CHINH TRI
- AN
NINH
CHAU AU
MOT SO
\AX DE VE
MO
HMNH PHAT
TRI£]\
THUY
DIEIV
PGS.TS.
Dinh
Cong
Tuan
Vien Nghien cieu ChauAu
Ngo Xuan
Dire
Vien Moi trirffng va
Phdt trien ben virng
1.
KHAI
QUAT CHUNG VE MO
HINH THUY DIEN
Mo hinh nha
nuac phuc Igi
Thuy Dien
duac manh
nha hinh thanh
tu
dau the ky XX,

tai Thuy
Diin
da
n6
ra nhung cuoc
bilu
tinh cua nguai
lao
dong
nhSm
phan doi
giai chu sa thai lao dong.
Sir
kien nay da diy
manh phong trao cong nhan va Dang Dan
chu Xa hoi da gianh thing
Igi
trong cuoc
hhx
c\x
vao nam
1932.
Xet
\h
mat chinh tri qu6c
gia,
thSng Igi
cua Dang Dan chu Xa hoi nam
1932
CO

cham soc
sue
khoe, giao
due
va nhung
ITnh
vuc xa hoi khac. Vao nam 1938, cac nghiep
doan lao dong va lien doan cac
chii
lao dong
da the che hoa mot he thong, trong do
luang
bong va cac van de khac lien quan den thi
truang lao dong (gom mot
s6 chuang
trinh
bao hiem xa hoi) dugc dam phan a
cSp
trung
uang. He thong nghiep doan da gop phan tao
nen
sir
dong thuan chinh tri giiia nha nuac
giai chu nguai lao dong, tao nen
sir
phat
trien tuang doi binh dang ve thu nhap cua
nguai lao dong.
Ke
tir

CHAU AU • EUROPEAN STUDIES REVIEW
N°07 (130).201 T
hoan thien khi chinh phu bat dau ap dung he
thong giao
due
mien
phi
va he thong bao
hiem y te pho cap, trong do trach nhiem giao
due
va cham soc
sue
khoe dugc chuyen hoan
toan sang khu vuc nha nuac.
Trong thap ky 1950, 1960 va 1970,
Thuy Dien nhanh chong tra thanh mot quoc
gia giau c6 va thinh vugng sau nhieu thap ky
bi danh gia la lac hau nhat chau Au. Trong
giai doan
1950
-1973,
tang truang GDP hang
nam dat 3,7%/nam, cao han 1% so vai giai
doan
1918-1950.
Ty
le
that nghiep chi
a miic
1,5%-2%/nam,

ky 1950, nha nuac phiic
Igi
dugc cho la mot
san pham phu cua tang truang kinh
xk,
thi
sang thap ky 1980 nha nuac phiic
Igi
dugc
danh gia la
dieu
kien
c&i
cho tang truang
kinh te, on dinh xa hoi va chinh tri ben vung.
Tuy nhien, vao dau thap ky 1990 mo
hinh nha nuac phiic
Igi
Thuy Dien gap phai
nhiing thach
thiic
nghiem trgng. Nen kinh te
bit dau bgc 16 nhung
ySu
diem: lam phat
cao,
nang suat lao dong thap khien
siic
mua
ciia

vao nam
1993.
Cuoc khung hoang kinh te dau nhiing
nam 1990 khien nhieu nguai mu6n xem xet
lai
mo hinh phat
triln kiSu
Thuy
DiSn.
Nhiiu
nha nghien
ciiu
cho ring nha nuac phiic
Igi
kieu Thuy
Di6n
la mot nha nuac "bao g6m
moi
thii
va
miln
phi cho mgi nguai". Mo
hinh nay t6n tai mot s6 vin
d6
va mau
thuin
tren hai mat sau: Thu nhdt,
chl
do phiic
Igi

tien cua
thu8
thu
nhap,
bac cao nhit len tai 80%),
nghia
la gin
het so tien ma nguai lao dong
kiSm
dugc
nhung khong dugc huang. Dieu do dan den
truang hgp khi doanh nghiep can hoan thanh
mot cong viec cap bach, ngoai 8 gia lam viec
ra, nguai lao dong noi chung khong muon
lam viec ngoai gia vi thu nhap lam them
ciia
minh chang dugc huang bao nhieu. Nhiing
nguai
CO
thu nhap cao lai cang khong muon
lam viec vi thue danh vao thu nhap cua ho
rat cao. Dieu do khien nang suat lao dong
ngay mot thap di. Thu hai, che do phiic
Igi
cao rit de bi mot s6 nguai
Igi
dung kiem
chac nhiing khoan
Igi
ich ho khong dang

