góp phần
vào việc tạo sự tiện lợi, vệ sinh cá nhân và sức
khỏe của người dân tốt hơn.
Rau được bón thử nghiệm bằng phân vi sinh
Tính bền vững và các kế hoạch tương lai
Dự án ở Phường 2 đã được mở rộng ra Phường
1 và 4. Đã đề xuất ý tưởng phân loại rác tại
nguồn tại khu vực chợ và cũng có các khả năng
thu gom rác hữu cơ từ các điểm kinh doanh,
chẳng hạn như là nhà hang để làm phân vi
sinh. Chính quyền thành phố cũng muốn lập
quỹ tín dụng hỗ trợ cho vay làm hầm tự hoại
để có nhiều hộ nghèo hơn được hưởng lợi.
Một số thống kê cơ bản
Tổng giá trị
dự án:
€233.243 (90% tài trợ của Ủy
ban Châu Âu; 10% đối ứng của
địa phương)
€10.000 đóng góp khác ngoài
cam kết trong Hợp đồng tài trợ từ
các đối tác địa phương
Số người
hưởng lợi:
Phân loại rác: 2.213 hộ (12.000
người)
Hầm tự hoại: 75 hộ nghèo và
cận nghèo
Ban quản lý

Kênh bị ô nhiễm bởi rác và nước thải trước khi có dự án
Mặc dù là một trong những phường trung tâm
nhưng khu vực dự án thí điểm được chọn là
Khu vực 5 và 6 của Phường 4 có sở hạ tầng
môi trường nghèo nhất trong thị xã.
Đa số hộ nghèo chưa có hố xí hợp vệ sinh. Xe
đẩy tay không thể vào các con hẻm nhỏ để thu
gom rác. Rác không được thu gom đọng lại và
gây tắc nghẽn các con kênh hở. Các con kênh
này dẫn nước mưa và nước thải đang trong
tình trạng bị hư hỏng và bị ứ rác không thoát
nước được. Các con kênh bị tắc nghẽn này góp
phần gây ra úng ngập thường xuyên; nước có
mùi hôi, bị nhiễm bẩn bởi chất thải sinh hoạt
của người dân, tại môi trường thuận lợi cho
việc phát sinh muỗi và các sinh vật gây bệnh
khác. Thêm vào đó rất nhiều hộ nghèo không
có nhà vệ sinh với hầm tự hoại.
Chúng tôi đã tiếp cận người dân về ý tưởng
giải quyết một số vấn đề này trong một dự án
thí điểm và tất cả các hộ dân đều đồng lòng
tham gia. Chúng tôi nghĩ rằng nếu thực hiện
thành công dự án cải thiện môi trường và sức
khỏe người dân trong khu vực nhỏ này, sau đó
có thể nhân rộng dự án ở các khu vực còn lại
của thị xã Vị Thanh.
Quá trình thực hiện
Sau đây là một số hoạt động của dự án đã
hoàn tất. Đầu tiên là lập thiết kế kỹ thuật cơ
sở. Sau đó chúng tôi tổ chức tham vấn và lấy ý

Thứ nhất, chúng tôi đưa cộng đồng tham gia
ngay từ khi bắt đầu dự án.
Thứ hai, sử dụng phương pháp kết hợp đồng
bộ với nâng cấp đô thị, đó là hiệp lực cải tạo
đường vào, hệ thống thoát nước, vệ sinh và
quản lý rác thải. Chúng tôi đã lưu tâm giải
quyết bốn vấn đề trên theo phương thức kết
hợp đồng bộ. Hệ thống cống xây mới có nắp
bê tông để giữ vệ sinh cống và không cho xả
rác bừa bãi xuống cống. Đường hẻm được bê
tông hóa để đi lại được dễ dàng và không bị
sình lầy trong mùa mưa. Điều này cũng hỗ
trợ cho công tác thu gom rác bằng xe đẩy tay
được tốt hơn. Một lợi ích khác trong việc nâng
cấp hẻm là tạo đường vào dễ dàng cho xe cứu
thương và xe chữa cháy khi cần thiết.
XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG DỰA VÀO
CỘNG ĐỒNG Ở THỊ XÃ VỊ THANH, TỈNH HẬU GIANG
14
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Hậu Giang là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Hệ thống cống và đường đã hoàn chỉnh
Thứ ba, chúng tôi hướng vào đối tượng hộ
nghèo và hỗ trợ họ cơ sở vệ sinh phù hợp trong
điều kiện họ không có khả năng tài chính để
tự xây dựng. Mặc dù chỉ có một số ít hộ được
hưởng lợi trực tiếp, nhưng cũng có nhiều hộ

