Một số lưu ý về xây dựng khi lắp
máy điều hòa

Không ai phủ nhận ưu điểm và vai trò của máy lạnh (còn gọi là máy
điều hoà nhiệt độ), song việc lắp đặt và vận hành thiết bị này cũng
không hề đơn giản.

Bài viết này không đi sâu vào vấn đề kỹ thuật của các loại hệ thống máy
lạnh, cũng không đề cập tới mặt trái của máy lạnh là tác hại tới môi
trường; mà chỉ đưa ra những vấn đề thường gặp của loại thiết bị này
trong công trình dân dụng, nhà ở nhằm tìm giải pháp kiến trúc – kỹ thuật
phù hợp và thuận tiện. Ở đó, xử lý vị trí tiện lợi, đảm bảo mỹ thuật cho
cục nóng – cục lạnh là cả một vấn đề cần lưu ý.
Giải pháp “cất” cục lạnh khi cục lạnh điều hoà chung tường với tủ.
Thiết bị không thể thiếu

Mùa hè năm 2010 và đầu năm 2011; Việt Nam đã chứng kiến hai đợt
khí hậu khắc nghiệt, kéo dài. Đó là đợt nóng kỷ lục vào mùa hè và đợt
lạnh kỷ lục vào mùa đông. Trong những ngày mùa hè nóng như đổ lửa
đó, điều hoà nhiệt độ là mặt hàng thiết bị bán chạy nhất. Và trong đợt rét
của mùa đông, dù tính chất cấp thiết không như mùa hè, nhưng cũng rất
nhiều người mua máy điều hoà hai chiều (máy cho phép tăng nhiệt độ
cao hơn nhiệt độ môi trường), hoặc đổi máy từ một chiều sang hai chiều.
Có lẽ với tính chất như vậy, dùng từ “máy điều hoà nhiệt độ” sẽ chuẩn
xác hơn là “máy lạnh” – vốn là cách nói quen thuộc.

Việc lắp đặt thiết bị này cho công trình, nhà ở gia đình phổ biến đến nỗi
hầu như ta có thể nhìn thấy điều hoà nhiệt độ có mặt ở khắp mọi nơi,


+ Giai đoạn thứ nhất là đặt hệ thống ống bảo ôn, dây điện từ vị trí dàn
nóng tới dàn lạnh, đặt hệ thống ống thoát nước. Hệ thống dây – ống này
thường được chôn âm tường, hoặc đi trên trần kỹ thuật. Giai đoạn này
cần đặt trước khi tiến hành trát khối xây, hoặc thi công trần giả. Cần lưu
ý tuỳ chủng loại máy mà chờ nguồn điện ở dàn nóng hay dàn lạnh, hoặc
có thể đi thừa dây (bọc theo ống bảo ôn) cho phép đấu điện ở cả hai đầu.
Điều hoà nhiệt độ là thiết bị có công suất tiêu thụ điện lớn, nên nhất thiết
phải có thiết bị an toàn riêng (cầu dao/át), đặt độc lập hoặc cùng hệ
thống tủ át của tầng.

+ Giai đoạn thứ hai là lắp máy, định vị dàn nóng, dàn lạnh, đấu nối hệ
thống ống bảo ôn, dây tín hiệu, dây nguồn, đường thoát nước với thiết
bị. Giai đoạn này thường thi công trước khi sơn tường lượt cuối cùng và
trước khi làm sàn gỗ (để tránh hư hại). Khi lắp đặt máy phải kiểm tra lại
hệ thống ống, dây chờ sẵn đảm bảo nguyên vẹn, an toàn.

Một giải pháp che chắn cục nóng tránh điểm
nhìn từ trong nhà ra vị trí phòng khách.
Đặt máy điều hoà ở đâu?

Đây là vấn đề dễ mà cũng không hề dễ, có liên quan trực tiếp tới thiết kế
kiến trúc và nội thất. Đây cũng chính là vướng mắc hay gặp phải, gây
khó khăn cho việc lắp đặt nếu như không có sự tính toán từ khâu thiết
kế. Với loại điều hoà thế hệ cũ (điều hoà một cục, hay còn gọi là điều
hoà xuyên tường – hiện hầu như còn sử dụng rất ít) thì không có nhiều
lựa chọn cho vị trí; bởi phải tìm và ưu tiên cho bức tường nào đảm bảo
dàn nóng hướng ra nơi thoáng. Nhưng đối với điều hoà thế hệ mới thì về
cơ bản là có hai bộ phận (dàn nóng và dàn lạnh) độc lập nhau về vị trí.
Dàn nóng đặt phía ngoài để thổi hơi nóng ra, còn dàn lạnh đặt trong

khí lạnh là khí tụ, nên dàn lạnh điều hoà thường được treo cao. Với
chiều cao thông thuỷ trung bình của phòng ngủ trong nhà ở khoảng 2,7m
đến 3m thì có thể treo cao sát trần (cách trần một khoảng nhỏ để dễ lắp
đặt). Cần tránh hướng thổi gió với khoảng cách gần của dàn lạnh vào các
vị trí sinh hoạt chính như bàn sinh hoạt chung, bàn làm việc, giường
ngủ… dễ gây khó chịu và ảnh hưởng tới sức khoẻ người sống và sử
dụng trong không gian đó. Bên cạnh đó, vị trí đặt dàn lạnh cũng phải
tính toán đến một yếu tố rất quan trọng – đó là vấn đề thoát nước. Xác
định chuẩn vị trí mặt lạnh trong nội thất cũng đồng nghĩa với việc đặt
ống thoát nước chờ chính xác vị trí và cao độ.

Về cơ bản, dù đặt dàn nóng hay dàn lạnh ở đâu thì cũng phải đảm bảo
yêu cầu kỹ thuật quan hệ giữa hai thiết bị này. Theo tiêu chuẩn kỹ thuật
chung, với các máy có công suất 9000BTU – 12000BTU thì ống đồng
bảo ôn không dài quá 15m, dàn nóng không cao hơn dàn lạnh quá 7m;
với các máy từ 18000BTU-24000BTU thì ống đồng bảo ôn không dài
quá 20m, dàn nóng không cao hơn dàn lạnh quá 15m. Một căn hộ chung cư có bất lợi do ở phía tường bên kia (dù có logia)
không còn khoảng cách đặt dàn lạnh vì đỉnh cửa sổ cao sát trần; dàn
lạnh được chuyển về phía trong và thoát nước về hệ thống thoát nước
của vệ sinh.

Thoát nước – vấn đề hay quên

Có một điều rất đơn giản nhưng lại ít được quan tâm: đó là vấn đề thoát
nước ở điều hoà. Trong quá trình làm lạnh khí (ở dàn lạnh), hơi nước
ngưng tụ và hoá lỏng, vì vậy phải có đường thoát nước từ dàn lạnh ra.
Nhiều người không chú ý, thậm chí không biết đến vấn đề này nên khi

gia đình không khó, và có thể làm bất cứ lúc nào. Nhưng để có một giải
pháp tốt, tìm được vị trí phù hợp cho thiết bị cần thiết phải có thiết kế và
thực hiện thi công đồng bộ cùng các hạng mục khác. Đây là bài toán
phải giải bằng cả giải pháp kiến trúc – nội thất và giải pháp kỹ thuật, mà
người kiến trúc sư phải có cái nhìn tổng thể. Việc tồn tại gần như bắt
buộc của loại thiết bị này hiện nay, biết đâu có thể là tiền đề cho những
hình thức kiến trúc phong phú?