nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 12/2007 29

Ths. Nguyễn Minh Hằng *
rong bi cnh Vit Nam chớnh thc
tr thnh thnh viờn th 150 ca T
chc thng mi th gii (WTO), vic
hon thin phỏp lut ngõn hng núi chung
v hon thin phỏp lut v bo m tin
vay l ũi hi thit yu phỏp lut ngõn
hng Vit Nam ngy cng tin gn hn
vi phỏp lut ngõn hng ca cỏc nc trờn
th gii v phự hp vi cam kt gia nhp
WTO ca Vit Nam v dch v ti chớnh
ngõn hng. Trong nhng nm va qua, vn
bo m tin vay i vi vic vay vn
ngõn hng ó c quy nh trong nhiu
vn bn phỏp lut khỏc nhau nh Ngh nh
ca Chớnh ph s 178/1999/N-CP ngy
29/12/1999 v bo m tin vay ca cỏc t
chc tớn dng (sau õy gi l Ngh nh s
178), Ngh nh ca Chớnh ph s
85/2002/N-CP ngy 25/10/2002 sa i,
b sung mt s iu ca Ngh nh s 178;
Ngh nh ca Chớnh ph s 165/1999/N-CP
ngy 19/11/1999 v ng kớ giao dch bo

v thc hin cỏc giao dch bo m thc
hin cỏc ngha v dõn s v x lớ ti sn bo
m. Do ú, trong mi liờn h so sỏnh vi
Ngh nh s 178, cú th thy phm vi iu
chnh ca Ngh nh s 163 ó c m
nghiên cứu - trao đổi
T

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
30 tạp chí luật học số 12/2007
rng hn. C th, Ngh nh s 178 ch quy
nh v cỏc bin phỏp bo m tin vay
trong quan h cho vay gia t chc tớn dng
v khỏch hng theo quy nh ca Lut cỏc
t chc tớn dng trong khi ú, Ngh nh s
163 ó quy nh tng th cỏc bin phỏp bo
m tin vay v bin phỏp x lớ ti sn bo
m trong cỏc giao dch dõn s theo quy
nh ca B lut dõn s nm 2005. Cỏc bin
phỏp bo m tin vay c quy nh ti
Ngh nh ny cng xut phỏt t cỏc bin
phỏp bo m c quy nh trong B lut
dõn s nm 2005 theo hng m rng hỡnh
thc bo m nh cm c, th chp, bo
lónh, t cc, kớ cc, kớ qu, tớn chp. Vic
b sung thờm ba hỡnh thc bo m l t

vn bn phỏp lut chuyờn ngnh dn n
tỡnh trng cỏc quy nh b phõn tỏn trong
nhiu vn bn khỏc nhau gõy khú khn cho
t chc tớn dng v khỏch hng trong vic
ỏp dng phỏp lut thc hin cỏc giao
dch bo m.
T bt cp nờu trờn, Ngh nh s 163
ó bói b hai quy nh v iu kin i vi
ti sn bo m, ú l: Yờu cu phi cú bo
him bt buc i vi mt s loi ti sn
nht nh v phi xỏc nh c ti sn bo
m phi khụng thuc din ang b tranh
chp. Trờn c s cỏc quy nh ca B lut
dõn s nm 2005, Ngh nh s 163 ó quy
nh iu kin i vi ti sn bo m nh
sau: Ti sn c dựng cm c, th chp
bo m tin vay phi l ti sn thuc
quyn s hu ca bờn cú ngha v hoc bờn
th ba v phi c phộp giao dch. Vi
nhng quy nh thụng thoỏng nh trờn,
phỏp lut hin hnh ó to thờm c hi kinh
doanh cho t chc tớn dng v c hi vay
vn cho khỏch hng ng thi vn m bo
an ton cho hot ng ngõn hng, nõng cao nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 12/2007 31
nng lc cnh tranh cho cỏc t chc tớn
dng. C th l trong cam kt gia nhp

