Các quy định riêng với một số đối tợng lao động tạp chí luật học số
9
/2009

33

TS. Lu Bình Nhỡng *
1. Mt s vn v ngi nc ngoi
lm vic ti Vit Nam
1.1. Tỡnh hỡnh chung v ngi nc ngoi
lm vic ti Vit Nam
Hin nay, trờn cỏc phng tin thụng tin
i chỳng ang tp trung thụng tin v tỡnh
hỡnh ngi nc ngoi di chuyn mnh vo
Vit Nam kim vic lm, trong ú, s lng
ngi Trung Quc ang cú xu hng tng
mnh nht. Ngi nc ngoi vo Vit
Nam lm vic l xu th tt yu do tỏc ng
ca quỏ trỡnh ton cu hoỏ quan h lao ng
v hi nhp kinh t. Mi nh u t, mi
n v s dng lao ng u cú nhng k
hoch riờng v mi quan tõm riờng n quỏ
trỡnh t chc sn xut kinh doanh v vỡ vy
cú mi quan tõm thớch ỏng ti vic tuyn
dng lao ng l ngi nc ngoi. Bờn

s ngi nc ngoi n t chõu Phi v
Trung ụng nm sau luụn cao hn nm
trc (nm 2005 cú 2893 ngi; nm 2006
cú 3119 ngi; nm 2007 cú 4080 ngi v
6 thỏng u nm 2008 cú 1765 ngi).
(2)

Tr li phng vn ca Bỏo dõn trớ v
vic lao ng ph thụng n Vit Nam, b
Nguyn Kim Ngõn - B trng B lao ng-
thng binh v xó hi cho bit: Lao ng
nc ngoi n Vit Nam ch yu bng
ng du lch ch cha ai cp giy phộp
cho h sang kim vic lm.
(3)
Nhiu ni
nh cụng trỡnh khai thỏc bụxit Tõn Rai
(Bo Lc - Lõm ng), nh mỏy nhit in
* Ging viờn chớnh Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Các quy định riêng với một số đối tợng lao động 34

tạp chí luật học số
9
/
2009


Nhỡn chung, ngi nc ngoi lm vic
Vit Nam khụng hon ton l vn tiờu
cc. Ngc li, vic ngi nc ngoi vo
lm vic ti Vit Nam thc s cú vai trũ
khụng nh:
- Ngi nc ngoi vo lm vic ti Vit
Nam s lm tng thờm s lng v lm
phong phỳ lc lng lao ng v tng tớnh
cnh tranh trờn th trng lao ng. Hin
nhiờn, vic di chuyn ca ngi nc ngoi
vo Vit Nam s lm cho s lng cng nh
c cu lc lng lao ng thay i.
- ỏp ng nhu cu nhõn lc theo s la
chn ca cỏc n v s dng lao ng:
Ngi s dng lao ng (NSDL) cú th cú
nhiu la chn hn cho quỏ trỡnh xõy dng
lc lng lao ng nhm m bo nhu cu
nhõn lc phc v cho sn xut, kinh doanh.
S khỏc bit gia trỡnh , tay ngh, s am
hiu cỏc vn xó hi, kh nng s dng cỏc
ngụn ng khỏc nhau gia NL nc ngoi
v NSDL trong nc s ỏp ng nhu cu
la chn ca ngi s dng lao ng.
- Ngi nc ngoi vo Vit Nam lm
vic s gúp phn thay i cht lng lao
ng v tỏc phong lao ng trong cỏc n v
s dng lao ng. Khụng th ph nhn cú
nhng ngi nc ngoi khi vo Vit Nam
ó mang theo c nhng kin thc, k nng,
kinh nghim v li lm vic chuyờn nghip,

