nghiên cứu - trao đổi
32 - Tạp chí luật học
ThS. Hoàng Quốc Hồng *
heo pháp lệnh thủ tục giải quyết vụ án
hành chính ngày 21/5/1996 và Pháp lệnh
sửa đổi ngày 25/12/1998 của Uỷ ban thờng
vụ quốc hội, đối tợng xét xử của tòa hành
chính là những quyết định hành chính và
hành vi hành chính của cơ quan hành chính
nhà nớc, ngời có thẩm quyền trong cơ
quan hành chính bị khiếu kiện.
Mặc dù Pháp lệnh quy định cụ thể nh
vậy nhng việc thực hiện quyền khiếu kiện
của đơng sự cũng nh hoạt động thụ lí, giải
quyết của tòa hành chính còn gặp không ít
khó khăn do cha có quy định thống nhất
của pháp luật về vấn đề này.
Trong bài viết này, tác giả bàn về đối
tợng xét xử của tòa hành chính đồng thời
chỉ ra những điểm bất cập của luật tố tụng
hành chính hiện nay nhằm đóng góp vào việc
xây dựng luật tố tụng hành chính dần dần đi
vào hoàn thiện.
1. Quyết định hành chính
Về nguyên tắc, quyết định giải quyết các
việc cá biệt (quyết định áp dụng pháp luật)

định hành chính do Văn phòng chủ tịch
nớc, Văn phòng Quốc hội, Tòa án nhân
dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối
cao khi bị khiếu kiện cũng thuộc thẩm
quyền của tòa hành chính.
Khoản 2 Điều 12 Pháp lệnh thủ tục giải
T
* Giảng viên chính Khoa hành chính - nhà nớc
Trờng đại học luật Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học - 33

quyết vụ án hành chính cũng không phù hợp
với khái niệm quyết định hành chính đợc
quy định tại khoản 10 Điều 2 Luật khiếu nại,
tố cáo năm 1998. Ngoài quy định ở khoản 1
Điều 4 và khoản 2 Điều 2 của Pháp lệnh đ
đề cập ở phần trên, theo hớng dẫn của Tòa
hành chính Tòa án nhân dân tối cao, đối với
một số trờng hợp, một số cơ quan, tổ chức,
ngời có thẩm quyền không thực hiện theo
đúng quy trình ban hành quyết định mà ban
hành những văn bản dới hình thức công
văn, báo cáo kết luận, thông báo nhng nội
dung các văn bản này lại có tính bắt buộc thi
hành nh là quyết định và các cơ quan nhà
nớc hoặc cán bộ công chức có thẩm quyền
căn cứ vào văn bản này để thi hành nh yêu

đối tợng khiếu kiện, chúng tôi xin nêu một
số căn cứ sau:
+ Quyết định hành chính cá biệt là quyết
định áp dụng pháp luật, chỉ có hiệu lực đối
với các đối tợng cụ thể và đợc áp dụng
một lần.
+ Quyết định hành chính cá biệt làm phát
sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ pháp luật
hành chính cụ thể và phải đợc ban hành
theo hình thức văn bản với tên gọi cụ thể (do
pháp luật quy định) là các quyết định nh:
Quyết định xử phạt vi phạm hành chính,
quyết định thu hồi đất, quyết định thu phí,
quyết định đa vào trờng giáo dỡng
Ngoài ra, các đơng sự (ngời kiện) phải
nắm đợc là chỉ những quyết định hành
chính cá biệt nào gây thiệt hại trực tiếp cho
các đơng sự bị chính đơng sự hoặc ngời
đại diện do đơng sự uỷ quyền (theo luật
định) khiếu kiện mới thuộc thẩm quyền của
tòa hành chính. Trên thực tế còn nhiều
quyết định hành chính do các cơ quan hành
chính có thẩm quyền đề ra phơng hớng
hoặc để giải quyết công việc nội bộ nh
phân công công tác, miễn nhiệm, điều
động, biệt phái hoặc liên quan đến an
ninh quốc phòng, đối ngoại cũng không
phải là đối tợng khởi kiện.
Quyết định hành chính đợc thể hiện
bằng nhiều hình thức khác nhau nhng hình

ngời có thẩm quyền trong cơ quan hành
chính ban hành;
- Các quyết định đó có nội dung thuộc 10
nhóm việc đợc quy định tại Điều 11 Pháp
lệnh thủ tục giải quyết vụ án hành chính.
2. Hành vi hành chính
So với quyết định hành chính là đối
tợng bị khởi kiện thì hành vi hành chính của
cơ quan hành chính, ngời có thẩm quyền
trong cơ quan hành chính khi bị các đơng
sự khiếu kiện ít có ý kiến tranh luận hơn.
Tuy nhiên, không phải là không có vớng
mắc khi thực hiện.
Trớc hết, hành vi hành chính đợc hiểu
là hành vi do cơ quan hành chính nhà nớc,
ngời có thẩm quyền trong cơ quan hành
chính nhà nớc thực hiện (khoản 2 Điều 4
Pháp lệnh thủ tục giải quyết vụ án hành
chính).
Hành vi hành chính là hành vi của các
chủ thể khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo
quy định của pháp luật vì lợi ích chung của
x hội. Đây là lao động x hội đặc biệt mang
tính quyền lực nhà nớc.
Tuy nhiên, khi đề cập nhiệm vụ và công
vụ chúng ta có thể nhận thấy đây là vấn đề
còn cha đợc định nghĩa cụ thể trong các
văn bản pháp luật. Vì vậy, việc xác định
nhiệm vụ, công vụ là gì và mối quan hệ giữa
chúng là việc làm cần thiết giúp cho các


