193
CHѬѪNG 6: Hӊ THӔNG BÔI TRѪN
I. KHÁI QUÁT Hӊ THӔNG BÔI TRѪN
1.1. Chӭc năng, nhiӋm vө, yêu cҫu
1.1.1. Chӭc năng:
HӋ thӕng bôi trѫn cӫa ÿӝng cѫ có chӭc năng lӑc sҥch rӗi ÿѭa chҩt bôi
trѫn ÿӃn các bӅ mһt cҫn bôi trѫn
1.1.2. NhiӋm vө
HӋ thӕng bôi trѫn rҩt quan trӑng nó ÿҧm bҧo cho ÿӝng cѫ làm vi
Ӌc an toàn
tă
ng tuәi thӑ cho ÿӝng cѫ vӟi các mөc ÿích:
- Bôi trѫn các bӅ mһt có chuyӇn ÿӝng trѭӧt giӳa các chi tiӃt nhҵm giҧm ma
sát ,do ÿó giҧm mài mòn –tăng tuәi thӑ các chi tiӃt
[
m
=1-
i
m
N
N
[
e =
[
i
.[
m
HiӋu suҩt cѫ giӟi
Tәn thҩt cѫ giӟi cӫa ÿӝng cѫ
HiӋu suҩt chӍ thӏ:là hiӋu suҩt cӫa chu trình nhiӋt ÿӝng thӵc tӃ
HiӋu suҩt có ích:HiӋu suҩt có ích tăng dүn ÿӃn hiӋu quҧ biӃn nhiӋt năng

liên tөc vӟi lѭu lѭӧng,trҥng thái tính chҩt xác ÿӏnh và có thӇ kiӇm tra ÿiӅu
chӍnh, ÿiӅu khiӇn dӉ dàng
-Các thiӃt bӏ bӝ phұn cӫ
a hӋ thӕng bôi trѫn ph
ҧi ÿѫn giҧn,tháo lҳp kiӇm tra
sӱa chӳa,ÿiӅu chӍnh…có khҧ năng dӉ tӵÿӝng hóa cao,nhѭng giá thành vӯa phҧi
1.2.Phân loҥi
ĈӇ phân loҥi hӋ thông bôi trѫn ngѭӡi ta dӵa vào các tiêu chí sau:
1.2.1.Theo cách ÿ˱a d̯u bôi tr˯n ÿ͇n các h͏ th͙ng g͛m
-Bôi trѫn theo kiӇu vung téo
195
-Bôi trѫn theo kiӇu nhӓ giӑt
-Cѭӥng bӭc theo kiӇu áp suҩt thҩp,áp suҩt cao
-KӃt hӧp các phѭѫng pháp trên
1.2.2.Theo kiӇu chӭa dҫu bôi trѫn trong ÿӝng cѫ gӗm
-Bôi trѫn cacte ѭӟt
-Bôi trѫn cacte khô
1.3.Mӝt sӕ hӋ thӕng bôi trѫn thѭӡng gһp
1.3.1.H͏ th͙ng bôi tr˯n b̹ng vung tóe
-Khi ÿӝng cѫ làm viӋc các chi tiӃt
chuyӇn ÿӝng nhѭ trөc khuӹu,thanh
truyӅn,bánh răng…sӁ vung tóe dҫu bôi
trѫn lên các chi tiӃt cҫn bôi trѫn nhѭ
vách xylanh,các cam…ngoài ra mӝt
phҫn dҫu vung tóe ӣ dҥng sѭѫng mù rѫi
vào hay ÿӑng bám ӣ kӃt cҩu hӭng dҫu
cӫa các chi tiӃt khác cҫn bôi trѫn.
-Phѭѫng án này bôi trѫn ÿѫn giҧn tuy
nhiên không ÿҧm bҧo bôi tr
ѫ

