Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 1 Tiểu luận

Văn minh Hi Lạp cổ đại

Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 3
Phần I: TỔNG QUAN VỀ HY LẠP
I. Địa lý & cư dân
1. Địa lý
• Hy Lạp cổ đại là một quốc gia ở khu vực Địa Trung Hải nằm ở bán đảo Ban
Căng. Lúc đầu các bộ lạc tự gọi mình theo tên riêng, đến khoảng thế kỷ thứ VIII – VII
TCN, người Hy Lạp mới gọi mình là Helen (Hellenes) và gọi đất nước mình là Hêla
(Hellas) tức Hy Lạp.
ĐỊA TRUNG HẢI Lãnh thổ của Hy Lạp cổ đại rộng lớn hơn Hy Lạp ngày nay rất nhiều, bao
gồm
 Miền nam bán đảo Ban Căng
 Các đảo trên biển Êgiê
 Miền ven biển phía Tây Tiểu Á
Trong đó quan trọng nhất là miền nam bán đảo Ban Căng tức là vùng lục địa Hy Lạp.
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 4

phát triển cơng thương nghiệp, đồng thời tiếp thu và kế thừa những thành tựu văn hóa
rực rỡ của phương Đơng.

2. Cư dân
 Từ thiên niên kỷ III.TCN, ở đây đã có con người sinh sống. Cuối thiên niên kỷ
III.TCN, các cuộc thiên di từ Ban Căng xuống đã tạo nên những biến chuyển mới về
kinh tế, chính trị, xã hội…
 Ơû Hy Lạp gồm những tộc người chính sau:
 Người Acheen và người Eolien định cư ở Trung bộ Hy Lạp và Tiểu Á.
 Người Eonien định cư ở các đảo ven biển Tiểu Á.
 Người Dorien định cư ở bán đảo Peloponnesus, đảo Crete và một số đảo
nhỏ khác ở phía nam biển Êgiê.

II. Sơ lược lịch sử Hy Lạp cổ đại
1. Thời kỳvăn hóa Crét – Myxen
2. Thời kỳHôme
3. Thời kỳthành bang
4. Thời kỳMakêctônia

1. Thời kỳ văn hóa Crét – Myxen (khoảng thiên niên kỷ III – II. TCN)
- Những thành tựu của các ngành khoa học, nhất là khảo cổ học đã góp phần làm sáng
tỏ nền văn minh Crét – Myxen rực rỡ.
- Crét là một hòn đảo lớn, nằm ở phía nam biển giê. Trung tâm văn minh Crét nằm
trên đảo này với những thành thị nổi tiếng như Cnossos, Phaitos, Malia…
- Văn minh Myxen nằm ở đồng bằng bán đảo Peloponnesus
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 6

7

Do s phỏt trin ca ngnh kinh t nụng nghip, th cụng nghip v thng nghip,
nhiu thnh th ó ra i Hy Lp v Tiu . Kinh t phỏt trin dn n phõn chia dõn c
Hy Lp thnh 3 loi: quý tc, nụ l v bỡnh dõn. Trờn c s ú, n th k VIII TCN, Hy
Lp mt ln na xut hin nhiu nh nc nh ly mt thnh th lm trung tõm gi l
nhng thnh bang.
Trong s cỏc thnh bang Hy Lp quan trng nht l thnh bang Xpỏc v Aten.
Sau khi chin tranh Hy Lp Ba T kt thỳc (490 479 TCN), cỏc thnh bang Hy Lp
bc vo thi k phỏt trin mi trong ú ch chớnh tr Aten l mu mc hon ho nht
ca nn dõn ch. Di s cai tr ca Pericles (461 429 TCN), Aten bc vo thi k phỏt
trin cc thnh v ó cú nhng cng hin ln lao cho nn vn minh chung ca loi ngi.

ThaứnhphoỏAthens coồủaùi

Vn minh Hy Lp c i Nhúm CNH BUM 8

TCN khi La Mã chinh phục Ai Cập. Những điều kiện địa lí, cư dân với quá trình phát triển lịch sử đã tạo những tiền đề vững
chắc cho sự phát triển của nền văn minh Hy Lạp cổ đại.

