1
Luận văn
Phân tích thực trạng ảnh hưởng
của quá trình tự do hóa thương
mại đến công ty cổ phần vận
tải biển VINASHIP

2
LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Vấn đề nghiên cứu đề tài này là nhu cầu bức thiết trong bối cảnh tự do hóa
thương mại ngày càng mạnh mẽ như hiện nay.Đặc biệt sau khi Việt Nam gia
nhập tổ chức thương mại thế giới WTO thì vấn đề này càng trở nên cấp thiết.Đề
tài này có thể giúp doanh nghiệp đánh giá được những tác động của quá trình tự
do hóa đến hoạt động của doanh nghiệp,để từ đó có được những bước đi thích
hợp nhằm phát huy những thuận lợi và hạn chế những bất lợi do tự do hóa
thương mại gây ra.Đặc biệt trong ngành vận tải biển,là ngành có nhiều đặc thù
riêng thì vấn đề nghiên cứu này càng quan trọng và hết sức cần thiết.
2. Mục đích nghiên cứu
- Hệ thống một số cơ sở lý thuyết về tự do hóa thương mại và ngành VT
biển.
- Tổng quan về thực trạng tác động của tự do hóa thương mại đến một
doanh nghiệp cụ thể kinh doanh trong ngành vận tải biển.
- Trên cơ sở kết quả phân tích đó đề xuất một số giải pháp đối với doanh
nghiệp và chính phủ trước sự tác động của tự do hóa thương mại trong
ngành vận tải biển.
4
CHƯƠNG 1: KHUNG LÝ THUYẾT PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA
QUÁ TRÌNH TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA
NGÀNH VẬN TẢI BIỂN

Trong phần này em xin phân tích theo hướng tác động thuận lợi và bất lợi đối
với Việt Nam nói chung và đối với ngành vận tải biển nói riêng.

1.1.Lý thuyết về tự do hóa thương mại và một số vấn đề cơ bản về ngành vận
tải biển.
1.1.1 Khái niệm tự do hóa thương mại.
Để bảo hộ nền thương mại trong nước hoặc thực hiện các mục tiêu xác định
trong chính sách thương mại quốc tế của mình, chính phủ các nước đã áp dụng
những biện pháp nhất định. Khi đó các hoạt động thương mại không còn thuần
tuý được điều tiết bởi quan hệ cung cầu trên thị trường quốc tế, mà còn chịu sự
điều chỉnh của các chính sách của các chính phủ. Như vậy tự do hoá thương mại
chính là loại bỏ các biện pháp hạn chế hay bảo hộ thương mại của các chính
phủ.
1.1.2 Đặc điểm của ngành vận tải biển
- Do các tuyến đường hàng hải được hình thành một cách tự nhiên nên trừ
việc đầu tư xây dựng các hải cảng và một số kênh đào quốc tế thì người ta
không phải tốn chi phí để xây dựng và bảo quản các tuyến đường.
- Năng lực chuyên chở của phương thức vận tải biển lớn hơn nhiều so với
các phương thức vận tải khác nhờ vào 2 yếu tố là trọng tải tàu biển rất lớn
và việc tổ chức chuyên chở không bị hạn chế.

đó giá cả và chất lượng dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong quyết định
chi phí của những mặt hàng khác trong nền kinh tế.Việc giảm thuế quan
xuống mức thấp và sự xuất hiện những mạng lưới sản xuất toàn cầu càng
tăng cường vai trò quan trọng của dịch vụ trong việc xây dựng năng lực
cạnh tranh của những nhà sản xuất.
+ Bằng việc mở rộng thị trường dịch vụ trung gian ,giảm giá và cải thiện
chấp lượng dịch vụ,tự do hóa thương mại sẽ tạo điều kiện cho những nước
nghèo khai thác tốt hơn những lợi thế cạnh tranh của mình.Những nhà sản

