Nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
5/2010

65
PGS. La Cơng (LUO GANG) *
1. Xu th phỏt trin mi ca ti phm
khng b quc t
1.1.

Xu th phỏt trin mi v hỡnh thỏi ý
thc ca ti phm khng b quc t
Hin nay, ch ngha khng b quc t ó
tng bc phỏt trin t t chc hu hỡnh
trc kia tr thnh mt hỡnh thỏi ý thc, ú
l t tng khng b. Hỡnh thỏi ý thc ny
ang phỏt trin v chi phi rt nhiu hot
ng ca cỏc t chc khng b a phng.
Chng hn nh trong cỏc cuc tn cụng ti
Bom Bay - n va qua, ti phm u l
ngi a phng, tuy nhiờn ton b hnh vi
tn cụng ca chỳng u chu s chi phi ca
t tng khng b. Hỡnh thỏi ý thc ca bn

hiu phỏt ra t cuc tn cụng khng b ti
Bom Bay - n cho thy t sau khi ch
ngha khng b quc t chuyn t t chc
hu hỡnh trong quỏ kh sang hỡnh thỏi ý thc,
cuc u tranh chng khng b trờn phm vi
ton cu ó khụng ch l hot ng hp tỏc
chng khng b v s liờn kt lut phỏp gia
nhiu quc gia m ngay c trờn mt t tng
nhn thc thỡ vic th tiờu t tng biu
tng tinh thn bn a ó tr thnh nhim
v vụ cựng quan trng.
(3)

1.2. Xu th mi trong iu chnh sỏch lc
hot ng ca ti phm khng b quc t

Cựng vi cuc u tranh chng khng b
quc t ngy cng i vo chiu sõu thỡ cỏc th
lc theo ch ngha khng b quc t cng tin
hnh iu chnh li sỏch lc, s iu chnh
ny ch yu c th hin trờn cỏc mt sau:
Th nht, v mt t chc: Cỏc t chc
khng b quc t ngy nay cú xu th thu nh
li. Cú hc gi ó ch ra rng k t nhng
* Khoa lut
Trng i hc tng hp Võn Nam Trung Quc
Nhµ n−íc vµ ph¸p luËt n−íc ngoµi

chức nhỏ này thường phân bố rộng, quân số
đông và hành động rất linh hoạt.
Thứ hai, vấn đề gây tạo ngân quỹ hoạt
động: Theo phát hiện của các chuyên gia
chống khủng bố châu Âu, các tổ chức khủng
bố ngày nay không huy động tiền của như
các tổ chức khủng bố tiền thân mà do nhiều
người, nhiều tổ chức nhỏ, nhiều quốc gia
đóng góp. Điều này khiến việc theo dõi hoạt
động gây quỹ của các thế lực khủng bố ngày
càng gặp nhiều khó khăn. Người ta còn phát
hiện ra rằng các tổ chức này ít khi dùng tiền
để chi cho các hoạt động chế tạo hoặc mua
vũ khí mà hầu hết số tiền đó được dùng vào
công tác chiêu mộ, du lịch và mở lớp bồi
dưỡng… Một chuyên gia chống khủng bố
nói: “Chiến lược, chiến thuật chống khủng
bố của chúng ta đang thay đổi và chiến lược
của bọn khủng bố cũng đang thay đổi”.
(5)
Thứ ba, lựa chọn địa điểm tấn công
khủng bố: Bọn khủng bố thường lựa chọn
các thành phố lớn nổi tiếng thế giới để thực
hiện các cuộc tấn công khủng bố. Nghiên
cứu các cuộc tấn công trong những năm gần
đây của các tổ chức khủng bố quốc tế, chúng
ta thấy rằng các phần tử khủng bố đã chĩa
mũi nhọn tấn công chủ yếu vào những thành
phố có ý nghĩa tượng trưng hoặc là trung
tâm kinh tế-chính trị có sự ảnh hưởng lớn.


Nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
5/2010

67

ngi di dõn, vỡ th vic nhn dng cỏc phn
t ny cng khụng cũn d dng nh trc õy.
(6)

1.3. Xu th a phng hoỏ ca ti
phm khng b quc t
Xu th a phng hoỏ th lc khng
b quc t l mt trong nhng thay i c
bn ca s phỏt trin ch ngha khng b
quc t trong nhng nm gn õy. Chỳng ta
cú th thy rng ch ngha khng b quc t
ngy nay thng cú s liờn kt cht ch gia
cỏc t chc ti phm nh cỏc t chc tụn
giỏo cc oan a phng, cỏc th lc dõn
tc ch ngha, cỏc th lc phõn bit chng
tc, cỏc t chc ti phm xó hi en hoc
cỏc t chc ti phm khỏc. T ú phỏt trin
th lc ca cỏc t chc khng b a phng
ng thi li dng danh ngha cỏc th lc a
phng ny tin hnh cỏc hot ng
khng b. Nh mt hc gi ó ch ra rng:
Hin nay, cỏc hot ng ca nhiu t chc
khng b, t chc t giỏo, t chc mang tớnh

1.4. Xu th thay i cỏch thc tn cụng
ca ti phm khng b quc t
V tn cụng khng b him thy ti Bom
Bay - n nm 2008 ó th hin rừ mt s
c im mi sau:
Th nht, v khng b ny l s vn
dng tng hp nhiu phng thc tn cụng,
ỏp dng phng thc tng hp tn cụng mc
tiờu. õy cng l v khng b cú nhiu im
khỏc bit so vi cỏc v khng b trc ú.
V tn cụng khng b ny s dng tng hp
nhiu loi v khớ trang b khỏc nhau nh:
sỳng b binh t ng, bom, lu n v.v
ng thi, bn khng b cng ó dựng nhiu
th on nh: tn cụng bng v khớ, nộm lu
n. Ngoi ra, chỳng cũn uy hip con tin, x
sỳng iờn cung vo ngi dõn vụ ti.
Th hai, trong v tn cụng khng b ti
Bom Bay, cuc tn cụng bng v trang do
cỏc phn t v trang cụng khai phỏt ng, t
ra rt mnh m. iu ny trỏi ngc hon
ton so vi cỏc hot ng c t chc ht
sc bớ mt trc õy, bn khng b thng
ỏp dng chin thut bớ mt dựng lu n thụ
s tn cụng hoc tn cụng tp kớch liờn
hon.
(8)
Nhỡn chung, trong my nm tr li
õy, bn khng b a s dựng th on tn
cụng bng lu n song trong cuc tn cụng

thể hiện ở những điểm sau:
Thứ nhất, trong vụ khủng bố tại Bom Bay
mục tiêu tấn công của các phần tử khủng bố
không còn là những khu vực tập trung đông
dân cư, chùa chiền hay siêu thị như trước đây
nữa mà là khách sạn 5 sao và khu tập trung
sinh sống của người Do Thái. Trước đây, các
mục tiêu bị tấn công thường là khu các tín đồ
Hồi giáo và Ấn Độ giáo, chứ không phải là
khu ở của người nước ngoài. Tuy nhiên, trong
lần tấn công lần này, mục tiêu chủ yếu của bọn
khủng bố lại chính là du khách nước ngoài
mang quốc tịch Mỹ và Anh.
(9)
Những người
mang quốc tịch Anh Mỹ trở thành “đối tượng
thanh trừ ”, bọn khủng bố còn săn lùng những
người Anh Mỹ bắt làm con tin. Điều này khiến
những người nước ngoài khác đang sinh sống
tại đây cảm thấy vô cùng lo lắng.
Thứ hai, mục tiêu tấn công của bọn khủng
bố hiện nay không còn là các đại sứ quán,
lãnh sự quán, cơ quan chính phủ hay mục tiêu
quân sự mà đã chuyển sang tấn công mục tiêu
dân dụng, là những nơi có mức độ bảo đảm
an toàn thấp, dễ ra tay hành động. Nguyên
nhân của sự chuyển biến này là: Một mặt,
hiện nay công tác đảm bảo an ninh tại các đại
sứ quán, lãnh sự quán, cơ quan chính phủ của
các quốc gia đã được tăng cường nghiêm

thường địa phương hoặc du khách nước ngoài,
bọn khủng bố muốn gây mất ổn định xã hội,
tạo ra sự hoang mang cho người dân, chính
phủ đánh mất dần độ tín nhiệm đồng thời Nhµ n−íc vµ ph¸p luËt n−íc ngoµi
t¹p chÝ luËt häc sè
5/2010

69

muốn thông qua các phương tiện truyền thông
gây chấn động dư luận, phá hoại những nỗ
lực hoà bình, tuyên dương sự tồn tại các hành
vi khủng bố và các phần tử khủng bố. Hiện
nay, “đối với các phần tử khủng bố, việc tấn
công các mục tiêu phổ thông thường có giá
trị tượng trưng hơn so với các nhân vật quan
trọng nổi tiếng, tấn công vào các mục tiêu
dân thường vô tội thường có tính tượng
trưng và tính khủng bố hơn việc tấn công
các nhân vật quan trọng nổi tiếng”.
(11)

Vụ khủng bố tại Bom Bay cho thấy kể từ
khi xảy ra sự kiện 11/9, thủ đoạn giết hại và
phá hoại hàng loạt đã trở thành mục đích của
bọn khủng bố. Chủ nghĩa khủng bố do
không được lòng người nên ngày càng bị cô

Xuất phát từ sự thiếu hụt và chưa đầy đủ
của hệ thống pháp luật chống khủng bố của
Trung Quốc, kết hợp với xu thế phát triển
mới của bọn tội phạm khủng bố quốc tế hiện
nay, Trung Quốc cần phải tiến hành hoàn
thiện hệ thống pháp luật về phòng chống
khủng bố, điều này được thể hiện tập trung
trên một số nội dung sau:
2.1. Hiến pháp Trung Quốc cần phải có
những quy định mang tính nguyên tắc rõ
ràng, thể hiện rõ lập trường quốc gia về việc
kiên quyết phản đối đồng thời sẽ làm thất bại
bất kì hình thức tội phạm khủng bố nào
Đây chính là căn cứ và cơ sở cho việc
xây dựng hệ thống pháp luật chống khủng bố
trong đó có Luật chống khủng bố. Lập
trường của Trung Quốc về vấn đề chống
khủng bố không chỉ là phản ánh bằng lời nói
và hành vi chính phủ, cũng không thể chỉ thể
hiện trong luật hình sự hoặc việc tham gia
vào một số công ước quốc tế chống khủng
bố mà còn cần được thể hiện rõ trong quy
định của Hiến pháp Trung Quốc.
2.2. Xây dựng bộ luật riêng về vấn đề
chống khủng bố
Trong luật hình sự hiện hành của Trung
Quốc, tội phạm phân thành hai nhóm, cách
phân chia này khiến người ta khó phân biệt
được sự khác nhau giữa tội phạm khủng bố
và tội phạm thông thường, thậm chí có lúc xét

Trung Quốc thành lập cơ quan chuyên môn
phụ trách vấn đề này.
Trung Quốc đồng thời với việc tiến hành
kí kết và thực hiện các công ước quốc tế về
chống khủng bố đã tiến hành giao lưu tiếp
xúc rộng rãi với nhiều quốc gia khác, điều này
làm cho pháp luật giữa các nước có sự dung
hoà, thâm nhập lẫn nhau. Cơ chế chống khủng
bố đã dần được thống nhất, đây là điều kiện
để Trung Quốc xây dựng Luật chống khủng
bố riêng. Nhìn từ góc độ ý nghĩa lập pháp,
việc xây dựng Luật chống khủng bố lợi nhiều
hơn hại. Bởi vì, luật pháp quốc tế về chống
khủng bố đang áp dụng hình thức “một hành
động, một công ước”. Nếu như Trung Quốc
chỉ một mực chú trọng duy trì tính thống nhất
hoàn chỉnh của luật hình sự khung thì nhất
định sẽ thụ động điều chỉnh “hành vi phạm
tội” theo quy định nghĩa vụ của công ước, điều
này sẽ gây ảnh hưởng tới tính ổn định của
pháp luật. Song, việc xây dựng đạo luật riêng
về chống khủng bố có thể hạn chế được sự
“ảnh hưởng” này đồng thời sẽ hình thành nên
hệ thống pháp luật hình sự hoàn thiện hơn.
2.3. Chấp hành các quy định của điều
ước chống khủng bố quốc tế mà Trung Quốc
đã tham gia hoặc đã kí kết, trong các bộ luật
tương quan của Trung Quốc cần quy định rõ
vai trò pháp luật của nó và mối quan hệ giữa
nó với các luật khác trong nước

theo nội dung cụ thể của điều ước chống
khủng bố quốc tế và kết hợp với tình hình cụ
thể trong nước, kịp thời hoàn thiện hệ thống Nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số
5/2010

71

lut phỏp trong nc, tng bc a iu
c chng khng b quc t ho trn vo h
thng phỏp lut trong nc thc hin tt
hn iu c chng khng b quc t, t ú
to iu kin thun li trng tr v phũng
chng hu hiu ti phm khng b quc t.
2.4. Tng cng hon thin lut phỏp
hỡnh s chng khng b trong nc
Trung Quc nờn chỳ trng mt s vn
sau trong quỏ trỡnh hon thin h thng phỏp
lut chng ti phm khng b quc t:
Th nht, lm rừ khỏi nim v phm vi ca
ch ngha khng b. Ch khi no nh nc
thụng qua lp phỏp lm rừ khỏi nim ch ngha
khng b thỡ mi cú th giỳp cho thc tin t
phỏp xỏc nh c tiờu chun nht nh trong
vic chng ti phm khng b. T ú mi cú
th trng tr mt cỏch cú hiu qu ti phm
khng b thc s, bo v nhõn quyn. Kt hp

