TÌM HIỂU CHUỖI CUNG ỨNG MẶT HÀNG TÔM CỦA MỘT
HỘ GIA ĐÌNH TẠI XÃ PHÚ AN- HUYỆN PHÚ VANG.
I. Giới thiệu chung:
Thừa Thiên Huế, một tỉnh duyên hải miền Trung, có hệ thống đầm
phá ven biển rộng lớn (gần 22.000 ha) được xếp vào loại lớn của thế
giới. Hệ thồng đầm phá Tam Giang, Cầu Hai, Lăng Cô chạy dọc suốt 5
huyện ven biển Thừa Thiên Huế, từ Phong Điền đến Phú Lộc, là một
vùng đầm phá nước lợ với hệ sinh thái sông biển phong phú và đặc sắc
là điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho nhiều loại thủy sinh phát triển,
một lợi thế cho nhiều ngành nghề nông lâm, ngư nghiệp, mà đặc biệt là
nghề nuôi trồng thủy sản.
Nuôi tôm là một trong những ngành đã và đang phát triển rầm rộ
trong thời gian 10 năm trở lại đây tại tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung và
xã Phú An , huyện Phú Vang nói riêng. Qua thực tiễn sản xuất, tôm sú
(Penaeus Monodon) đã trở thành đối tượng nuôi chính của vùng đầm
phá Thừa Thiên Huế cũng như các huyện, xã nhờ giá trị kinh tế cao
và nhờ vào việc phổ biến kỹ thuật, sản xuất con giống, thức ăn. Để
khuyến khích ngành nuôi tôm, các ngân hàng Thừa Thiên Huế đã cho
nhiều hộ gia đình tại xã Phú An, huyện Phú Vang vay vốn để họ có thể
có nhiều điều kiện tài chính hơn nhằm đầu tư vào quá trình sản xuất.
Tuy nhiên, việc nuôi tôm hiện nay tại các hộ gia đình ở Phú An vẫn còn
tồn tại một số những khó khăn nhất định như ô nhiếm môi trường ,
thiên tai dịch bệnh, kinh tế nuôi tôm còn gặp nhiều khó khăn, khi mùa
được mùa mất trắng: sự liên hệ giữa các mắt xích trong chuỗi hệ thống
giá trị từ hộ gia đình cho đến thương lái, nhà bán lẻ, đại lív.v. từ công
tác chuẩn bị ao hồ, thả giống, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và vận
chuyển đến việc tăng cừơng sự nhận biết sản phẩm tôm chất lượng và
sử dụng trong người tiêu dùng vẫn còn yếu kém.
Xuất phát từ những lí do đó, nhóm chúng em muốn tìm hiểu tình hình
nuôi tôm tại một hộ gia đình nuôi tôm cụ thể tại xã Phú An và tiến
hành phân tích chuỗi giá trị của mặt hàng tôm tại hộ gia đình , trên cơ

1.Các trại tôm giống Thuận An, Đà Nẵng:
- Là nơi cung cấp đầu mối nuôi tôm giống đến hộ gia đình.
- Đặc điểm của các trại tôm này là luôn có sẵn tôm giống cho hộ gia
đình mua theo mùa.
- Mỗi lần mua 300,000 con.
- Giá mua tôm giống 300,000 đồng/ vạn ( tùy thời điểm có thể là
500,000đồng/vạn).
- Tự vận chuyển, tự trả tiền chi phí và bảo quản.
- Trả tiền trước 1 lần.
2.Hộ gia đình:
Các trại tôm
giống ở Thuận
An & Đà Nẵng
Hộ gia
đình
Sơ đồ hộ gia đình và các mối quan hệ trực tiếp trong phân phối
Thông thường, hộ gia đình chỉ thả nuôi hai loại tôm là tôm sú và tôm
đất trên diện tích 10,000 m
2
(1 ha). Mỗi năm chỉ nuôi 1 vụ, thời gian từ
tháng 2 đến tháng 6 (âm lịch).Với hình thức nuôi là bán công nghiệp tức
là mật độ nuôi chỉ bằng một nửa so với hình thức công nghiệp. Ở hình
thức công nghiệp thì nuôi từ 30 – 50 con /m
2
còn ở hình thức bán công
nghiệp chỉ nuôi từ 10-15 con/m
2
. Ngoài ra, những năm được mùa thì hộ
gia đình tiến hành đặt mua thêm số lượng tôm giống, đồng thời tăng diện
tích hồ nuôi để có thể nâng cao thu nhập. Sản lượng thu hoạch bình quân