6
xuất mặt hàng sơ cấp và chế biến ở các nước đang phát triển sẽ có khả năng
cạnh tranh cao hơn và các nước này trở nên hấp dẫn hơn đối với những nhà
đầu tư nước phát triển.
- Bất lợi
+ Những lợi ích của tự do hóa thương mại không được phân phối đều cho
các nhóm dân cư trong xã hội.Những người được hưởng lợi là tất cả những
người sử dụng dịch vụ tự do hóa và những người chủ sở hữu vốn và lao
động trong những ngành dịch vụ có lợi thế cạnh tranh.Còn những người
chịu thiệt hại tiềm năng từ quá trình tự do hóa là những hãng và người lao
động làm việc trong những ngành dịch vụ không có lợi thế so sánh.
+ Các hàng trong những ngành cạnh tranh với hàng nhập khẩu có thể thấy
lợi nhuận của mình giảm do sự có mặt của các hãng nước ngoài.
+ Tự do hóa thương mại hoàn toàn có thể làm giảm bớt lương và dẫn đến
giảm tiền lương thực tế.Ngoài ra số lao động thất nghiệp có thể tăng lên.
1.2.2. Những thuận lợi và bất lợi của việc gia nhập WTO
- Thuận lợi :
+ Thuận lợi đối với Việt Nam nói chung
 Hàng hóa Việt Nam nói chung và những dịch vụ trong ngành vận tải biển
nói riêng sẽ được đối xử bình đẳng như ở các nước thành viên và nước sở tại.
 Việt Nam có quyền thương lượng và khiếu nại một cách công bằng hơn

 Hệ thống luật pháp VN còn yếu kém nên khó khăn trong việc thực hiện
những tiêu chuẩn quốc tế về sự minh bạch,tính đồng bộ,tính công bằng và
tính hợp lý.
 Phải thực thi hiệp định quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS) và xây dựng luật về
quyền sở hữu trí tuệ dẫn đến việc tăng chi phí và giảm khả năng cạnh tranh
của doanh nghiệp.
+ Bất lợi riêng đối với ngành vận tải biển
Các công ty vận tải biển nước ngoài được phép thành lập liên doanh với vốn
góp không quá 51% ngay từ khi VN gia nhập WTO và được phép thành lập
công ty 100% vốn nước ngoài sau 5 năm kể từ khi gia nhập để thực hiện các
dịch vụ hỗ trợ cho hoạt động vận tải biển của chính công ty đó.Như vậy, nguy
cơ các doanh nghiệp Việt Nam mất dần thị trường là có khả năng xảy ra, đặc
biệt sau 5 năm kể từ khi gia nhập WTO các hãng tàu khác cũng được quyền
thành lập công ty 100% vốn nước ngoài.

8
CHƯƠNG II : PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TY VINASHIP GIAI
ĐOẠN 2007-QUÝ I NĂM 2010
Năm 2006 là năm mà công ty chính thức chuyển đổi thành công ty cổ phần
vận tải biển VINASHIP,cũng là năm mà Việt Nam gia nhập WTO,nên em chọn
phạm vi nghiên cứu là từ năm 2007 đến quí I 2010.Ở mỗi giai đoạn em xin
phân tích các nhân tố tác động theo chiều hướng thuận lợi hay bất lợi đối với
công ty.
Trong khoảng thời gian này em xin phân tích 2 nhân tố tác động mạnh mẽ
nhất đến doanh nghiệp là sự kiện Việt Nam gia nhập WTO và khủng hoảng kinh
tế thế giới năm 2008 để làm rõ quá trình tự do hóa thương mại ảnh hưởng đến
công ty như thế nào.
2.1 Giới thiệu về công ty
Ngày 24 tháng 10 năm 2006, Bộ Giao Thông Vận Tải ký quyết định số
2264/QĐ-BGTVT về việc phê duyệt phương án và chuyển Công ty vận tải biển

