Nguyễn Duy Tiến và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 63(1): 23 - 27
23
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
THỰC TRẠNG SỞ HỮU RUỘNG ĐẤT TRONG NÔNG NGHIỆP Ở THÁI NGUYÊN VÀ
MỘT VÀI GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUYỀN SỞ HỮU RUỘNG ĐẤT
CHO NÔNG DÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Nguyễn Duy Tiến
1*,
Phí Văn Liệu
2

1
Trường Đại học Khoa học - ĐH Thái Nguyên
2
Trường Đại học Sư phạm - ĐH Thái Nguyên
TÓM TẮT
Thái Nguyên là một trong những trung tâm kinh tế, chính trị của vùng Đông Bắc Bắc Bộ, là vùng
nối giữa các tỉnh miền núi phía Bắc với đồng bằng châu thổ sông Hồng. Kể từ sau Khoán 10 (năm
1988), năng suất lúa ở Thái Nguyên đã tăng lên gần ba lần so với năm 1990, đưa sản lượng lúa thu
được đạt 325 381 tấn (năm 2008) [1]. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự biến đổi về năng suất và
sản lượng lúa ở Thái Nguyên từ sau Khoán 10 đến năm 2005 là bắt nguồn từ sự thay đổi về hình
thức sở hữu và quan hệ sử dụng ruộng đất.
Trong bài viết này, chúng tôi đề cập tới thực trạng ruộng đất trong nông nghiệp ở Thái
Nguyên và một vài giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quyền sở hữu ruộng đất cho nông dân
trong giai đoạn hiện nay.
Từ khoá: Sở hữu, Ruộng đất, nông dân, nông nghiệp, Thái Nguyên.
THỰC TRẠNG RUỘNG ĐẤT

dưới một mẫu ruộng và được chia làm nhiều
thửa ruộng. Mỗi thửa ruộng rộng khoảng
trên dưới một sào Bắc Bộ (khoảng 360 m
2
)
và vị trí của mỗi thửa ruộng lại ở những xứ
đồng khác nhau. Để thấy rõ được điều này,
chúng tôi xin lấy ví dụ gia đình ông Trần
Văn Thành (67tuổi) ở thôn Hoà Bình, xã
Xuân Phương, huyện Phú Bình. Gia đình
ông Thành có tổng số 8 sào ruộng nhưng có
tới 13 thửa ruộng khác nhau. Theo ông, thửa
ruộng nhỏ nhất (còn gọi là đất trồng rau)
rộng 5 thước (khoảng 105 m
2
), thửa rộng
nhất chỉ khoảng 1 sào 1 thước. Vị trí 13 thửa
ruộng nhà ông Trần Văn Thành nằm ở 7 xứ
đồng khác nhau. Hoặc trường hợp gia đình
ông Ngô Quang Sơn thôn Hạnh Phúc xã
Xuân Phương, huyện Phú Bình có 8 sào 6
thước ruộng được chia thành 8 thửa ruộng ở
4 xứ đồng khác nhau.
Tình trạng manh mún, nhỏ lẻ của ruộng đất
ở Thái Nguyên như trên đã gây cản trở cho
Nguyễn Duy Tiến và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 63(1): 23 - 27
24

Loại đất
Diện tích
Tỷ lệ %
Đất ruộng lúa, lúa màu
43 240,19
100,00
- Ruộng ba vụ
4373,55
10,11
- Ruộng hai vụ
25190,89
58,19
- Ruộng một vụ
13192,80
30,5
- Đất chuyên mạ
58295
1,3
Từ biểu số liệu trên cho thấy diện tích đất
lúa, lúa màu cấy 3 vụ trên năm đạt 4 373,55
ha chiếm 10,11% là tương đối ít. Còn diện
tích lúa, lúa màu chỉ trồng cấy một vụ trên
năm đạt 13 192,80 ha chiếm 30,5% là tương
đối nhiều. Lẽ ra, diện tích trồng cấy một vụ
trên năm có nhiều khả năng để nâng lên
thành hai vụ, ba vụ trên một năm. Có một số
địa phương diện tích đất lúa, lúa màu trồng
cấy một vụ trên năm chiếm tỷ lệ rất lớn như:
huyện Võ Nhai có 1 989,22 ha diện tích chỉ
cấy được một vụ trên năm chiếm 68,2% [4]

