Nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số 5/2010 73 TS. Nguyễn Thị Thu Hà *
hớnh quyn liờn bang Hoa K c xõy
dng bi Hin phỏp Hoa K l b mỏy
chớnh quyn cng ho liờn bang c cu
thnh bi cỏc tiu bang. Chớnh quyn liờn
bang bao gm ba nhỏnh quyn c bn: lp
phỏp, hnh phỏp v t phỏp. Mi nhỏnh
quyn lc u cú nhng thm quyn nht
nh v cú s kim soỏt, chi phi vi cỏc
nhỏnh quyn lc cũn li.
Ngh vin Hoa K l c quan lp phỏp
theo ch lng vin, bao gm H vin v
Thng vin. H vin cú 435 thnh viờn vi
nhim kỡ hai nm. S lng cỏc i biu H
vin ca mi bang cn c vo dõn s ca
bang. Thng vin cú 100 thng ngh s,
mi bang c bu hai thng ngh s. Mi
vin u cú nhng quyn lc riờng bit. Nu
nh Thng vin cú nhim v phờ chun cỏc
ngh ca tng thng v nhõn s b nhim
cỏc chc v cao cp trong b mỏy nh nc
thỡ H vin cú trỏch nhim trỡnh cỏc d

thu chi cụng qu phi c cụng b thng
xuyờn. Nu khụng c s ng ý ca ngh
vin, nhng cỏ nhõn m nhn nhng chc
trỏch ca Hp chng quc khụng c phộp
nhn bt kỡ qu tng, lng bng hoc danh
hiu, tc v no do vua chỳa hoc chớnh
ph ngoi quc ban tng.
Nhỏnh c quan hnh phỏp bao gm tng
thng Hoa K v cỏc viờn chc c tng
thng u nhim. Tng thng l ngi ng
C
* Ging viờn Khoa lớ lun c s
Hc vin chớnh tr-hnh chớnh quc gia H Chớ Minh Nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
74 tạp chí luật học số
5/2010
u Nh nc, ng u Chớnh ph v l
tng t lnh quõn lc. Tng thng, theo
Hin phỏp Hoa K, cú trỏch nhim duy trỡ
vic tuõn th phỏp lut. thc thi chc
trỏch ny, tng thng iu hnh ngnh hnh
phỏp ca chớnh quyn liờn bang vi gung
mỏy khng l khong 4 triu nhõn viờn, bao
gm c 1 triu binh s ang phc v trong
quõn i. Tng thng cng cú quyn lc
ỏng k trong cỏc lnh vc lp phỏp v t
phỏp. Tng thng c Hin phỏp dnh cho
nhiu quyn lc iu hnh cụng vic

tng thng cú th b hn ch nhng trờn thc
t, vi nhng c quyn to ln, cú th núi
tng thng Hoa K l nhõn vt nhiu quyn
lc nht th gii. Chc danh ny thng
chim u th so vi quyn lc ca Ngh
vin. Phú tng thng l nhõn vt ng u
trong th t k nhim tng thng v ng
nhiờn l ch tch Thng vin. Cỏc thnh
viờn Ni cỏc chu trỏch nhim iu hnh
nhng b ngnh khỏc nhau ca chớnh ph
nh B t phỏp, B ngoi giao, B quc
phũng, B ni v
Chc trỏch iu hnh thc thi lut phỏp
liờn bang c giao cho cỏc c quan hnh
phỏp liờn bang, c thit lp bi Ngh vin.
Cỏc b trng ca 15 b c chn bi tng
thng v c phờ chun bi Thng vin,
cu thnh hi ng c vn cho tng thng v
c gi l Ni cỏc. Mt s c quan cng
c xp vo nhúm Vn phũng hnh phỏp
ca Tng thng gm Ban nhõn viờn To
bch c, Vn phũng i din thng mi
Hoa K, Vn phũng chớnh sỏch kim soỏt
ma tuý quc gia v Vn phũng chớnh sỏch
khoa hc-k thut. Ngoi ra cũn mt s c
quan c lp khỏc nh C quan tỡnh bỏo
quc gia, C quan qun lớ dc v thc
phm, C quan bo v mụi trng.
Thit ch ng u nhỏnh t phỏp l Ti
cao phỏp vin Hoa K, gm chớn thm phỏn.

K xem xột cỏc v khỏng ỏn t to phỳc
thm v t to ti cao tiu bang cng nh t
chc xột x mt s v ỏn khỏc.
Hin phỏp bo m tớnh c lp ca
nhỏnh t phỏp bng cỏch quy nh cỏc thm
phỏn liờn bang c duy trỡ chc v ch vi
iu kin l cú o c trong sch. iu ny
cú ngha l cỏc thm phỏn s phc v trong
ngnh t phỏp cho n khi v hu hoc t
nhim. Thm phỏn phm ti khi ng chc
s b lun ti theo th thc ỏp dng cho tng
thng hoc cỏc viờn chc chớnh quyn liờn
bang. Thm phỏn liờn bang c tng thng
b nhim v c Thng vin phờ chun.
Ngh vin khụng th ct gim lng ca cỏc
thm phỏn ng nhim.
Bờn cnh b mỏy chớnh quyn liờn bang
l chớnh quyn cỏc tiu bang. Chớnh quyn
tiu bang l nh ch cú nh hng ln nht
n i sng ca ngi dõn M. Mi tiu
bang u cú hin phỏp, chớnh quyn v lut
phỏp riờng. Chc danh dõn c ng u tiu
bang l thng c. Mi tiu bang u cú mt
vin lp phỏp theo th ch lng vin (ngoi
tr bang Nebraska ch cú mt vin) v h
thng to ỏn riờng. Ti mt s tiu bang,
thm phỏn to ỏn ti cao v cỏc to ỏn cp
di c nhõn dõn bu, trong khi mt s
bang khỏc, cỏc thm phỏn c b nhim
theo th thc ỏp dng cho liờn bang.

