Cánh đồng Chum - Di sản
văn hóa của đất nước
Triệu Voi

Tr
ải d
ài m
ấy trăm mét, men theo triền đồi,
g
ần 400 cái chum đá cổ to, nhỏ đủ cỡ nằm
rải rác. Không ai rõ chúng được làm ra
như thế nào, nằm ở đó từ bao giờ và được
dùng vào việc gì.
Và bí mật chưa bao giờ được phát lộ ấy
khiến Cánh đồng Chum trên cao nguyên
Xiêng Khoảng được ghi nhận như một trong những di sản văn hóa hấp dẫn du
khách nhất của đất nước Triệu Voi.

Với địa thế núi non trùng điệp, khí hậu ở Phonesavanh, thủ phủ của Xiêng Khoảng
mát mẻ quanh năm. Nhưng điểm hấp dẫn nhất ở đây là địa danh nổi tiếng thế giới -



Nhiều giả thuyết

Ngư
ời địa phương tin vào truyền thuyết kể rằng những chiếc chum đá là bình ủ
rượu mà vị vua cổ đại Khun Cheung đã dùng để khao quân sau khúc khải hoàn.
Tuy thế, Soulivan Vincent, người Pháp, chủ khách sạn ở Phonesavanh - người đã
sống ở Xiêng Khoảng nhiều năm - lại cho rằng, khu vực Cánh đồng Chum trước
đây có thể là nơi trung chuyển hàng hóa từ các nơi đổ về.

Các chum to nhỏ có thể dùng để chứa thóc gạo, muối hoặc hàng hóa khác. Vincent
lập luận: “Xiêng Khoảng nằm đúng ngã ba miền Trung Lào, muốn tới Luong
Prabang hay Viientiane đều phải dừng chân nghỉ ở đây”. Tuy nhiên, các nhà khảo
cổ học nghiêng về giả thuyết cho rằng Cánh đồng Chum là một nghĩa trang khổng
lồ, mỗi một chiếc chum là một chiếc quách dùng để an táng một xác người.

Nhưng t
ừ đâu và bằng cách nào mà những chiếc chum khổng lồ này lại tồn tại chỉ
ở một n
ơi duy nh
ất tr
ên th
ế giới
là Xiêng Kho
ảng? Đây vẫn c
òn là
đi
ều bí ẩn ch
ưa
có lời giải đáp. Năm 1930, nhà khoa học Pháp Madeleine Colani đã có mặt tại

Hiện Cánh đồng Chum đang được các chuyên gia thuộc Tổ chức UNESCO nghiên
cứu, khảo sát lại vị trí, đánh dấu toàn bộ số chum để có thể trở thành di s
ản văn hoá
thế giới - một di sản bằng đá trên nóc mái nhà Đông Dương.

Tuy vậy, theo Ket Thiphachanh, Giám đốc bán hàng và tiếp thị Công ty du lịch
Viengchampa (Lào), quá trình xét duyệt vẫn dùng dằng chưa xong. Người dân địa
phương kể rằng, nhiều chiếc chum cổ đã bị thủng, vỡ nát bởi dính mảnh bom Mỹ. Trong suốt thời kỳ chiến tranh, Cánh đồng Chum được đề cập đến một cách đặc
thù để chỉ cả vùng đồng bằng Xiêng Khoảng chứ không phải chỉ địa điểm văn hóa
này.

Ngư
ời Việt Nam sống ở đây khá nhiều, có gia đình đã qua mấy đời, cũng có người
chỉ mới sang lập nghiệp. Ket Thiphachanh nhớ lại, từ thời chiến tranh, Bộ đội Việt
Nam đ
ã gây ấn tượng mạnh mẽ với người dân địa phương.

Họ không những thân thiết, luôn sẵn lòng giúp đỡ mà còn hỗ trợ bà con sản xuất
nên nhiều người dân địa phương nói tiếng Việt khá tốt. Ket cười và nói: “Đừng
ngạc nhiên nếu bạn nghe thấy người Lào nói tiếng Việt ở Phonesavanh”.

Cũng suốt những năm tháng bom đạn khốc liệt, hàng chục nghìn bộ đội Việt Nam,
bộ đội Lào đã ngã xuống trên mảnh đất này. Không xa khu cánh đ
ồng Chum ở Bản
Ang, những người con Việt Nam tới Phonesavanh cần phải tới Đài tưởng niệm liệt
sỹ Việt Lào.