CHƯƠNG 4:
ĐÁNH GIÁ & PHÂN TÍCH
CHÍNH SÁCH MÔI TRƯỜNG
TS. LÊ VĂN KHOA
Chöông 4: Ñaùnh giaù & phaân tích CSMT
4.1. Phöông phaùp ñaùnh giaù CSMT
4.1.1. Giới thiệu chung
4.1.2. Những tiêu chí giá trị cho việc đánh
giá CSMT
4.1.3. Sử dụng tiêu chí tính hiệu quả để
đánh giá một CSMT
4.1.4. Các bước phân tích một CSMT
4.2. Moâ hình phaân tích ‘triad network’
4.3. Phaân tích SWOT
4.1.1. Giới thiệu chung
- Các mẫu (model) đánh giá khác nhau thường
cần phải bổ sung cho nhau, và
- Một mẫu đánh giá chính xác chỉ phù hợp cho
từng trường hợp cụ thể.
4.1. Phương pháp đánh giá CSMT
- Mẫu đánh giá các thành quả của mục tiêu (goal-
achievement model):
- “có phải các kết quả đạt được phù hợp với
mục tiêu đặt ra không ?”
- Mẫu đánh giá người liên đới (stakeholder
model) xuất phát từ đối tượng bị tác động bởi
chính sách và/hoặc liên quan đến việc thực hiện
chính sách.
- Mẫu đánh giá ngoài mục tiêu (goal-free evaluation);
- “những trông đợi, mong muốn từ phía người
liên đới hoặc từ nhu cầu của họ là gì?”

mục tiêu
Lợi ích
Ví dụ: chất
lượng môi
trường
được cải
thiện
Lợi ích
Tác động
lên:
Ví dụ: chất
lượng môi
trường
Tác động
lên:
Ví dụ: -
khuyến
khích về đổi
mới hay phổ
biến;
-Thương
mại
- Sử dụng
tài nguyên
Thiệt hại
Thiệt hại
Do thời gian giữa hành động và tác động cuối cùng
của chính sách môi trường thường thì rất dài do vậy
không phải tất cả các tác động có thể được đánh giá ở
bất kỳ thời điểm nào.

trình
chính
sách
Câu hỏi
đánh
giá
Tính thích
hợp? – Có phải
mục tiêu thỏa
đáng với nhu
cầu?
Hiệu suất hay hiệu quả chi
phí ?
– Có phải mục tiêu đạt được
ở chi phí thấp nhất ?
Hiệu quả ? – Có phải kết quả hay tác
động đáp ứng mục tiêu của các giải pháp ?
Thế giới
bên
ngoài
Hình. Khung đánh giá cho CSMT (modified from EEA, 2000; Nagarajan and Vanheukelen, 1997)
4.1.2. Những tiêu chí giá trị cho việc đánh giá CSMT
Tính thích hợp
(relevance)
Có phải những mục tiêu của chính sách đề cập đến những vấn đề môi trường
chính?
Nhìn chung, tiêu chí này thì bình thường, nhưng trong quy luật hay ở dạng đặc
biệt thì có thể có vấn đề khi sử dụng nó.
Tính tác động
(Impact)

(chi phí-hiệu quả)
Có phải kết quả biện minh được cho việc sử dụng tài nguyên?
Có thể những kết quả đạt được với việc sử dụng tài nguyên ít hơn?
Một số tiêu chí khác
Tính hợp pháp
(legitimacy)
Những cá nhân và cơ quan như NGO, các tổ chức liên quan, các công
ty chấp nhận CSMT ở mức độ nào?
Tính minh bạch
(transparency)
Các sản phẩm, kết quả và quá trình thực hiện các CSMT được quan
sát ở mức độ nào đối với người ngoài cuộc?
Tính công bằng
(equity)
Kết quả và chi phí của CSMT được phân phối như thế nào?
Có phải tất cả nhóm liên đới có khả năng như nhau để tham dự và ảnh
hưởng đến quá trình quản trị?
Bảo vệ môi trường là một quá trình động và liên
tục.
Người thực hiện chính sách/chương trình cần phải
liên tục đánh giá hiệu quả – sự thành công của
chính sách, sau từng giai đoạn thực hiện để xem nó
có đạt được những mục đích đề ra đối với giai đoạn
đó hay không.
4.1.3. Sử dụng tiêu chí tính hiệu quả
(effectiveness)
để đánh giá một CSMT
- Theo dõi thường xuyên và phát huy sự thành công đó
- Chỉ ra những ý tưởng mới cho công tác BVMT, kiểm
soát và giảm thiểu ô nhiễm.

ụ
c tiêu nào chúng ta c
ầ
n t
ậ
p trung
vào?
(2)
B
ả
n ch
ấ
t c
ủ
a các m
ụ
c tiêu là gì?
Nếu mục tiêu mơ hồ, không xác định được thì
thay cho việc đánh giá định lượng chủ quan =
đánh giá định tính.
(4)
M
ụ
c tiêu có khuynh h
ướ
ng thay
đổ
i theo th
ờ
i

có quá nhiều tham vọng.
- Nếu một mục tiêu đạt quá mức đề ra, có phải có một
hiểm hoạ của một thành tựu vượt mức (over
achievement) không ?
Có thể chia việc đánh giá CSMT làm 5 bước
chính cùng với một số câu hỏi gợi ý soạn cho mỗi
bước.
Đôi lúc không thể trả lời tất cả các câu hỏi của
mỗi bước, và đôi lúc có thể có những thông tin có
giá trò không liên quan đến các câu hỏi này
nhưng nó giúp ích việc đánh giá quá trình và kết
quả thực hiện một chính sách/biện pháp .
4.1.4. Các bước phân tích một chính sách/biện
pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường
05 bước phân tích một chính sách/
biện pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường
Bước 1: Tìm hiểu nội dung quá trình hình thành chính sách /biện
pháp KSON - Phân tích hệ thống (network analysis)
Bước 2: Mô tả những nội dung chính trong chính sách/biện
pháp KSON
Bước 3: Phân tích kết quả (outcome) của chính sách môi trường
Bước 4: Phân tích quá trình thực hiện
Bước 5: Xây dựng những giải pháp chính sách mới
Bước 1: Tìm hiểu nội dung quá trình hình thành chính
sách /biện pháp KSON - Phân tích hệ thống (network
analysis)
1. Nhân vật (actor) nào liên quan đến việc hình
thành chính sách/biện pháp KSON ?
Phân biệt giữa những cơ quan hoạch đònh chính
sách:

giai đoạn đó và là yếu tố bên trong hay bên ngoài?
4. Đưa ra đánh giá các giai đoạn khác nhau
trong quá trình xây dựng chính sách cho
đến nay
- Có thể sử dụng cả hai thuật ngữ: thuật ngữ chung và những
thuật ngữ về đònh lượng trong khi liệt kê các mục tiêu.
- Cũng có thể phân biệt các mục tiêu theo mức độ giảm phát thải
và những mục tiêu cụ thể khác dựa trên những lónh vực phụ khác
chẳng hạn như: tái sử dụng, hiệu quả năng lượng,…
- Bạn cũng có thể nghó đến các mục tiêu liên quan đến những
nhóm/ngành sản xuất, dân cư cụ thể nào đó.
Bước 2: Mô tả những nội dung chính trong chính
sách/biện pháp BVMT
Chính sách này bao gồm: những biện pháp, công cụ và
chiến lược khác nhau. Việc mô tả và phân tích chính sách
liên quan với những câu hỏi sau:
1. Những mục tiêu và mục đích của chính sách BVMT của
chính phủ là gì?