lӟn.Sau khi qua bѫm dҫu có áp suҩt cao dҫu ÿi vào bҫu lӑc tinh 4 tҥi ÿây dҫu ÿѭӧc
lӑc sҥch rӗi
ÿѭa lên bình làm mát 5,dҫ
u ÿѭӧc làm mát rӗi ÿѭa lên ÿѭӡng ӕng dүn
dҫu chính 6 ÿi bôi trѫn cho các bӝ phұn rӗi ÿi vӅ cácte
-Ѭu nhѭӧc ÿiӇm:
Ѭu ÿiӇm cӫa hӋ thӕng này là gӑn chiӃm ít chӛ, thiӃt bӏ ít
Nhѭӧc ÿiӇm là toàn bӝ dҫu bôi trѫn chӭa trong cácte ÿӝng cѫ lên cácte phҧi sâu ÿӇ
có dung tích lӟn do ÿó làm tăng chiӅu cao ÿӝng cѫ ngoài ra dҫ
u luôn luôn tiӃp xúc
v
ӟi khí cháy có nhiӋt ÿӝ cao tӯ buӗng ÿӕt lӑt xuӕng theo hѫi nhiên liӋu và các axít
làm giҧm tuәi thӑ cӫa dҫu
1.3.3.2.HӋ thӕng bôi trѫn cácte khô
HӋ thӕng bôi trѫn cácte khô khác cѫ bҧn vӟi hӋ thӕng bôi trѫn cácte ѭӟt là hӋ thӕng
có thêm mӝt ÿӃn 2 bѫm làm nhiӋm vө chuyӇn dҫu tӯ cácte ÿӃn bình làm mát
1-Cacte dҫu
2-Lӑc thô
3-Bѫm dҫu bôi trѫn
4-Lӑc tinh
5-Bình làm mát
6-Mҥch dҫu chính
7-Áp kӃ dҫu
8-Van ÿiӅu áp
9-Van an toàn
1.Cácte dҫu
2.Bѫm chuyӇn
3.Thùng dҫu
4.Lѭӟi lӑc sѫ bӝ
5.Bѫm dҫu bôi trѫn

trѫn phө thuӝc vào ÿӝng cѫ và ÿѭӡng kính xylanh.
(bѫm có thӇÿҥt áp suҩt tӟi 50 bar)
II.CҨU TҤO CÁC BӜ PHҰN CӪA Hӊ THӔNG
2.1. Các loҥi b
ѫm dҫu
NhiӋm vө
yêu cҫu :
-Bѫm dҫu có nhiӋm vө hút dҫu ӣ cacte hoһc thùng dҫu chӭa ÿӇ cung cҩp cho
các bӅ mһt chi tiӃt cҫn bôi trѫn vӟi áp lӵc và lѭӧng dҫu nhҩt ÿӏnh
-Yêu cҫu: ÿӕi vӟi các loҥi bѫm dҫu là phҧi tҥo ra áp suҩt ÿӇ ÿѭa dҫu ÿӃn bӅ
mһt
-ĈiӅu kiӋn làm viӋc:Trong môi trѭӡng áp suҩ
t,nhiӋt ÿӝ cao,tӕc ÿӝ quay lӟn
2.1.1Bѫm bánh răng
2.1.1.2. Bѫm bánh răng ăn khӟp ngoài
200
-Cҩu tҥo:Vӓ bѫm và nҳp bѫm ÿѭӧc lҳp vӟi nhau bҵng bulong,trөc chӫÿӝng
có thӇ quay tӵ do ӣÿҫu có lҳp then bán nguyӋt ÿӇ hҥn chӃ sӵ di chuyӇn dӑc
trөc.Bánh răng chӫÿӝng ÿѭӧc lҳp chһt trên mӝt ÿҫu trөc chӫÿӝng ,ÿҫu kia cӫa trөc
lҳp bánh răng truyӅn ÿӝng ăn khӟp vӟi bánh ră
ng trөc cam.Bánh răng bӏÿӝng lҳ
p
vào trөc bӏÿӝng ăn khӟp vӟi chӫÿӝng và quay ngѭӧc chiӅu khi làm viӋc
10
10
11
11
-Nguyên lý làm viӋc:Bánh răng chӫÿӝng môtѫ riêng hoһc dүn ÿӝng tӯÿӝng
cѫ.Trөc chӫÿӝng 3 quay làm quay bánh răng chӫÿӝng 4 cӫa bѫm dҫu,bánh răng
chӫÿӝng và bӏÿӝng quay ngѭӧc chiӅu nhau.Dҫu bôi trѫn vào trong bѫm qua bӝ