Phần II: NHỮNG THÀNH TỰU CHỦ YẾU
CỦA NỀN VĂN MINH HY LẠP

Alếchxăngđrơ Đại đế
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 10

I. Chữ viết
Chữ viết xuất hiện từ thời Crét – Myxen. Có thể chia chúng thành:
 Loại tượng hình thuần túy, ghi lại hình người, động vật, cây cỏ và đồ vật. Đó là loại
chữ cổ nhất, xuất hiện vào khoảng đầu thiên niên kỷ II TCN.
 Loại thứ 2 bao gồm những chữ có dạng thức đơn giản, được cấu tạo bởi một số
đường nét ngắn gọn khá đều đặn, thống nhất về kiểu thức.

gốc vũ trụ. Hêdiốt Bên cạnh hệ thống các thần đó, còn có các thần bảo hộ, các ngành nghề và lĩnh vực trong
cuộc sống của người Hy Lạp cổ đại điển hình như:
Gia phả các thần
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 12

• Đêmêtêlàhóa
thâncủa đất và
lànữthầncủa
nghềnông.
• Điônixốt làthần
của ngành trồng
nhovànghềlàm

Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 13

Iliat

chiến tranh ở thành Troy.
Ca ngợi lòng dũng cảm, sức mạnh, ý chí
chiến đấu, khát vọng lập nên chiến cơng của các
vị anh hùng trong chiến đấu.
Odixe Ê

Tập Odixe gồm 12.110 câu thơ và cũng
được chia thành 24 tập.
Miêu tả cuộc hành trình trở về của nhà vua
Odysseue, sau khi qn Hy Lạp chiến thắng
qn Troy
Ca ngợi sức mạnh con người trước hiểm
nguy, đề cao, biểu dương tình u với gia đình,
q hương đất nước của Odysseus và đồng đội.

Hai tập Idiad và Odyssey không những là 2 tác phẩm quan trọng trong kho tàng
văn học thế giới mà còn là những tác phẩm có giá trò về lòch sử. Chính
những tư liệu chứa đựng trong 2 tập thơ này đã giúp các nhà sử học khôi phục
một thời kỳ lòch sử gọi là thời kỳ Hôme.
Tiếp theo Hôme là nhà thơ Hêdiốt với các tập thơ “Gia phả các thần”,
“Lao động và ngày tháng”.
Thơ ca trữ tình xuất hiện vào thế kỉ VII - VI TCN với các nhà thơ lớn tiêu
biểu như: Acsilocut, Xaphô, Anacreong,…

loại thơ ca chiến đấu.

3. Kịch
Hy Lạp nổi tiếng với các tác phẩm kịch sân khấu và các trường ca bất hủ .
Kịch Hy Lạp bắt nguồn từ các hình thức ca múa, hóa trang vào các ngày lễ hội, đặc biệt
là lễ hội thần rượu nho Điônixốt.
Kịch Hy Lạp bao gồm hai loại: bi kịch và hài kịch.
Bi kịch với những nhà soạn kịch tiêu biểu nhất là: Etsin, Xophoclo, Oripit.
- Etsin (525 – 426? TCN) đã sáng tác 70 vở bi kịch, 20 vở hài kịch với 10 lần đạt giải
nhất . Chủ đề tư tưởng của Etsin là vấn đề số phận. Những vở kịch tiêu biểu của ông là Orexte,
Promete. - Xophoclo (495 – 406 TCN) là người được mệnh danh là: “ Home của nghệ thuật kịch”
đã sáng tác 123 vở kịch, các vở kịch của ông thường xoáy quanh quan niệm về số phận và ca
ngợi tài năng của con người. Tác phẩm nổi tiếng nhất là vở kịch “Odip làm vua”.
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 15

Hài kịch thường viết về những chuyện lặt vặt trong cuộc sống hàng ngày. Nhà sáng tác tiêu
biểu là Arixtophan với các vở: Những kị sĩ, Đàn ong bò vẽ, Đàn nhái …

III. Sử học
Từ thế kỉ VIII – VI TCN, lịch sử Hy Lạp được truyền bá lại bằng truyền thuyết và sử thi.
Đến thế kỉ V TCN, người Hy Lạp bắt đầu có lịch sử thành văn và xuất hiện những nhà viết sử