2.2 Phân tích thực trạng ảnh hưởng của quá trình tự do hóa thương mại đến
công ty cổ phần vận tải biển VINASHIP
2.2.1 Giai đoạn năm 2007 đến nửa đầu năm 2008
Giai đoạn này là giai đoạn đầu tiên sau khi công ty cổ phần vận tải biển
VINASHIP chính thức thành lập vào ngày 21 tháng 12 năm 2006,và là năm đầu
tiên sau khi Việt Nam gia nhập WTO ngày 07 tháng 01 năm 2006.
Trong quá trình thúc đẩy tự do hóa thương mại trên phạm vi toàn cầu thì
dịch vụ vận tải đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với thương mại hàng hóa
quốc tế.Chính vì vậy, các nước thành viên WTO rất quan tâm đến việc tự do hóa
thị trường dịch vụ vận tải, đặc biệt là dịch vụ vận tải biển và các dịch vụ hỗ trợ
mọi phương thức vận tải như dịch vụ xếp dỡ hàng hóa, dịch vụ đại lý vận tải
hàng hóa kể cả dịch vụ giao nhận và dịch vụ kho bãi.
Hiện tại, các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực đại lý vận tải
hàng hóa đường biển và đại lý tàu biển sẽ bị tác động nhiều nhất do chúng ta
cam kết cho phép các công ty vận tải biển nước ngoài được thành lập công ty
liên doanh với tỷ lệ vốn góp không quá 51% ngay từ khi gia nhập và được thành

10
lập công ty 100% vốn nước ngoài sau 5 năm kể từ khi gia nhập để thực hiện các
hoạt động liên quan đến hàng hóa do chính công ty đó vận chuyển bằng đường
biển đi, đến Việt Nam nhằm mục đích cung cấp dịch vụ trọn gói cho khách hàng
của họ.
Năm 2007 là năm đầu Công ty hoạt động sản xuất kinh doanh theo hình thức
Công ty cổ phần, được Đại hội đồng cổ đông của Công ty giao các chỉ tiêu kế
hoạch về sản lượng là 2.560.000 tấn, doanh thu là 481.825.000.000đ, nộp ngân
sách là 5.000.000.000đ (theo số phát sinh), lợi nhuận là 33.825.000.000đ, đến
ngày 31/12/2007 Công ty đã thực hiện được sản lượng đạt 2.587.000 bằng
101,05% so với kế hoạch, doanh thu đạt 638.104.949.000 bằng 132,66% so với
kế hoạch, nộp ngân sách 5.800.000.000đ bằng 100% so với kế hoạch, lợi nhuận
trước thuế đạt 100.000.000.000đ bằng 295,42% so với kế hoạch.


(đồng)
T
ỷ

l
ệ

(%)
Giá tr
ị

(đồng)
T
ỷ

l
ệ

(%)
Vận tải biển 398.941.048.094 86,29 563.467.939.518 86,37 384.795.337.197 84,95
Hoạt động bốc xếp 4.605.874.963 1,00 5.656.292.161 0,87 3.442.303.707 0,76
Đại lý tàu biển 152.916.364 0,03 349.837.997 0,05 53.818.182 0,01
Đại lý cho Container 42.264.007.913 9,14 69.888.713.825 10,71 837.541.667 0,18
Đại lý giao nhận, vận tải 11.835.497.840 2,56 92.972.114 0,01 50.316.982.207 11,11
Hoạt động thương mại 381.491.543 0,08 445.587.441 0,07 1.973.486.750 0,44
Hoạt động kinh doanh khác 2.395.348.499 0,52 2.042.301.778 0,31 395.577.612 0,09
Hoạt động tài chính 1.574.170.851 0,34 8.460.293.602 1,29 9.292.587.423 2,05
Hoạt động khác 160.129.441 0,03 2.251.905.135 0,34 1.864.257.460 0,41
Tổng cộng 462.310.485.508 100 655.434.390.318 100 452.971.892.205 100

