nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 53 Trịnh Tiến Việt *
rẻ em là nguồn hạnh phúc lớn lao của
mỗi gia đình, là ngời chủ tơng lai của
đất nớc. Để trẻ em trở thành công dân tốt,
xứng đáng là những ngời kế tục sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đòi hỏi gia đình,
nhà trờng, tổ chức x hội và công dân phải
thờng xuyên chăm lo, giáo dục đồng thời có
trách nhiệm, nghĩa vụ bảo vệ trẻ em.
Tuy nhiên, trong tình hình hiện nay,
nhiều trẻ em đang là đối tợng bị xâm hại
bởi các hành vi phạm tội. D luận x hội
đang lên tiếng báo động về tình trạng số trẻ
em bị hiếp dâm, bị cỡng dâm, bị đẩy vào
con đờng mại dâm để phục vụ cho thị
trờng tình dục ngày càng tăng nhanh về số
lợng và mức độ. Chỉ tính riêng tội phạm
hiếp dâm trẻ em trong năm 1999, các tòa án
cấp tỉnh và thành phố trực thuộc trung ơng
đ xét xử 652 vụ với 720 bị cáo trong tổng số
778 vụ với 866 bị cáo (năm 1998, xét xử 556
vụ với 617 bị cáo). Các tòa án đ tuyên phạt

Ngoài ra, nhiều
trẻ em còn là đối tợng bị chà đạp tàn nhẫn
đến danh dự, nhân phẩm, tính mạng hoặc bị
đẩy vào con đờng tội lỗi, sa đoạ, phạm pháp
nh giết ngời, cớp của, vận chuyển ma
túy, tiêu thụ tài sản do việc phạm pháp Còn
nhiều trẻ em đang phải bán sức lao động, bị
lạm dụng sức lao động hoặc chấp nhận làm
việc trong điều kiện độc hại, khắc nghiệt
để nuôi bản thân. Thực trạng trên làm nhức
nhối các bậc làm cha, làm mẹ, nhà trờng,
các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng nh mỗi
ngời có lơng tâm, trách nhiệm và có tấm
lòng yêu trẻ em.
Kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc,
tiếp thu các thành tựu pháp luật và quản lí
nhà nớc của những quốc gia trên thế giới,
T

* Khoa luật Đại học quốc gia Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
54 - Tạp chí luật học

Đảng và Nhà nớc ta đ có nhiều chủ trơng,
chính sách lớn nhằm bảo vệ trẻ em. Quốc hội
và Chính phủ đ ban hành nhiều văn bản
pháp luật bảo vệ quyền lợi của trẻ em, đa ra
các biện pháp thiết thực để đấu tranh chống

b. Nhiều ngời hiếp một ngời.
c. Phạm tội nhiều lần.
d. Gây tổn hại cho sức khoẻ của nạn
nhân mà tỉ lệ thơng tật từ 61% trở lên.
đ. Biết mình nhiễm HIV mà vẫn phạm
tội.
4
5. Ngời phạm tội còn có thể bị cấm đảm
nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm
công việc nhất định từ một năm đến 5 năm".
Cùng với việc quy định hình thức chế tài
chặt chẽ áp dụng đối với tội hiếp dâm trẻ em,
BLHS mới cũng định ra mức xử lí nghiêm
khắc đối với các tội cỡng dâm trẻ em (Điều
114), tội giao cấu với trẻ em (Điều 115) bằng
việc bổ sung các tình tiết định khung tăng
nặng nh "đối với nhiều ngời", "biết mình
bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội", định tỉ lệ
thơng tật từ 31% đến 60%, từ 61% trở lên
Mặt khác, Điều 114 BLHS năm 1999 đ thay
cụm từ "ngời cha thành niên" bằng cụm từ
"trẻ em" nhằm nhấn mạnh rằng đối tợng
đợc bảo vệ ở đây là trẻ em. Quy định điều
này, các nhà làm luật muốn ngăn chặn những
hành vi của ngời lớn đ lợi dụng sự lệ thuộc
vào mình hoặc tình trạng quẫn bách của trẻ
em mà buộc họ phải miễn cỡng giao cấu,
gây thiệt hại về mọi mặt cho trẻ em.
Cũng tại chơng XII - "Các tội xâm
phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh

những xâm phạm đến quyền bất khả xâm
phạm thân thể, danh dự, nhân phẩm trẻ em
mà còn có thể xâm phạm tới sức khoẻ thậm
chí kể cả tính mạng của trẻ em. Do đó, việc
xếp hai tội này vào chơng "Các tội xâm
phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh
dự của con ngời" là hoàn toàn phù hợp và
có hiệu quả thiết thực trong cuộc đấu tranh
phòng chống các tội xâm hại trẻ em. Đặc
biệt, tại Điều 120 - "Tội mua bán, đánh tráo
hoặc chiếm đoạt trẻ em" còn quy định bổ
sung các tình tiết định khung tăng nặng nh
"vì động cơ đê hèn", "để sử dụng vào mục
đích vô nhân đạo", "để sử dụng vào mục đích
mại dâm" nhằm nghiêm trị những ai coi trẻ
em nh món hàng, món đồ có giá trị để kiếm
lời, xâm phạm quyền đợc sống yên vui và
sự phát triển lành mạnh của trẻ em.
Để trẻ em có điều kiện phát triển lành
mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần, Đảng và
Nhà nớc ta hết sức quan tâm tới lao động
trẻ em, đề ra các quy định nhằm chống lại sự
tùy tiện lạm dụng sức lao động trẻ em thể
hiện ở Bộ luật lao động nh quy định độ tuổi
lao động tối thiểu, độ tuổi học nghề, chế độ,
chính sách Tuy nhiên, từ khi chuyển sang
nền kinh tế thị trờng với nhiều thành phần
kinh tế và chính sách đổi mới, mở cửa đ kéo
theo tình hình x hội có nhiều thay đổi. Trẻ
em từ mọi vùng, mọi miền của đất nớc cùng
nghiên cứu - trao đổi
56 - Tạp chí luật học

c. Gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc
đặc biệt nghiêm trọng.
3. Ngời phạm tội còn có thể bị phạt tiền
từ 2 triệu đồng đến 20 triệu đồng".
Do nhận thức cuộc sống còn cha đầy
đủ, t duy còn nông cạn, sự hiểu biết pháp
luật còn hạn chế, thiếu chính xác và thiếu hệ
thống nên trẻ em dễ tiếp thu những thói h,
tật xấu, chúng trở thành đối tợng để bọn tội
phạm lôi kéo, dụ dỗ làm việc phạm pháp.
Khi trẻ em phạm tội thì chúng đợc bọn tội
phạm che chở, chứa chấp và đầu độc các thói
h, lối sống tội lỗi Do vậy, BLHS vẫn giữ
nguyên tội "dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp
ngời cha thành niên phạm pháp" nhng bổ
sung các tình tiết định khung tăng nặng nh
"đối với trẻ em dới 13 tuổi"; "gây hậu quả
nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt
nghiêm trọng"
Ngoài ra, trong BLHS năm 1999 còn
nhiều điều luật trực tiếp hoặc gián tiếp bảo
vệ quyền lợi của trẻ em nh tội ngợc đi
hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con,
cháu (Điều 151); tội từ chối hoặc trốn tránh
nghĩa vụ cấp dỡng (Điều 152); tội mua dâm

đảm bảo cho trẻ em đợc sinh sống, phát
triển lành mạnh về thể chất lẫn tinh thần,
quyền và lợi ích của trẻ em không bị xâm
hại./.

(1). Báo cáo tổng kết công tác ngành tòa án năm 1999
và phơng hớng nhiệm vụ công tác năm 2000, tr.17.
(2). Báo Ngời bảo vệ công lí, số chuyên đề của Tạp
chí tòa án nhân dân, số 8 (112)/1999, tr.5.
(3). Báo Ngời bảo vệ công lí, số chuyên đề của Tạp
chí tòa án nhân dân, số 15 (139)/2000, tr.19.
(4). Điều 120 BLHS năm 1999 thay cụm từ "bắt trộm"
bằng cụm từ "chiếm đoạt" nhằm bao quát, mở rộng
không chỉ hành vi bắt trộm mà bất cứ hành vi chiếm
đoạt trẻ em nào cũng cấu thành tội phạm này.