Pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam với việc thực hiện CEDAW Tạp chí luật học số 3/2006 45

Ths. Nguyễn Thị Lan *
ụng c quc t v xoỏ b mi hỡnh
thc phõn bit i x vi ph n
(CEDAW) ó c i hi ng Liờn hp
quc phờ chun vo ngy 18/12/1979 v cú
hiu lc vo ngy 03/09/1981. õy l mt
vn kin quc t tng hp nht v quyn
ca ph n. Vit Nam l mt trong nhng
quc gia u tiờn trờn th gii tham gia
Cụng c ny. Ni dung cỏc quyn ca ph
n th hin s bỡnh ng gii c quy nh
rt c th trong tng iu ca Cụng c
tt c cỏc lnh vc khỏc nhau. Trong phm
vi bi vit ny, chỳng tụi mun nhn mnh
ti quyn bỡnh ng trong quan h hụn nhõn
v gia ỡnh m trng tõm l quyn xỏc nh
cha, m, con trờn c s bỡnh ng gii.
im D iu 16 ca CEDAW ó quy
nh v quyn bỡnh ng ca nam n trong
quan h vi con cỏi nh sau: Quyn v
trỏch nhim nh nhau trong vai trũ lm
cha, m, bt k tỡnh trng hụn nhõn ca h
ra sao, v cỏc vn liờn quan n con cỏi

con chung ca v chng
Th nht, khi ngi ph n cú hụn nhõn
hp phỏp, vic xỏc nh quan h cha m v
con c th hin trong nguyờn tc suy
oỏn phỏp lớ quy nh ti iu 63 Lut
HN&G nm 2000: Con sinh ra trong
thi kỡ hụn nhõn hoc do ngi v cú thai
C

* Ging viờn Khoa lut dõn s
Trng i hc Lut H Ni
Pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam với việc thực hiện CEDAW

46 Tạp chí luật học số 3/2006

trong thi kỡ ú l con chung ca v chng.
Con sinh ra trc ngy ng ký kt hụn v
c cha m tha nhn cng l con chung
ca v chng.
Theo nguyờn tc suy oỏn phỏp lớ ny,
mi khi sinh con ngi ph n khụng cn
phi chng minh chng mỡnh l cha ca a
tr do mỡnh sinh ra, cng nh khụng c
ngn cn chng mỡnh thc hin quyn l
cha ca a tr do mỡnh sinh ra. Ngi
chng ng nhiờn c xỏc nh l cha
ca a tr ú v c thc hin quyn lm
cha ca mỡnh. Nh vy, cú th thy rng s
bỡnh ng gii th hin rt rừ trong vic xỏc
nh con chung ca v chng. Phỏp lut ó

thc hin thiờn chc ca mỡnh.
Th hai, vic xỏc nh li quan h cha,
m, con, ti iu 63 Lut HN&G nm
2000 cng quy nh: Trong trng hp
cha, m khụng tha nhn con thỡ phi cú
chng c v phi c to ỏn xỏc nh.
Trong thc tin, khi ngi v sinh con,
ngi chng ó lm giy khai sinh cho a
tr, ly h tờn mỡnh l h tờn cha ca a
tr. Thm chớ, a tr ú v mt sinh hc
khụng phi l con ca ngi chng nhng
v nguyờn tc trc tiờn ngi chng vn
c xỏc nh l cha, s im lng ca ngi
chng c coi l s mc nhiờn tha nhn
mi quan h cha con. Phỏp lut khụng can
thip sõu vo mi quan h ny. Min rng
a tr c sng trong bu khụng khớ yờu
thng v thụng cm, cú cha, m v ngi
m c chia s nhng nim vui v ni
bun vi chng mỡnh.
Tuy nhiờn, cng khụng ớt trng hp,
sau khi ngi v sinh con ngi chng ó
khụng tha nhn a tr l con ca mỡnh do
nghi ng s chung thy ca ngi v v h
ó yờu cu xỏc nh li quan h cha con.
Trong trng hp ny, ngi yờu cu phi
cú ngha v cung cp chng c chng minh
Pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam với việc thực hiện CEDAW
khụng cú hụn nhõn hp phỏp, do vy vic
xỏc nh quan h cha m v con da trờn c
s no thỡ hin nay phỏp lut cũn b ng.
Khi ngi ph n yờu cu xỏc nh cha cho
con ca mỡnh thỡ v nguyờn tc h phi
chng minh mt ngi n ụng no ú l
cha ca a con m mỡnh ó sinh ra, h cú
ngha v phi cung cp chng c, nu cn
thit cú th yờu cu giỏm nh gen v h
phi chu chi phớ giỏm nh gen. Chỳng tụi
cho rng quy nh ny cha tht s phự hp
m cn quy nh nhng bit l nht nh.
Bi khi sinh con ngoi giỏ thỳ, ngi ph
n ó chu rt nhiu s thit thũi t khi
mang thai, sinh con v nuụi con mt mỡnh,
bờn cnh ú l s trn trỏnh trỏch nhim
ca ngi cha ca a tr. Vic h yờu cu
xỏc nh cha cho con ca mỡnh l mt
quyn chớnh ỏng, vy nờn chng nu h
khụng xut trỡnh c y chng c
chng minh quan h cha con v phi yờu
cu giỏm nh gen, trong trng hp ny
nu ngi n ụng no ú c xỏc nh l
cha ca a tr thỡ ngi ú phi tr chi phớ
giỏm nh hoc ớt nht thỡ l mt phn chi
phớ giỏm nh vỡ ú l trỏch nhim chung
ca hai ngi vi t cỏch l cha, l m ca
a tr. Nh vy mi thc s m bo s
bỡnh ng v gii trong trng hp ny.
Hoc trong trng hp rừ rng cỏc ng