chi phí vận tải. Thời gian trung bình của một chuyến đi từ Trung Quốc tớ
i
Bắc Mỹ là 4 tuần; bao gồm cả chi phí vận tải nội địa, thì việc vận chuyể
n
một container 40 feet từ Thượng Hải đi bờ biển phía Đông Hoa Kỳ sẽ
có
chi phí là 8.000 USD. Năm 2000, khi mà giá dầu là 20 USD mộ
t thùng thì
chỉ mất 3.000 USD để vận chuyển một container như vậy. Nhưng nếu vớ
i
giá dầu 200 USD một thùng, thì sẽ cần tới 15.000 USD cho việc vậ
n
chuyển một container từ Trung Quốc đi bờ Đông nước Mỹ.
+Thời tiết biển trong những tháng đầu năm ít có bão và tương đối thuận lợ
i
cho vận tải.
+Về tình hình đội tàu của Công ty, Dự án đóng mới tàu 12.500 tấn tạ
i Nhà
máy đóng tàu Hạ Long đã hoàn thành vào đầu năm 2008.Từ
31/8/2007, do
Công ty đã mua được 01 tàu đã qua sử dụng có trọng tả
i 12.367 DWT nên
đã tăng thêm năng lực vận tải của đội tàu, hiện nay công ty có 16 chiếc vớ
i

12
trọng tải 147.032 DWT.
- Nhân tố bất lợi
+ Bên cạnh những thuận lợi trên, Công ty cũng gặp không ít bất lợ
i do

Công ty sẽ có tổng trọng tải tham gia thực hiện kế hoạch năm là 159.532 DWT.

2.2.2 Giai đoạn từ nửa cuối năm 2008 đến quý I năm 2010
Giai đoạn này được đánh dấu bằng dấu mốc quan trọng là khủng hoảng kinh
tế thế giới vào cuối năm 2008 và công ty cổ phần vận tải biển VINASHIP niêm
yết trên sàn chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh HOSE vào ngày 20/08/2008.
- Hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm 2008 của Công ty gặp một số
thuận lợi và bất lợi cụ thể như sau:
+ Thuận lợi

13
 Công ty nhận được sự hỗ trợ có hiệu quả của Tổng Công ty Hàng hải Việt
Nam, các cấp,các ngành trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
 Lực lượng lao động và đội ngũ quản lý, điều hành của Công ty qua nhiều
năm hoạt động trong cơ chế thị trường đã tích luỹ được nhiều kinh
nghiệm và năng nổ trong công tác. Đời sống người lao động tiếp tục được
ổn định đã tạo cho CBCNV Công ty an tâm công tác và gắn bó với công
việc và sự phát triển của Công ty.
+ Bất lợi
 Nguồn hàng 6 tháng đầu năm tuy có thuận lợi nhưng luôn mang tính bất
bình hành do ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ và biến động kinh tế khu vực
và thế giới trong điều kiện hội nhập sâu rộng của WTO. Hàng xuất khẩu
gạo từ cuối tháng 9/2008 giảm mạnh và từ tháng10/2008 do ảnh hưởng
của các biến động thị trường, các chính sách về an ninh lương thực,tình
trạng biến động của khủng hoảng tài chính nên hàng hoá khan hiếm.


Từ cuối tháng 7/2008, giá cước vận tải biển bắt đầu trượt dốc không
phanh khi giảm tới 70-80% chỉ trong một thời gian ngắn. Chịu ảnh hưởng
mạnh nhất là các tàu chở hàng rời (bulk cargo) cỡ lớn, tiếp đến là tàu chở


Sang năm 2009, chỉ số BDI (chỉ số đo lường giá cước vận tải hàng hải) đã
liên tục tăng mạnh. Điều này cho thấy nhu cầu vận tải hàng hóa bằng đường
biển đang có sự phục hồi mạnh mẽ.Đóng cửa tuần trươc, chỉ số BDI dừng ở
mức 2.786 điểm, cao nhất kể từ 9/10 năm 2008. Tính riêng quý IV, VNA đạt 186,44 tỷ đồng doanh thu và 17,75 tỷ đồng
LNST. So với mức 4,93 tỷ đồng LNST đạt được cùng kỳ năm 2008, LNST năm
2009 tăng 259,75% nhưng so với mức 18,03 tỷ đồng đạt được vào quý III/2008
thì LNST quý IV giảm 1,55%.