phii
Thuy
Diln
da
nhidu lin tiln
hanh cai each mo hinh
ciia
minh trong nhiing
nam diu thap ky 1990. Trong giai doan
1990-1997,
chinh phu da
tiln
hanh han che
nhung
Igi
ich
6m
dau va thanh toan bao
hiSm
benh tat. Han niia, chinh phii
cGng
cai
each
Igi
ich thit nghiep, giam din trg cip cho tre
em trong cac nam 1993, 1994, 1995. Nam
1994,
chinh phu da cai each nhung dieu kien,
tieu ehuan, chi so va to
chiic

rgng (BEPG) cua Thuy Dien da cong bo rang
he thong phiic
Igi
"cin phai dugc cai
each
nhim muc dich tang cuang uu dai va ca hoi
6k
tao viec lam". Trong
K8
hoach hanh dong
Qu6c gia nam 2000, chinh phu
tilp
tuc dat
muc tieu khuyen khich va tao viec lam day
dil
cho nguai dan bang each cai
each
he
th6ng bao
hilm
thit nghiep. Chinh phu ciing
CO du an giam chi tieu va phan bo cac he
thdng
phiic
Igi
cong cong. Chinh sach nay
cua chinh phii nham xoa bo bay doi ngheo,
giam cac tac dong tieu cue cua nguon cung
lao dong tang va khuyen khich lao dong
tham gia vao thi truang lao dong. Nhiing

Nam
1993,
Luat Canh tranh dugc ap dung va mot
so cac thi truang dich vu bat dau dugc dieu
tiet lai, cu the
la
thi truang dich vu van tai,
vien thong, dien. Trong thap ky 1990, Luat
Lao dong dugc sua doi mot so
Ian
nham dap
ling
nhu cau mot each
linh
hoat han. Nam
1999,
van de on dinh gia ca dugc dua vao
thanh Luat va Ngan hang Trung uang Thuy
Dien dugc trao quyen
Ian
han de on dinh gia
ca va lam phat. Chuang trinh Cung c6 Tai
chinh cong cong da dugc chinh phu Thuy
Dien thue hien trong nhieu nam tu
1995-
1999.
Ket qua la chuang trinh nay da tiet
kiem dugc mot khoan tien tuang duang
15%
GDP va on dinh dugc tinh trang ng nen tai

Kinh te thi truong hon hgp nghia la: Ve
che do sa hiiu thi thuc hanh pha trgn che do
sa hiiu cong cong va che do sa
hiiu
tu nhan;
Ve che do phan phoi thi thuc hanh phan phoi
theo lao dong ket hgp phan phoi theo von;
Ve phuang
thiic
van hanh kinh te thi thuc
hanh nha nuac dieu tiet kinh te
vT
mo ket
hgp kinh te thi truang. Trong do, cot
loi
nhat
la
sir
hon hgp ve che do sa huu, vi chi c6 lam
dugc nhu the thi mai c6 the thuc hien dugc
su hon hgp ve phan phoi va ve phuang thiic
van hanh kinh te. The che chinh tri cua Thuy
Dien la mot he thong da dang, trong do Dang
Xa hoi Dan chii dugc thanh lap nam
1932
va
nam quyen lien tuc 44 nam lien, cho tai nam
1976 bi Dang Nhan dan thay the mot thai
gian, va hien nay Dang Xa hoi Dan chu tiep
tuc la dang cam quyen, c6 anh huang

thi
giai
bilt
den vai cau noi n6i tieng "suang
tir
trong
bung me cho den khi
chit".
Thuang hieu ve
"mo hinh Thuy Diln"
tir
do cung tra nen
limg
lay khap the giai.
JnAt
ijo-
oatL
ite. ae
2.
NHUlVG
DAC
TRUTVG
CO BAN
CUA MO HINH NHA
NU'6C
PHUC
LQfl
THUY DIEN
Tru cot chinh cua nha nuac phiic
Igi

mot s6 truang cho hge sinh
khuylt tat, giao due nguai
Ion
va giao due
nguai
Ian
danh cho nguai khuylt tat.
He thong giao
due gim
9 nam giao due
tilu
hge va trung hoc ca sa, 3 nam giao due
trung hge, 3 nam giao due dai hoc, 1 nam
giao
due thae
sT va 4 nam giao due tien
sT.
Giao
due
tilu hge va trung
hge
dugc mien
phi hoan toan. Chinh phu khong chi tai trg
cho giao due ma con ca chi phi di lai, sach
giao khoa va
bGa
an miln phi. Luat Giao due
Thuy Diln con quy
djnh,
khong nhiing tit ca