UBND phường 4. Người dân đã đồng ý thực
hiện theo Quy ước cộng đồng. Hội Phụ nữ và
Đoàn Thanh niên sẽ tiếp tục các hoạt động
nâng cao nhận thức về vệ sinh môi trường.
Về khả năng mở rộng dự án, Ban liên hiệp đã
đề xuất các dự án tương tự cho 5 địa điểm
khác ở trong thị xã và các huyện khác. Các
dự án đề xuất này sẽ thừa hưởng các bài học
kinh nghiệm từ dự án này. Chúng tôi cũng đã
gởi các đề xuất này đến UBND thị xã Vị Thanh.
Quá trình vẫn đang được thực hiện, và chúng
tôi chưa tìm thấy nguồn kinh phí nào để thực
hiện các dự án nhưng hy vọng với các thành
quả đã đạt được từ các dự án tài trợ nhỏ có thể
thuyết phục được các nhà tài trợ và các cộng
đồng địa phương đóng góp.
Một số thống kê cơ bản
Tổng giá trị
dự án:
€331.706 (90% tài trợ của Ủy
ban Châu Âu; 10% đối ứng địa
phương)
Số người
hưởng lợi:
250 hộ Phường 4 Thị xã Vị Thanh
Ban quản lý
dự án
Sở Tài nguyên & Môi trường (lãnh
đạo Ban liên hiệp), Công ty Cấp
nước và Công trình công cộng,

chúng ta ngày một sản sinh ra nhiều rác hơn,
các bãi rác của chúng ta bị quá tải, và chúng
ta không quản lý kịp. Hậu quả đi liền là người
dân sống ở các khu vực lân cận dễ mắc bệnh.
Đây là vấn đề nghiêm trọng nhất ở một
phường trọng điểm như Vĩnh Bảo. Nơi đây có
hơn 20.000 dân cư sinh sống thuộc 4.000 hộ
gia đình, và khoảng 5% dân sống kề với các
con kênh rạch.
Sau khi xem xét kỹ vấn đề này, chúng tôi
nhận thấy khoảng 30% rác thải không được
thu gom, và dọc các con sông con số này là
tới 90%. Chỉ một số ít người nhận thức tốt về
môi trường, và thậm chí rất ít người quan tâm
tới việc bảo vệ môi trường. Và khi chúng tôi
nỗ lực nhận dạng một địa điểm bãi rác mới
phù hợp, chúng tôi thấy hầu hết các địa điểm
không đạt được các tiêu chí luật môi trường
mới.
Quá trình thực hiện
Từ thực tế đó, chúng tôi đã thiết kế một dự án
thí điểm với mục tiêu nâng cao nhận thức về
môi trường của người dân, đưa họ tham gia
vào hoạt động phân loại rác tại nguồn, thu
gom rác rác theo hướng hiệu quả hơn, sản
xuất phân phân vi sinh và sau đó sử dụng làm
phân bón. Theo đó rác hữu cơ sẽ không đổ ra
bãi rác, do vậy sẽ giúp kéo dài tuổi thọ của bãi
rác hơn. Bên cạnh đó, khi không có rác hữu
cơ, phần rác vô cơ còn lại sẽ dễ dàng được tái