Diễn biến chỉ số BDI từ tháng 1 2009 đến tháng
5/2009 - Nguồn: wikinvest

15
Tổng doanh thu công ty đạt được cả năm 2009 là 659,38 tỷ đồng, giảm
26,7% so với mức 899,51 tỷ đồng doanh thu đạt được năm 2008.So với kế

Do quá trình tự do hóa thương mại không chỉ ảnh hưởng đến một mình công
ty VINASHIP mà nó còn tác động đến cả lĩnh vực vận tải biển.Vì vậy có những
giải pháp tự mình doanh nghiệp có thể thực hiện được nhưng còn có những giải
pháp mà cần được sự trợ giúp từ phía chính phủ để giúp cho công ty có thể nắm
bắt được những thuận lợi và hạn chế bất lợi do quá trình tự do hóa thương mại
tác động.Vì lý do nêu trên cá nhân em xin phân chia các giải pháp thành 2 loại là
giải pháp đối với công ty và giải pháp đối với chính phủ.

3.1 Giải pháp đối với công ty
- Công ty cần tập trung tìm kiếm nguồn hàng, ký kết thành công các hợp
đồng dài hạn với khách hàng lớn trong nước, nước ngoài bảo đảm khối
lượng hàng hoá vận tải cho đội tàu.
- Tiếp tục duy trì phân tuyến hoạt động cho đội tàu, đưa các tàu tuổi cao
vào tuyến vận tải gạo khi nhu cầu tăng cao, tranh thủ hành trình vận tải
ngắn.
- Cần duy trì ổn định kỹ thuật cho các tàu, nhất là ở đầu bến trong nước cần
được tuân thủ, góp phần ổn định tiết kiệm chi phí, giảm ngày tàu nằm bờ.
- Công ty cần tận dụng các chiều chạy tàu, bớt hành trình không hàng. Bởi
vậy công ty cân nhắc kỹ lưỡng việc điều động tàu hợp lý và chọn các cơ
sở sửa chữa tàu uy tín với giá thành phù hợp, tiến độ thi công nhanh,
tránh tàu nằm bờ nhiều ngày.
- Khai thác tuyến họat động biển xa để tăng doanh thu và hiệu quả.
- Tăng cường công tác quản lý kỹ thuật, vật tư nhiên liệu, tiết kiệm chi phí
sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.
- Công ty thực hiện tốt việc quản lý, tổ chức lao động và ký thỏa ước lao
động tập thể.

17
+ Sử dụng và bố trí việc làm phù hợp với lực lượng lao động hiện có,
công ty tạo điều kiện đào tạo, đào tạo lại, chú trọng đội ngũ sĩ quan,