2.2.1.Nhi͏m vͭ, yêu c̯u,ÿi͉u ki͏n làm vi͏c cͯa bình l͕c
- NhiӋm vө: Bình lӑc dҫu dùng ÿӇ lӑc sҥch dҫu trong quá trình bôi trѫn
-Yêu cҫu: Tùy thuӝc vào mӭc ÿӝ làm sҥch cӫa các bӝ bҫu lӑc mà mӛi bӝ bҫu
lӑc có mӝt yêu cҫu vӅ kӃt cҩu và khҧ năng làm sҥch dҫu khác nhau bӣi vì chúng
ÿѭӧc lҳp ÿһt ӣ
nh
ӳng vӏ trí khác nhau và lӑc sҥch vӟi mӭc ÿӝ khác nhau
- ĈiӅu kiӋn làm viӋc: Trong ÿiӅu kiӋn dҫu có áp suҩt cao
203
2.2.2. Bình lӑc thô
Cҩu tҥo: 1.Viên bi an toàn7.Ӕc sҧ cҥn dҫu
2.Trөc lá gҥt cһn8.Cӕc lҳng cҥn
3.Lá gҥt cһn9.Vӓ bҫu lӑc trên
4.Nhӳng lá dӑc10.Phӟt chҳn dҫu
5.Lá chêm giӳa11.MNJӕc chҳn dҫu
6.Lá dӑc12.Trөc giӳa cӫa bҫu lӑc
13.Trөc quay
- Bҫu lӑc thô dùng ÿӇ làm sҥch dҫu bѭӟc ÿҫu bҫu lӑc thô gӗm có v
ӓ trên ,v
ӓ
dѭӟi ,trөc lõi lӑc(gӗm có lá dӑc và lá chêm xӃp xen kӁ nhau,giӳa các lá dӑc và lá
chêm có khe hӣ 0,08mm,mӛi khe hӣ có mӝt lá gҥt cһn)
Lõi lӑc bҳt vào trөc lõi lӑc, ÿҫu trên cӫa trөc bҳt ra ngoài vӓ bҫu lӑc có tai
hӗng(tay quay) vһn chһt
- Nguyên lý làm viӋc: Dҫu vào ÿi qua khe hӣ giӳa lá dӑc và lá chêm giӳa ,tҥp
chҩt sӁ bӏ giӳ lҥi còn dҫu bôi trѫn tѭѫng ÿӕ
i sҥch
ÿi vào giӳa lõi lӑc rӗi ӣ ra ÿѭӡng
dҫu ra.Sau ÿó dҫu vào ÿѭӡng dҫu chính ÿӝng cѫ
204

ҵ
ng
ng
gi
gi
ҩ
ҩ
y
y
kho
kho
é
é
t
t
r
r
ӛ
ӛ
ng
ng
L
L
á
á
l
l
ӑ
ӑ
c

ҫ
u
u
l
l
ӑ
ӑ
c
c
tinh
tinh
c
c
ó
ó
van
van
r
r
Ӂ
Ӂ
nh
nh
á
á
nh
nh
206
2.2.3.Bҫu lӑc ly tâm
1.Thân bҫu lӑc

-Trong vӓ 3 và hai nҳp 1,6 có mӝt ruӝt gӗm các ӕng ÿӗng song song,hai ÿҫu
gҳn vào 2 tҩm tròn 2,ÿoҥn giӳa gҳn các ÿai dҽt 4.
209
- Nguyên lý làm viӋc: Thông thѭӡng ngѭӡi ta cho nѭӟc có nhiӋt ÿӝ thҩp
chuyӇn ÿӝng dӑc trong các ӕng ÿӗng,còn dҫu nóng chuyӇn ÿӝng vòng xoҳn ӣ phía
ngoài.NӃu cҩn nѭӟc có ÿӑng trong các thành ӕng ta có thӇ làm sҥch dӉ dàng
2.3.2.2.Bӝ tҧn nhiӋt dҫu
-Cҩu tҥo nhѭ hình vӁ:
-Nguyên lý làm viӋc:
2.3.2.4.Bình làm mát bҵng không khí:
Cҩu tҥo:
1.Ĉѭӡng dҫu vào
2.Ĉѭӡng dҫu ra
3.Lӛ bҳt bulông
4.Ĉѭӡng dүn dҫu làm mát
5.Các lá tҧn nhiӋt
210
2.4.Van giҧm áp
2.4.1.Nhi͏m vͭ,yêu c̯u
- NhiӋm vө: Van giҧm áp có tác dөng giӳ áp suҩt cӫa dҫu máy trong hӋ
thӕng bôi trѫn ӣ mӭc ÿӝ nhҩt ÿӏnh.NӃu áp suҩt quá cao thì dҫu phun vào vách
xilanh quá nhiӅu lӑt vào buӗng cháy làm tăng tiêu hao dҫu nhӡn,ҧnh hѭӣng xҩu tӟi
quá trình công tác ÿӗng thӡi có thӇ làm cho bánh răng truyӅn ÿӝng bánh răng chӫ
ÿӝng cӫa bѫ
m dҫu va áp kӃ hѭ hӓ
ng
- Yêu cҫu: Phҧi luôn luôn ӣ vӏ trí sҹn sàng làm viӋc khi có sӵ cӕ vӅ áp suҩt
tăng cao ӣ các ÿѭѫng ӕng
2.4.2.C̭u t̩o
- Cҩu tҥo van giҧm áp gӗm các phҫn tӱ :

