nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 3/2007 69

ThS. Đỗ THị Phợng *
1. Gii l phm trự ch vai trũ v mi
quan h xó hi gia nam v n. Núi n mi
quan h gii l núi n cỏch thc phõn nh
xó hi gia nam gii v ph n, liờn quan
n hng lot vn thuc v th ch v xó
hi ch khụng phi l mi quan h cỏ bit
gia mt nam gii hay ph n no. Cỏc vai
trũ gii l s hi t ca nhng hnh vi ng
x c dy d v mt xó hi, mong mun
v nhng c im v nng lc m xó hi
coi l thuc v n ụng hoc thuc v n b
trong mt xó hi hay mt nn vn hoỏ c th
no ú. Thụng thng, nam hay n u phi
chu rt nhiu ỏp lc buc phi tuõn th cỏc
quan nim xó hi ny. Khỏc vi gii tớnh
(ging), gii cú cỏc c im:
- Mt phn b quy nh bi cỏc yu t
sinh hc ca gii tớnh;
- Khụng mang tớnh bm sinh, di truyn
m mang tớnh chu nh hng bi cỏc nhõn
t lch s, tụn giỏo, kinh t, vn hoỏ v
chng tc;

ng. Bỡnh ng gii va l vn c bn v
quyn ca con ngi va l yờu cu v s
phỏt trin cụng bng, hiu qu v bn vng.
Xut phỏt t nhng quan im ny m
phỏp lut t tng hỡnh s cng cú mt s quy
nh liờn quan n vn v gii. Khi cp
vn ny, phỏp lut t tng hỡnh s ó cú
nhiu quy nh th hin s bỡnh ng gia
nam v n, tuy nhiờn cng cú nhng quy nh
li mang tớnh cht phõn bit i x gia cỏc
ch th l nam gii v n gii khi h tham gia
t tng. Nhng quy nh ny ó lm hn ch
* Gi
ng vi
ờn Khoa lu
t
hỡnh
s


Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
70T¹p chÝ luËt häc sè 3/2007
phần xã hội, địa vị xã hội. Bất cứ người nào
phạm tội đều bị xử lí theo pháp luật”.
Nguyên tắc này cho thấy bất cứ người
nào phạm tội, dù họ là ai cũng phải bị xử lí
theo luật hình sự, pháp luật không có quy
định riêng cho từng công dân cụ thể, dù họ là
nam hay nữ. Mọi người đều có quyền và
nghĩa vụ như nhau khi tham gia tố tụng hình
sự. Trên cơ sở nguyên tắc này, một nguyên
tắc khác khi đề cập vấn đề bình đẳng trước
toà án cũng đã thể hiện rõ dù là nam giới hay
phụ nữ khi tham gia trong vụ án hình sự với
tư cách là kiểm sát viên, bị cáo, người bào
chữa, người bị hại, nguyên đơn dân dự, bị
đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ
liên quan đến vụ án, người đại diện hợp pháp
của họ, người bảo vệ quyền lợi của đương sự
đều có quyền bình đẳng trong việc đưa ra
chứng cứ, tài liệu, đồ vật, đưa ra yêu cầu và
tranh luận dân chủ trước toà án. Toà án phải
có trách nhiệm tạo điều kiện cho họ thực
hiện các quyền đó nhằm làm rõ sự thật khách
quan của vụ án (Điều 19 BLTTHS). Trong
một số nguyên tắc khác như: nguyên tắc đảm
bảo quyền bào chữa của người bị tạm giữ, bị
can, bị cáo (Điều 11), bảo đảm quyền bất
khả xâm phạm về thân thể của công dân
(Điều 7), bảo hộ tính mạng, sức khoẻ, danh
dự, nhân phẩm, tài sản của công dân (Điều
8), bảo đảm quyền được bồi thường thiệt hại

