Xây dựng vốn từ vựng cho
năng lực nghe Khi bắt đầu học tiếng Anh chúng ta đã phải xây dựng năng lực nghe thông qua một
loạt các kỹ thuật, ví dụ kỹ thuật nghe trọng âm câu. Đặc biệt khi xây dựng vốn từ
vựng để tạo nền tảng nghe hiểu và nói, chúng ta cũng phải thực hiện nguyên tắc
đưa vốn từ vựng ấy vào văn cảnh, tình huống.
Quy trình học ngoại ngữ quan tâm tới 3 chữ R:
- Remember (ghi nhớ): có hai loại ghi nhớ: ghi nhớ để sử dụng ngay tại chỗ và ghi
nhớ để sử dụng lâu dài. Điều quan trọng là người sử dụng ngôn ngữ phải xác định
rất nhanh là ghi nhớ cái gì và không ghi nhớ cái gì.

- Retain (lưu trữ): khả năng duy trì được vốn từ vựng, ngữ pháp trong một khoảng
thời gian nào đó. Có những dữ liệu chúng ta phải duy trì cả đời, ví dụ như mẫu câu
cơ bản, hoặc từ vựng cơ bản.

- Recall (gợi nhớ): tức là gợi nhớ lại để sử dụng trong các tình huống giao tiếp cụ
thể. Nếu trong tình huống giao tiếp mà chúng ta không gợi nhớ lại được thì vốn
ngôn ngữ đó gọi là “vốn chết” hay “vốn ngôn ngữ thụ động”. Đây là vốn ngôn ngữ
không sử dụng được một cách tích cực, không sử dụng được để sản sinh lời nói
(nói) hoặc văn bản (viết). Cho nên năng lực giao tiếp được đánh giá bằng khả năng
Recall.

Ba yếu tố Remember, Retain, Recall hoàn thiện quy trình học ngoại ngữ.

Về nghe hiểu, nếu chúng ta lưu trữ được càng nhiều mẫu câu, càng nhiều từ thì khả
năng hiểu người khác nói càng lớn. Năng lực nghe hiểu, đặc biệt là nghe tích cực,
tức là nghe nắm bắt được đầy đủ thông tin không phải là món quà của tự nhiên, mà

trích cú (ngôn ngữ viết). Khi nói thường dùng từ đơn giản hơn, dùng dạng khẩu
ngữ và những từ đệm như well, kind of, sort of, Tất cả các loại từ vựng đó đều
phải được lưu trữ.

Khi học theo một quyển sách nào đó, chúng ta cần biết từ bao giờ cũng nằm trong
văn cảnh (context), và như vậy không bao giờ học từ theo kiểu học tự điển. Văn
cảnh chính là những hình ảnh làm cho chúng ta duy trì được từ đó lâu hơn. Do đó
khi học từ chúng ta cần quan tâm đến văn cảnh.

* Những kỹ thuật giúp chúng ta nâng cao năng lực sử dụng từ phục vụ cho mục
đích nghe-hiểu:

- Một là, khi gặp bất cứ một từ mới nào ta phải nắm ngay cách phát âm của nó,
đặc biệt là trọng âm từ.

- Hai là, khi tăng cường các vốn từ vựng để phục vụ cho mục đích nghe-nói, chúng
ta quan tâm đến vốn khẩu ngữ vì nói là khẩu ngữ. Chúng ta cần phân biệt những từ
chỉ hay dùng trong nói và những từ dùng trong viết.

* Muốn nâng cao vốn từ vựng, chúng ta phải nâng cao một cách từ từ, một cách có
hệ thống. Hãy xây dựng những vốn từ từ thấp lên cao: 400 từ, 700 từ, 1000 từ,
bằng cách đọc hệ thống chuyện kể từ thấp lên cao.

Đối với mỗi bậc từ, người học cần tiến hành những bước sau đây: Bắt đầu đọc hệ
chuyện chỉ dùng 400 từ.

Trong khi đọc:
- Tra nghĩa từ mới. Nắm cách phát âm. Ghi nhớ văn cảnh dùng từ mới đó.

- Quan sát một từ được dùng trong các văn cảnh khác nhau như thế nào. Việc này