kộo di. Cú nhiu trng hp ngi nc
ngoi khụng thc hin ỳng cỏc quy nh
phỏp lut v xut nhp cnh, phỏp lut v c
trỳ; ó sinh sng ti cỏc cụng viờn, ni cụng
cng, t tp buụn bỏn trỏi phộp trờn cỏc va
hố, lũng ng gõy mt an ninh trt t v
vn minh ụ th trờn a bn. Nghiờm trng
hn, cú trng hp ngi nc ngoi thc
hin hnh vi vi phm phỏp lut hỡnh s; tuy
cỏc c quan chc nng ca thnh ph ó cú
cỏc bin phỏp x lớ, bc u cú hiu qu
nht nh, nhng tỡnh hỡnh vn cũn din bin
phc tp.
(6)
Trong thi gian gn õy, nhiu
nh qun lớ, ngi ng u cỏc t chc
ngh nghip, t chc cụng on Vit Nam ó
nờu lờn nhiu ý kin bc xỳc v vic ngi
nc ngoi vo Vit Nam thụng qua con
ng du lch. iu ú ó gõy ra nhiu vn
phc tp i vi tỡnh hỡnh an ninh trt t
v an ton xó hi trờn phm vi c nc.
- Ngi nc ngoi cú gia ỡnh thng
mang theo gia ỡnh ca h, do ú lm tng
mt dõn s trong phm vi nht nh v cú
kh nng nh hng ti mc sinh hot
chung. Hin nay mi cú hn 70.000 ngi
nc ngoi sng v lm vic ri rỏc khp
Vit Nam m vic a h vo din qun lớ
cng ó rt phc tp.

ng theo quy nh ca phỏp lut Vit Nam;
f) Ngi nc ngoi l hc sinh, sinh
viờn, phu nhõn, phu quõn, ngi giỳp vic
gia ỡnh v ngi nc ngoi khụng thuc
i tng quy nh ti khon 1 iu 1 ca
Ngh nh 34/2008/N-CP cú nhu cu lm
vic cho cỏc doanh nghip, t chc, cỏ nhõn
ti Vit Nam.
(8)

Nh vy, trong s nhng hỡnh thc núi
trờn, cú NL lm vic m s cú mt ca h
nh hng ln ti c hi vic lm trong nc,
c bit l NL thc hin cỏc hp ng lao
ng ti Vit Nam, k c hc sinh, sinh viờn,
phu nhõn, phu quõn, ngi giỳp vic gia ỡnh
Các quy định riêng với một số đối tợng lao động 36

tạp chí luật học số
9
/
2009

v ngi nc ngoi khỏc (vớ d: ngi i du
lch nhng tranh th hoc nỳp di hỡnh thc
du lch, thm thõn nhõn kim vic lm).
Cỏc hỡnh thc qua ú ngi nc ngoi

cn cụng on ú. Vớ d, vic s dng ngi
nc ngoi theo hỡnh thc cho bỏn dch v.
Ngi nc ngoi cho bỏn dch v l NL
ó c n v s dng lao ng tuyn
dng t trc khi sang Vit Nam.
Theo phỏp lut hin hnh, vic s dng
ngi nc ngoi lm vic ti Vit Nam bao gm:
a) Tuyn dng ngi nc ngoi lm vic
ti Vit Nam theo hỡnh thc hp ng lao ng
õy l hỡnh thc s dng ngi nc
ngoi lm vic ti Vit Nam ỏng c quan
tõm nht, bi l nú liờn quan n vic thit
lp quan h lao ng chớnh thc.
NSDL c tuyn ngi nc ngoi
khi ngi nc ngoi m bo y cỏc
iu kin theo quy nh ti iu 3 ca Ngh
nh s 34/2008/N-CP lm cụng vic
qun lớ, giỏm c iu hnh v chuyờn gia
m lao ng Vit Nam cha ỏp ng c
theo nhu cu sn xut, kinh doanh.
- Trỡnh t, th tc tuyn ngi nc ngoi
lm vic ti Vit Nam:
+ Trc khi tuyn lao ng ớt nht 30 (ba
mi) ngy, NSDL phi thụng bỏo nhu cu
tuyn lao ng trờn bỏo trung ng hoc a
phng (bỏo vit, bỏo núi, bỏo hỡnh, bỏo
in t) v cỏc ni dung: S lng ngi cn
tuyn, cụng vic, trỡnh chuyờn mụn, mc
lng, iu kin lm vic v mt s yờu cu
cn thit khỏc nu NSDL cn.

