Tìm hiểu Tác giả và Tác Phẩm của bài
Bình Ngô đại cáo

A.Tác giả
I. Cuộc đời
-Nguyễn Trãi (1380-1442) hiệu là Ức Trai, Quê ở Chi Ngại-Hải Dương. Cha
của Nguyễn Trãi là Nguyễn Phi Khanh đỗ Thái học sinh( tiến sĩ) mẹ là Trần Thị Thái
con Trần Nguyên Đán_một quý tộc đời trần từng giữ chức vụ tể tướng trong triều.
- Ông mất mẹ (lúc năm tuổi) và ông ngoại (lúc mười tuổi) rất sớm nên thiếu
thốn tình thương, nên ông rất yêu quê ngoại nơii ông sống những ngày đầy ắp yêu
thương của tuổi ấu thơ trong vòng tay của mọi người. Sau này khi đi xa, lưu lạc không
về thăm quê được ông cứ trăn trở, đau đáu tấm lòng nhìn về quê cha đất tổ.
-Năm tuổi mất mẹ, mười tuổi mất ông ngoại Nguyễn Trãi về Nhị Khê nơi cha
dạy học.
- Tình hình đất nước rối ren, triều Trần mục nát, nhà Hồ lấn át truất ngôi vua và
lập nên nhà Hồ.
-1400 đỗ Thái học sinh rồi cùng cha ra làm quan cho nhà Hồ.
-1407 giặc Minh xâm lược, Nguyễn Phi Khanh bị bắt, Nguyễn Trãi theo cha
nhưng nghe lời cha trở về và bị quân Minh bắt giữ.Ông trốn khỏi tay giặc náu mình
trong nhân dân, tìm theo Lê Lợi và kháng chiến cùng Lê Lợi.
Khi giặc Minh xâm lược nước ta cha con họ Hồ bị bắt, Nguyễn Phi Khanh
cũng bị bắt chỉ có mình ông thoát.Tổng binh Trương Phụ bắt buộc Nguyễn Phi Khanh
viết thư gọi, bất đắc dĩ ông phải ra hàng. Trương Phụ biết ông không hết sức giúp
mình muốn giết đi nhưng thượng thư Hoàng Phúc thấy diện mạo kì lạ nên tha và giam
lỏng ở thành Đông Quan. Thời gian này ông chịu rất nhiều cực khổ, ông sống cùng
nhân dân và có điều kiện hiểu thêm về họ, hiểu được sức mạnh to lớn của nhân
dân.Khi đến với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ông trở thành quân sư đắc lực cho Lê Lợi.
-1428 ông bị nghi oan và bị bắt giam, sau đó được tha ông xin về ở ẩn tại Côn

-Ý thức dân tộc của Nguyễn Trãi phát triển rất cao, rất sâu sắc.
-Quan niệm sức mạnh vô địch bắt nguồn từ “chí nhân”, “đại nghĩa” bắt nguồn
từ nhân nghĩa_một tư tưởng lớn, độc đáo của VN khi đó.
3.Nguyễn Trãi _nhà thơ trữ tình sâu sắc.
-Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi là sự kết tinh hài hoà giữa người anh hùng vĩ đại
và con người trần thế nhất trần gian.
-Tác giả đau nỗi đau của con người, yêu tình yêu của con người.
-Tình yêu của Nguyễn Trãi dành cho thiên nhiên, đất nước, con người, cuộc
sống.
*Nghệ thuât: Văn chương Nguyễn Trãi là thành tựu nghệ thuật mang ý nghĩa
kết tinh tr6en cá hai bình diện cơ bản nhất là thể loại và ngôn ngữ.
B.Tác phẩm
I.Xuất xứ
- Tháng 11.1428 kháng chiến chống quân Minh thắng lợi, Nguyễn Trãi thay lời
vua viết tuyên cáo cho toàn dân bịết.
II.Thể loại
- Được viết theo thể cáo nhưng được coi là áng văn chính luận, viết theo lối
văn biền ngẫu một câu có hai vế đối nhau.
III.Bố cục: 4 đoạn
IV.Phân tích
1.Đoạn 1: Chính nghĩa của cuộc kháng chiến
a.Nêu lí tưởng nhân nghĩa
“ Việc nhân nghĩa….trừ bạo”
-Nhân nghĩa: là lo cho dân đựơc sống vui, vì thương dân mà đánh đuổi lũ xâm
lược và bọn tham tán trong nước→Lập trường của dân tộc
-Mở đầu bài Cáo tác giả nêu lên lí do của cuộc kháng chiến, vì nghĩa cứu dân
diệt bạo tàn,đem bình yên cho dân.Ý tứ ngắn gọn,chặt chẽ→Nhân nghĩa là lí tưởng
lớn cùa Nguyễn Trãi.
b. Tư cách độc lập của dân tộc
-Nước Đại Việt ta từ trước…

Nước Đônh Hải không rửa sạch mùi
=>Hình ảnh tượng trưng mà cụ thể, khái quát thành lời cáo trạng phán xét tội
ác của giặc.Tội ác của giặc gây căm phẫn cả đất trời, nhân dân chỉ còn cách đứng lên
khởi nghĩa.
3.Đoạn 3:Tổng kết cuộc khởi nghĩa
a. Buổi đầu khởi nghĩa
-Không đội trời chung
-Đau lòng nhức óc
→Lòng căm thù giặc, nung nấu ý chí, đường lối khởi nghĩa
-Khó khăn
+quân thù đang mạnh
+nhân tài thiếu
+lương thực hết
+không binh sĩ
-Tâm trạng Lê Lợi
+Sách lược thao suy xét
+ngẫm trước tới nay
+trằn trọc, băn khoăn
→Ca ngợi Lê Lợi biết nhìn xa trônmg rộng đưa đến phương kế đánh giặc
-Phương kế đánh giặc
+Nhân dân 4 cõi một nhà, dựng cần trúc….
+Thế trận xuất kì….
→Phương kế toàn dân, đánh bất ngờ
=>Tài giỏi về quân sự, lấy đại nghĩa, chí nhân để thắng hung tàn, cường bạo.
b.Diễn bíên cuộc khởi nghĩa
-Trận Bồ Đằng…. miền Trà Lân…
→Trận mở màn cho sự chuyển hướng của nghĩa quân
-Kết quả:
+Trần Trí, Sơn Thọ……
+Lí An, Phương Chính….

→Chiến thắng của ta, thất bại thảm hại của giặc làm đất trời phải biến sắc.
*Nguyên nhân thắng lợi
“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn
Lấy chí nhân để thay cường bạo”
=>Sự kiện tiêu biểu, chọn lọc. Tác giả liệt kê từng sự kiện đối lập giữa chiến
thắng của ta, thất bại của giặc.Ngôn ngữ diễn tả các động tác mạnh liên kết với nhau
→những rung chuyển mạnh, dồn dập, dữ dội.Câu văn khi dài, khi ngắn, nhạc điệu hào
sảng, âm thanh hào hùng.
4.Đoạn 4: Tuyên bố kết thúc chiến tranh mở ra kỉ nguyên mới.
-Xã tắc – vững bền
-Giang sơn – đổi mới
……
Ngàn năm vết nhục nhã sạch làu
→Khẳng định nền thái bình muôn thuở vết nhục ngàn đời đã rửa xong
-Âu cũng……
Xa gần…… đều hay