cac to chiic giao due sau trung hoc ciing
dugc dieu hanh bai nha nuac va cung dugc
giao due mien phi. Tuy nhien, a bac dai hge
va cao dang, viec an uong, sach va va chi phi
di lai khong dugc nha nuac dai thg true tiep
dii tat ca sinh vien deu c6 the vay von trg cap
de trang trai chi phi sinh hoat.
Hang nam, chi tieu cua nha nuac cho
giao due chiem khoang 8% GDP, thugc dien
cao nhat the giai. Phan
Ian
kinh phi dugc sir
dung cho cac truang pho thong va cac
truang dai hoc cong, nhung hge sinh ciing
dugc tu do tham gia cac truang tu theo
nhiing y tuang giao due dac biet hoac bai
mot so nhom
Igi
ich nhat dinh. Nhiing
truang nay ciing dugc tai trg bang ngan sach
nha nuac. Cac truang tu phai ma rgng cho
mgi nguai va tuan theo cac tieu ehuan do
Luat Giao
due
quy dinh. Khac vai cac truang
cong, cac truang tu dugc phep thu mot
miic
phi tugng trung. Cac truang tu thuong pho
biln trong cac thanh pho
Ian

luang 100%), 6 thang cuoi huang luang 90%.
NIU
din
thang
thii 18
lai c6 thai, se tiep tuc
dugc nghi huang tiep 90%) luang cho den
khi
diia
tre ra dai lai dugc huang che do nghi
de 18 thang. Ngoai ra, neu nguai vg lam
cong viec tuang doi quan trgng khong the
hoac khong muon a nha qua
lau
nhu vay, thi
hai vg chong c6 the ban bac de chong c6 the
nghi thay vg.
Tre em a Thuy Dien dugc trg cap rat
Ian.
Nam 2002, chi c6
11%
tre em
a
Thuy
Diln phai chiu nhung khoan chi phi tu phia
cha me, con lai la tu phia nha nuac.
Sir
ho
trg cham soc tre em a Thuy Dien nhieu den
miic

diia
tre
thuang xuyen bi 6m hoac nhiem benh, hoac
phai dua
diia
tre
din
trung tam y te du phong
cong
ding
v.v , thi bo hoac me c6
thi
xin
ho trg tiln mat tam thai cho b6 me. Tinh
hulng
nay dugc ap dung cho tre em dual 12
tuli,
hoac CO
the
Ian
han trong mot s6 truang
hgp.
Su bu dip thu nhap thuang dugc tra
trong 60 ngay cho mot
diia
tre trong mot
nam. Trong truang hgp
diia
tre tiep tuc 6m
va phai dieu tri a trung tam y te du phong

luyen
danh
cho bo me, day d6
diia
tre, hoac tham
diia
tre
trong cac hoat dong giai tri truac va sau khi
hoc.
Mot
AJ^
imin
(te.
oi
+ Ho
tree
cho nguai bo: Cho phep nguai
bo
CO thd CO
mat vao thai gian nguai me sinh
con, thu dgn nha cua va cham soc
diia
tre
trong thai gian mai sinh. Nguai
bl
c6
quyin
dugc huang trg cip tien mat tam thai cho bl
me trong
10

c6
thi
nhan dugc trg cip
tiln mat nlu nguai chu lao dong kh6ng the
sip
xip
cho nguai phu nii mang thai mot
c6ng viec thich hgp cho
din
cuoi thai ky.
Nguai phu nur c6
thi
nhan toi da 50 ngay
luang trong hai thang
culi
cung cua thai ky.
NIU
c6ng viec nguai phu nii dang lam bi
cim lam viec trong thai ky mang thai theo
dilu
chinh ciia Luat M6i truorng lao dong thi
nguai phu nii do se nhan dugc ho trg tien
mat cho moi ngay nghi vi bi cim do.
Miic
bu
dip thu nhap la 80% thu nhap bing vai
miic
ho trg tiln mat
Im
dau.