ngi nc ngoi v NSDL phi tin hnh
giao kt hp ng lao ng bng vn bn
theo quy nh ca phỏp lut lao ng Vit
Nam; NSDL cú trỏch nhim gi bn sao
hp ng lao ng ó giao kt ti c quan ó
cp giy phộp lao ng cho ngi nc
ngoi ú. Ni dung trong hp ng lao ng
khụng c trỏi vi ni dung ó ghi trong
giy phộp lao ng ó c cp.
(9)

b) Ngi nc ngoi vo Vit Nam lm vic
theo hỡnh thc di chuyn ni b doanh nghip
Ngi nc ngoi di chuyn trong ni
b doanh nghip theo quy nh bao gm nh
qun lớ, giỏm c iu hnh v chuyờn gia
ca doanh nghip nc ngoi ó thnh lp
hin din thng mi trờn lónh th Vit
Nam, di chuyn tm thi trong ni b doanh
nghip sang hin din thng mi trờn lónh
th Vit Nam v ó c doanh nghip nc
ngoi tuyn dng trc ú ớt nht 12 thỏng.
Ngi nc ngoi di chuyn trong ni b
doanh nghip phi cú vn bn ca doanh
nghip nc ngoi c ngi nc ngoi
sang lm vic ti hin din thng mi ca
doanh nghip nc ngoi ú trờn lónh th
Vit Nam v m bo cỏc iu kin theo
quy nh
(10)

Ngi nc ngoi lm vic ti Vit Nam
theo hỡnh thc thc hin cỏc loi hp ng
v kinh t, thng mi, ti chớnh, ngõn hng,
bo him, khoa hc k thut, vn hoỏ, th
thao, giỏo dc, y t v lm nh cung cp
dch v theo hp ng phi m bo cỏc
Các quy định riêng với một số đối tợng lao động 38

tạp chí luật học số
9
/
2009

iu kin theo quy nh v kốm theo hp
ng kớ kt gia i tỏc phớa Vit Nam v
phớa nc ngoi v vic tho thun ngi
nc ngoi n lm vic ti Vit Nam. Nh
vy, nhng ngi khụng nm trong din nờu
trờn thỡ khụng c lm vic hay thc hin
hp ng theo hỡnh thc ny. Ngi nc
ngoi lm vic theo hỡnh thc ny cng phi
chun b tt c cỏc giy t, h s theo quy
nh ca phỏp lut i tỏc Vit Nam (gm
i din hp phỏp ca doanh nghip, t chc
ti Vit Nam cú kớ hp ng vi phớa i tỏc
nc ngoi phớa nc ngoi cung cp
dch v, cho bỏn dch v v thc hin cỏc

. Ngi nc ngoi i din cho t chc
phi chớnh ph nc ngoi c phộp hot
ng theo quy nh ca phỏp lut Vit Nam
Ngi nc ngoi lm vic vi t cỏch
i din cho t chc phi chớnh ph nc
ngoi c phộp hot ng ti Vit Nam
ngoi vic phi m bo cỏc iu kin
theo quy nh cũn phi cú trỏch nhim
nghiờn cu v thc hin y cỏc quy nh
ca phỏp lut Vit Nam v quyn v ngha
v ca ngi nc ngoi ti Vit Nam ng
thi phi chun b cỏc giy t, th tc theo
quy nh, tr phiu d tuyn (vỡ khụng phi
l i tng c tuyn dng). i din ca
t chc phi chớnh ph nc ngoi c phộp
hot ng theo quy nh ca phỏp lut Vit
Nam phi lm th tc ngh cp giy phộp
lao ng cho ngi nc ngoi vo lm vic
ti Vit Nam theo quy nh trc khi ngi
nc ngoi n lm vic ti Vit Nam.
2.2. Quy nh v qun lớ ngi nc ngoi
lm vic ti Vit Nam
Vic qun lớ ngi nc ngoi lm vic
ti Vit Nam c thc hin thụng qua hot
ng ca nhiu c quan khỏc nhau. C th,
vic qun lớ ú bao gm cỏc phng din
hot ng ch yu sau õy:
- Ban hnh quy nh v i tng, tiờu
chun, iu kin ngi nc ngoi lm vic
ti Vit Nam;