định dọc theo các tuyến phố, rác được chuyển
từ xe đẩy nhỏ lên xe tải và chuyển tới bãi rác.
Vướng mắc và khó khăn trong quá trình
thực hiện
Chúng tôi đã từng đối mặt và hiện đang đối
mặt với rất nhiều thách thức trong việc thu
gom và phân loại rác tại nguồn. Thách thức
lớn nhất là chỉ khoảng 30% hộ gia đình thực
sự phân loại đúng nguồn rác tại nhà. Nhiều
hộ gia đình không sử dụng thùng rác do dự
án cung cấp và cho rằng nhà họ chật để cùng
lúc giữ hai thùng rác. Những hộ khác thì cho
rằng người thu gom rác không làm theo đúng
lịch trình quy định. Còn có hộ chỉ ra là công
nhân thu gom rác không đặt các xe nhỏ hay
xe tải đúng chỗ. Cuối cùng, nhiều hộ, nhất là
những hộ sinh sống dọc ven sông, vẫn xả rác
bừa bãi.
MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN DỰA
VÀO CỘNG ĐỒNG Ở THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ
16
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Kiên Giang là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Chúng tôi cũng đã đối mặt với nhiều khó
khăn khi thực hiện xưởng ủ phân vi sinh. Ví
dụ, chúng tôi đã dự định đặt xưởng ủ phân
vi sinh ở Hòn Đất, chúng tôi đã tiến hành thử

Châu Thành cũng cấp 2.000 m2 để làm xưởng
ủ phân vi sinh, và huyện Hòn Đất cấp 3.000
m2 để ủ rơm vi sinh.
Tính bền vững và kế hoạch tương lai
Dự án đã hoàn thành vào tháng 3/2009. Tiếp
sau đó, Ủy ban nhân dân huyện Châu Thành
sẽ tiếp tục đảm trách việc thu gom rác, vận
hành và duy trì xưởng sản xuất phân vi sinh,
đồng thời sử dụng ngân sách giao từ tỉnh.
Xưởng ủ rơm vi sinh sẽ tiếp tục theo dự án
URENCO huyện Hòn Đất. Theo dự kiến, sáng
kiến phân loại rác sẽ được áp dụng ở các quận
huyện khác.
Xưởng ủ phân vi sinh tại Huyện Châu Thành
Một số thống kê cơ bản
Tổng giá trị
dự án:
€265.011 (89% tài trợ từ Châu
Âu; 11% đóng góp chính phủ Việt
Nam); €58.524 đóng góp bằng
hiện vật từ các đối tác địa phương
và cộng đồng.
Số người
hưởng lợi:
Phân loại rác: 3.947 hộ gia đình
(khoảng 20.000 người dân)
Ban quản lý
dự án
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh
Kiên Giang (Trưởng ban liên hiệp)

được một bãi chôn lấp rác trong tương lai khả
thi về mặt kinh tế, chúng tôi cần giảm khối
lượng rác thải ở mức độ nào đó qua việc tái
chế rác và các phương pháp khác như phân
loại rác tại nguồn.
Quá trình thực hiện
Với nguồn tài trợ từ Chương trình QHMTĐT-
VN, chúng tôi đã thiết kế thí điểm dự án phân
loại rác tại nguồn để giải quyết các vấn đề này
ở thị xã Tân An.
Hiện trạng chôn lấp rác thải
Chúng tôi tự hào về rất nhiều các thành quả
đạt được. Đầu tiên, chúng tôi đã nâng cao nhận
thức về môi trường nói riêng là liên quan
đến các hoạt động phân loại rác tại nguồn
của những người dân đang sinh sống, làm việc
và đi học ở 4 phường trung tâm của Thị xã Tân
An. Chúng tôi đã tiếp cận được khoảng 30.000
hộ gia đình, hoặc khoảng 120.000 người, bao
gồm 60.000 phụ nữ và 27.000 trẻ em. Các
hoạt động đa dạng để nâng cao nhận thức
của chúng tôi bao gồm: phân phát các tài liệu
được in ấn như tờ rơi, băng rôn, biển quảng
cáo, và các sổ tay dự án; các thông điệp và
các chương trình thông qua các phương tiện
truyền thông đại chúng như radio và truyền
hình; các bài báo trên các tờ báo và bản tin
Xây dựng Long An; các trò chơi đố vui và thi
đấu ở các trường tiểu học và trung học; và các
cuộc diễu hành đường phố. Chúng tôi cũng đã