rất quan trọng để đáp ứng được những nhu
cầu của cư dân.
Có ba dạng tổng quát của chính quyền
thành phố là: thị trưởng-hội đồng; thành phố;
uỷ ban-nhà quản lí thành phố và sự kết hợp
của cả hai mô hình trên.
Thị trưởng-Hội đồng thành phố: Đây là
hình thức lâu đời nhất của chính quyền thành
phố tại Hoa Kỳ. Đến đầu thế kỉ XX, hầu hết
các thành phố đã áp dụng thể thức này. Thị
trưởng do dân bầu sẽ là người đứng đầu
ngành hành pháp. Bên cạnh đó, cũng có hội
đồng dân bầu hình thành nên ngành lập
pháp. Thị trưởng bổ nhiệm những người
đứng đầu các sở của thành phố và các quan
chức khác, đôi khi cần có sự phê chuẩn của
hội đồng. Thị trưởng có quyền phủ quyết các
sắc lệnh của hội đồng thành phố và chịu
trách nhiệm về ngân sách cho hoạt động của
chính quyền thành phố.
Uỷ ban-Nhà quản lí thành phố (City
Manager): Hình thái này kết hợp hai chức
năng lập pháp và hành pháp. Mỗi uỷ viên
của uỷ ban này giám sát hoạt động của một
hoặc nhiều sở của chính quyền thành phố.
Người được chỉ định đứng đầu tổ chức này
được gọi là thị trưởng, mặc dù quyền lực của
thị trưởng chỉ tương đương quyền lực của
các uỷ viên đồng nhiệm khác trong uỷ ban.
Nhà quản lí thành phố là sự đáp ứng đối với

đóng trụ sở của bộ máy chính quyền và là
địa điểm hội họp của hội đồng. Hội đồng
của các hạt sẽ có nhiệm vụ quy định về
thuế, phân bổ ngân sách, ấn định mức lương
cho các nhân viên, giám sát các cuộc bầu
cử, quản lí các chương trình phúc lợi quốc
gia, bang và hạt.
Bên cạnh chính quyền hạt là chính quyền
thị trấn và làng xã. Rất nhiều khu vực thực
thi quyền lực ở các đô thị nhỏ không đủ tiêu
chuẩn để trở thành chính quyền thành phố.
Những đơn vị này được trao quyền với tư cách Nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học số 5/2010 77

l cỏc th trn, lng xó v gii quyt nhng nhu
cu a phng hn hp nh cung cp nc,
cung cp phng tin phũng chỏy, cha chỏy
hp tỏc vi bang v ht trong vic trc tip
qun lớ h thng trng hc a phng.
Chớnh quyn thng c giao phú cho mt
ban hoc hi ng dõn c, cú th c gi
vi nhiu tờn khỏc nhau nh hi ng th
trn hay lng xó, hi ng giỏm sỏt viờn, hi
ng cỏc u viờn u ban. Ch tch hi ng
cú chc nng nh quan chc iu hnh chớnh.
Nhng ngi lm vic cho hi ng cú th
bao gm th kớ, th qu, cnh sỏt, nhõn viờn

28/6/2004, TAND Thnh ph H Chớ Minh x
pht Ngụ c M 06 nm tự v ti a hi l,
tng hp hỡnh pht ca bn ỏn ny vi hỡnh
pht t hỡnh ca Bn ỏn hỡnh s phỳc thm s
1400/HSPT ngy 16/5/2004 buc Ngụ c M
phi chp hnh hỡnh pht chung l t hỡnh.
Vic tng hp hỡnh pht ca TAND Thnh ph
H Chớ Minh l khụng ỳng vỡ th tc xem xột
bn ỏn t hỡnh trc khi a ra thi hnh cha
kt thỳc (ngy 13/9/2004 mi cú quyt nh
khụng khỏng ngh ca Chỏnh ỏn TANDTC,
ngy 30/12/2004 mi cú quyt nh khụng
khỏng ngh ca Vin trng VKSNDTC v
ngy 22/7/2005 mi cú quyt nh õn gim ca
Ch tch nc).
(19)

Theo chỳng tụi, trong khi ang tin hnh
xem xột bn ỏn t hỡnh trc khi a ra thi
hnh m to ỏn li xột x mt ti khỏc thỡ ch
quyt nh hỡnh pht i vi ti ú, khụng
c tng hp vi hỡnh pht t hỡnh. Hi
ng xột x cn nhn nh trong bn ỏn lớ do
khụng tng hp hỡnh pht. Sau khi cú kt qu
ca vic xem xột bn ỏn t hỡnh thỡ Chỏnh ỏn
TANDTC mi ra quyt nh tng hp hỡnh
pht theo quy nh ti khon 3 iu 51
BLHS (tng hp hỡnh pht trong trng hp
mt ngi phi chp hnh nhiu bn ỏn ó cú
hiu lc phỏp lut m cỏc hỡnh pht ca cỏc