tuoi tra
len. Tuy nhien nguoi nhan luang c6 the hoan
viec nhan luang nlu hg
muln
va gia tri ciia
khoan luang do se tang len theo thai gian tri
hoan cua hg. Luang ciia nguai cao tu6i c6
thi
tra toan bg, 3/4, 1/2, hay 1/4.
Tir
thang
1/2003, luang ciing bi danh thue nhu thue
thu nhap.
He
thSng
luang eii cua Thuy Dien c6
hai
phdn
ehinh: Luang ca ban va luang bo
sung. Luang ca ban cung cap
miic
an sinh ca
ban doc lap vai thu nhap truac do. Luang b6
sung dugc dua tren
miic
thu nhap truac do,
tiic miic
thu nhap c6 dugc trong thai gian
lam viec
tir liic

chii
y la ty le giura s6
lugng
nguai nhan
luang so voi s6 nguai hoat dgng c6 hieu qua
kinh te trong xa hgi ngay cang tang. Ngay
nay,
cii 100
nguai lam
vi?c
thi c6 30 nguoi
10 NGHIEN
CCrU
CHAU AU - EUROPEAN STUDIES REVIEW
N°07 (130).2011
nghi huu va trong vong 25 nam tai con s6
nay dugc du bao se la
41.
Ben canh d6,
tic
do tang
truong
thap ciia nen kinh te nhung
lai di kem voi
sir
gia tang so nguai nhan
miic
luang ngay cang cao han da lam 16 ro yeu
diem cua he th6ng. Chinh vi vay su cai each
he th6ng eii da dugc cac dang phai chinh tri

quyen luang huu ma nguai do da dat dugc
trong su6t cuoc doi va tu6i thg cua nh6m
tuoi cua nguoi d6. Nhiing nguoi sinh trong
khoang 1938
din
1953,
luang b6 sung se
chiem mot phan luang thu nhap. Tu6i cang
cao,
miic
luang b6 sung nhan dugc cang
Ian.
Day la mot buac trung gian giiia he thong cii
va he th6ng moi. Nhiing nguoi sinh
tir
nam
1954 tra di se ap dung hoan toan theo he
thong moi.
Miic
dong gop cho quy
luomg
thu nhap
se la 16%) t6ng thu nhap (duoi
nguong
trin).
Cac quyen dong quy luang se dugc tinh he
s6 hang nam. He s6 nay phan anh
miic
tang
luang trung binh trong xa hgi. Khi

cua minh cho nguoi khac. Cac khoan dong
gop vao quy luong nay se dugc tinh lai suat.
+ Luang bao dam: Trong truang hgp
mot nguoi c6 luong thip hoac kh6ng c6 thu
nhap trong su6t cuoc doi, nguoi do
c6
the se
nhan dugc luong bao dam.
DI
dugc nhan
luong, nguoi do phai
liru
tni 6 Thuy Diln it
nhat 3 nam. De nhan dugc luong bao dam
diy du, nguoi do phai
luu
tni
o
Thuy Diln
trong it nhit 40 nam. Mot
si
truong hgp
ngoai le se dugc ap dung doi voi nguoi ti
nan. Luong bao dam se dugc cip
tir
nam 65
tuli.
* Hf
thong bao hiem xa
hQi

thiic bao hilm bat bugc. Tu do
din
nay, luat
nay da dugc b6 sung nhieu
Ian
vao cac nam
1962,
1976
va
1991
nhim theo kip su phat
triln cua xa hgi. Bao hiem tai nan lao dgng la
loai hinh bao hiem nam trong he th6ng bao
hilm xa hgi cua Thuy Dien.
Tai nan lao dgng dugc hieu la cac
thuang tat c6 nguyen nhan tii tai nan hoac
cac anh huang c6 hai xuat phat
tir
noi lam
viec (Co quan Bao hiem Xa hgi Thuy Dien:
174).
Tai nan tren dudng
tir
nha
din
noi lam
viec va ngugc lai cung dugc xem la tai nan
lao dgng (Co quan Bao hilm Xa hgi Thuy
Diln: 27). Bao hilm tai nan lao dgng khi ra
doi chi dugc ap dung

