nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
54 - Tạp chí luật học

những nguyên tắc của
luật danh hiệu thơng mại CHLB Đức

ths. Nguyễn Thị Khế *
uật danh hiệu thơng mại của CHLB
Đức bao gồm những quy định về
danh hiệu thơng mại (firma). Ngoài
phần lớn những quy định này nằm trong
Chơng 3 Quyền 1 Bộ luật thơng mại,
còn có một số quy định về danh hiệu
thơng mại nằm trong các văn bản pháp
luật khác của CHLB Đức, cụ thể là tại
Điều 4 và 279 Luật công ti cổ phần, Điều
4 Luật công ti trách nhiệm hữu hạn và
Điều 3 Luật hợp tác x.
Danh hiệu thơng mại là tên của
thơng gia trong hoạt động thơng mại.
Mặc dù là tên của thơng gia nhng
thơng gia cũng không thể đặt và sử dụng
cái tên đó hoàn toàn tùy theo ý thích của
mình mà phải tuân theo những nguyên
tắc nhất định. Những nguyên tắc mà pháp
luật đa ra vừa đảm bảo lợi ích công cộng
trong giao lu pháp luật vừa đảm bảo lợi
ích của thơng gia.
Danh hiệu thơng mại theo đoạn 1

thơng gia có quyền tuyệt đối đối với
danh hiệu thơng mại của mình. Nhng
vấn đề đặt ra và còn nhiều tranh ci là
quyền danh hiệu thơng mại tuyệt đối đó
là quyền nhân thân hay quyền tài sản hay
là cả hai?
Trớc đây, Tòa án đế chế cho rằng
quyền danh hiệu thơng mại chỉ là quyền
nhân thân nhng ngày nay, Tòa án tối cao
CHLB Đức đ nhấn mạnh bản chất kép
của quyền danh hiệu thơng mại, tức là
quyền danh hiệu thơng mại vừa là quyền
nhân thân vừa là quyền tài sản.
Là tên thơng mại của thơng gia,
danh hiệu thơng mại là quyền nhân
thân, quyền này không thể bị tịch thu,
trng dụng, không thể đem cầm cố.
Nhng khác với quyền đối với tên thông
thờng của cá nhân, quyền danh hiệu
thơng mại của thơng gia không phải là
L
LL
L
* Giảng viên Khoa pháp luật kinh tế

Trờng đại học luật Hà Nội


định đầy đủ và rõ ràng là đối với từng
loại thơng gia thì danh hiệu thơng mại
phải đợc đặt nh thế nào. Chẳng hạn,
danh hiệu thơng mại của công ti hợp
danh thì bắt buộc phải có họ và tên đầy
đủ của một thành viên công ti, còn đối
với công ti cổ phần thì tên thơng mại
của công ti phải xuất phát từ đối tợng
kinh doanh của công ti.
Việc đặt và sử dụng danh hiệu thơng
mại phải tuân theo những nguyên tắc nhất
định, đó là:
1. Nguyên tắc sự thật và rõ ràng
Danh hiệu thơng mại có nhiều chức
năng khác nhau. Ngoài chức năng định
danh ra, nó còn có các chức năng khác có
ý nghĩa kinh tế và pháp lí nh chức năng
xác định xuất xứ của hàng hoá, chức
năng bảo hành, chức năng quảng cáo
Do đó, pháp luật quy định danh hiệu
thơng mại phải phù hợp với sự thật và
phải rõ ràng, không đợc làm cho khách
hàng và công chúng nhầm lẫn về chủng
loại và phạm vi của hoạt động thơng mại
cũng nh quan hệ nội bộ của doanh
nghiệp. Công chúng luôn muốn biết xem
đằng sau danh hiệu thơng mại đó là ai.
Thông qua danh hiệu thơng mại công
chúng cần đợc biết đó là công ti đối
nhân hay công ti đối vốn, chịu trách
nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
56 - Tạp chí luật học

phải bán cùng với danh hiệu thơng mại.
Pháp luật có quy định rõ trong những
trờng hợp nào thì danh hiệu thơng mại
có thể đợc giữ nguyên mặc dù chủ của
nó đ thay đổi. Nguyên tắc này mâu
thuẫn với nguyên tắc sự thật và rõ ràng
nhng các nhà làm luật vẫn quy định
nguyên tắc này một cách có ý thức.
Trong mối quan hệ giữa nguyên tắc sự
thật rõ ràng và nguyên tắc ổn định liên
tục thì nguyên tắc sự thật vẫn chiếm u
thế hơn. Điều đó có nghĩa là ngay cả khi
chủ mới tiếp nhận danh hiệu thơng mại
cũ thì cũng không đợc phép gây nhầm
lẫn cho khách hàng.
3. Nguyên tắc duy nhất hay nguyên
tắc phân biệt
Là tên của thơng gia, danh hiệu
thơng mại là phơng tiện để nhận dạng
thơng gia và cơ sở kinh doanh của
thơng gia. Vì vậy, danh hiệu thơng mại
của thơng gia này phải khác với danh
hiệu thơng mại của thơng gia khác.
Luật thơng mại CHLB Đức quy định:
Danh hiệu thơng mại phải có tính phân

mại của mình, khi thay đổi danh hiệu
thơng mại, thơng gia cũng phải thông
báo cho thẩm phán phụ trách danh bạ
thơng mại để thay đổi trong danh bạ
thơng mại cho phù hợp. Danh hiệu
thơng mại chỉ đợc đăng kí nếu nó khác
biệt với danh hiệu thơng mại khác đ
đăng kí trong danh bạ đó. Nếu không thì
thẩm phán phụ trách có quyền không cho
đăng kí.
5. Nguyên tắc thống nhất
Theo nguyên tắc này, mỗi doanh
nghiệp chỉ đợc phép có một danh hiệu
thơng mại. Nguyên tắc thống nhất của
danh hiệu thơng mại không đợc quy
định trực tiếp trong luật, vì vậy đ gây ra
nhiều tranh ci: Nguyên tắc này có giá trị
đối với Luật danh hiệu thơng mại CHLB
Đức hay không? Liệu một chủ thể có thể
có nhiều danh hiệu thơng mại không và
chủ thể này có đợc sử dụng nhiều danh
hiệu thơng mại cho một doanh nghiệp
hay không? Câu trả lời cho hai vấn đề
này phụ thuộc vào chủ doanh nghiệp là
thể nhân hay công ti thơng mại.
Nếu chủ thể kinh doanh là thể nhân thì
ngời đó có thể sử dụng một danh hiệu
thơng mại cho một doanh nghiệp của
mình. Nếu có nhiều doanh nghiệp hoạt
động độc lập với nhau thì mỗi doanh