Quc cn phi quy nh rừ nguyờn tc ỏp dng
giỏm sỏt ph bin i vi ti phm khng b
ng thi xỏc lp nguyờn tc hoc khi t
hoc dn , xõy dng ch dn .
Th ba, khi xỏc nh hỡnh pht i vi
ti phm khng b cn cú nhng quy nh
riờng. Mt mt, cn cú nhng quy nh tng
nng hỡnh pht i vi nhng ti phm
khng b cú nhng hnh vi mang mc ớch
to ra khng b, gõy nguy hi nghiờm trng
n xó hi, nh thc hin cỏc hnh vi phm
ti gõy chỏy n, git ngi, gieo rc cỏc cht
c hi Mt khỏc, tng thờm nhng quy
nh v cỏc tỡnh tit c bit cú th gim nh
hỡnh pht i vi ngi phm ti khng b,
nhm phõn hoỏ, chia r cỏc t chc khng b
gim thiu thit hi do ti phm khng b
gõy ra. Hin nay, cú rt nhiu nc quy nh
min gim trỏch nhim hỡnh s cho nhng
ngi cú trỏch nhim trong nhng trng
hp c bit. Lut hỡnh s Trung Quc cng
nờn vn dng cỏch lm ny.

2.5.

Xõy dng h thng phỏp lut chng
khng b trờn c s Hin phỏp phi hp cỏc
o lut m ch o l B lut hỡnh s v
cỏc lut n hnh chng khng b


hỡnh s lm ch o va khụng phự hp vi
thc tin chng khng b ca Trung Quc,
ng thi i ngc li xu th lp phỏp quc
t:
(14)
Mt mt, ly lut hỡnh s lm ch o,
rt d khin ngi ta cú cm giỏc rng Trung
Quc coi trng cỏc ch ti m xem nh nhng
vn khỏc. iu ny ó i ngc li tụn ch
khu hiu kt hp gia phũng v chng
trong thc tin chng khng b. Mt khỏc,
cựng vi mc nguy him hin thc ca ti
phm khng b quc t ngy cng gia tng thỡ
nhiu quc gia ó xõy dng o lut chng
khng b v phỏt huy vai trũ ht nhõn trong
cuc chin chng khng b. Vớ d nh Lut
Patriot ca M. Thờm vo ú, s h tr t
phớa t phỏp hỡnh s ch l mt b phn ca
hp tỏc chng khng b quc t. Trong tỡnh
hỡnh mi hin nay, nu ch hon ton da vo
cỏc bin phỏp t phỏp thỡ khụng th ỏp ng
c yờu cu thc t ca hp tỏc chng khng
b quc t. Chớnh vỡ nhng nguyờn nhõn trờn,
song song vi vic phỏt huy v trớ ch o ca
lp phỏp hỡnh s, Trung Quc cn phi xõy
dng riờng cho mỡnh mt b lut chng khng
b ng thi xỏc lp v trớ ch o ca nú trong
phỏp ch chng khng b ca Trung Quc.
Túm li, Trung Quc cn phi xõy dng
c ch lp phỏp chng khng b da trờn c

mi, ngun: http//www.nxnet.cn/pinglun/bjjt/200812/
t20081205_386573.htm.
(11).Xem: H Liờn Hp, Ch ngha khng b - nhỡn t
con mt th ba, Nxb. Tri thc th gii, 2002, tr. 236.
(12).Xem: Chin Lp V, Bn v vic hon thin lut
hỡnh s chng khng b ca Trung Quc, Tp chớ
tũa ỏn khoa hc, kỡ 4 nm 2006.
(13).Xem: D Ngha ụng, Bn v v trớ ca bn ti
phm khng b trong lut hỡnh s, Tp chớ phỏp lut
hc, kỡ 2 nm 2005.
(14).Xem: Triu Bnh Chớ, Mc, Nghiờn cu tho
lun hon thin lp phỏp chng ch ngha khng b ca
Trung Quc, Tp chớ khoa hc phỏp lut, kỡ 3 nm 2006.