trong quá trình thực hiện; một số khó khăn
đã vượt qua, một số khó khăn khiến chúng
tôi phải thay đổi kế hoạch. Chúng tôi đã dự
định đóng cửa và phục hồi khu bãi rác Lợi
Bình Nhơn hiện tại. Kế hoạch là di chuyển hầu
hết rác ra ngoài, dùng rác làm phân bón, xây
dựng vườn ươm cây ở đó, và cải thiện môi
trường cho 25 hộ gia đình sống xung quanh
khu bãi rác này. Tuy nhiên, nghiên cứu chúng
tôi đã cho thấy rằng rác có chứa một lượng lớn
kim loại nặng và do đó không thể dùng làm
phân bón hoặc để hỗ trợ cho vườn ươm cây
ở đó. Hơn nữa, kinh phí cho việc vận chuyển
rác ra ngoài vượt xa ngân sách của chúng tôi.
Do đó, chúng tôi quyết định chỉ chuẩn bị mặt
bằng hơn là khôi phục lại bãi rác. Chúng tôi
cũng đưa vào kế hoạch nhân rộng thí điểm tới
12 phường và khu phố trong giai đoạn thực
hiện. Tuy nhiên, ngân sách mua thùng rác cho
hộ gia đình vượt quá ngân sách kế hoạch. Do
vậy, chúng tôi phải giảm phạm vi xuống còn
4 phường.
Trong thời gian thử nghiệm phân loại rác ban
đầu, chúng tôi nhận thấy rằng 80% hộ gia đình
đã phân loại rác đúng. Gần đây hơn, chúng tôi
chỉ thấy có 30% hộ gia đình ở Phường 1 làm
được như vậỵ. Chúng tôi đã nhận ra rằng phải
liên tục lặp lại các hoạt động nâng cao nhận
thức và thúc đẩy để đảm bảo một tỷ lệ cao
các hộ gia đình tham gia vào phân loại rác

một xưởng ủ phân vi sinh công suất lớn, nhưng
chúng tôi phải giảm công suất xuống 03 tấn/
ngày do nguồn ngân sách hạn chế, địa điểm
xây dựng xưởng nhỏ, và sự bấp bênh của thị
trường phân vi sinh. Nhưng điều này có nghĩa
là hầu hết rác thu gom được từ 4 khu vực của
phường dự án sẽ không được đưa vào xử lý.
Bài học kinh nghiệm
Chúng tôi tự hào khi nói về hai bài học hay có
được từ dự án. Trước tiên, Ban quản lý dự án
của chúng tôi là một ban liên hiệp có nhiều ban
ngành đoàn thể tham gia, gồm các cơ quan kỹ
thuật chuyện môn, các tổ chức đoàn thể xã
hội, và các tổ chức cộng đồng. Chúng tôi nhận
thấy một ban liên hiệp với nhiều thành viên
tham gia như vậy khuyến khích sự tham gia
đa dạng, tăng cường mối quan hệ lẫn nhau và
cải thiện sự hiểu biết giữa các thành viên. Điều
này dẫn tới những quyết định hiệu quả và đầy
đủ, bổ sung được những điểm mạnh cũng như
yếu của các thành viên chúng tôi, và tạo điều
kiện tiếp cận với cán bộ từ nhiều ngành nghề
khác nhau.
Thứ hai, là chúng tôi đã kêu gọi được những
đóng góp bằng hiện vật từ các bên liên quan.
Ví dụ nêu ra ở đây là chúng tôi được một công
ty tư nhân đóng góp đất để làm xưởng ủ phân
vi sinh, đưa xưởng vào vận hành trong thời
gian dự án, và đảm nhận vai trò tự sở hữu sau
khi dự án kết thúc.