đồng
- Năm 2007 : 150 triệu
đồng
- Năm 2008 : 200 triệu
đồng
- Năm 2009 : thua lỗ
- Tiền mua thức ăn (chiếm khoảng 30%
doanh thu)
- Tiền mua tôm giống (chiếm từ 5 -10 %
doanh thu )
- Tiền hoa hồng cho các thương lái các đại lí
về mua tôm khi thu hoạch( 1-2% doanh thu )
Các phần còn lại chiếm khoảng 15 % doanh
thu
( vì năm đó gần lũ lụt
nêt hầu như mất tôm
hết thu ko đủ chi nên
lỗ )
- Năm 2010 : 180 triệu
đồng
- Năm 2011: 100 triệu
đồng (doanh thu giảm
tương đối mạnh vì việc
ô nhiễm môi trường dẫn
đến các dịch bệnh về
tôm nên tôm chết hàng
loạt )
Sơ đồ sau đây sẽ cho thấy qui trình nuôi tôm của hộ gia đình :
(1) (2) (3) (4)
(6) (5)

• Diệt tạp: Nguồn nước cho vào ao nuôi nên để ít nhất 3 ngày mới tiến
hành diệt tạp (để cho các trứng cá tạp được nở).
1.3 Gây màu nước
Màu nước có vai trò rất quan trọng trong việc tham gia hình thành chuỗi
thức ăn tự nhiên, hệ lọc sinh học, ổn định các thông số môi trường,…
Nói cách khác, nuôi thuỷ sản muốn thành công, trước tiên cần phải nuôi
và giữ màu nước ổn định, bền vững.Màu nước được hình thành thông
qua biện pháp bón phân, hay còn gọi là khâu gây màu nước. Thông
thường, trong nuôi tôm - cá, dùng phân hữu cơ đã qua ủ hoai hoặc phân
vô cơ như DAP, NPK, Urê để gây màu nước, được xem là biện pháp
phổ biến nhất hiện nay. Ngoài ra, một số nơi còn dùng bột cá, bánh dầu,
bột đậu nành, chế phẩm sinh học… để gây màu nước
1.4 Thả tôm giống
Phải chọn ngày nắng ấm mà thả tôm, nhiệt độ của nước lạnh quá (dưới
30 độ C) sẽ làm cho tôm bỏ ăn.Tôm giống được thả phải được đảm bảo
về sức khoẻ, không bệnh tật.
1.5 Chăm sóc ao nuôi
Môi trường sống của tôm cũng phải được kiểm tra một cách nghiêm
ngặt, độ kiềm phải ở mức 80-120ppm, độ mặn 15-30 phần ngàn. Khi
tôm 20 ngày tuổi phải bổ sung các chất khoáng và vitamine vào thức ăn.
1.6 Thu hoạch
Cuối vụ (sau khoảng 5 tháng) thì tôm được hộ gia đình thu hoạch và bán
ngay theo tỷ lệ phân phối cho các đầu mối của các đại lý của các công
ty Thuỷ sản và Thương lái, số còn lại sẽ bảo quản và được hộ gia đình
mang đến chợ lẻ để bán
Quy trình sau thu hoạch
Thu
hoạch
Vận
chuyển

a, Đặc điểm chung:
Thương lái đóng vai trò cầu nối giữa hộ gia đình với các doanh nghiệp.
Họ thường không quản ngại đường xá đi đến tận vùng xa xôi để thu
gom hàng. Họ cũng là những người mà bất kể đêm hay ngày, nắng hay
mưa sẵn sàng tới nơi đánh bắt thuỷ sản để chọn mua hàng.
Các thương lái thường có địa điểm sơ chế, dán bao bì, có xe tải vận
chuyển, có văn phòng giao dịch riêng, cùng với một lực lượng nhân
công đông đảo.
b, Phương thức thu mua:
Mua trực tiếp: Theo đơn đặt hàng của nơi tiêu thụ, họ hợp đồng lại với
hộ nuôi tôm về chủng loại, số lượng; riêng giá cả phụ thuộc vào biến
động của thị trường. Sau đó thu mua và cung ứng cho các đơn vị đặt
hàng.
c, Phương thức vận chuyển:
Thương lái vân chuyển tôm bằng các xe đông lạnh hoặc bằng xe máy
( khi số lượng ít). Nếu vận chuyển bằng xe máy thì phải ướp đá kỹ càng
để tôm không bị ươn.
d, Khách hàng:
Khách sạn nhà hàng: khách sạn Huy Hoàng
Đại lý của công ty cổ phần phát triển thủy sản Huế.
e, Hợp đồng:
Với quy mô nhỏ nên thương lái với hộ gia đình chỉ làm hợp đồng bằng
miệng.
4.Người bán lẻ ở chợ :
a.Đặc điểm chung
Hộ nuôi tôm Người bán lẻ
Người tiêu
dùng
Người bán lẻ quanh năm buôn bán và thường lấy hàng mỗi ngày ở nơi
có nguồn hàng gốc hoặc những nơi bỏ sỉ Có trường hợp người bán lẻ tự