h6i phuc nhanh chong sau do. Thuy Dien da
dat dugc
miic
do ph6 bien trong thuc hien
bao hiem tai nan lao dgng trong thap ky 50
cua the ky XX, khi dieu luat dugc ban hanh
nam 1954 da tang nhanh s6 lugng nguoi
dugc bao hiem. Hien nay, toan bg nguoi lao
dgng, bao gom ca nhiing nguoi lam cong an
luong va nguoi lao dgng tu lam chu, deu
tham gia loai hinh bao hiem nay.
Trg cap trong bao hiem tai nan lao dgng
nhim muc dich bii dip nhumg mat mat ve thu
nhap,
chi phi cham s6c nha khoa, chi phi y te
6
nude
ngoai, trg cap ve tien mat cho 6m dau
trong mot s6 truorng hgp nhat dinh, ciing nhu
trg cap cho nguoi phu thugc va h6 trg mai
tang phi trong truong hgp tii vong. Cac
khoan trg cap trong bao hiem tai nan lao
dgng la cac khoan trg cap hang nam. Nam
2005,
Thuy Diln da chi 6,7 ty Kronor cho
bao hilm tai nan lao dgng (trong t6ng s6
khoang 435 ty Kronor chi cho toan he th6ng
bao hilm xa hgi) (Co quan Bao hiem Xa hgi
Thuy Diln: 147).
Ve che do ngan sach danh cho bao hiem

CO thi
dat
din miic
trin la 294,700 SEK
(Kronor Thuy Dien)/nam. Ngudi bi thuang
tat se nhan dugc khoan trg cap nay
tir
ngay
thii
22 ke
tir
ngay mat kha nang lao dgng.
Khoan trg cap nay dugc tra 7 ngay/tuan va
ngudi ve huu se dugc nhan trg cap
khdng
qua
180
ngay ke tu ngay ve huu. Ngudi su
dung lao dgng se tra trg cip thuang tat tam
thdi
tir
ngay
thii
2 den ngay
thii
21 vdi 80%)
s6 thu nhap bi mat. Nhiing ngudi lao dgng tu
lam chii va nhiing ngudi khong phai la ngudi
lam c6ng an luong khac se nhan dugc 77.6%
si

hoac nhieu hon thi
miic
trg cip
se tuong
ling miic
thu nhap da bi mit. Cac
lgi ich khi gap thuong tat c6 lien quan mat
thiet den cac lgi ich khi gap 6m dau. Cac
khoan trg cap khi gap tai nan lao dgng se
phai dong thul.
Sir
dieu chinh
miic
trg cap
cho ngudi bi thuang tat vTnh vien se dugc
tinh toan dua tren chi s6 luong va gia ca.
Lai ieh
vey
te eua nguai lao dong:
Ciing gi6ng nhu cac lgi ich ve y te, khi
c6ng nhan 6m dau hoac thai san, cac lgi ich
bao g6m
sir
hoan lai mot phan chi phi di lai,
cham soc rang cho tre em den 20 tu6i, trg
cip cho bao ve va cham soc rang
co
ban, chi
phi cho dieu tri bang bg phan gia, va tiem
insulin

vdi
ngudi da
chit tii thilu
5 nam. Khoang thdi
gian
10
thang nay c6
thi
keo dai them
tii
da
12
thang neu b6 hoac me con song dang
sing
vdi con dudi
18
tudi; va se kh6ng c6
ky
han
neu dang
sing
vdi con dudi 12 tuli.
Miic
Mgi sJ^iuui
ite
ol.
13
luong se tuong duong vdi 45%)
miic
trg cip

chit
se phai nop
thul.
Sir
dilu chinh
miic
trg cap se dugc thuc
hien hang nam dua vao chi so luong.
Bao hilm tai nan lao dgng dugc quan ly
va giam sat vl mat hanh chinh va tai chinh
tir
cip trung uong, dai dien la Co quan Bao
hilm xa hgi
Quic
gia. Cac phong bao hilm
viing
va dia phuang c6 nhiem vu thuc hien
cac chuang trinh. Khi gap tai nan lao dgng,
ngudi bi tai nan c6 trach nhiem thong bao
ngay cho ngudi su dung lao dgng va ngudi
su
dimg
lao dgng ngay sau do phai bao cao
cho Co quan Bao hilm Xa hgi Thuy Diln.
2.
Bao hiem that nghiep
Gilng
nhu nhilu nude c6ng nghiep phat
triln khac, Luat vl bao hilm Thit nghiep ciia
Thuy Diln ra ddi sau Luat vl bao hilm Tai

hiem that nghiep ciing la su bii dap cho
sir
mit mat ve thu nhap cua ngudi lao dgng khi
mat/khong c6 viec lam,
giiip
hg c6 mot cuoc
s6ng
CO
chat lugng dam bao va on dinh d
miic
quy dinh. Bao hilm thit nghiep la mot
chuong trinh trg cap bao g6m bao hiem co
ban va he th6ng bao hiem lien quan den thu
nhap.
Pham vi anh
hiedng
ciia
chieang
trinh
nay gom:
Chuang trinh tu nguyen: D6i tugng
tham gia chuong trinh nay g6m nhiing ngudi
dudi 65 tuli, dang lam c6ng an luong
hoSc
ngudi lao dgng tu lam chu.
14 NGHIEN
CQU
CHAU AU • EUROPEAN STUDIES REVIEW
N°07 (130).2011
Chuang