nhiều nhiệm vụ khác nhau.
Nhìn chung, ngời có thẩm quyền trong
cơ quan hành chính thực hiện nhiệm vụ,
công vụ bằng các hoạt động cụ thể nh hoạt
động xây dựng tổ chức của cơ quan nhà
nớc, hoạt động đảm bảo trật tự an toàn x
hội, xây dựng công trình phúc lợi x hội, cơ
sở hạ tầng, đờng sá, cầu cống, bệnh viện,
trờng học Lẽ tất nhiên những hoạt động
này đều ảnh hởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến
cơ quan tổ chức, cá nhân (tích cực - tiêu cực).
ở đây ta chỉ xem xét những hành vi thực
hiện nhiệm vụ, công vụ có ảnh hởng trực
tiếp đến lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá
nhân. Nh đ đề cập, hành vi của chủ thể
quản lí có số lợng rất lớn, tác động đến
nhiều lĩnh vực x hội. Do vậy, không thể
khiếu kiện tất cả mọi hành vi của cơ quan
hành chính, ngời có thẩm quyền trong cơ
quan hành chính đợc mà chỉ giới hạn trong
9 nhóm việc đợc quy định tại Điều 11 của
Pháp lệnh thủ tục giải quyết vụ án hành chính.
Hành vi hành chính là đối tợng xét xử
của tòa hành chính theo dấu hiệu chủ thể
gồm hai loại: Loại thứ nhất là hành vi của cơ
quan hành chính nhà nớc, loại thứ hai là
hành vi của ngời có thẩm quyền trong cơ
quan hành chính nhà nớc. Trong thực tế do
nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến nhiều

trong các cơ quan đợc quy định tại khoản 2
Điều 12 là bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan
thuộc Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nớc,
Văn phòng Quốc hội Nh vậy, ngoài cơ
quan hành chính, ngời có thẩm quyền trong
cơ quan hành chính thì cơ quan chức năng
cũng có thể bị kiện. Vấn đề cha dừng lại ở
đây vì hiện nay mới chỉ có Dự thảo Thông t
liên tịch giữa Tòa án nhân dân tối cao, Viện
kiểm sát nhân dân tối cao, Thanh tra nhà
nớc. Theo đó, cơ quan chức năng thuộc bộ
gồm tổng cục, cục, vụ, viện, tòa phúc thẩm
Tòa án nhân dân tối cao tại thành phố Hồ
Chí Minh là đơn vị chức năng thuộc Tòa án nghiên cứu - trao đổi
36 - Tạp chí luật học

nhân dân tối cao, Viện kiểm sát phúc thẩm
Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại thành phố
Hồ Chí Minh là đơn vị chức năng thuộc Viện
kiểm sát nhân dân tối cao. Cho đến nay,
Thông t vẫn đang còn là dự thảo nên không
thể là cơ sở pháp lí cho các cơ quan, tổ chức,
cá nhân dựa vào đó để khởi kiện những hành
vi trái pháp luật của những cơ quan này. Hơn
nữa, khái niệm cơ quan chức năng cha cụ
thể còn phải tranh luận cũng gây khó khăn
không nhỏ cho cơ quan tiến hành tố tụng.

trách nhiệm cá nhân đối với cá nhân. Còn cơ
quan nhà nớc (uỷ ban nhân dân) không có
trách nhiệm bồi thờng thiệt hại do những
cán bộ này gây ra khi thi hành công vụ.
Đây có thể coi là nghịch lí tồn tại khá lâu
trong đời sống, ảnh hởng lớn đến quyền lợi
của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Hoạt động của tòa hành chính là hoạt
động đặc thù. Khi xét xử vụ án hành chính
phải dựa vào các văn bản pháp luật để xem
xét, giải quyết theo trình tự tố tụng hành
chính và đa ra các bản án, quyết định có
tính chất bắt buộc ngay cả đối với cơ quan
hành chính nhà nớc, ngời có thẩm quyền
trong cơ quan hành chính nhằm bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà
nớc, tổ chức, cá nhân. Thực hiện đợc mục
tiêu này cần phải có hệ thống văn bản pháp
luật tố tụng hành chính hoàn chỉnh, đồng
bộ xóa bỏ mâu thuẫn giữa các văn bản
pháp luật, giữa văn bản hớng dẫn với luật,
pháp lệnh. Cần khắc phục ngay tình trạng
thiếu các văn bản pháp luật tố tụng hành
chính nh hiện nay. Có nh vậy mới tạo
điều kiện cho các đơng sự thực hiện
quyền dân chủ của mình./.

(1). Xem: Trần Minh Hơng - giáo trình luật hành
chính Trờng đại học luật Hà Nội, chơng VIII,
Nxb. Công an nhân dân, tr.212.