lệch không quá cao so với thị trường mặt hàng tôm ở chợ.
5.Các đại lí của công ty thủy sản
-Nguồn cung cấp:các đại lí của công ty thủy sản thường đặt hàng cho
thương lái hoặc các hộ gia đình.
-Chế biến: thu mua về từ các hộ gia đình và thương lái. Các đại lí tiến
hành rửa đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm,ướp lạnh để thực phẩm
luôn được tươi sống sau đó sơ chế sơ bộ và tạọ thành thành phẩm theo
nhu cầu của thị trường.
Đại lí của
công ty thủy
sản
Xuất khẩu
Thương lái
Hộ gia đình
-Bảo quản và tồn trữ: tôm là loại thủy sản rất quan trọng, để làm tăng
giá trị loại thủy sản này các đại lí nên tăng hiệu quả bảo quản bằng
phương pháp ướp đá lạnh.Thùng đựng đá đã không tốt, cách đưa tôm
vào ướp cũng theo kinh nghiệm lạc hậu, nên đá nhanh chảy thành nước
và tôm giảm phẩm cấp. Bảo quản được tôm đúng tiêu chuẩn phải có
hệ thống tủ lạnh là giải pháp nhanh chóng có hiệu quả.
-Vận chuyển:
+vận chuyển từ nơi nuôi tôm đến các đại lí của công ty
+vận chuyển thành phẩm từ công ty đến nước nhập khẩu
-Hợp đồng,thỏa thuận: hợp đồng bằng văn bản
-Lợi nhuận:được tạo ra chủ yếu từ các hoạt động thu mua, chế biến,bảo
quản và bán sản phẩm.Cần có chính sách đàm phán để thu mua thủy sản
với giá rẻ nhất,chế biến và bảo quản tốt nhất đảm bảo nhu cầu thị
trường nhưng phải tuân theo tiêu chuẩn về chất lượng an toàn thực
phẩm,giảm thiểu nhưng rủi ro xảy ra làm ảnh hưởng đến doanh thu.Từ
đó với chính sách xúc tiến bán phù hợp làm nâng cao doanh thu,lợi

của một người bán quen và tin tưởng vào chất lượng của người bán này.
Theo họ, chất lượng sản phẩm được đánh giá là đạt nếu dùng không bị
ngộ độc hoặc xảy ra bất cứ triệu chứng gì bất thường. Một số người
tiêu dùng mua tôm ở chợ cho biết người bán tôm ở chợ cũng có phân
loại hàng khi bán theo tôm loại 1, loại 2.
Nhìn chung, người tiêu dùng khá hài lòng đối với nơi mà họ thường
xuyên mua tôm hiện tại. Các lí do chính của sự hài lòng này là do người
bán vui vẻ, nhiệt tình, giá cả hợp lí, và tôm tươi.
- Những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua.
 Gần nhà (tiện lợi)
 Người bán quen, vui vẻ, đáng tin cậy
 Sản phẩm đảm bảo chất lượng (tươi, trông ngon)
 Giá rẻ
8. Vai trò của tổ chức, chính quyền địa phương lên chuỗi giá trị
nuôi tôm ở hộ gia đình:
Đối với mặt hàng tôm được nuôi tại các hộ gia đình thì vai trò của các
ngân hàng hay chính quyền địa phương là khá quan trọng.
- Ngân hàng : cho vay vốn.để họ có thể có nhiều điều kiện tài chính
hơn nhằm đầu tư vào quá trình sản xuất.
- Chính quyền địa phương: Phát triển mô hình nuôi tôm cộng đồng.
IV./ Kết luận:
Việc phân tích chuỗi giá trị của mặt hàng tôm cùng với mối quan
hệ giữa các mắt xích trong chuỗi hệ thống giá trị từ hộ gia đình cho đến
thương lái, nhà bán lẻ, đại lí,.v.v. từ công tác chuẩn bị ao hồ, thả giống,
chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và vận chuyển đến việc tăng cường sự
nhận biết sản phẩm tôm chất lượng và sử dụng trong người tiêu dùng
sẽ là giải pháp tốt để nâng cao chất lượng tôm cung ứng ra thị trường.
Đồng thời, đảm bảo mọi thành viên tham gia trong chuỗi sản xuất cung
ứng sẽ đều có trách nhiệm của họ đối với chất lượng sản phẩm.
DANH SÁCH SINH VIÊN NHÓM 4: