TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ-QUẢN TRỊ KINH DOANH
  
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ
TIÊU THỤ LÚA Ở HUYỆN TÂN HƯNG
TỈNH LONG AN
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
Trương Thị Bích Liên Châu Hoàng Trung
MSSV: 4054325
Lớp: Kinh tế nông nghiệp 1- K31
Cần thơ, 04/2009
class="bi x0 y0 w1 h1"
xi
LỜI CẢM TẠ
Qua 4 năm học tập tại Trường Đại học Cần Thơ, tôi đã tiếp thu được nhiều
kiến thức quý báu do được sự truyền đạt, không chỉ về lý thuyết mà còn về kinh
nghiệm thực tiễn, từ Quý Thầy Cô của trường và nhất là từ Quý Thầy Cô của
Khoa Kinh tế và Quản trị Kinh doanh.
Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả Quý Thầy Cô đã nhiệt tình hướng dẫn
sinh viên trong suốt quá trình học tập tại trường. Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm
ơn cô Trương Thị Bích Liên và các Quý Thầy Cô Khoa Kinh tế và Quản trị Kinh
doanh đã tạo điều kiện thuận lợi, hướng dẫn tận tình trong suốt quá trình tôi thực
hiện luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn các Cô, Chú, Anh, Chị Phòng Nông nghiệp và
phát triển nông thôn huyện Tân Hưng tỉnh Long An, đã nhiệt tình cung cấp số
liệu, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu.
Thay lời cảm tạ, kính chúc Quý Thầy Cô dồi dào sức khỏe.
Ngày… tháng… năm 2009
Sinh viên thực hiện
Châu Hoàng Trung

xiv
BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Họ và Tên người hướng dẫn:
Học vị:
Chuyên nghành:
Cơ quan công tác:
Tên học viên:
Mã số sinh viên:
Chuyên nghành:
Tên đề tài:

NỘI DUNG NHẬN XÉT
1. Tính phù hợp với chuyên ngành đào tạo: 2. Về hình thức: 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài: 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn: 5. Nội dung và các kết quả đạt được (theo mục tiêu nghiên cứu): 6. Các nhận xét khác:
Giáo viên phản biện
xvi
MỤC LỤC

Trang
Chương 1: Giới thiệu 01
1.1. Lý do chọn đề tài 01
1.2. Mục tiêu nghiên cứu 03
1.2.1. Mục tiêu chung 03
1.2.2. Mục tiêu cụ thể 03
1.3. Câu hỏi nghiên cứu 03
1.4. Phạm vi nghiên cứu 03
1.4.1. Không gian nghiên cứu 03
1.4.2. Thời gian nghiên cứu 04
1.4.3. Đối tượng nghiên cứu 04
1.4.4. Nội dung nghiên cứu 04
Chương 2: Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 05
2.1. Phương pháp luận 05
2.1.1. Một số khái niệm cơ bản 05
2.1.2. Các khái niệm khác 06
2.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất 07
2.2. Phương pháp nghiên cứu 07
2.2.1. Phương pháp chọn vùng nghiên cứu 07
2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 08
2.2.2.1. Số liệu sơ cấp 08
2.2.2.2. Số liệu thứ cấp 08
2.2.3. Phân tích dữ liệu 09
Chương 3: Giới thiệu tổng quan địa bàn nghiên cứu 11
3.1. Giới thiệu huyện Tân Hưng tỉnh Long An 11
3.1.1. Đặc điểm tự nhiên 11