- Chính phủ cần tiếp tục thực thi các nghĩa vụ và cam kết trong GATS của
mình.Và cần thực thi sớm các nghĩa vụ liên quan tới các cam kết bổ sung
mà Việt Nam đưa ra trong quá trình đàm phán gia nhập WTO.
- Cần đảm bảo sự phối hợp giữa các Bộ ,ngành ở cấp trung ương và địa
phương trong quá trình lập pháp,quản lý và giám sát các thị trường.
- Thực hiện đổi mới và sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước trong vận tải
biển.Hoàn thiện mô hình hoạt động tổng công ty hàng hải Việt Nam.
- Sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật như luật hàng hải,vận tải đa
phương thức,quản lý cơ sở hạ tầng cảng biển,tiêu chuẩn an toàn hàng
hải…
- Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính tại các cảng biển Việt Nam.
- Khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia kinh doanh dịch vụ hàng
hải theo hướng tạo được môi trường cạnh tranh lành mạnh.
- Tiếp tục thực hiện và nghiên cứu các chính sách ưu đãi.Như thư tín dụng
ưu đãi,vốn vay ODA,bù lãi suất sau đầu tư,góp cổ phần…để đầu tư hiện
đại đội tàu và cảng biển.Coi xuất khẩu dịch vụ trong đó dịc vụ vận tải
biển là lĩnh vực được hưởng các chính sách ưu đãi như hàng hóa xuất
khẩu.
- Có cơ chế thích hợp để dành quyền vận tải hàng xuất nhập khẩu của VN.
- Vận tải ven biển nên có cơ chế để tàu Việt Nam có thể đạt 100% thị phần
hàng vận tải ven biển.
- Chủ động hội nhập quốc tế với lộ trình thích hợp trong lĩnh vực vận tải
biển,trên cơ sở thực hiện các giải pháp trên.
- Tìm cách khai thác các lợi thế đặc biệt của các cảng có điều kiện hướng
ngoại,để tạo được cảng trung chuyển quốc tế.Việc này không chỉ tạo cú
hích mạnh cho ngành vận tải biển phát triển mà còn làm giảm cước phí
vận tải cho hàng hóa xuất,nhập khẩu VN.Tạo ra thế cạnh tranh cho 2 lĩnh
vực này.

19

1. Luận án tiến sỹ về thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam khi là
thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO- Năm 2009
- Tác giả : Dương Huy Hoàng.
2. Giáo trình kinh doanh quốc tế tập 1 và 2
- NXB Lao động –Xã hội
- Chủ biên : PGS.TS Nguyễn Thị Hường
3. Giáo trình nghiệp vụ ngoại thương 1 .
- NXB đại học kinh tế quốc dân
- Chủ biên : PGS.TS nguyễn Thị Hường
TS.Tạ Lợi
4. WTO-Thuận lợi và thách thức cho các doanh nghiệp Việt Nam
- NXB Lao động- Xã hội năm 2005
- Tác giả : Nguyễn Bá ngọc
5. Tổng quan về các vấn đề tự do hóa thương mại dịch vụ - năm 2006
- Chỉ đạo biên soạn: Lương Văn Tự - tổng thư ký UBQG về hợp tác
kinh tế quốc tế- thứ trưởng bộ thương mại.
6. Vận tải quốc tế,bảo hiểm vận tải quốc tế
- Tác giả: tiến sỹ Triệu Hồng Cẩm
- NXB văn hóa sài gòn năm 2006,trường đại học kinh tế thành phố
Hồ Chí Minh khoa thương mại du lịch.
7. Sổ tay về phát triển thương mại và WTO(bản dịch tiếng việt)
- Nxb chính trị quốc gia năm 2004
- Chủ biên : Bernard Hoekman,Aaditya Mattoo và Philip English
8. Website trường đại học kinh tế Huế 21
9. Website công ty cổ phần vận tải biển VINASHIP

10. Website hội đồng thi đua khen thưởng thành phố Hải Phòng

23
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: KHUNG LÝ THUYẾT PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA
QUÁ TRÌNH TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA
NGÀNH VẬN TẢI BIỂN 4
1.1.Lý thuyết về tự do hóa thương mại và một số vấn đề cơ bản về ngành
vận tải biển 4
1.1.1 Khái niệm tự do hóa thương mại. 4
1.1.2 Đặc điểm của ngành vận tải biển 4
1.2 Lý thuyết về các ảnh hưởng của quá trình tự do hóa thương mại đến
doanh nghiệp kinh doanh trong ngành vận tải biển. 5
1.2.1.Ảnh hưởng của quá trình tự do hóa thương mại tới Việt Nam. 5
1.2.2. Những thuận lợi và bất lợi của việc gia nhập WTO 6
CHƯƠNG II : PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TY VINASHIP GIAI