c
c
ÿi
ÿi
Ӆ
Ӆ
u
u
ch
ch
Ӎ
Ӎ
nh
nh
2.Lò xo
2.Lò xo
3.V
3.V
ӓ
ӓ
van
van
4.Van
4.Van
5
5
.
.
Ĉѭ
Ĉѭ

u
u
ra
ra
212
2.6. Van ÿiӅu chӍnh áp lӵc
- Van ÿiӅu chӍnh áp lӵc dùng ÿӇ xҧ dҫu vӅ cácte khi áp suҩt vѭӧt quá giӟi
hҥn quy ÿӏnh.Van ÿiӅu chӍnh sao cho áp suҩt trong giӟi hҥn tӯ 2,5-3,5
atmӕtphe.NhiӋm vө cӫa van là giӳ cho áp suҩt trong mҥch dҫu chính ӣ mӝt giӟi han
nhҩt ÿӏnh.
1.Ĉѭӡng dҫu vào
2.Van
3.Ĉѭӡng dҫu ra
4.Vӓ van
5.Lò xo
6.MNJӕc ÿiӅu chӍnh
213
3. HAO MÒN – HѬ HӒNG– KiӆM TRA – SӰA CHӲA :
3.1. Bѫm bánh răng :
3.1.1. Hao mòn, h˱ h͗ng:
- Hao mòn xҧy ra ӣ giӳa răng cӫa các răng,
- Hao mòn giӳa các răng và thân bѫm,
- Hao mòn ӕng lót và trөc,
- Hѭ hӓng: xѭӟc bӅ mһt lҳp ghép, cong vênh nҳp bѫm, nӭt, mҿ bánh răng,
thân bѫm.
3.1.2. KiӇm tra:
- KiӇm tra khe hӣ, ÿӝ rѫ giӳa các răng bҵng trӵc quan, bҵng thѭӟ
c lá, thѭӟc
k
ҽp …

+Khe hӣ tiêu chuҭn 0.1-0.175 mm
+Khe hӣ lӟn nhҩt cho phép 0.3 mm
NӃu vѭӧt quá giӟi hҥn cho phép thì thay vӓ bѫm hoһc roto bӏÿӝng
217
3.3. Bình lӑc dҫu:
3.3.1. Hao mòn, hѭ hӓng: Bít lӛ lӑc, rách các tҩm lӑc, ăn mòn hóa hӑc
(kӁm).
3.3.2. Ki͋m tra: b˯m m͡t l˱ͫng d̯u vào và ÿo l˱ͫng d̯u ra
3.3.3. S͵a chͷa:
- Rӱa bҵng dung môi (xút, xăng…),
- Bѫm khí nén ÿҭy các hҥt bҭn ra,
- Thay các tҩm lӑc, bӝ phұn lӑc,
- Thay ÿӋm mӟi ( chӕng rò rӍ ),
- Thay van mӟi.
-Bҧo dѭӥng bӝ lӑc dҫ
u:làm các bѭӟc nh
ѭ hình vӁ
3.4. Bình làm mát:
3.4.1. Hao mòn, h˱ h͗ng:
- Ĉѭӡng ӕng bӏ an mòn,
- Nghҽt ÿѭӡng ӕng dүn dҫu,
- Nӭt các ÿѭӡng ӕng dүn dҫu bôi trѫn hay chҩt làm mát,
3.4.2. Ki͋m tra:
- Bҵng trӵc quan: bình có bӏ rӍ dҫu ( nѭӟc ),