sách tỉnh.
Một số thống kê cơ bản
Tổng giá trị
dự án:
351.200 ơ-rô (90% tài trợ từ
Châu Âu; 10 đóng góp chính từ
địa phương và những đối tượng
hưởng lợi trực tiếp); 30.400 ơ-rô
đóng góp bằng hiện vật từ các đối
tác địa phương và cộng đồng.
Số người
hưởng lợi:
12.737 hộ gia đình (khoảng
64.000 người dân)
Ban quản lý
dự án
Sở Xây dựng tỉnh Long An
(Trưởng BLH), Ủy ban nhân dân
Thị xã Tân An, Ủy ban nhân dân
6 phường và 6 xã, Sở Tài nguyên
MT tỉnh Long An, Công ty Công
trình ĐT thị xã Tân An, Tỉnh đoàn,
Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh, Viện Tài
nguyên và môi trường, Trung tâm
KT Quy hoạch ĐT-NT
Liên hệ: Ông Trần Kim Lân
Trưởng Ban liên hiệp – Sở Xây Dựng
Số 19 Trần Hưng Đạo, phường 1,
TX. Tân An, tỉnh Long An
Tel: 072.3826169 – Fax: 072.3824746

thải sinh hoạt của người dân, thường xuyên
tạo vũng nước đọng trong thời gian dài tạo
môi trường thuận lợi phát sinh muỗi và các
sinh vật gây bệnh khác. Thêm vào đó các con
hẻm thường không đi được vào mùa mưa.
Dự án của chúng tôi chưa giải quyết hết những
vấn đề này nhưng cũng đã đạt được cải thiện
to lớn. Cụ thể là dự án đã (i) cải tạo môi trường
vật chất thông qua đường vào, hệ thống thoát
nước và hạ tầng vệ sinh được cải thiện; (ii)
dịch vụ thu gom rác được cải thiện; (iii) nhận
thức của cộng đồng về vệ sinh môi trường đô
thị được nâng lên; và (iv) năng lực của các cán
bộ địa phường về các vấn đề môi trường đô thị
được nâng cao.
Quá trình thực hiện
Dưới đây là một số hoạt động chính của dự án.
Đầu tiên, chúng tôi lập quy hoạch cải tạo chi
tiết và thiết kế kỹ thuật cho tất cả các hạng
mục hạ tầng; sau đó chúng tôi tổ chức lấy ý
kiến và sự đồng thuận của người dân và chính
quyền địa phương trong khu vực dự án. Tiếp
theo sau đó, chúng tôi bắt đầu tiến hành thu
gom rác trong hẻm và khơi thông cống. Tiếp
theo sau là công tác lựa chọn đội ngũ cộng
tác viên từ cộng đồng, tập huấn cộng tác viên
và bắt đầu các hoạt động nâng cao nhận thức
cộng đồng và tiến hành vận động người dân
đồng ý phương án dời phần hàng rào trước nhà
để mở rộng hẻm. Ban liên hiệp cũng tổ chức

Chúng tôi rất tự hào về một số kinh nghiệm
tốt đã có được từ dự án.
Đầu tiên đó là từ khi bắt đầu thực hiện dự án,
Ban liên hiệp đã đưa người dân địa phương
tham gia vào dự án thông qua các buổi họp
lấy ý kiến cộng đồng. Sau một số cuộc họp
như thế, hầu hết các hộ gia đình đều đồng ý tự
nguyện dỡ bỏ phần hàng rào trước nhà và có
vài trường hợp là một phần cấu trúc của nhà
để mở rộng hẻm từ 2m lên 4m. Điều này được
hiểu rằng các hộ sẽ không nhận được đền bù
CẢI THIỆN HẠ TẦNG VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG Ở KHÓM 2,
PHƯỜNG 3, THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG
20
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Sóc Trăng là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
cho phần dỡ bỏ đó.
Thứ hai là chúng tôi sử dụng phương pháp kết
hợp đồng bộ với nâng cấp đô thị, đó là hiệp
lực cải tạo đường vào, hệ thống thoát nước, vệ
sinh và quản lý rác thải. Chúng tôi đã lưu tâm
giải quyết bốn vấn đề trên theo phương thức
kết hợp đồng bộ. Hệ thống cống thoát được
ngăn không bị nghẽn rác bằng thiết kế có nắp
bê tông và thiết lập và đẩy mạnh dịch vụ thu
gom rác hiệu quả. Hệ thống cống thoát được
phối hợp với việc cải thiện đường vào các con