chc nc ngoi cp hoc cụng chng,
chng thc phi c hp phỏp hoỏ lónh s
theo quy nh ca phỏp lut Vit Nam v
dch ra ting Vit; bn dch, bn sao phi
c cụng chng theo quy nh ca phỏp
lut Vit Nam.
- Quy nh v c s tuyn dng, s dng
ngi nc ngoi lm vic ti Vit Nam, c
bit l xỏc nh t cỏch ca nh tuyn dng,
s dng ngi nc ngoi.
Theo quy nh, ch cỏc doanh nghip,
t chc ti Vit Nam mi cú quyn tuyn
dng, s dng ngi nc ngoi lm vic ti
Vit Nam.
- Quy nh cỏc th tc phỏp lớ, h s m
bo cho ngi nc ngoi khi lm vic ti
Vit Nam.
Theo quy nh, h s ng kớ d tuyn
lao ng ca ngi nc ngoi gm hai b
np cho NSDL, mt b do NSDL qun lớ
v mt b h s NSDL lm th tc ng
kớ cp giy phộp lao ng. Mi b h s gm
cú: Phiu ng kớ d tuyn lao ng ca
ngi nc ngoi theo mu quy nh ca B
lao ng-thng binh v xó hi; phiu lớ lch
t phỏp do c quan cú thm quyn ca nc
m ngi nc ngoi c trỳ nc ngoi
trc khi n Vit Nam cp. Trng hp
ngi nc ngoi hin ó c trỳ ti Vit Nam
t 06 thỏng tr lờn thỡ ch cn phiu lớ lch

2009

- Quy nh v giy phộp lao ng gm
vic cp giy phộp lao ng, gia hn giy
phộp lao ng, cp li giy phộp lao ng,
vic s dng giy phộp lao ng cho ngi
nc ngoi lm vic ti Vit Nam. Theo phỏp
lut hin hnh, tt c nhng ngi nc ngoi
vo Vit Nam lm vic u phi c cp
giy phộp lao ng, tr mt s i tng sau:
a) Ngi nc ngoi vo Vit Nam lm
vic vi thi hn di 03 (ba) thỏng;
b) Ngi nc ngoi l thnh viờn ca
cụng ti trỏch nhim hu hn hai thnh viờn
tr lờn;
(c) Ngi nc ngoi l ch s hu ca
cụng ti trỏch nhim hu hn mt thnh viờn;
d) Ngi nc ngoi l thnh viờn hi
ng qun tr ca cụng ti c phn;
) Ngi nc ngoi vo Vit Nam
thc hin cho bỏn dch v;
e) Ngi nc ngoi vo Vit Nam lm
vic x lớ cỏc trng hp khn cp nh
nhng s c, tỡnh hung k thut, cụng ngh
phc tp ny sinh lm nh hng hoc cú
nguy c nh hng ti sn xut, kinh doanh
m cỏc chuyờn gia Vit Nam v cỏc chuyờn
gia nc ngoi hin ang Vit Nam khụng
x lớ c cú thi gian trờn 03 (ba) thỏng thỡ
ht 03 (ba) thỏng lm vic ti Vit Nam,

ngi nc ngoi hin ang lm vic ti
Vit Nam. S lng c cỏc c quan nờu ra
l thiu thng nht. Nhng con s nờu ra v
c bn l da vo kt qu thng kờ v ngi
nc ngoi xut, nhp cnh vo Vit Nam.
S lng ngi nc ngoi c cp giy
phộp lao ng thp hn quỏ mt na so vi
thc t. Cú th thy cụng tỏc qun lớ hnh
chớnh, qun lớ lao ng ang th hin s s
h, yu kộm. Ch khi bỏo chớ vo cuc thỡ
cỏc c quan cú trỏch nhim mi xem xột li
phng phỏp qun lớ ca mỡnh. Ngay c cỏc
a phng, ni cú trỏch nhim trc tip
(theo cỏch núi ca B trng B lao ng-
thng binh v xó hi) cng rt chm chp
trong vic ch o cụng tỏc qun lớ ngi
Các quy định riêng với một số đối tợng lao động tạp chí luật học số
9
/2009