4.2.3.1. Vụ Đông Xuân 39
xviii
4.2.3.2. Vụ Hè Thu 41
4.3. So sánh các khoản mục chi phí của vụ Đông Xuân và Hè Thu 42
4.4. Phân tích các chỉ số tài chính nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế 43
4.4.1. Vụ Đông Xuân 43
4.4.2. Vụ Hè Thu 44
4.4.3. So sánh các chỉ số tài chính giữa vụ Đông Xuân và Hè Thu 45
4.5. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập ròng của nông hộ trồng lúa 46
4.5.1. Vụ Đông Xuân 47
4.5.2. Vụ Hè Thu 49
4.6. Phân tích tình hình tiêu thụ lúa tại huyện Tân Hưng tỉnh Long An 51
4.6.1. Phân tích kênh tiêu thụ lúa ở huyện 51
4.6.2. Các thành viên tham gia vào kênh 53
4.6.2.1. Nông dân trồng lúa 53
4.6.2.2. Thương lái thu mua lúa 53
4.6.2.3. Chủ vựa, tiểu thương thu mua lúa 56
4.7. Phân tích SWOT đối với quá trình sản xuất kinh doanh sản phẩm lúa tại huyện
Tân Hưng 56
4.7.1. Phân tích SWOT đối với quá trình sản xuất và tiêu thụ lúa của nông
dân 56
4.7.2. Phân tích SWOT đối với các đối tượng thu mua lúa (thương lái) 59
Chương 5: Giải pháp năng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện và một số
nguyên nhân gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất 61
5.1 Đối với nông dân 61
5.1.1. Năng cao nâng suất cây lúa 61
5.1.2. Nâng cao trình độ kinh tế sản xuất 62
5.1.3. Nâng cao lợi nhuận kinh tế của nông hộ 63
5.2. Đối với thương lái 64
5.3. Đối với nhà nước và các cấp chính quyền 65

Bảng 8: Số lượng nông hộ vay vốn 36
Bảng 9: Mức độ áp dụng KHKT vào trong sản xuất 37
Bảng 10: Số hộ tham gia tập huấn 37
Bảng 11: Nguồn cung cấp thông tin 38
Bảng 12: Đánh giá về lợi ích của buổi tập huấn 38
Bảng 13: Kết cấu bình quân trên ha của vụ Đông Xuân 40
Bảng 14: Kết cấu bình quân trên ha của vụ Hè Thu 41
Bảng 15: So sánh các khoản mục chi phí của vụ Đông Xuân và Hè Thu 42
Bảng 16: Phân tích các chỉ số tài chính vụ Đông Xuân 43
Bảng 17: Phân tích các chỉ số tài chính vụ Hè Thu 44
Bảng 18: So sánh các chỉ số tài chính giữa vụ Đông Xuân và Hè Thu 45
Bảng 19: Kết quả tương quan X và Y vụ Đông Xuân 47
Bảng 20: Kết quả tương quan X và Y vụ Hè Thu 49
xxii
DANH MỤC HÌNH
Hình 1: Biểu đồ tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện Tân Hưng 19
Hình 2: Biểu đồ cơ cấu kinh tế năm 2008 của huyện Tân Hưng 20
Hình 3: Giá trị kinh tế của cây lúa 33
Hình 4: Trình độ học vấn của nông hộ 35
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1: Kênh tiêu thụ lúa ở huyện 52
Sơ đồ 2: Phân tích SWOT đối với quá trình sản xuất và
tiêu thụ lúa của nông dân 58
Sơ đồ 3: Phân tích SWOT đối với các đối tượng thu mua lúa (thương lái) 60
Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An
GVHD: Trương Thị Bích Liên 1 SVTH: Châu Hoàng Trung
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Lúa là cây lương thực quan trọng nhất của nước ta, đặc biệt là ở vùng Đồng

