nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số
9
/2007

23

Ths. Chu Mạnh Hùng *
Trịnh Xuân An **
ri qua 40 nm hỡnh thnh v phỏt
trin, ASEAN l t chc liờn kt khu
vc thnh cụng trờn th gii c bit trong
lnh vc an ninh. An ninh l mt trong
nhng vn quan trng nht ca quan h
quc t ngy nay.
Trong phỏp lut quc t cha cú nh
ngha c th v an ninh, trong ting Vit,
an ninh c hiu l tỡnh trng yờn n,
khụng ln xn, khụng nguy him
(1)
hoc
an ninh l trng thỏi bỡnh yờn ca nh
nc, s n nh vng chc ca ch xó
hi.
(2)
Trong ting Anh security mt mt

an ninh. Trng phỏi ch ngha hin
thc (Realism) nhỡn nhn an ninh t khớa
cnh sc mnh quõn s v cỏc mi e da
quõn s t bờn ngoi; trng phỏi ch ngha
t do (Liberalism) li tip cn khỏi nim an
ninh theo ngha rng bao gm c sc mnh
quõn s v phi quõn s, bao gm c cỏc
nguy c quõn s v phi quõn s cng nh
cỏc mi e do c bờn trong ln bờn ngoi.
Nhng thay i c bn ca bi cnh kinh
t v chớnh tr th gii thi kỡ hu chin
tranh lnh di tỏc ng mnh m ca ln
súng khoa hc v cụng ngh, c bit l
cụng ngh thụng tin cng nh quỏ trỡnh ton
cu hoỏ ó v ang lm cho khỏi nim an
T

* Ging viờn Khoa lut quc t
Trng i hc Lut H Ni
** V cụng tỏc lp phỏp - Vn phũng Quc hi
nghiên cứu - trao đổi
24
tạp chí luật học số
9

ụng Nam cng nh ASEAN cng luụn
ng trc nguy c b cun vo xu th i
u ca cỏc cng quc. Vỡ vy, trong thi
kỡ chin tranh lnh, s hp tỏc trong khuụn
kh ASEAN ch yu phng din an ninh
truyn thng. Bc sang thp k 90 ca th
k XX khi quan h quc t ó chuyn hng
t i u sang i thoi thỡ s hp tỏc ca
ASEAN cng cú s thay i: Khụng ch
n thun l s hp tỏc trong khuụn kh
ca ASEAN m bờn cnh ú l s hp tỏc
ca ASEAN vi hu ht cỏc cng quc
trờn th gii thụng qua Din n khu vc
ASEAN (ARF). Vic hỡnh thnh ARF l c
hi tt m rng quan h quc t bi õy
l din n i thoi chớnh tr, bn lun cỏc
vn an ninh mang tớnh cht ton din.
Vi vai trũ l ng lc chớnh ca ARF,
ASEAN ó v ang l trung tõm tp hp,
thu hỳt cỏc ý kin, quan im khỏc nhau
dn xp cỏc bt ng, xung t vỡ mc tiờu
ho bỡnh, n nh chõu - Thỏi Bỡnh
Dng. Tuy nhiờn, ARF vn ch l din n
i thoi trong khi ú nhng thỏch thc i
vi bn thõn ASEAN cng nh mi quc
gia thnh viờn li ngy cng tr nờn gay gt
ú l: S cnh tranh chin lc ca cỏc
cng quc ngy cng tng; vn sc tc
tụn giỏo, khng b bo lc ngy cng din
bin phc tp; quỏ trỡnh ton cu hoỏ v

11/2004, trong ú nhn mnh n hp tỏc
chớnh tr, xõy dng lũng tin v hỡnh thnh
c ch gii quyt tranh chp ng thi cho
rng an ninh ton din
(5)
m trng tõm l an
ninh con ngi l phng cỏch thớch hp
nht nhm t c cỏc mc tiờu phỏt trin
hi ho v bn vng trong ASEAN.
An ninh con ngi phn ỏnh bc phỏt
trin mi trong mụi trng an ninh truyn
thng.
(6)
An ninh truyn thng quan tõm
n vic bo v lónh th, li ớch quc gia
hay nhng giỏ tr ct lừi ca nh nc.
Ngy nay an ninh ng ngha vi vic bo
v cho ngi dõn trỏnh c nhng mi e
do ca bnh tt, úi khỏt, tht nghip, xung
t xó hi cng nh nhng nguy c do bin
ng ca mụi trng. Vỡ vy, an ninh cn
phi thay i theo hai hng c bn: T
m bo an ninh lónh th sang chỳ trng
hn n an ninh con ngi; t an ninh bng
v trang sang an ninh thụng qua phỏt trin
bn vng. Trờn phng din i ni, con
ngi l mc tiờu v ng lc ca quỏ trỡnh
phỏt trin,
(7)
trong chớnh sỏch i ngoi con