u t kinh doanh gp khú khn khi vay
vn ngõn hng vỡ khụng cú ti sn bo m
hoc giỏ tr ti sn bo m khụng ln hn
giỏ tr khon vay. Mc dự cú nhng doanh
nghip ó tỡm c cỏc d ỏn kh thi trờn
thc t nhng h khụng cú iu kin vay
bng tớn chp (cú th do cỏc doanh nghip
mi tham gia th trng hoc mi xỏc lp
quan h tớn dng vi ngõn hng). Nhng
quy nh ny ca phỏp lut nhm m bo
an ton cho cỏc t chc tớn dng khi thc
hin cho vay song cng l mt tr ngi i
vi nhiu doanh nghip cú kh nng tr n
trong tng lai. khc phc bt cp nờu
trờn, Ngh nh s 163 ó khụng quy nh
v giỏ tr ti sn bo m so vi giỏ tr
khon vay m ch quy nh phm vi bo
m trong trng hp mt ti sn c em
ra bo m cho vic thc hin nhiu ngha
v ti sn khỏc nhau. Trong trng hp ny,
t chc tớn dng v khỏch hng cú th tho
thun v giỏ tr ti sn bo m cú th nh
hn, bng hoc ln hn tng giỏ tr cỏc
ngha v c bo m tr trng hp phỏp
lut cú quy nh khỏc. Quy nh ny th
hin khỏ rừ s tụn trng quyn t nh ot
ca cỏc bờn trong quan h tớn dng v m
rng quyn t do kinh doanh v t chu
trỏch nhim i vi mi ri ro ca t chc
tớn dng khi thc hin hot ng cho vay cú

t ra nhiu th thỏch cam go i vi hot
ng ca t chc tớn dng ca Vit Nam.
Nhng t chc tớn dng nc ngoi vi tim
lc ln v vn, giu kinh nghim kinh doanh
v vi vic cung cp cỏc dch v tớn dng
hp dn i vi khỏch hng s to ra th
trng tớn dng phong phỳ, a dng Vit
Nam. Vic m rng v mm hoỏ cỏc quy
nh ca phỏp lut v bo m tin vay
cng to mụi trng phỏp lớ lnh mnh cho
cỏc t chc tớn dng hot ng ng thi
to iu kin thun li cho Vit Nam trong
tin trỡnh hi nhp. Cng theo quy nh ny,
khỏch hng vay khụng cũn bn khon v giỏ
tr ti sn bo m khụng tng xng vi
giỏ tr khon vay; cng khụng phi lo ngi
v vic khụng cú ti sn bo m b sung
trong trng hp vay vn khụng cú bo
m bng ti sn nh trc õy.
4. V hiu lc ca giao dch bo m
Xột v nguyờn tc giao dch, hp ng
bo m cú hiu lc ti thi im giao kt
tr trng hp cỏc bờn cú tho thun khỏc.
Phỏp lut hin hnh quy nh cỏc trng
hp bt buc phi ng kớ giao dch bo
m gm cú: Th chp quyn s dng t;
th chp quyn s dng rng, quyn s hu
rng sn xut l rng trng; th chp tu
bay, tu bin; th chp mt ti sn bo
m thc hin nhiu ngha v v cỏc trng

giao dch bo m cú thm quyn thỡ khi x
lớ ti sn ú tr n cho nhiu khon vay nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 12/2007 33
ti cỏc t chc tớn dng khỏc nhau, t chc
tớn dng nhn bo m cú hp ng bo
m ú s khụng c u tiờn thanh toỏn
trc so vi t chc tớn dng cú hp ng
bo m ó c ng kớ ti c quan ng
kớ giao dch bo m. Nu cú nhiu hp
ng bo m c ng kớ thỡ th t thanh
toỏn c xỏc nh theo thi im ng kớ
ti c quan ng kớ cú thm quyn. Vỡ vy,
cỏc t chc tớn dng nờn tha thun vi
khỏch hng ng kớ vic th chp, cm c
ti sn ti c quan ng kớ giao dch bo
m cú thm quyn.
(6)

5. V quyn yờu cu bờn bo lónh
thc hin ngha v thay cho bờn c
bo lónh
Nu nh trc õy Ngh nh s 178 ch
quy nh cn c thc hin ngha v bo lónh
l khi n hn thc hin ngha v m bờn
c bo lónh khụng thc hin hoc thc
hin khụng ỳng ngha v thỡ hin nay, theo
quy nh ca phỏp lut hin hnh, ngoi cỏc

cỏc bờn cú cn c c th cho vic gii quyt
tranh chp nu cú phỏt sinh khi thc hin
ngha v bo lónh.
Theo quy nh ca Ngh nh s 163,
khi phỏt sinh cn c thc hin ngha v bo
lónh, bờn nhn bo lónh phi thụng bỏo cho
bờn bo lónh v vic thc hin ngha v bo
lónh. Thi hn thc hin ngha v bo lónh
do cỏc bờn tha thun; nu khụng tha
thun c, bờn bo lónh phi thc hin
ngha v bo lónh trong thi hn hp lớ k
t thi im c thụng bỏo v vic thc
hin ngha v bo lónh. Tuy nhiờn, trờn thc
t, khi ngha v bo lónh phỏt sinh, bờn bo
lónh thng trỡ hoón vic thc hin ngha
v ca mỡnh k c khi nhn c thụng bỏo
ca t chc tớn dng yờu cu bo lónh. Ngh
nh s 163 cng khụng cú quy nh c th nghiªn cøu - trao ®æi
34 t¹p chÝ luËt häc sè 12/2007
nào về thời hạn thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh,
thời hạn này do các bên tự thoả thuận nhằm
tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên
trong quan hệ tín dụng. Do vậy, trong việc
giao kết và thực hiện hợp đồng, các bên cần
thoả thuận rõ về thời hạn thực hiện nghĩa vụ
bảo lãnh nhằm tránh rủi ro phát sinh trên
thực tế và việc trốn tránh thực hiện nghĩa vụ

thấy rằng bản thân những quy định trên của
pháp luật tố tụng dân sự vô hình trung đã
hạn chế quyền của bên nhận bảo lãnh, đặc
biệt là trong trường hợp bên nhận bảo lãnh
đang gặp khó khăn về vốn, cần thiết phải
thu hồi vốn từ nghĩa vụ bảo lãnh để duy trì
và phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Như vậy, bên nhận bảo lãnh liệu có thể có
ngay một khoản tiền lớn để gửi tại tài khoản
ngân hàng theo quyết định của thẩm phán
và hội đồng xét xử hay không. Quy định
này tỏ ra không phù hợp trên thực tế vì bản
thân pháp luật ngân hàng là luật tư, do vậy,
quyền của các bên trong quan hệ tín dụng
được tôn trọng tối đa, sự can thiệp của các
quy định tố tụng cần được hạn chế, điều này
cũng hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc
tế về hoạt động kinh doanh ngân hàng. Quy
định về quyền yêu cầu áp dụng các biện
pháp khẩn cấp tạm thời trong Nghị định số
163 kết hợp với các quy định trong Bộ luật
tố tụng dân sự rất khó áp dụng trên thực tế,
là một trở lực trong quá trình Việt Nam
đang từng bước hội nhập kinh tế khu vực và
thế giới. Một thực tế phát sinh trong quan
hệ bảo lãnh là bên bảo lãnh không tự
nguyện thực hiện nghĩa vụ thay cho bên
được bảo lãnh khi đã có đầy đủ căn cứ thực
hiện nghĩa vụ. Trong những trường hợp như
vậy, việc xử lí tài sản thu hồi nợ sẽ được

cú th tho thun vi bờn bo lónh v thi
gian, a im v phng thc x lớ. Thờm
na, quỏ trỡnh khi kin bờn bo lónh ti tũa
ỏn mt khỏ nhiu thi gian v tn kộm nờn
bờn nhn bo lónh thng ch khi kin bờn
bo lónh v/hoc bờn c bo lónh ti tũa
ỏn sau khi ó ỏp dng cỏc bin phỏp cn
thit khỏc m khụng cú hiu qu, vic khi
kin c coi nh bin phỏp cui cựng. Do
vy, khi kớ hp ng bo m vi bờn bo
lónh, bờn nhn bo lónh cn tha thun rừ
vi bờn bo lónh v ti sn x lớ, phng
thc x lớ v giỏ ti sn bo m ca bờn
bo lónh trong trng hp bờn bo lónh
phi thc hin ngha v thay cho bờn c
bo lónh do bờn c bo lónh khụng thc
hin hoc thc hin khụng ỳng ngha v.
Nh vy, vi cỏc quy nh trờn õy ca
Ngh nh s 163, cú th thy phỏp lut v
bo m tin vay ca t chc tớn dng i
vi khỏch hng vay ó ỏnh du mt bc
phỏt trin quan trng trong quỏ trỡnh xõy
dng v hon thin cỏc quy nh ny. So
vi Ngh nh s 178, Ngh nh s 163 ó
da trờn nn tng cỏc quy nh ca B lut
dõn s nm 2005 v cng t n s liờn
thụng, thng nht vi cỏc quy nh trong B
lut t tng dõn s nm 2005. Ngh nh s
163 ó to ra nhng cn c phỏp lớ c th,
rừ rng nhm nõng cao hiu qu hot ng