năm được hưởng các nguồn lợi do lũ mang lại và cũng trực tiếp chịu ảnh hưởng
của lũ lụt. Sự hình thành và phát triển kinh tế - xã hội của huyện Tân Hưng cũng
gắn liền với quá trình khai thác đất hoang hoá, di dân xây dựng vùng kinh tế mới
ở Đồng Tháp Mười. Huyện Tân Hưng nằm ở vùng chuyển tiếp giữa bậc thiềm
phù sa cổ với vùng thượng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long, với hai kiểu cảnh
quan chính là bồn trũng phèn giàu nước mưa và lòng các sông cổ.
Hiện nay, cây lúa có giá trị kinh tế rất cao đáp ứng nhu cầu lương thực trong
nước mà còn xuất khẩu sang các nước khác. Vì vậy, để nâng cao giá trị kinh tế
của cây lúa chúng ta phải chú trọng cả khâu sản xuất và tiêu thụ, làm cho cây lúa
ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An mang lại lợi nhuận lớn cho huyện, mà còn nâng
cao đời sống cho người dân. Sản xuất như thế nào đem lại lợi nhuận, trúng mùa
cho nông dân mà còn phải quan tâm đến khâu tiêu thụ, quá trình tiêu thụ tốt sẽ
giúp cho nông dân bán được lúa và giá thành được nâng lên. Vì vậy, sản xuất và
tiêu thụ lúa phải đi song song nhau làm cho nền kinh tế của huyện Tân Hưng
ngày càng đi lên. Tuy nhiên, nếu đánh giá tổng quan về thực trạng sản xuất và
tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An thì còn rất nhiều khó khăn, thách
thức. Một số khó khăn, thách thức điển hình như:
- Thứ nhất, chi phí nguyên liệu đầu vào ngày càng tăng, gây khó khăn
không chỉ cho quá trình sản xuất của nông dân mà còn cho quá trình tiêu thụ vận
chuyển của thương lái.
- Thứ hai, sự biến động về giá trên thị trường, khiến giá cả bấp bênh,
không ổn định.
- Thứ ba, kênh tiêu thụ chưa hiệu quả, còn mang tính tự phát, các tác nhân
tham gia vào kênh phân phối thường tự tìm kiếm đầu vào, đầu ra, thiếu sự hổ trợ,
phối hợp của các cơ quan chức năng.
- Thứ tư, khâu bảo quản sau thu hoạch chưa hiệu quả, gây trở ngại cho
thương lái trong quá trình vận chuyển, trao đổi mua bán, và còn nhiều khó khăn,
trở ngại khác chưa được đề cập đến.
Trước những thách thức trên, việc nghiên cứu thực trạng, nguyên nhân về
tình hình sản xuất và tiêu thụ là vấn đề hết sức cần thiết; nhằm đưa ra biện pháp

huyện Tân Hưng tỉnh Long An hiện nay như thế nào?
- Chi phí doanh thu, lợi nhuận của nông dân trồng lúa ở huyện hiện nay có
hợp lý, đạt hiệu quả nhất chưa và các nhân tố ảnh hưởng như thế nào đến quá
trình sản xuất, tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An?
Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An
GVHD: Trương Thị Bích Liên 4 SVTH: Châu Hoàng Trung
- Quá trình sản xuất, tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An hiện nay
có những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức nào?
- Có những giải pháp nào để năng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ lúa ở
huyện Tân Hưng tỉnh Long An trong thời gian tới?
1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.4.1. Không gian nghiên cứu
Địa bàn nghiên cứu là huyện Tân Hưng tỉnh Long An, gồm 03 xã là xã
Hưng Hà, xã Hưng Điền và xã Hưng Điền B
1.4.2. Thời gian nghiên cứu
Đề tài được sử dụng nguồn thông tin, số liệu thứ cấp trong thời gian 03
năm 2006- 2007 -2008. Nguồn thông tin, số liệu sơ cấp được thu thập trong năm
2008. Đề tài được thực hiện từ ngày 02.02.2009 đến 25.04.2009.
1.4.3. Đối tượng nghiên cứu
Các hộ nông dân tham gia sản xuất và các đối tượng thu mua lúa tại
huyện Tân Hưng tỉnh Long An.
1.4.4. Nội dung nghiên cứu
Đối với hộ nông dân tham gia sản xuất lúa tại địa bàn nghiên cứu: do
thời gian nghiên cứu có hạn, thực tiễn quá trình sản xuất, tiêu thụ lúa là khá phức
tạp và việc thu thập số liệu sơ cấp gặp rất nhiều khó khăn (cả nguyên nhân chủ
quan lẫn khách quan), cho nên từ kết quả bảng phỏng vấn trực tiếp 44 hộ nông
dân, đề tài chỉ phản ánh nội dung sau đây: phân tích hiệu quả sản xuất, tình hình
đầu ra và các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, tiêu thụ (thông qua quá
trình phân tích nguồn lực sản xuất của nông hộ, các chỉ tiêu kinh tế, phương trình
hồi quy, ), đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm năng cao hiệu quả sản xuất,