nhiing ngudi lam c6ng an luong tai Thuy
Dien tham gia vao cac quy bao hiem that
nghiep nay.
Nguon ngan sach danh cho loai hinh
bao hiem nay gom:
Tir nguai duac bao hiem: Doi vdi
chuang trinh tu nguyen, ngudi dugc bao
hiem tra mot khoan phi khoang
100
den
150
Kronor/thang, tuy theo m6i quy. D6i vdi
chuang trinh co ban, ngudi dugc bao hiem
khdng phai nop phi.
- Doi vai nguai su dung lao dong: Bao
hiem that nghiep dugc ngudi sii dung lao
dgng chi tra vdi mot ty le
%
nhat dinh cua
bang
luomg.
Chinh phii kh6ng co anh hudng true tiep
dii
vdi bao hiem that nghiep
' Cac diiu kien di duac nhan bao hiim
thdt
nghiep:
Ngudi dugc nhan bao hilm that nghiep
la nhiing ngudi khdng co viec lam va dang
ky la mot ngudi tim viec lam tai mot co quan

cho sinh vien, nhiing ngudi ehua dap
ling
dugc cac dieu kien d tren, nhumg ngudi da
hoan thanh it nhit
1
nam
hge
tap (diy du thdi
gian),
va nhiing ngudi da dang ky tim viec
tdi
thilu 90 ngay trong vdng 10 thang
kl
tii
khi ket thiic hoc tap.
Nhitng
lgi
ich
cua bao hiim
thdt
nghiep:
Tra cdp thdt nghiep ca ban: Trg cip
that nghiep co ban cung cip cho ngudi thit
nghiep mot
miic
trg cip c6 dinh vdi
miic
trg
cip
tii

tiep
din
chi
si
luong
hoac gia ca.
Hien co 38 quy bao hiem dang hoat
dgng va chiu su giam sat cua Ban Bao hilm
that nghiep cua Thuy Diln. Cac quy nay
thudng
CO
quan he chat che vdi cac c6ng
doan nhumg doc lap ve mat phap ly.
3.
DANH GIA
Tii viec phan tich nhiing khia canh co
ban ciia m6 hinh Thuy Dien, co the danh gia
chung nhu sau:
+ Mo hinh Thuy Dien la mot mo hinh
phdt triin cong bang,
binh
ddng vd it tham
nhiing. Luat phap Thuy Dien ghi ro: Trong
ca
nude,
chi co mot so rat it cap lanh dao
nhu Chii tich
QuIc
hgi,
Thii

+
Ve
mat ehinh
tri,
Thuy Dien thue hien
che do da
ddng,
co su canh tranh lanh manh
giaa
cdc ddng phai. Hien tai d Thuy Diln co
tat ca 7 dang phai, do la Dang Trung
lap.
Dang Dan chu Co
die,
Dang Xanh, Dang
Canh ta, Dang Dan chu Tu
do.
Dang On hoa,
Dang Dan chu Xa hgi. Nha
nude
kh6ng cip
kinh phi v6 dieu kien cho cac chinh dang,
ngu6n kinh phi hoat dgng ciia cac dang phai
tr6ng vao dang phi do dang vien nop va cac
nguon tu gay quy. Dang cam quyen la Dang
Dan chii Xa hgi, lu6n lu6n giii cho minh mot
hinh anh giau ma kh6ng xa xi, binh dang d6i
xii vdi quan
ehiing,
dam bao cong bang xa

Stockholm.
16
NGHIEN
COU
CHAU AU
-
EUROPEAN STUDIES REVIEW
N*'07
(1301.2011
phi
la cung cip dich vu
cdng
nhu trudng
hge,
dich vu xa hgi, quy hoach do thi, bao ve
m6i trudng, phat triln nha d, thu vien v.v.
Cac hgi
ding
thanh
phi
chiu trach nhiem thu
thul thu nhap va se kh6ng thu thul doanh
nghiep. Mot thanh
phi
c6
thi
hgp tac vdi cac
thanh
phi
khac trong cac