Mỗi thành bang đều có vị thần bảo hộ riêng: Athena ở Athens, Hera ở Argos, Artemis ở
Ephese…
Tín ngưỡng của người Hy Lạp cổ đại là đa thần giáo. Bên cạnh các vị thần, người Hy Lạp
còn thờ các vị anh hùng lập nên những chiến cơng phi thường chẳng kém gì các thần linh.
Tín ngưỡng của người Hy Lạp cổ đại có một đặc điểm khác là các vị thần đều mang hình
người với đầy đủ những đức tính tốt và xấu của con người, gần gũi với đời thường.
Một số vị thần chính của người Hy Lạp là: Apolo là thần ánh sáng và nghệ thuật; Clio là
thần lịch sử, Aphrodite là thần tình u và sắc đẹp; Athena là thần bảo hộ cho thành bang
Athen…

V. Nghệ thuật
Nghệ thuật Hy Lạp bao gồm ba mặt chủ yếu:
1. Kiến trúc
2. Điêu khắc
3. Hội họa
Trong đó kiến trúc và điêu khắc là phát triển rực rỡ và để lại dấu ấn hơn cả. Các cơng
trình đó thể hiện sự thánh thốt, hài hòa, chân thực và sự đơn giản. Những tượng hình thú, thần
thánh khơng còn nữa, thay vào đó là con người và hình thức cân đối và hài hòa về thể xác và
tinh thần.

1. Kiến trúc
Kiến trúc Hy Lạp thường có đặc điểm là các cơng trình được xây trên nền móng hình chữ
nhật với những dãy cột đá tròn ở 4 mặt. Qua nhiều thế kỷ, người Hy Lạp phát triển 3 kiểu cột
mà hiện nay người ta vẫn dùng trong trường phái “cổ điển”…

Kiểôric (thế
kỷVII.TCN),
trên cùnglà
phiến đávuông
giản dò, không có

tròn, dài 70m, rộng 314m, cao 14m toàn bộ được xây bằng đá, có 3 bậc, xung quanh là dãy cột
đá cẩm thạch hình tròn, chạm khắc rất hài hòa và trang nhã. Từ cuối thế kỉ XVII trong cuộc
chiến tranh Thổ Nhĩ Kì và Venexia, đền này bị tàn phá.

Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 18Đền thờ nữ thần Athena

Đền thờ thần Zeus ở Olempia

2. Điêu khắc
Từ thế kỷ V.TCN điêu khắc Hy Lạp đã phát triển tới sự hoàn mĩ và mẫu mực. Những
nhà điêu khắc tiêu biểu của Hy Lạp là Phidias, Miron, Polykleitos… với những tác
phẩm nổi tiếng như tượng thần Zeus, tượng thần Aprodit (thần vệ nữ ), tượng nữ thần
Athena, tượng người lực sĩ ném đĩa và lực sĩ vác giáo được đánh giá là những mẫu mực
của nghệ thuật điêu khắc. Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 19



20Hình ảnh tra tấn nô lệ
Cái bátVI. Khoa học tự nhiên

Hy Lạp cổ đại đóng góp nhiều thành tựu lớn lao cho kho tàng khoa học của nhân loại trên
các lĩnh vực như : Toán học, Thiên văn học, Vật lí, Y học… Những thành tựu của Hy Lạp
trong các lĩnh vực này được thể hiện qua đóng góp của các nhà bác học lừng danh như: Talet,
Pitago, Acsimet,…

Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 21

Talet (thế kỉ VII-
VI TCN) - nhà Triết
học, Toán học, Thiên
văn học, là người đặt
nền móng cho khoa học
và triết học. Phát minh
quan trọng nhất của
Talet là tỉ lệ thức. Nhờ
phát minh này ông đã
tính được chiều cao của