41
nc ngoi núi chung v ngi nc ngoi
lm vic ti Vit Nam.
Th hai, theo iu tra xó hi, ngi nc
ngoi vo Vit Nam lm vic ch yu theo
con ng tt, tc l s dng phng phỏp
du lch kim vic lm. S trỏ hỡnh ny l

i x i vi NL di trỳ). Vit Nam cú th
tham kho ni lut hoỏ cho hon thin h
thng phỏp lut lao ng.
3.2. Mt s gii phỏp cho vn ngi
nc ngoi lm vic ti Vit Nam
tỡnh trng ngi nc ngoi lm vic
ti Vit Nam cú trt t, khụng gõy xỏo trn
tỡnh hỡnh kinh t, xó hi, c bit l gõy nờn
tỡnh trng cnh tranh vic lm v nhng hu
qu xó hi, cn phi:
Mt l cn quỏn trit v thng nht quan
im v ngi nc ngoi lm vic Vit
Nam: Ngi nc ngoi vo Vit Nam lm
vic l vn bỡnh thng do tớnh tt yu ca
quỏ trỡnh ton cu hoỏ, trong ú cú vn ton
cu hoỏ quan h lao ng. Vit Nam l thnh
viờn ca WTO, ASEAN, cú quan h vi nhiu
quc gia trờn th gii. Mi quan h qua li v
ph thuc ln nhau trong quỏ trỡnh sn xut,
kinh doanh quc t khụng cho phộp duy trỡ
tỡnh trng b quan, to cng, c vi vn di
chuyn lao ng. Vit Nam l mt trong
nhng quc gia tham gia mnh m vo quỏ
trỡnh phõn cụng v hp tỏc lao ng quc t,
cn phi lm quen v chp nhn vic ngi
nc ngoi lm vic, kim sng ti Vit Nam.
Tuy nhiờn, khụng th th ng i vi
tỡnh trng ngi nc ngoi vo lm vic
mt cỏch vụ t chc. Bt kỡ quc gia no
cng phi chỳ ý n nhng khớa cnh cn

Nam. Cỏc c quan nh nc cú thm quyn
cn lu ý vic di chuyn lao ng ph thụng
ca cỏc nh thu nc ngoi vo Vit Nam,
vớ d nh trong ngnh xõy dng, khai
khoỏng nh hin nay.
Ba l i vi c quan qun lớ nh nc,
cn tin hnh cỏc bin phỏp ng b, quyt
lit ngay t u. Vớ d, phõn loi ngi nc
ngoi t khi di chuyn vo Vit Nam. Cn
cú s phi hp vi cỏc c quan thuc ngnh
cụng an nm vng s lng v loi lao
ng hay trỡnh ca ngi nc ngoi n
Vit Nam. Cn chn chnh ngha v bỏo cỏo
ca cỏc n v s dng lao ng ngi nc
ngoi lm vic ti Vit Nam.
Bn l cn tin hnh ngay cụng tỏc
thanh, kim tra. Nu phỏt hin thỡ phi kiờn
quyt x pht nhng NSDL v trc xut
NL ph thụng v nc. Cng cn b sung
cỏc hỡnh thc x lớ nghiờm khc vo Ngh
nh s 113/2004/N-CP ngy 16/4/2004 v
x pht hnh chớnh hnh vi vi phm phỏp
lut lao ng.
Nm l cn nghiờn cu xõy dng Lut v
qun lớ NL nc ngoi ti Vit Nam. o
lut ny ra i l cn thit v l tng thớch,
ng xng vi Lut ngi Vit Nam i lm
vic nc ngoi theo hp ng do Quc
hi thụng qua nm 2006.
Sỏu l cn b sung v giao cho Cc qun

34/2008/N-CP ngy 25/3/2008 quy nh v tuyn dng
v qun lớ ngi nc ngoi lm vic ti Vit Nam.
(8).Xem: Ngh nh s 34/2008/N-CP ngy 25/3/2008
quy nh v tuyn dng v qun lớ ngi nc ngoi
lm vic ti Vit Nam.
(9).Xem: iu 4 Ngh nh s 34/2008/N-CP.
(10).Xem: iu 5 Ngh nh s 34/2008/N-CP.