Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng 34

tạp chí luật học số
9
/2008 Ths. Chu Mạnh Hùng *
hu vc ụng Nam t nhiu thp
niờn gn õy ó tr thnh tõm im
chỳ ý ca cỏc nh nghiờn cu trờn th gii
bi v th c bit ca nú trong th gii hin
i. L khu vc lch s vn hoỏ riờng ng
thi cng l khu vc chin lc, phỏt trin
nng ng. Thc tin ca ụng Nam ó
phn ỏnh nhng bin chuyn ln ca th
gii. Vỡ vy, cú c s ho hp ca cỏc
quc gia ụng Nam bt chp nhng khỏc
bit v ch chớnh tr, trỡnh phỏt trin
thỡ cn phi xem xột s phỏt trin v gn kt
ca ụng Nam xột di gúc vn hoỏ
vi t cỏch l nhng giỏ tr vt cht, tinh
thn do con ngi to ra trong lch s.
thy c rừ nột hn v s hỡnh thnh, phỏt
trin ca vn hoỏ ụng Nam chỳng ta cú

vo ụng Nam . Nhng bin ng ln lao,
sõu xa ó a ụng Nam n vi th gii
hin i trong khi bn thõn ụng Nam vn
ang tn ti ch phong kin. S tip xỳc
vi sc mnh vt cht, vi nhng nn vn hoỏ
xa l t ch b ng ri n chp nhn bi
sc ộp ca ch ngha t bn phng Tõy.
ụng Nam ng trc vn dõn tc mi
m, khụng ch bo v m cũn phi ci to v
xõy dng. Khụng th bo v c dõn tc nu
ch da vo vn ling ca quỏ kh m thụi.
Chớnh vn mnh dõn tc li ũi hi ụng
Nam phi nhanh chúng chim lnh ly
nhng nh cao mi ca th gii, c bit l
vn hoỏ, khoa hc k thut ca phng Tõy
K

* Ging viờn Khoa lut quc t
Trng i hc Lut H Ni
-

Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng tạp chí luật học số
9
/2008

35


Tõy. Do s so sỏnh nh v trờn th gii, gia
h ó ny n ý thc v mi quan h lỏng
ging. Do cựng b cỏc nc phng Tõy xõm
chim (tr Thai Lan) gia h cng cú nhng
mi ng cm v thõn phn ca nhng ngi
dõn thuc a nhng ý thc v mi quan h
khu vc vn cha c hỡnh thnh.
T th k th III trc cụng nguyờn ó
xut hin vic i li qua vựng ụng Nam
ca cỏc thuyn buụn cỏc nc mua hng
liu, gia v. Vo thi kỡ ú mc dự gii hn
a lớ v v trớ ca nú cũn lu m, ụng Nam
c nhỡn nhn l mt vựng thn bớ, ni
sn xut hng liu, gia v v nhng sn
phm kỡ l khỏc, cũn sinh sng õy l
nhng con ngi i bin thnh tho v can
m.
(1)
Khi nhng con ng buụn bỏn trờn
t lin t Trung Quc qua Trung n
chõu u c thụng sut thỡ vic buụn bỏn
bng ng bin qua ụng Nam b suy
gim. Ngc li, khi nhng con ng buụn
bỏn trờn t lin b tc nghn thỡ giao lu
kinh t ụng Nam li hng thnh lờn vỡ
khu vc ny kim soỏt con ng bin quan
trng t sang u. Chớnh vỡ nhn thy v trớ
quan trng ca ụng Nam nờn ngi chõu
u ó xõm chim khu vc ny nhm trc
tip kim soỏt ụng Nam , nm c quyn

cng bt u v phỏt trin mnh ngoi khu
vc nh Nht Bn, M
Sau Chin tranh th gii th II v thi kỡ
u tranh ginh c lp dõn tc, ụng Nam
mi xut hin trờn bn chớnh tr th gii
nh khu vc chớnh tr cú nhng nột tng
ng rừ rt. Tớnh khu vc ca ụng Nam
lỳc ny c xem xột trong mi tng quan
vi nhng khu vc a lớ chớnh tr khỏc trờn
th gii. ụng Nam c nhỡn nhn nh
khu vc khi nú bt u cú v trớ nht nh
trong i sng chớnh tr th gii v sõu xa hn
nú cũn th hin tớnh khu vc v vn hoỏ.
Trc khi tip xỳc vi n v Trung
Quc, c dõn ụng Nam ó cú i sng
vn hoỏ khỏ cao. Thnh tu rừ nht l vic to
ra nn nụng nghip lỳa nc. ụng Nam l
mt trong nm trung tõm xut hin cỏc cõy
trng trờn th gii, thm chớ nh bỏc hc M
C.O. Sauer cũn cho rng trung tõm c nht
ca nụng nghip th gii l vựng ụng Nam
.
(2)
Vic cỏc c dõn ụng Nam trong thi
c i ó t mỡnh phỏt minh v phỏt trin nn
nụng nghip lỳa nc l thc t lch s. Cõy
lỳa tr thnh cõy lng thc in hỡnh cho
phn ln cỏc dõn tc Nam , ụng Nam ,
ụng v lm nờn c trng vn hoỏ vt
cht ca h. Trc khi tip xỳc vi vn hoỏ