hin s bt bỡnh ng v gii trong cỏc quan
h phỏp lut t tng hỡnh s hay núi cỏch
khỏc l s phõn bit, i x v gii.
Mt trong cỏc quy nh ca phỏp lut t
tng hỡnh s cũn cp mt s cỏc ch th
tham gia vo cỏc hot ng t tng hỡnh s
nhm gii quyt ỳng n v ỏn hỡnh s, ú l
cỏc t chc xó hi. Trờn thc t, Hi liờn hip
ph n Vit Nam l mt trong cỏc t chc xó
hi thng tham gia vo cỏc v ỏn hỡnh s
m bo quyn li cho b cỏo, ngi b hi
l ph n hoc ngi cha thnh niờn.
3. Trong phỏp lut t tng hỡnh s, cỏc
nh lm lut ch da trờn cỏc tiờu chớ v gii
tớnh m khụng da trờn cỏc tiờu chớ v gii
v bỡnh ng gii khi quy nh cho ph n
c ỏp dng mt s chớnh sỏch nhõn o
ca Nh nc nh v tm giam, thi hnh
hỡnh pht tự v t hỡnh.
iu 88 BLTTHS quy nh: i vi b
can, b cỏo l ph n cú thai hoc nuụi con
di ba mi sỏu thỏng tui thỡ khụng tm
giam m ỏp dng bin phỏp ngn chn khỏc,
tr nhng trng hp sau õy:
a, b can, b cỏo b trn v b bt theo
lnh truy nó;
b, B can, b cỏo c ỏp dng bin phỏp
ngn chn khỏc nhng tip tc phm ti
hoc c ý gõy cn tr nghiờm trng n vic
iu tra, truy t, xột x;

nuụi con di 36 thỏng tui. iu 261
BLTTHS quy nh: i vi ngi b x nghiên cứu - trao đổi
72Tạp chí luật học số 3/2007pht tự ang c ti ngoi, chỏnh ỏn to
ỏn ó ra quyt nh thi hnh ỏn cú th t
mỡnh hoc theo ngh ca vin kim sỏt, c
quan cụng an cựng cp hoc ngi b kt ỏn
cho hoón chp hnh hỡnh pht tự trong
trng hp c quy nh ti khon 1 iu
61 ca B lut hỡnh s. V iu 262
BLTTHS quy nh: Chỏnh ỏn to ỏn ó ra
quyt nh thi hnh ỏn cú th cho ngi
ang chp hnh hỡnh pht tự c tm ỡnh
ch chp hnh hỡnh pht tự trong trng hp
quy nh ti im b, c v d khon 1 iu 61
v iu 62 ca B lut hỡnh s khon 1
iu 61 B lut hỡnh s quy nh: Ph n
cú thai hoc ang nuụi con di 36 thỏng
tui. Trong cỏc quy nh trờn, nh lm lut
ó da trờn quan nim v gii tớnh l ch cú
ph n mi cú chc nng sinh con v nuụi
con. Do ú, khi quy nh v cỏc trng hp

c nam v n u c hng mt s quyn
khi ỏp dng cỏc quy nh ny khi ngi ú
ang nuụi con di 36 thỏng tui. Nh phõn
tớch trờn, bỡnh ng gii cú ngha l nam
gii v ph n c cụng nhn v hng v
th ngang nhau trong xó hi. Bỡnh ng gii
cú ngha l nam gii v ph n c hng
cỏc thnh qu mt cỏch bỡnh ng. Bỡnh
ng gii va l vn c bn v quyn ca
con ngi va l yờu cu v s phỏt trin
cụng bng, hiu qu v bn vng. Vi quan
nim truyn thng ca Vit Nam l vic
chm súc con cỏi v nuụi dy con cỏi l vai
trũ ca ngi ph n, nht l khi con cỏi cũn
nh tui, cho nờn khi cp vn ny, cỏc
nh lm lut cng ch xỏc nh i tng cho
hng chớnh sỏch nhõn o ca Nh nc
Vit Nam l ph n nuụi con di 36 thỏng
tui m khụng cp vai trũ ca ngi n
ụng khi phi nuụi con di 36 thỏng tui.
Vic quy nh ny ó cú s phõn bit, i x
gia ngi n ụng v n b khi h tham
gia vo cỏc quan h t tng./.

(1).Xem: Ti liu hng dn lng ghộp gii - Hng
ti bỡnh ng gii Vit Nam, Ti liu ca U ban
quc gia vỡ s tin b ca ph n Vit Nam, tr. 34.