đất đai rất phong phú và đa dạng. Là tỉnh
bán sơn địa nên diện tích đất đồi, gò, đất
vườn chiếm diện tích lớn, cho phép phát
triển một số loại cây công nghiệp ngắn ngày
có giá trị kinh tế cao như: đậu tương, lạc,
vừng. Nhưng trên thực tế, việc phát triển các
loại cây này ở Thái Nguyên chưa được chú
trọng đúng mức, diện tích không ổn định và
phụ thuộc rất nhiều vào thị trường nông sản.
Do đó, việc sử dụng loại đất này chưa tương
xứng với tiềm năng và lợi thế của tỉnh.
Bốn là, hiện tượng mua bán, tích tụ, tập
trung ruộng đất một cách tự do đang có xu
Nguyễn Duy Tiến và cs Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 63(1): 23 - 27
25
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
hướng gia tăng. Đây là một thực trạng
không phải chỉ có riêng ở Thái Nguyên mà
là hiện tượng phổ biến trên phạm vi cả
nước. Mặc dù đây là một xu hướng tất yếu
của nền kinh tế thị trường hiện nay nhưng
trên thực tế, quá trình tích tụ ruộng đất đang
làm nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp do quá
trình chuyển nhượng ruộng đất không thực
hiện đúng như các quy định của pháp luật.
Không phải là toàn bộ nhưng phần lớn các
hộ chuyển nhượng ruộng đất theo phương

Thành, mỗi một sào thuê như vậy, người đi
thuê phải trả cho người có ruộng( cụ thể là
ông Thành) là 2,5 nồi trên một sào (mỗi nồi
là 25 kg), tức là một sào người thuê phải trả
62,5 kg. Tuy nhiên, ông Thành phải đóng
các khoản thuế ruộng, các loại phí khác cho
Uỷ ban nhân dân xã Xuân Phương.
MỘT VÀI GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG
CAO HIỆU QUẢ QUYỀN SỞ HỮU
RUỘNG ĐẤT NÔNG DÂN THÁI
NGUYÊN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN
NAY
Dưới tác động của chính sách giao khoán
ruộng đất đến từng hộ nông dân theo tinh
thần Nghị Quyết 10 của Bộ Chính trị, ruộng
đất đã bị manh mún, nhỏ lẻ. Do đó, vấn đề
đặt ra là phải tìm ra những giải pháp để khắc
phục tình trạng này. Trong những năm trở
lại đây, một số nơi trên địa bàn tỉnh, nông
dân đã thực hiện biện pháp dồn điền đổi
thửa để ruộng nhà mình vẫn giữ nguyên số
lượng nhưng nó sẽ quy ruộng về một mối ở
một xứ đồng nhất định. Theo đó, số thửa
ruộng sẽ ít đi nhưng tổng số sào vẫn giữ
nguyên. Tuy nhiên, phong trào dồn điền đổi
thửa ở Thái Nguyên diễn ra còn chậm do
nhận thức của đa số người nông dân ngại bị
xáo trộn, tâm lý “an phận thủ thường” đã
làm cản trở tiến trình dồn điền đổi thửa ở
Thái Nguyên. Hơn thế nữa, địa hình Thái

