Soạn bài Đàn ghi-ta của Lorca Đàn Ghita của Lor-ca
(Thanh thảo)

I. Đọc văn bản

những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy


Nhân cách cao đẹp và số phận oan khốc của Lorca đã khiến Thanh Thảo ngưỡng mộ
và xúc động sâu sắc, tạo được sự đồng cảm giữa người sáng tác và người đọc, gợi
được những nét đặc trưng của văn hóa TBN, nơi nuôi dưỡng tâm hồn của Lorca.

Một trong hình ảnh mang đậm bản sắc của TBN chính là hình ảnh áo choàng đỏ.
- Hình ảnh “áo choàng đỏ” nhắc nhở môn đấu bò tót, một hoạt động văn hóa khiến
TBN nổi tiếng thế giới. Nhưng đây không phải đấu trường giữa đấu sĩ với bò tót mà là
đấu trường đặc biệt giữa khát vọng đấu tranh dân chủ của công dân Lorca với nền
chính trị độc tài của khát vọng cách tân nghệ thuật trong chàng nghệ sĩ Lorca với nền
nghệ thuật già nua. Màu áo đỏ gắt tráng lệ, bỗng biến thành bê bết đỏ, màu đỏ đau
thương đã nhốm máu thi nhân, đã hủy diệt cái đẹp. - Nhìn theo góc độ nào cũng chỉ thấy con người tự do, nhà cách tân nghệ thuật mong
manh, đơn độc đi tìm cái đẹp trong thế giới bạo tàn, trong nền cảm thông của nhà thơ
VN- Thanh thảo.

Ngoài ra các hình ảnh: “Vầng trăng”, “yên ngựa”, “cô gái Di-gan” và âm thanh “li-la”
cũng gợi một không gian văn hóa đậm đà bản sắc TBN. Hình tượng Lorca nổi bật trên
cái nền văn hóa đó thật cao quý. Đó là một tràng kị sĩ lang thang đơn độc, một ca sĩ
dân gian TBN hát nghêu ngao. Bởi Lorca không chỉ đơn độc trong sáng tạo nghệ
thuật, mà còn đơn độc trong mục đích đấu tranh chân chính. Đất nước TBN với nền
chính trị độc tài, vẫn không ngừng ngêu ngao những âm thanh cùng mục đích với
Lorca. Dù nỗi bất hạnh của cuộc đời ai cũng cảm thấy nhưng tất cả như muốn ngóng
chờ địa vị đó ở Lorca. Vì thế TBN trở nên kinh hoàng khi nghe tin Lorca bị giết hại.
Hình ảnh Lorca bị điệu về bãi bắn với cây đàn, chàng đã như người mộng du.

đường đi ông bị bọn phản động chặn-bắt. Rồi bị sử bắn tại mảnh đất gần quê hương
(Gốc cây Olive) vào một sáng 8/1936 cạnh gốc cây Olive. Cái chết của Lorca là sự
kiện gây chấn động lớn không chỉ ở TBN mà còn với toàn thế giới, không chỉ lúc bấy
giờ mà con âm vang tới nhiều năm sau. - Thanh Thảo muốn phục sinh thời khắc bi tráng đó để tỏ sự ngưỡng mộ đau sót bằng
hình ảnh biểu tượng nghệ thuật Lorca qua một hình ảnh quen thuộc và độc đáo đàn
Ghita, khổ 2 và 3 đã tập trung khắc họa ấn tượng về cái chết bi phẫn của Lorca. - Đối lập và nhân hóa là 2 hình tượng nghệ thuật nổi bật mà Thanh Thảo đã dùng
trong bài thơ: - Đối lập giữa khát vọng tự do của người nghệ sĩ với thế lực tàn ác của bọn Phát xít.
Đối lập giữ tiếng đàn, tiếng hát yêu đời vô tư, với hiện thực phũ phàng đến kinh
hoàng, hiện thực đẫm máu. Áo choàng bê bết đỏ, tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan,
tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy. Trên tất cả là sự đổi lập giữa tình yêu cái đẹp với
nhưng thế lực dã man tàn bạo. - Hình ảnh tiếng Ghita ròng ròng máu chảy, được tạo ra bằng nghệ thuật nhân hóa có
sức ám ảnh rất đặc biệt: Âm nhạc đã thành thân phận, tiếng đàn đã thành thân thể, sinh
thể, linh hồn của người nghệ sĩ bất tử.
- Tác giả còn sử dụng những biện pháp hoán dụ: tiếng đàn để chỉ nghệ sĩ Lorca, áo
choàng bê bết đỏ chỉ cái chết bi phẫn của nhà thơ. Biện pháp so sánh và chuyển đổi

