TCNCYH 38 (5) - 2005
MỘT SỐ HIỂU BIẾT MỚI VỀ THẢI LOẠI GHÉP KINH DIỄN
GS. Vũ Triệu An

ịBộ môn Miễn d ch Sinh lý bênh - Trường Đại học Y Hà Nội
Cơ chế thải loại ghép là do không có hoà hợp
mô (MHC - Major Histocompatibility Complex).
Ngay như khi có hoà hợp về HLA thì tỷ lệ thải loại
vẫn còn, dù rất thấp bởi lẽ tính cực kỳ đa dạng của
các kháng nguyên hoà hợp mô với những kháng
nguyên MHC thứ yếu khác như HLA - G, F, MICA,
MICB Khi nào chưa tạo nên được một tình trạng
dung thứ miễn dịch đối với mảnh ghép như
Medawar đã làm thực nghiệm trên chuột cách đây
hơ
n nửa thế kỷ thì người ta còn cần tìm ra những
chiến thuật tối ưu để giữ cho mảnh ghép tồn tại
dù hoà hợp mô không được hoàn toàn.
Có 3 hướng lớn được nghiên cứu là đáp ứng
miễn dịch tế bào , đáp ứng miễn dịch dịch thể sau
ghép và cơ địa của người nhận và trong hội nghị
một số công trình đa phương đã được tổng kết và
đã có những kết luận ứng dụng trong lâm sàng. .
Những phân tích hồi cứu về thời gian tồn tại
mảnh ghép so với số lượng tế bào T phản ứng
(alloreactive T cells) và tỷ lệ hình thành kháng thể
dịch thể sau khi mảnh ghép bị thải loại đã cho thấy
là cần phải nghiên cứu xâu về tính sinh mẫn cảm
(Immunogenicity) trong từng trường hợp không có
hoà hợp mô cụ thể với bối cảnh của kháng nguyên
HLA bản thân người nhận.

không có. Sau thời gian theo dõi 1 năm chỉ có 2%
người không có kháng thể là thận ghép bị thải loai
trong khi 5,6% người có kháng thể bị thải loại (p =
0,000003). Trong số bệnh nhân tử vong số không
có kháng thể chỉ chiếm 1,1% trong khi 1,9% là có
kháng thể (p = 0,08). Trong số bệnh nhân được
điều tra về kháng thể mới hình thành sau khi ghép
thì 256 có kháng thể mới xuất h iện và 1.469
không có. Trong số không có kháng thể này thì
sau một nă
m chỉ có 1,9% thận ghép bị hỏng so
với 6,6% bị hỏng ở những người có kháng thể (p
= 0,00001).
Trên cơ sở một năm thử nghiệm hồi cứu về sự
xuất hiện kháng thể dịch thể như vậy người ta có
thể kết luận rằng kháng thể chống HLA có một vai
trò trong thải loại ghép kinh diễn. Tất nhiên không
phải tất cả những người bệnh mà mả
nh ghép bị
hỏng đều có nghĩa là đều do phản ứng miễn dịch
cả. Trong số bệnh nhân có hạn đã được theo dõi ở
đây thì chỉ có khoảng 40% mảnh ghép bị hỏng là
do kết qủa của một quá trình thải loại kinh diễn.
Như vậy việc xác định kháng thể IgG sau ghép
thận ở người nhận là một thử nghiệm cần được
làm để tiên đoán cũng như giúp cho vi
ệc điều trị
thích hợp.
Một hệ quả quan trọng của cuộc cộng tác
nghiên cứu đa phương này là việc ứng dụng trong

lại nhiều khả năng sinh tăng cholesterol máu cũng
như lymphoma hơn là CyA. Nhưng dùng thuốc sau
này với liều duy trì < 2mg/kg ngày thì lại làm giảm
tuổi thọ của mảnh ghép. Dùng steroid liều cao để
duy trì cũng dễ
gây ra đục thuỷ tinh thể và chưa rõ
ràng là có thể gây xốp xương. Tác giả theo dõi
ghép thân và tim trong 6 năm liền thấy không
dùng steroid chỉ dùng CyA cũng vẫn tốt. Nhưng
ảnh hưởng của hoà hợp HLA không những có với
biến chứng ngắn hạn mà cả dài hạn nữa dù có
dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Cuối cùng ngoài vai trò của cấu trúc phân tử
HLA thì tiền sử miễn dịch của người nhận cũng
quan tr
ọng.Về gen học người ta đã thấy gen di
truyền từ bố giúp phôi thai phát triển mạnh hơn là
những gen từ mẹ và do đó về mặt đáp ứng miễn
dịch cũng phải tính đến khả năng gây mẫn cảm
thấp của số kháng nguyên HLA của mẹ không
truyền cho con. Ngoài ra người ta còn thấy là tuỳ
loại HLA không hoà hợp mà việc thải loại có thể
nhanh hay chậm, có loại tăng sinh m
ẫn cảm, có
loại không. Ví dụ không hoà hợp về HLA-B7 thì
tăng mẫn cảm rất mạnh ở người nhận có HLA-A1
hơn là người khôg có gen này. Cho nên cần tránh
ghép khi gập như vậy. Hoặc như khi không có hoà
hợp hệ thông ABO mà vẫn phải ghép do những
hoàn cảnh nhất định ( ghép thận của người đã

2. Paul I. Terasaki Bằng chứng thử nghiệm
hồi cứu về kháng thể chống HLA xuất hiện trước
khi có thải loại kinh diễn trong ghép thận (
Evidence from prospertive trials that HLA
antibodies precedes kidney graft rejection
(Terasaki Foundation USA)
3. Gerhard Opelz Tăng khả năng tồn tại lâu
dài tạng ghép (Improved long-term outcome of
organ transplants) Dept of Transplantation
Immunology, University of Heildenberg, Germany
4. Kota Takahashi Không hoà hợp ABO trong
ghép thận (ABO Incompatible kidney
transplantation) Division of Urology, Dept of
Regeneration and Transplant Medicine Graduate
School of Medical and Dental Sciences, Niigata
University.

2