Xét về góc độ kỹ thuật chuyên môn, hiểu hiệu quả theo nghĩa kinh tế nó là
mối quan hệ giữa đầu vào và các yếu tố khan hiếm với đầu ra hàng hóa và dịch
vụ có thể được đo lường theo hiện vật gọi là hiệu quả kỹ thuật hoặc theo chi phí
được gọi là hiệu quả kinh tế. Hiệu quả bao gồm ba yếu tố: không sử dụng nguồn
lực lãng phí, sản xuất với chi phí thấp nhất, sản xuất để đáp ứng nhu cầu của con
người.
Hiệu quả sản xuất bao gồm:
Hiệu quả kinh tế: Theo từ điển thuật ngữ kinh tế học thì khái niệm hiệu quả
kinh tế được dùng như một tiêu chuẩn để xem xét các tài nguyên được thị trường
phân phối như thế nào? Theo thuyết hiệu quả kinh tế được đo lường bằng sự so
sánh kết quả sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra để đạt kết quả đó.
Tiêu chí về hiệu quả kinh tế thật ra là giá trị. Có nghĩa là, khi sự thay đổi
làm tăng giá trị thì sự thay đổi đó có hiệu quả và ngược lại thì không hiệu quả.
Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An
GVHD: Trương Thị Bích Liên 7 SVTH: Châu Hoàng Trung
Hiệu quả kỹ thuật: là việc tạo ra một số lượng sản phẩm nhất định từ việc sử
dụng các nguồn lực đầu vào ít nhất. Nó được xem là một thành phần của hiệu quả
kinh tế. Bởi vì muốn đạt được hiệu quả kinh tế thì trước hết phải đạt được hiệu
quả kỹ thuật.
Hiệu quả phân phối: thể hiện mối quan hệ giữa nhà sản xuất và người tiêu
dùng, nghĩa là nguồn lực được phân phối sao cho lợi ích của người sử dụng nó
đạt được cao nhất.
Hai hiệu quả đầu tiên liên quan đến quá trình sản xuất, còn hiệu quả thứ ba
liên quan đến vấn đề thị trường. Trong sản xuất nông nghiệp điều mà các chủ hộ
quan tâm nhất là làm sao khi sản xuất mang lại thu nhập cao nhất cho họ.
Độc canh: là một hiện tượng mà nông dân chỉ trồng một loại cây trồng trên
một mảnh đất. Độc canh thường gây rủi ro về dịch bệnh, thiên tai, có khi những
người nông dân phải làm chỉ vì ép buộc để tự nuôi sống mình trong lúc thiếu vốn,
thiếu tư liệu sản xuất, gia đình đông người ăn, ít người làm.
Luân canh: là hiện tượng nông dân trồng luân phiên các loại cây trồng khác

+ Doanh thu trên chi phí:
Tỷ số này cho biết rằng một đồng chi phí mà chủ đầu tư bỏ ra đầu tư sẽ
thu lại được bao nhiêu đồng doanh thu.
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.2.1. Phương pháp chọn vùng nghiên cứu
Địa bàn khảo sát tại huyện Tân Hưng gồm 03 xã là: xã Hưng Hà, xã
Hưng Điền và xã Hưng Điền B. Phương pháp chọn địa bàn nghiên cứu dựa theo
một số tiêu chí sau:
Lợi nhuận = Doanh thu - ∑Chi phí
Lợi nhuận
Tỷ suất lợi nhuận =
∑Chi phí
Lợi nhuận
Lợi nhuận trên doanh thu =
Doanh thu
Doanh thu
Doanh thu trên chi phí =
Chi phí
Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An
GVHD: Trương Thị Bích Liên 9 SVTH: Châu Hoàng Trung
Tham khảo số liệu từ các Báo cáo kinh tế, đồng thời tham khảo sự giới
thiệu của các cô, chú, anh, chị Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện
để chọn địa bàn có nông hộ trồng lúa nhiều nhất.
Cách chọn nông hộ phỏng vấn như sau: Trước tiên, tham khảo danh
sách các nông hộ có trồng lúa từ Ban khuyến nông của huyện. Sau đó, trực tiếp
đến địa bàn nghiên cứu, tiến hành chọn nông hộ để phỏng vấn theo phương pháp
chọn mẫu ngẫu nhiên.
Bảng 1: MÔ TẢ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
Xã
Cỡ mẫu