thùng rác công cộng và tiến hành thu gom
trước khi thùng đầy.
Thứ sáu là chúng tôi tạo cân bằng trong sự
tham gia của cộng đồng và kỹ thuật. Thành
công trong cải tạo điểu kiện sống của khu dân
cư thông qua việc cung cấp hạ tầng và dịch vụ
tốt hơn đòi hỏi sự hỗ trợ nhiệt tình của cộng
đồng. Điều này có nghĩa là các cán bộ kỹ thuật
không thể làm quy hoạch, thiết kế và thực
hiện các dự án thoát nước, hạ tầng và vệ sinh
nếu không có sự phối hợp chặt chẽ với người
dân địa phương. Nếu hộ dân không đấu nối
với hệ thống thoát nước mới, các lợi ích về sức
khỏe của hệ thống cống mới này mang lại cho
tất cả người dân là rất hạn chế.

Tính bền vững và kế hoạch tương lai
UBND Phường 3 đang vận hành và bảo dưỡng
các công trình hạ tầng của dự án. Ban nhân
dân Khóm 2 và UBND Phường 3 có kế hoạch
thể chế hóa và thực hiện quy ước cộng đồng.
Các hoạt động cộng đồng sẽ được Hội phụ nữ
và Đoàn thành niên tiếp tục thực hiện nhằm
nâng cao nhận thức về vệ sinh môi trường.
Dựa trên dự án này Ban liên hiệp đã đề nghị
UBND Thành phố Sóc Trăng nhân rộng ở các
khu vực khác trong Thành phố.
Một số thống kê cơ bản
Tổng giá trị
dự án:


21
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Trà Vinh là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Khởi đầu từ tháng 12 năm 2006 và hoàn thành
vào tháng 03/2009, Dự án “Bảo dưỡng cây
cổ thụ và trồng mới cây xanh đường phố và
trong công viên” đang trợ giúp cho hệ thống
cây xanh của thị xã Trà Vinh. Ông Bùi Trung
Năm, Trưởng Ban liên hiệp nói về dự án tại đô
thị của mình như sau.
Điều rõ ràng là Trà Vinh là một thị xã cây
xanh. Chúng tôi có hơn một nghìn cây cao cổ
thụ. Thực vậy, nhiều cây cổ thụ hơn cả trăm
năm tuổi, và có những cây sống lâu đời nhất ở
vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra, trải
rộng trên khắp thị xã còn có hơn 7.500 cây
đa dạng về chủng loại. Cây xanh bao quanh
các chùa Khmer, tỏa bóng trên khắp các tuyến
phố của chúng tôi, và hình thành ranh giới thị
xã. Những loài cây sống nhờ nước và các loài
hoa được trồng tô điểm cho các công viên thị
xã.
Cây bị bệnh trước khi có dự án
Đến năm 2006, nhiều người dân nhận ra di
sản cây xanh của chúng tôi đang gặp nguy
hiểm. Trong vòng 5 năm chúng tôi đã mất đi