i vi tr sinh ra do thc hin k thut h
tr sinh sn.
iu 21 Ngh nh trờn cũn quy nh:
Con c sinh ra do thc hin k thut h
tr sinh sn khụng c quyn yờu cu quyn
tha k, quyn c nuụi dng i vi
ngi cho tinh trựng, cho trng, cho phụi.
Nh vy, ngi v trong cp v chng
vụ sinh hoc ngi ph n c thõn c
xỏc nh l m ca a tr trong mi trng
hp k c ngi m ny nhn noón, tinh
trựng hoc phụi t ngi khỏc. Gia a tr
v ngi cho tinh trựng, cho noón, cho phụi
khụng cú mi quan h cha m v con v
mt phỏp lớ. Mt khỏc, phỏp lut cng quy
nh rt rừ mt trong nhng nguyờn tc ỏp
dng bin phỏp h tr sinh sn l phi thc
hin nguyờn tc bớ mt. Tuy nhiờn, theo
chỳng tụi, trong nhng trng hp c bit
nh cha bnh thỡ cp v chng vụ sinh
hoc ngi ph n c thõn cn c bit
nhng thụng s cn thit v ngi cho
a tr c bo m s an ton cn thit,
ngi ph n trong cp v chng vụ sinh
hoc ngi ph n c thõn vn khụng b
tc i quyn lm m ca mỡnh.
Cú th nhn thy mt iu c bit mi
ca vic sinh con theo phng phỏp khoa
hc l phỏp lut cho phộp ngi ph n c
thõn cng c ỏp dng bin phỏp h tr


Tạp chí luật học số 3/2006 49

chng vụ sinh thc hin k thut h tr sinh
sn, nu ngi chng khụng may cht m
c s lu gi tinh trựng hu s tinh trựng
ca ngi ú liu cú phự hp khụng khi
khụng cú s by t ý chớ ca ngi v.
Theo chỳng tụi, nu hai v chng ó th
hin s ng ý sinh con nh bin phỏp h
tr sinh sn bng vn bn thỡ khi ngi
chng cht, ngi v vn cú quyn ngh
tip tc thc hin vic sinh con ny, ngi
v phi cú quyn i vi s tinh trựng ca
ngi chng ang c lu gi. V bo
v quyn li ca ngi v thỡ phi quy nh
nhng bit l khi ỏp dng thi gian sinh con
ti a trong trng hp chm dt hụn nhõn.
Thụng thng thi gian ny l 300 ngy k
t khi chm dt quan h hụn nhõn. Nhng
trong trng hp sinh con theo phng
phỏp khoa hc thỡ thi gian ny cú th kộo
di hn ph thuc vo quỏ trỡnh thc hin
bin phỏp h tr sinh sn. a tr ra i
vn c xỏc nh l con chung ca v
chng v quyn ca ngi v trong cp v
chng vụ sinh c m bo.
iu kin hn ch li hụn cú nờn c ỏp
dng trong trng hp m cp v chng vụ
sinh ó ng ý bng vn bn v vic sinh

m, con. Nhng quyn ny ó c th hoỏ
im D iu 16 ca CEDAW. iu ú
chng t Vit Nam l mt quc gia rt quan
tõm n quyn li ca ngi ph n trong
xó hi núi chung v trong gia ỡnh núi
riờng. Phỏp lut ó to ra nh nhng c ch
tt nht ngi ph n thc hin quyn
ca mỡnh, c bit trong vic thc hin
thiờn chc ca mỡnh v nhng quyn liờn
quan n thiờn chc ú. Ngi ph n
trong xó hi hin i ó thc s c quan
tõm v trong tng lai di gúc phỏp lớ,
quyn ca ngi ph n cn c c th
hoỏ hn na, loi b hon mi s phõn bit
i x i vi ph n./.
Ph¸p luËt h«n nh©n vµ gia ®×nh ViÖt Nam víi viÖc thùc hiÖn CEDAW

50 T¹p chÝ luËt häc sè 3/2006