XÃ HỘI HÓA &
HÀNH VI SỨC KHỎE
BS, ThS Trương Trọng Hoàng
Bộ môn Khoa học Hành vi &
Giáo dục Sức khỏe


Bạn thấy gì ở bức tranh này?

Mục tiêu học tập
Bài học này tạo điều kiện để sinh viên có khả năng:
1. Biết được ảnh hưởng của xã hội lên hành vi
2. Biết được tiến trình xã hội hóa
3. Biết được khái niệm hành vi sức khỏe
4. Biết được các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi
sức khỏe (có được cái nhìn toàn diện về các vấn
đề sức khỏe)

1. Xã hội hóa

Hành vi của con người do đâu mà có?

1. Xã hội hóa

Hành vi là gì?

Hành vi là các hoạt động có mục đích của một
người trong đời sống
là cách con người ứng xử.


mình (Glynn).

1. Xã hội hóa
->Có 2 yếu tố khiến một người này có nhân cách
khác với người khác:

Yếu tố bên trong: tình trạng thể chất, loại hình
thần kinh, cơ địa v.v…

Yếu tố bên ngoài: giáo dục, tác động của môi
trường, thông tin v.v… trong đó người ta học
lấy các chuẩn mực ứng xử thông qua bắt
chước, được dạy dỗ hoặc được khơi gợi…

1. Xã hội hóa
Xuất tâm
Nhập tâm

1. Xã hội hóa

Một đặc điểm đó là quá trình xã hội hóa không
diễn ra đồng đều ở các lứa tuổi mà đặc biệt diễn
ra mạnh mẽ ở tuổi trẻ.

Càng lớn tuổi, thần kinh kém linh hoạt, con người
càng khó tiếp thu những chuẩn mực, giá trị mới.

1. Xã hội hóa

Quá trình tái xã hội hóa (re-socialization): là quá

(social mobilization).

2. Sức khỏe và Hành vi sức khỏe

Trong thực tế, có thể nhận thấy nhiều vấn đề sức
khỏe có nguồn gốc từ hành vi hay nói một cách
khác giữa hành vi và sức khỏe có mối liên hệ rất
mật thiết.

Ví dụ: một số bệnh và những hành vi dẫn đến
những bệnh đó là gì? AIDS, tiêu chảy, đái tháo
đường.

2. Sức khỏe và Hành vi sức khỏe

Có nhiều cách phân loại hành vi liên quan đến sức
khỏe.
2.1. Phân loại dựa trên mốc là bệnh

Tương ứng với các giai đoạn trong tiến trình bệnh, có
thể phân loại các hành vi của con người như sau (Kasl
& Cobb):

Hành vi sức khỏe (Health behavior): đề cập đến các
hành vi được thực hiện nhằm nâng cao SK hoặc
phòng ngừa bệnh nói chung.

Ví dụ: tập thể dục, giữ gìn vệ sinh cá nhân, ăn uống điều
độ đủ chất, chủng ngừa


gìn vệ sinh cá nhân, ăn uống điều độ đủ chất,
chủng ngừa, đi khám bệnh ở cơ sở y tế điều trị
đúng cách, uống thuốc đủ, đều

Hành vi có hại cho sức khỏe: hút thuốc lá, bỏ trị
giữa chừng

Hành vi không lợi không hại: quăng răng sữa
lên mái nhà

3. Những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi

3. Những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi

Minh họa: hành vi Tuân thủ Y lệnh (Compliance)
hay Hợp tác (Cooperation) của bệnh nhân.

Vấn đề không chỉ đơn giản là vì bệnh nhân
không hiểu biết hoặc bác sĩ chưa giải thích rõ.

3. Những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi

Dưới góc độ Tâm lý học đó là vấn đề của kỹ
năng truyền thông, kỹ năng giao tiếp chưa phù
hợp khiến người nghe không hiểu hoặc không
có cảm tình dẫn đến sự bất hợp tác.

Dưới góc độ Nhân chủng học văn hóa đó là
vấn đề của niềm tin cá nhân (personal beliefs)


chương trình sức khỏe hiện nay trên thế giới cố
gắng đạt tới.

Chúc các bạn học tốt!