sổ tay bảo dưỡng và chăm sóc cây xanh. Cùng
lúc đó, chúng tôi chuẩn bị kế hoạch trồng
mới cây xanh dọc các tuyến phố và công viên
trong vùng dự án.
Sau đó, chúng thôi thiết kế một chiến dịch vận
động thông tin và hành động, hướng mục tiêu
tới những đối tượng hưởng lợi khác như như
hộ gia đình, trường học, cơ quan chính phủ,
khu công nghiệp, và các ngành tư nhân. Chiến
dịch vận động gồm có những bài phát biểu
trước công chúng, các hội nghị chuyên đề về
bảo vệ môi trường, các cuộc thi vẽ tranh tại
các trường tiểu học, và các sự kiện trồng mới
cây xanh theo khẩu hiệu “Tuần lễ xanh” hoặc
“Ngày Chủ Nhật xanh”. Chúng tôi huy động
cộng đồng đóng góp cây giống và hàng rào
gỗ để các tổ chức đại diện có thể mua đúng
chủng loại cây tại vườn ươm.
Những thông điệp cụ thể trong chiến dịch
vận động của chúng tôi gồm những điều như
‘tránh cắt tỉa cây nếu không cần thiết’, ‘tránh
sử dụng đồ sắc nhọn tô vẽ lên thân cây’, và
‘tránh vứt bỏ rác gây ô nhiễm ở các gốc cây’.
Vướng mắc và khó khăn trong quá trình
thực hiện
Chúng tôi từng đối mặt với nhiều khó khăn và
từ đó học được nhiều bài học trong quá trình
thực hiện. Chúng tôi có thể kể ở đây một vài
ví dụ: (i) chúng tôi phát hiện ra có nhiều quy
chế về bảo dưỡng và trồng cây xanh, và để

bảo vệ cây xanh.
Thứ hai, chúng tôi huy động cộng đồng cùng
đóng góp, bao gồm đóng góp bằng hiện vật
như là cây giống, 30.000 hàng rào gỗ và
50.000 ngày công tham gia trồng và chăm
sóc cây.
Thứ ba, chúng tôi đưa xe cẩu trợ giúp tỉa cây,
nhất là những cây cao. Việc tỉa cây giúp duy trì
và thúc đẩy cây tăng trưởng, giúp ngăn ngừa
hư hại, và phát triển hình dáng đẹp của cây.
Tiếp đó, phần mềm Hệ thống thông tin địa lý
(GIS) cũng được cài đặt sử dụng (MapInfo và
ArcGIS) cho việc quản lý cây xanh. Nhiều dữ
liệu cơ bản ban đầu về cây xanh được lọc và
xử lý trên phần mềm quản lý. Ngoài ra, những
số liệu địa lý được nhập vào hệ thống giúp
nhận dạng kết nối vùng dự án. Theo kết quả
thu được, mỗi đơn vị cây trong thị xã đều có
trang số liệu riêng như là số lượng, số thứ tự
cho cây, loại cây, độ tuổi, bán kính, chiều cao,
tình trạng cây, v.v. Ứng dụng GIS giúp chúng
tôi theo dõi được tình trạng cây, lên kế hoạch
và quản lý các hoạt động chăm sóc cây, và lập
kế hoạch cho công tác trồng cây mới trong
tương lai.
Tính bền vững và kế hoạch tương lai
Công ty Công trình công cộng thị xã Trà Vinh
sẽ chịu trách nhiệm duy trì những kết quả thu
được sau khi dự án kết thúc. Ủy ban nhân dân
thị xã Trà Vinh sẽ tiếp tục khuyến khích sự

Tx. Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh
Tel: 074.3858647

23
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam
Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ
Dự án Vĩnh Long là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam
(UEPP-VN) hỗ trợ. Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện. Để
biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email
Bắt đầu từ tháng 12/2006, dự án “Quy hoạch
cải thiện môi trường chợ Phước Thọ” giúp cải
thiện môi trường chợ Phước Thọ tại Phường 8,
Thị xã Vĩnh Long. Bà Phạm Tuyết Nga, Trưởng
Ban liên hiệp mô tả về dự án như sau:
Trong hơn 50 năm qua, chợ Phước Thọ đã đóng
vai trò quan trọng trong Phường. Mỗi ngày có
2.000 lượt người, cộng với 550 hộ sinh sống
trong khu vực này, đi chợ mua bán hàng hóa ở
đây. Và hơn 50 hộ có các sạp buôn bán ở chợ,
tao ra công ăn việc làm cho 940 người.