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.Lrc-tnu.edu.vn
một loạt các vấn đề về kinh tế, tổ chức, kỹ
thuật và chính sách, trong đó, vấn đề tích tụ
tập trung ruộng đất là một trong những vấn
đề cần được quan tâm trước hết. Bởi vì,
điều kiện Thái Nguyên hiện nay, tích tụ và
tập trung ruộng đất là một trong những điều
kiện quan trọng để phát triển nông nghiệp
theo hướng hàng hoá.
Thái Nguyên là một tỉnh bán sơn địa, cho
nên, việc dồn điền đổi thửa, tích tụ tập trung
ruộng đất để hình thành các trang trại theo
mô hình V-A-C-R (Vườn-Ao-Chuồng-
Rừng) là rất hợp lý. Bởi vì, với mô hình này
sẽ cho phép nông dân có thể khai thác tốt
hơn những tiềm năng, lợi thế vốn có của
tỉnh, góp phần tạo công ăn việc làm cho nông
dân, xoá đói giảm nghèo ở vùng nông thôn,
có tác dụng thúc đẩy tính chất hàng hoá trong
nông nghiệp ngày càng phát triển bền vững
hơn. Do đó, nông dân Thái Nguyên cần phải
nhanh chóng chọn lựa những giải pháp thích
hợp mà trước hết là giải pháp dồn điền đổi
thửa để ruộng liền ruộng, có điều kiện để
phát triển nông nghiệp theo tính chất hàng
hoá phục vụ cho yêu cầu ngày càng cao của
thị trường.
Toàn tỉnh Thái Nguyên có tới 30,5% diện
tích đất trồng lúa và lúa màu chỉ trồng cấy
được một vụ trên một năm. Điều này đã gây

Là một trong những tỉnh miền núi nên diện
tích đất đồi, gò, đất vườn ở tỉnh Thái
Nguyên chiếm số lượng tương đối lớn. Loại
đất này rất thích hợp cho các loại cây công
nghiệp hàng năm, nhất là cây đậu tương, lạc,
vừng … Đây là loại cây có giá trị kinh tế
cao, có khả năng xuất khẩu. Tuy nhiên, một
thực tế ở Thái Nguyên là diện tích trồng các
loại cây này còn rất khiêm tốn, lại không ổn
định, phụ thuộc vào thị trường nông sản. Sự
không ổn định về diện tích của loại cây
trồng này chúng tôi đã trình bày ở phần
trước. Để khắc phục tình trạng này, theo
chúng tôi, trước mắt tỉnh Thái Nguyên cần
đẩy mạnh xây dựng hệ thống giao thông
thuỷ lợi đồng bộ để đáp ứng được nhu cầu
tưới tiêu cho nông nghiệp. Bên cạnh đó, tỉnh
cũng phải phối hợp với trường Đại học
Nông Nghiệp I Hà Nội, trường Đại học
Nông - Lâm Thái Nguyên để nghiên cứu ra
những giống cây mới có năng suất cao, phù
hợp với thổ nhưỡng ở Thái Nguyên để khai
thác tốt hơn tiềm năng và lợi thế đất sản
xuất nông nghiệp ở đây. Đặc biệt, tỉnh Thái
Nguyên cũng phải có những quy hoạch
mang tính chất chiến lược, phải tính toán
đầu ra cho sản phẩm để tránh được tình
trạng “được mùa mất giá”. Trong những
năm trở lại đây, huyện Võ Nhai, nông dân
đang đẩy mạnh trồng cây công nghiệp ngắn

hoạt động của thị trường đất đai nói chung,
ruộng đất nói riêng, tạo điều kiện cho nền
nông nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên phát
triển lành mạnh và nhanh chóng, đáp ứng
yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá
hiện đại hoá đất nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Chi cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Niên
giám thống kê tỉnh Thái Nguyên năm 2008, NXB
Thống kê, Hà Nội, Tr 119.
[2]. Sở Tài nguyên môi trường, Kết quả kiểm kê
đất đai năm 2005 tỉnh Thái Nguyên, Tr.19.
[3]. Sở Tài nguyên môi trường, Kết quả kiểm kê
đất đai năm 2005 tỉnh Thái Nguyên, Tr. 95.
[4]. Sở Tài nguyên môi trường, Kết quả kiểm kê
đất đai năm 2005 tỉnh Thái Nguyên, Tr.82.
[5]. Báo cáo thuyết minh tổng hợp điều chỉnh,
Bổ sung quy hoạch sử dụng đất đai tỉnh Thái
Nguyên đến năm 2010, Uỷ ban nhân dân tỉnh
Thái Nguyên, Tr.26.
SUMMARY
THE CURRENT SITUATION OF AGRICULTURAL LAND OWNERSHIP IN THE
THAI NGUYEN PROVINCE AND SOLUTIONS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF
LAND ENTITLEMENT CURRENTLY FOR FARMERS.

Nguyen Duy Tien
1
, Phi Van Lieu
2
1