tớn ngng, phong tc tp quỏn ca cỏc c
dõn v tc ngi ụng Nam cú th nhỡn
nhn ụng Nam l khu vc a lớ-vn hoỏ
trc khi tr thnh khu vc a lớ - chớnh tr.
Vi cuc t bin ln th nht, ụng
Nam bc vo thi kỡ phỏt trin vn hoỏ
rc r. Cỏc tụn giỏo hỡnh thnh, cỏc nn vn
hoỏ quc gia dõn tc cng xut hin v phỏt
trin. Ti õy ó xut hin nhng cụng trỡnh
ngh thut c sc t n trỡnh cao nh
Angkor Campuchia, Pagan Myanmar,
Borobudur Indonesia. Vi cuc t bin
vn hoỏ ln th hai, ụng Nam bc vo
thi kỡ phỏt trin vn hoỏ mi. Trong thi kỡ
ny, nn vn hoỏ dõn tc c m rng c v
Xây dựng Cộng đồng ASEAN theo Hiến chơng tạp chí luật học số
9
/2008

37

ni dung v hỡnh thc. Nột c trng ca vn
hoỏ ụng Nam thi kỡ ny l nú tr nờn
hin i hn v quc t hn trong khi vn gi
gỡn v phỏt trin tớnh truyn thng dõn tc.
S giao lu vn hoỏ trong c hai thi kỡ
ú ch yu mang tớnh hng ngoi: Thi kỡ

gia dõn tc, khu vc v th gii l ba phm
trự quan trng cú tỏc ng tng h vi nhau.
Vic kt hp khộo lộo cỏc phm trự trờn s
to nờn sc mnh tng hp phỏt trin. Vi
ụng Nam , hi nhp khu vc ang l yờu
cu khỏch quan. thỳc y quỏ trỡnh ny,
vic y mnh giao lu vn hoỏ trong khu
vc cú ý ngha ht sc quan trng. Mc ớch
ca vic giao lu vn hoỏ ny l vỡ ho bỡnh
v phỏt trin trong khu vc.
Nhng nm gn õy, hin tng li khai
mt s nc ụng Nam cú chiu hng
tri dy: Indonesia thnh cụng trong vic
xõy dng quc gia a dng trong s thng
nht lm khuụn mu cho ụng Nam a
dng trong s thng nht nay cng ng
trc nhiu nguy c b phỏ v s thng nht
bi vn tnh Aceh-tnh giu cú v cú
lch s gn bú lõu di vi Indonesia;
Philippine i phú vi phong tro Hi giỏo li
khai Mindanao; Thỏi Lan ang phi dnh
nhiu cụng sc n nh 4 tnh phớa Nam
ca h, ni sinh sng ca nhng ngi
Muslim Ln súng li khai gia tng s nh
hng ti an ninh khu vc. Tỡnh hỡnh trờn
xut phỏt t nhng bt n chớnh tr ca cỏc
quc gia m ngun gc sõu xa l do mõu
thun dõn tc, xung t tụn giỏo v cú tỏc
ng khụng tt ti vic xõy dng ụng Nam
vi t cỏch l cng ng liờn kt cỏc quc

hp tỏc ca ASEAN trong hin ti v tng
lai, c th l:
Th nht: Cng ng vn hoỏ-xó hi l
hin thc hoỏ Tm nhỡn ASEAN 2020 v hi
nhp khu vc nhm hỡnh thnh khu vc
ASEAN ho bỡnh, n nh, hiu bit ln nhau,
kinh t-xó hi phỏt trin ng u, gim bt
khong cỏch giu - nghốo v chờnh lch kinh t.
Th hai: Cng ng vn hoỏ-xó hi da
trờn s hi t li ớch ca cỏc quc gia thnh
viờn nhm thỳc y cỏc n lc lm sõu sc
hn hi nhp v l tin m rng liờn kt
trong cỏc lnh vc khỏc c bit l trong lnh
vc kinh t a ASEAN tr thnh khu vc
cú kh nng cnh tranh v cụng ngh, cú
ngun nhõn lc c o to, cú mng li
cỏc vin nghiờn cu khoa hc v cụng ngh.
Th ba: Cng ng vn hoỏ-xó hi s to
c ch vng chc cho s phỏt trin bn
vng, bo v mụi trng v cỏc ngun ti
nguyờn thiờn nhiờn cng nh nõng cao cht
lng cuc sng ca nhõn dõn. To ra cỏc
quy tc ng x v nhng bin phỏp hp tỏc
i phú v gii quyt cp khu vc
vn ma tuý, buụn bỏn ph n v tr em,
ti phm xuyờn quc gia.
Th t: Cng ng vn hoỏ-xó hi s to
ra c ch qun lớ vi s tham gia rng rói ca
nhõn dõn, trong ú nhõn phm ca con ngi
v li ớch ca cng ng c tụn trng.


(1). Donald G.Mc. Cloud, System and Process in
Southeast Asia, Westwie Press, USA, 1986, P.10
(2).Xem: GS. Nguyn Tn c, Vn húa ụng Nam
, Nxb. Khoa hc xó hi, H Ni, 2003, tr.332