Chợ Phước Thọ trước khi có dự án
Tuy nhiên, trong năm 2006, với áp lực sử dụng
lớn, tuổi thọ công trình và công tác bảo dưỡng
không theo kịp đang đặt khu chợ và khu vực
xung quanh trong tình trạng đáng báo động.
Hệ thống thoát nước từ ban đầu không được
thiết kế phù hợp với tiêu chuẩn hiện nay hoặc
không còn hoạt động nữa. Rác chợ không
được thu gom, và người bán trong chợ xả rác

Chúng tôi đã nâng cao nhận thức cộng đồng
bằng nhiều phương pháp khác nhau chẳng
hạn như là tập huấn, thông qua các phương
tiện truyền thông và tờ bướm tin, và tổ chức
các phong trào tổng vệ sinh. Và chúng tôi tiến
hành nâng cao năng lực cho các cán bộ dự án
thông qua các lớp tập huấn và chuyến tham
quan học tập đến các dự án ở Đắk Lắk và Tp.
Hồ Chí Minh do Ban liên hiệp tổ chức.
Vướng mắc và khó khăn trong quá trình
thực hiện
Trong quá trình thực hiện dự án chúng tôi đã
phải đối mặt với rất nhiều khó khăn và thử
thách, nhưng chúng tôi cũng đã học được
nhiều bài học có giá trị.
Thứ nhất, chúng tôi phải giữ cho khoảng thời
gian ngưng hoạt động ở chợ là ngắn nhất
trong lúc tiến hành xây dựng. Chúng tôi đã
giải quyết vấn đề này bằng cách lập một điểm
buôn bán tạm thời gần chợ và đề nghị nhà
thầu hoàn tất xây dựng công trình trong thời
gian sớm nhất. Đội ngũ tuyên truyền viên đã
giúp có được lượng lớn thành phần liên quan
đồng thuận với kế hoạch này. Sự phối hợp
chặt chẽ giữa các thành viên Ban liên hiệp
cũng giúp thực hiện tốt quy trình này.
QUY HOẠCH VÀ CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG CHỢ PHƯỚC THỌ TẠI
THÀNH PHỐ VĨNH LONG
24
Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam

và các đóng góp của địa phương
Thứ ba, mặc dù không nằm trong kế hoạch
ban đầu, sau khi bắt đầu thực hiện dự án
chúng tôi nhận thấy mái nhà lồng chợ cũng
cần phải thay thế. Do đó chúng tôi đã khuyến
khích chính quyền địa phương hỗ trợ vốn để
thực hiện hạng mục này.
Và cuối cùng, chúng tôi nhận ra rằng để duy
trì và giữ vững các kết quả của dự án, việc
hợp tác của tất cả các đối tượng liên quan là
rất quan trọng, bao gồm cộng đồng, ban quản
lý chợ, và chính quyền địa phương. Chúng tôi
cũng đã soạn thảo các qui định để duy trì và
vận hành chợ, các qui định này đã được phê
duyệt bởi UBND thị xã. Chúng tôi sau đó đã
dán các qui định lên các bức tường trong chợ,
để những người bán hàng và những người
khách đi chợ có thể dễ dàng nhìn thấy và thực
hiện theo.
Tính bền vững và kế hoạch tương lai
Ban Quản lý chợ Phước Thọ phối hợp với Sở
Tài nguyên & Môi trường đã cam kết vận hành
và bảo dưỡng khu vực theo tiêu chuẩn môi
trường. Và công tác nâng cao nhận thức cộng
đồng sẽ được tiếp tục bởi các tổ chức đoàn thể
tại địa phương.
Thêm vào đó Ban liên hiệp sẽ tiếp tục kết nối
đô thị và chia sẻ kinh nghiệm với các dự án
khác và chia sẻ kinh nghiệm với các nơi khác
để nhân rộng kết quả của dự án ra các khu vực