hgi cho ngudi lao dgng, the hien qua viec
dam phan vdi nghiep doan ciia cac nha su
dimg lao
dgng nham dat dugc
sir
tang luong
cho ngudi lao dgng va t6 chiic, quan ly cac
quy bao hiem that nghiep. Dac diem n6i bat
cua m6i quan he
gifta
C6ng doan va Nghiep
doan Cac nha su dung lao dgng la su nhin
manh tinh doan ket trong cac cuoc thuong
lugng ve luang
bing
va cac quyin lgi danh
cho ngudi lao dgng. Cac c6ng doan ciia
Thuy Dien cd tinh 6n hoa cao hon so vdi
Cdng doan d cac nude chau Au khac. Hien
nay tai Thuy Dien cd 3 td chiic cdng doan
Idn:
- LO (Swedish Federation of Trade
Unions) (Lien doan Cong doan Thuy Dien):
La td chiic cua cdng nhan lao dgng cd xu
hudng ciia lao dgng chan tay (Blue collar
worker). T6 chiic nay ddng vai trd rat quan
trgng trong viec thuang lugng ve
miic
luong
vdi tl chiic cua nhiing ngudi su dung lao

ngudi lao ddng. LO va TCO thudng hgp tac
chat che vdi nhau trong hoat dgng ciia minh,
bao g6m ca
ITnh
vuc c6ng cimg nhu tu nhan.
Cac thanh vien thudng luu chuyen giiia hai
cdng doan chu
chit
nay.
Trong nhumg nam sau
Chiln
tranh
thi
gidi II, vdi
sir
bvmg
nl
ciia nen kinh tl,
sir
-MM.
M^ouin.
ite
oe
17
thieu hut
lire
lugng lao ddng da
din din
viec
tang luomg vdi

LO cd mdi quan he chat che vdi dang Dan
chu Tu do SAP d ca cip t6 chiic va lanh
dao,
dac biet trong nhiing nam 1950. Cac
thanh vien cua LO thudng
chuyin
sang hoat
ddng tai SAP. Tuy nhien, SAP khdng
ding
nghTa vdi Nha nude, do SAP chi la mot trong
nhumg dang chinh tri. Cac cuoc dam phan ve
luong
bing
va
quylt
dinh
miic
luong vSn chi
bao gdm hai
lire
lugng chinh cua thi trudng
lao dgng la C6ng doan va Nghiep doan Cac
nha sii dung lao dgng. Trong nhiing nam
1980,
mli
quan he giiia LO va SAP da bit
dau long hon, cung vdi
sir
phan cip dien ra
trong cac cuoc thuong lugng vl luong

Idn,
va gia
nhan cdng tiep tuc tang len. Xu hudng phan
cap trong cac cuoc thuang lugng ve luomg
bong da xuat hien vao nam
1982
khi Hiep
hgi cac nha kinh doanh Thep (VF) da tuyen
bd nit
lui
khdi cac cuoc dam phan tap trung
ve luong bong do SAF chu tri. VF da thuyet
phuc Cdng doan cdng nhan nganh Thep ciia
Thuy Dien tham gia dam phan vdi hg.
Tir
nam 1986, VF da quyet dinh dam phan ma
khong cd
sir
tham gia ciia SAF (Lundqvist
2005).
Nhu vay, trai vdi xu hudng tap trung
hoa trong dam phan luong bong giira Cong
doan va Nghiep doan Cac nha sir
dijng
lao
dgng trong nhiing nam 1950-1970, trong
nhumg nam tir 1980 den nay, he thong dam
phan trong thi trudng lao dgng Thuy Diln da
18
NGHIEN

CO
mot so rat it doanh nhan xuat sic. Chenh
lech giau ngheo nhin chung rat nhd. Tiln
luong da tru thue cua Thii tudng chi gip 2-3
Ian
luomg cong chiic binh thudng. Ngoai
luong ra, ngudi lanh dao khdng cd bit ky
phu cap nao.
10%)
ngudi giau nhit
nude
chi
chiem
20,1%
cua cai cua xa hgi, trong khi d
My la
28,5%
va Trung QuIc la 30,9%.
Thuy Dien ciing la nude cd su binh
dang nam nur rit cao. Diln dan Kinh tl
Thi
gidi nam 2006 da binh chgn Thuy Diln la
qude
gia cd nam nii binh ding nhit
thi
gidi.
Dit nude nay cd 80% phu nii di lam, nu
chiem 40%)
si
nghi vien QuIc Hgi, mot nua