Là người đứng
đầu các nhà
Toán học ở
Alếchxăngđri.
Trên cơ sở
tổng kết các
thành tựu của người trước, Oâng soạn thành
sách “Toán học sơ đẳng”, là cơ sở của môn
Hình học, trong đó chứa đựng định đề Ơclít
nổi tiếng.
Là người đứng đầu các nhà Toán học ở
Alếchxăngđri. Trên cơ sở tổng kết các thành
tựu của người trước, Oâng soạn thành sá
ch
“Toán học sơ đẳng”, là cơ sở của môn Hình
học, trong đó chứa đựng định đề Ơclít nổi
tiếng Acsimet ( 287 – 212 TCN )
Về toán học: ông đã tính được số pi bằng một
trị số nằm giữa hai số.
71
10
3
70
10
3
vaø


Thales
(624 – 548.TCN)
Anaximander
(610 – 546.TCN)
Anaximenes
(585 – 525.TCN)
Heracleitus
(520 – 460.TCN)
Empedocles
(483 – 423.TCN)
Democritus
(460 – 390.TCN)Triết học duy tâm
• Những đại biểu xuất sắc của trường phái duy tâm ở Hy Lạp là:
Nét nổi bật của triết học duy vật là các
nhà duy vật đều cho rằng thế giới là do
vật chất tạo thành, có vận động, có biến
đổi tuy rằng quan niệm vật chất tạo
thành thế giới của mỗi nhà triết học có
khác nhau. Ví dụ như Talet cho rằng:
nước là bản chất của vạn vật, nước luôn
thay đổi hình thái và vì thế nước đã sản
sinh ra các vật thể khác.

Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 23

hoặc vợ con mình để trừ nợ, cấm cả việc kí kết những văn tự vay nợ lấy bản thân người
vay nợ làm bảo đảm.
• Pháp lệnh phân chia đẳng cấp và quyền lợi nghĩa vụ của mỗi đẳng cấp: căn cứ
vào tài sản, công dân Aten được chia làm 4 đẳng cấp:
 Đẳng cấp thứ nhất: những người có thu hoạch hàng năm từ 500 medim
lúa mì trở lên ( 1medim = 52,5 lít).
 Đẳng cấp thứ hai: 300 medim trở lên, có thể nuôi được một con ngựa
chiến.
 Đẳng cấp thứ ba: 200 medim trở lên ( trung nông).
Về mặt nhận thức các nhà triết học duy tâm đều cho rằng không có chân
lí khách quan, chỉ có nhận thức chủ quan tương đối. Chỉ có các thần
thánh mới có thể nắm được nhận thức tuyệt đối và chân thực. Chính bản
thân Xocorat đã sử dụng thái độ hoài nghi để xem xét các hiện tượng, sự
vật và cũng để xem xét các vấn đề chính trị ở Aten.

Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 24

 Đẳng cấp thứ tư: dưới 200 medim ( bần nông).
Về mặt quyền lợi và nghĩa vụ, mỗi đẳng cấp có quyền lợi và nghĩa vụ khác nhau.
• Pháp lệnh về thành lập “Hội đồng 400 người” và Tòa án nhân dân: dân nghèo
vẫn có thể làm bồi thẩm.
• Ngoài ra còn có pháp lệnh về việc thừa nhận quyền chuyển nhượng tài sản, về
việc cấm xuất khẩu nông phẩm nhưng khuyến khích xuất khẩu rượu nho và ôliu.
 Những pháp lệnh của Xolong đã hạn chế một phần quyền lợi của quý tộc, mang lại nhiều
quyền lợi cho nông dân.

1.3. Những pháp lệnh của Clixten

số tương đối nhỏ; và cộng hòa dân chủ , trong đó mỗi công dân đều có quyền bầu cử ( nền dân
chủ theo tiếng Hy Lạp đã có nghĩa là chính quyền của nhân dân).
Văn minh Hy Lạp cổ đại Nhóm CÁNH BUỒM 25

Tất nhiên, nô lệ, tầng lớp chiếm số đông dân cư, không được tham gia bầu cử. Cho nên:
“Tất cả những phân biệt ấy đã xuất hiện trong thời đại chiếm hữu nô lệ. Mặc dù có những sự
khác nhau nhưng Nhà nước trong thời đại chiếm hữu nô lệ dù quân chủ hay cộng hòa quý tộc
hay cộng hòa dân chủ đều là Nhà nước chủ nô”.