vn thuc trỏch nhim ca quc gia. An
ninh quc gia chớnh l iu kin tiờn quyt
bo m an ninh núi chung cng nh s
sng v nhõn phm ca mi ngi. Cỏc
quc gia nh Canada, Nauy hoc Nht Bn
ó a khỏi nim an ninh con ngi vo
trong chớnh sỏch i ngoi v theo h thỡ an
ninh con ngi khụng th t ra ngoi
khuụn kh ca ch quyn quc gia.
(9)

Th hai, khỏi nim an ninh c xem nghiên cứu - trao đổi
26
tạp chí luật học số
9
/2007xột trờn bỡnh din rng nờn an ninh con
ngi hm cha mt lot nhng nguy c
tim tng. Theo bỏo cỏo phỏt trin nhõn lc
ca Chng trỡnh phỏt trin Liờn hp quc
(UNDP) nhng nguy c trờn gm: Tht
nghip, ma tuý, ti phm, ụ nhim mụi

ngun lc v hn ch trong qun lớ, iu
hnh quc gia. Xột cp cỏ nhõn, bờn
cnh cỏc nguy c nghốo úi, bnh tt, thiờn
tai thỡ s an sinh v cuc sng ca mi
ngi dõn ngy cng b e da bi tỡnh
trng xung t v bt n nh bờn trong mi
quc gia do chờnh lch v ngun lc phỏt
trin v kh nng thớch nghi. Vỡ vy an ninh
con ngi ch cú th c bo m trờn nn
tng l an ninh kinh t nht l trong bi
cnh ton cu hoỏ ngy nay. Nú phn ỏnh
kh nng ca mi quc gia, khu vc vo
mt th gii ngy cng rng m v ph
thuc ln nhau.
Th ba, an ninh con ngi ghi nhn s
tu thuc ln nhau v an ninh. Mt mi e
do i vi an ninh con ngi mt ni
trờn th gii cú liờn quan n con ngi
khp mi ni. Nguy c i vi an ninh hin
nay nh úi khỏt, bnh tt, ụ nhim mụi
trng, xung t sc tc v phõn hoỏ xó hi
khụng cũn l nhng vn riờng bit ca
mi quc gia. Vỡ vy, cn cú s hp tỏc
i phú vi cỏc nguy c núi trờn. Tớnh phc
tp ca mụi trng sng ca con ngi v
cỏc nhõn t tỏc ng n an ninh con ngi
cú mi quan h qua li v b sung cho
nhau. An ninh con ngi ũi hi nhng nhu
cu thit yu ca con ngi phi c ỏp
ng nhng ng thi an ninh con ngi

s khụng c bo m khi con ngi
khụng th phỏt trin do khụng cú mc sng
ng hong v khi xó hi khụng n nh. Vỡ
vy, bo m duy trỡ s phỏt trin con
ngi mt cỏch bn vng s bo m c
an ninh con ngi.
ASEAN ra i trong bi cnh ca thi
kỡ chin tranh lnh nờn quan nim ban u
ca ASEAN ch yu tp trung vo cỏc vn
an ninh truyn thng (chớnh tr, quõn s)
trong mi quan h gia cỏc quc gia v khu
vc. Tuy nhiờn, cựng vi xu th ho bỡnh,
hp tỏc v phỏt trin, nhn thc v an ninh
ca ASEAN ó c m rng sang nhng
vn phi truyn thng. Nhng yu t tin
cho tin trin trong nhn thc ca
ASEAN v an ninh cũn do tỏc ng ca xu
th ton cu hoỏ, s m rng ca ASEAN
cng nh s iu chnh chớnh sỏch ca cỏc
nc ln vi ASEAN.
Xột trờn phng din hc thuyt, cú ba
s la chn cho mụ hỡnh an ninh ca quỏ
trỡnh hp tỏc ú l: Cỏch tip cn ca ch
ngha kin to (Constructivism), cỏch tip
cn An ninh hoỏ ca trng phỏi
Cụpenhagen v cỏch tip cn An ninh con
ngi theo UNDP.
(12)
Cỏch tip cn an
ninh con ngi l rng hn c vi ch th l