Lorca cả nửa thế kỉ. - Hãy để cho tiếng đàn ấy trở về với thiên nhiên, với sự sống vĩnh hằng, bởi đây là cái
đẹp không ai có thể hủy diệt, nó sẽ sống, sẽ lan truyền mãi, giản dị mà kiên cường như
cỏ dại .“Không ai chôn cất tiếng đàn, tiếng đàn như cở mọc hoang” . Hình tượng tiếng
đàn còn gợi nỗi sót thương của một thiên tài, và nỗi xót tiếc của một hành trình cách
tân nghệ thuật dang dở của Lorca, với nền văn chương của TBN. Bở lẽ nhà cách tân
Lorca đã chết nghệ thuật thiếu vắng kẻ dẫn đường, nghệ thuật thành thứ: “cỏ mọc
hoang” . Tất cả đã đọng lại thành những hình ảnh đẹp và buồn được viết theo lối
tượng trưng. Tạo thành những trùng phúc giao thoa ánh xạ vào nhau, gợi những suy tư
đa chiều bộc lộ sự chân trọng và niềm tin mãnh liệt của tác giả và sự bất diệt của tiếng
đàn Lorca. Những hình ảnh đó là: “giọt nước mắt vầng trăng” “long lanh đáy giếng”
“dòng sông” “lá bùa” “chiếc ghita nâu” . Lorca bị giết hại và bị ném thi thể xuống
giếng. Ông nằm đó long lanh như làn nước mắt khổng lồ, giọt nước mắt sáng trong
khóc thương và ngợ ca người con yêu quí của TBN. Ông nằm đó như vầng trăng long
lanh soi tỏ một con người đã chết cho đất nước, cho sợ phồn sinh của nền dân chủ. - Hình ảnh đường chỉ tay đã đứt: ẩn dụ về số phận nghiệt ngã, nhắc tới chi tiết Lorca
bị thủ tiêu, bị ném xác xuống giếng, hình ảnh này cũng gợi số phận ngắn ngủi giữa
dòng sông-dòng đời vô tận. Lorca bị thủ tiêu, bị ném xác xuống giếng đó là vết
thương mãi chưa lành ở TBN như báo chí phương Tây từng viết. Và ghita chuyển màu
bạc gợi cái chết và sự siêu thoát cái chết của Lorca trong niềm kính cẩn của mọi
người.
- Các hành động ném lá bùa, ném trái tim, bơi sang ngang cũng có ý nghĩa tượng
trung cho một sự giã từ, một sự chọn lựa di chúc: “hi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn

gũi với phong cách thơ của Lorca. Một nhà thơ VN – Thanh Thảo đã có một Lorca
trong lòng như vậy nên đàn ghi ta của lorca được xem như là sự gặp gỡ đẹp tạo thành
phút bùng nổ của năng lượng sáng tạo của Thanh Thảo

Hình ảnh thơ phong phú, ngôn từ mới mẻ góp phần làm nên diện mạo phong phú của
thơ ca Việt Nam sau năm 1975 2/Nội dung tư tưởng

Bài thơ là tiếng nói tri ân của Thanh Thảo với nghệ thuật chân chính và nghệ sĩ Lorca,
từ đó bài thơ xây dựng được hình tượng Lorca đẹp và cảm động với nhiều khía cạnh
khác nhau:
- Một nghệ sĩ tự do và cô đơn
- Một cái chết oan phẫn bởi những thế lực tàn ác
- Một tâm hồn cao quý bất diệt
=> Đây là một hình tượng bi tráng về người nghệ sĩ chân chính trong một môi trường
bạo lực thống trị
Thanh Thảo đã từng viết: Lorca là nhà thơ của những giấc mơ, của những linh cảm
nhoi nhói, một nhà thơ có thể biến giấc mơ thành nhịp điệu, có thể biến những linh
cảm thành ngôn từ. Lorca siêu thực một cách tự nhiên, và hiện thực một cách tự nhiên