si
ngudi tren 80 tudi chiem
5,3%) dan sd, ty le cao nhat trong EU. Nam
2006,
tudi thg trung binh cua nam gidi la 79
va
nur
gidi la
83.
Thuy Diln la mot trong
si it
nude tren the gidi cd dich vu cdng cham soc
ngudi cao tudi tdt nhat. Nude nay da danh
tdi 2,8%) GDP cho cdng tac cham sdc ngudi
cao tudi. Cdng viec cham sdc ngudi cao tuoi
thudng thugc trach nhiem cua chinh quyen
thanh
phi.
De giam ap
luc
len cac trung tam
dudng lao, thanh
phi
thudng
khuyin
khich
ngudi cao tudi tilp tuc sdng trong nha cua hg
cang lau cang tdt. Thanh phd cd cac chuong
trinh ho trg sira nha cho ngudi gia va ngudi
tan tat, cd cac hd trg tai nha cho ngudi gia va

tit
nhit chau Au. Nam 2008,
Thuy Diln dugc Dien dan Kinh tl
Thi
gidi
xep
thii
3 trong sd cac nude cd
siic
canh
tranh nhat the gidi, chi sau My va Phan Lan.
Nen kinh te Thuy Dien hien rat on dinh, thuc
lire
manh, nhieu nhan tai va co sd ha tang rat
tit.
Co cau cdng nghiep cua Thuy Dien nam
2002:
may
mdc
khdng phai la dien tit -
16%,
san phim go
15%,
thilt
bi van tai 13%),
hoa chit - 12%,
chi
tao co ban -10%, hang
hoa
chi

lai mang ludi dudng xa kem phat triln.
Mang ludi dien thoai da dugc xay dung d
Stockholm tir nam 1880. Cdng ty Ericsson,
ra ddi tu nhiing nam culi
thi
ky XIX,
din
nay da trd thanh nha cung cip he thing viln
thdng di ddng
Idn
nhat the gidi. Thuy Dien
da phat trien nhieu trung tam nghien
ciiu
va
san xuat cac san pham vien thong va cdng
nghe thdng tin, chu yeu d mien trung va
mien nam, vdi hang chuc nghin cdng ty va
nhieu trudng dai
hge.
Theo mot cuoc dieu tra
do Uy ban Chau Au tien hanh, Thuy Dien la
nude cd sd dien thoai di ddng/ngudi dan cao
nhit d
EU^.
Nam 2002, Tele2 va TeliaSonera
nim trong
100
cdng ty
diing
dau the gidi ve

nay lien tuc gianh dugc quyen lanh
dao dit nude Thuy Diln va dem lai su thanh
cdng viing chic tren cac mat chinh tri, xa hgi
va kinh tl,
khiln
nude nay trd thanh hinh
mau ciia toan
thi
gidi. Dang Xa hgi Dan chu
coi dang cua hg la dang xa hgi chu nghTa, do
do hg kien tri thuc hien dudng
lli
chu nghTa
2
/>D/ict/statistics/material/sutherland-mobile-
numbers.Ddf(truv
cap 05/10/2008).
^ Da
dan.
"
OECD (2007) tai

(truy cap
05/10/2008).
20
NGHIEN
COU
CHAU AU - EUROPEAN STUDIES REVIEW
N°07 (130).2011
xa hgi. Theo ly

phiic lgi xa hgi sudt ddi, quan tam den van
de bao ve mdi trudng, do vay da tao ra mot
dat nude cdng bang, dan chu, trong sach,
khong
CO
tdi pham va khdng cd dinh cdng
bai cong. Mae du ciing cd nhiing van de tdn
tai tren con dudng phat trien, nhung the che
chinh tri cua Thuy Dien hien dang dugc danh
gia la the che kieu mau tren the gidi.
Tai lieu tham khao
1.
Esping Andersen G, 1990, Three
world of capitalism, Princeton. Princeton
University Press.
2.
Esping Andersen G (ed), 1996,
Welfare states in transition: National global
economies. Lon don: Sage publication.
3.
Timonen V, 2004, New risks - are
they
stil
new for the Nordic Welfare
states"
in Taylor Goody (ed) New risks, New
welfare, Oxford University Press, Oxford.
4.
Rothstein B,
1992,

8. Kinh te Lien minh Chdu Au
trudc
thim thi ky XXI, Kim
Ngge,
T/c NVD Kinh
tl
Thi
gidi, sd 12/2003
9. Khung chinh sdchxd hgi trong qua
trinh chuyen doi sang kinh te thi truang:
kinh nghiem quoc te vd thuc tien ciia Viet
Nam,
Le Dang Doanh, Nguyen Minh
Tii
(chu bien), NXB Thing ke,
1999.