thuật, )
+ Các khoản mục, tiêu chí liên quan đến hiệu quả sản xuất ( Chi phí, thu
nhập, lợi nhuận, )
Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa ở huyện Tân Hưng tỉnh Long An
GVHD: Trương Thị Bích Liên 10 SVTH: Châu Hoàng Trung
+ Tình hình về thị trường đầu vào và đầu ra trong quá trình sản xuất, tiêu
thụ.
+ Mốt số nhận định của nông dân về những thuận lợi và khó khăn của nông
dân trong quá trình sản xuất và tiêu thụ.
+ Bên cạnh đó, do hạn chế của đề tài đã được đề cập ở trên chỉ tiến hành
phỏng vấn bán cấu trúc đối với 02 thương lái, 01 chủ dựa thu mua lúa tại địa bàn
nghiên cứu.
Nội dung phỏng vấn hai đối tượng trên gồm:
+ Thông tin tổng quát về nguồn lực kinh doanh của thương lái, chủ vựa
(trình độ văn hóa, thời gian tham gia ngành nghề, nguồn vốn, )
+ Khái quát về phương thức mua vào và bán ra.
+ Một số thuận lợi, rào cản khi tham gia vào kênh tiêu thụ.
2.2.3. Phân tích dữ liệu
- Phương pháp thống kê mô tả: đề tài sử dụng phương pháp trung bình số
học đơn giản, tỷ lệ phần trăm ( % ) để phân tích thực trạng sản xuất và tiêu thụ
lúa của nông hộ gồm các nguồn lực sẵn có như diện tích sản xuất, kinh nghiệm
sản xuất, vốn sản xuất, nguồn lực lao động; các chỉ tiêu kinh tế như chi phí, lợi
nhuận, thu nhập, các tỷ số tài chính,
- Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính: mục đích của việc thiết lập
phương trình hồi quy là tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến một chỉ tiêu quan trọng
nào đó (chẳng hạn như năng suất/tổng diện tích, lợi nhuận/ha). Chọn những nhân
tố có ý nghĩa, từ đó phát huy nhân tố có ảnh hưởng tốt và khắc phục nhân tố có
ảnh hưởng xấu.
Phương trình hồi quy có dạng:
Y = β

GVHD: Trương Thị Bích Liên 11 SVTH: Châu Hoàng Trung
- Multiple R: hệ số tương quan bội, nói lên mối liên hệ chặt chẽ giữa biến
phụ thuộc Y và các biến độc lập X. R càng lớn, mối liên hệ càng chặt chẽ.
- Hệ số xác định R
2
(R - square) tỷ lệ phần trăm biến động của Y được giải
thích bởi các X
i
hoặc % các X
i
ảnh hưởng đến Y, phần còn lại cho các yếu tố
khác mà chúng ta chưa nghiên cứu. R
2
càng lớn càng tốt.
- Sig.F nói lên ý nghĩa của phương trình hồi quy, Sig.F càng nhỏ càng tốt,
độ tin cậy càng cao. Thay vì tra bảng F, Sig.F cho ta kết quả ngay mô hình hồi
quy có ý nghĩa khi Sig.F < mức ý nghĩa α nào đó.
- Phương pháp phân tích phương sai một yếu tố: Sử dụng 01 biến yếu tố để
phân loại các quan sát thành các nhóm khác nhau. Ở đây, so sánh có sự khác biệt
hay không về giá bán giữa những nhóm hộ có phương thức tiêu thụ khác nhau.
- Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc: được sử dụng nhằm thu thập thông
tin tổng quát về hoạt động kinh doanh của thương lái, chủ vựa.
- Phương pháp phân tích ma trận SWOT: được sử dụng để phân tích mục
tiêu nghiên cứu những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức trong quá trình sản
xuất, tiêu thụ lúa. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy những thuận
lợi, cơ hội ; đồng thời khắc phục những khó khăn, thách thức để năng cao hiệu
quả kinh tế cho người nông dân trồng lúa và các đối tượng thu mua lúa ở huyện
Tân Hưng tỉnh Long An trong thời gian tới.